Нұрпейіс келіні Дина (1861-1955) – қазақтың әйгілі күйші композиторы


Туып өскен жері Батыс Қазақстан облысының Жаңақала ауданына қарасты Бекетай құмы деген жер. Топырақ Алматы қаласынан бұйырған.
Қазақстанның халық әртісі (1944). Халық өнерпаздарының 1937 жылы өткен республикалық байқауына қатысып 75 жасында халық аспаптарын тартатын өнерпаздардың Москвада өткен Бүкілодақтық бірінші байқауында, одан кейін 1944 жылы 83 жасында Орта Азияның бес республикасынан өнерпаздар қатысқан Ташкенттегі он күндікте Дина тағы да жүлделі орындарды жеңіп алады.
Әкесі белгілі домбырашы адам екен, қызы Динаға 8 жасынан бастап-ақ сол өнердің қыр-сырын үйрете бастаған. Оның ұлы күйші Құрманғазымен алғаш кездесуі де осы кез. 8-9 жасар Дина ұстазының күйлерін үйреніп қана қоймай, оның күйшілік-орындаушылық өнердегі ерекшеліктерін, дәстүрін жалғастырады. Динаның тырнақалды «Бұлбұл», «Байжұма», «Көгентүп» атты күйлерінде халықтың күйшілік дәстүрі айқын сезіледі. 1916 жылғы оқиғаға шығарған «1916 жыл» күйінде Құрманғазының Исатай мен Махамбетке арнаған «Кішкентай» күйінің әсері байқалады.
Дина ата-ана шаңырағында бұлаңдап өскен жас кезінің өзінде ақ Дәулеткерей, Мүсірәлі, Әлікей, Түркеш, Ұзақ, Есжан, Байжұма, Баламайсаң сияқты күшілердің күйін нәшіне келтіре тартып, төңірегі «домбырашы қыз» деп атаған. Қаршадай қыздың даңқын естіп, әйгілі Құрманғазы арнайы іздеп келген. Ол Динаның домбыра тартысына сүйсініп, болашағынан үлкен үміт күтіп, батасын берген. Осыдан кейін Динадан көз жазбай, үнемі айналып соғып, додалы күй айтыстарына ертіп барып, домбыра тартудың терең сырларын үйретеді. Дина тоғыз жасынан бастап он тоғыз жасына дейін, қашан ұзатылғанша Құрманғазының баулуында болады. Құрманғазыдай дәулескер күйшінің ұстаз болуы Динаның ғана бақытты болып қойған жоқ, исі қазақтың күй өнерінің бақыты болды.
Дина 1880 жылы Беріш ішіндегі Бесқасқа руынан шыққан Тұрманұлы Қанас деген жігітке тұрмысқа шығады. Қанас пен Динадан Нұрпейіс атты бір ұл туған. Алайда, алғашқы перзенті дүниеге келген соң Қанас көп кешікпей қайтыс болады. Дина ата салтымен қайын інісі Шәпекке қосылады. Күйеуінің атын атамайтын дәстүр бойынша Дина күйеуі Шәпекті «Жәпек» деп атайтын болған. Кейбір деректерде «Жәпек» деп

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Нұрпейіс келіні Дина (1861-1955) – қазақтың әйгілі күйші композиторы.

Өмірбаяны

Туып өскен жері Батыс Қазақстан облысының Жаңақала ауданына қарасты
Бекетай құмы деген жер. Топырақ Алматы қаласынан бұйырған.
Қазақстанның халық әртісі (1944). Халық өнерпаздарының 1937 жылы өткен
республикалық байқауына қатысып 75 жасында халық аспаптарын тартатын
өнерпаздардың Москвада өткен Бүкілодақтық бірінші байқауында, одан кейін
1944 жылы 83 жасында Орта Азияның бес республикасынан өнерпаздар қатысқан
Ташкенттегі он күндікте Дина тағы да жүлделі орындарды жеңіп алады.
Әкесі белгілі домбырашы адам екен, қызы Динаға 8 жасынан бастап-ақ сол
өнердің қыр-сырын үйрете бастаған. Оның ұлы күйші Құрманғазымен алғаш
кездесуі де осы кез. 8-9 жасар Дина ұстазының күйлерін үйреніп қана қоймай,
оның күйшілік-орындаушылық өнердегі ерекшеліктерін, дәстүрін жалғастырады.
Динаның тырнақалды Бұлбұл, Байжұма, Көгентүп атты күйлерінде халықтың
күйшілік дәстүрі айқын сезіледі. 1916 жылғы оқиғаға шығарған 1916 жыл
күйінде Құрманғазының Исатай мен Махамбетке арнаған Кішкентай күйінің
әсері байқалады.
Дина ата-ана шаңырағында бұлаңдап өскен жас кезінің өзінде ақ Дәулеткерей,
Мүсірәлі, Әлікей, Түркеш, Ұзақ, Есжан, Байжұма, Баламайсаң сияқты
күшілердің күйін нәшіне келтіре тартып, төңірегі домбырашы қыз деп
атаған. Қаршадай қыздың даңқын естіп, әйгілі Құрманғазы арнайы іздеп
келген. Ол Динаның домбыра тартысына сүйсініп, болашағынан үлкен үміт
күтіп, батасын берген. Осыдан кейін Динадан көз жазбай, үнемі айналып
соғып, додалы күй айтыстарына ертіп барып, домбыра тартудың терең сырларын
үйретеді. Дина тоғыз жасынан бастап он тоғыз жасына дейін, қашан
ұзатылғанша Құрманғазының баулуында болады. Құрманғазыдай дәулескер
күйшінің ұстаз болуы Динаның ғана бақытты болып қойған жоқ, исі қазақтың
күй өнерінің бақыты болды.
Дина 1880 жылы Беріш ішіндегі Бесқасқа руынан шыққан Тұрманұлы Қанас деген
жігітке тұрмысқа шығады. Қанас пен Динадан Нұрпейіс атты бір ұл туған.
Алайда, алғашқы перзенті дүниеге келген соң Қанас көп кешікпей қайтыс
болады. Дина ата салтымен қайын інісі Шәпекке ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақ тарихының ұлы ойшылдары
Құрманғазы күйлерінің ерекшелігі
Қазақ тілі сөздіктері
Домбырашының концерттік орындаушылық репертуары
Қазақстандағы кітап және баспа ісі тарихы бойынша бұрынғы мәліметтер
ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы музыка мәдениеті
Василий Васильевич Верещагин (1842-1904)
Киелі өңірдегі өнегелі тұлғалар
Домбыраның шығу тарихы
Дина Нүрпейсоава
Пәндер