Рельеф және геолоиялық құрылым

Жоспары
Кіріспе
Негізгі бөлім
2.1 Аридтік жер бедері
2.2 Антропогендік жер бедері
2.3 Таулы аймақ , қазаншұңқыр, мұхиттық қазаншұңқырлар, опырылма қазаншұңқыр , жазықты
2.4 Жер бедерінің дамуы мен қалыптасуы
2.5 Жер бедерінің қалыптасу заңдылықтары
2.6 Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу
2.7 Аэрофототопография
2.8 Қазақстанның жер бедері
2.9 Қатпарлы (пликативтік) құрылымдар
2.10 Үзілмелі .жарылмалы ( дизъюнктивтік ) жақпарлы құрылымдар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
        
        Жоспары 
Кіріспе
Негізгі бөлім
2.1 Аридтік жер бедері
2.2 Антропогендік жер бедері
2.3 Таулы аймақ , қазаншұңқыр, мұхиттық қазаншұңқырлар, опырылма қазаншұңқыр , жазықты
2.4 Жер ... ... мен ... Жер ... ... ... Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу
2.7 Аэрофототопография
2.8 Қазақстанның жер бедері
2.9 Қатпарлы (пликативтік) құрылымдар
2.10 Үзілмелі - жарылмалы ( ... ) ... ... ... ... ... , рельеф (франц. relіef, лат. relero -- ... ... ... ... -- жер ... құрлықтардың, мұхиттар мен теңіздер түбінің тілімденген пішіндерінің жиынтығы. Жер бедері тау, жазық, ... ... ... ... ... аңғар, жыра, т.б. болып келеді. Жер бедері эндогендік (ішкі) және экзогендік (сыртқы) күштердің ұзақ уақыт бойы әсер етуі нәтижесінде пайда ... ... ... бедері оның геологиялық құрылысына, ішкі және сыртқы процестердің біреуінің басым болуына байланысты. Жер бетінің бұдырлылығы әр ... ... ... ... мөлшеріне (масштабына) қарай Жер бедерін планеталық пішінді (құрлықтар, мұхит табаны) ... (тау ... ... ... ... ... ойпаттары), макропішінді (жоталар, тауаралық аңғарлар), мезопішіндер (төбелер, аңғарлар, сай-жыралар), микропішіндер ... дала ... және ... ... ... деп бөледі. Осы заманғы Жер бедері шамамен бұдан 150 млн. жыл ... ... ... ... ... ... 55%-і таулы және 45%-і жазық өлкелер. Жер бедерін геоморфология ғылымы зерттейді.
Геологиялық құрылым -- ... ... ... ... мен өз ара ... ... ... геологиялық құрылым.
Құрылымдық Геология - геотектониканың бір бөлімі. Жер қыртысы тау ... ... ... ... ... мен ... түрлерін, олардың орналасу заңдылықтары мен геологиялық пайда болу тегін, дамуы мен өзгеру тарихын ... Тау ... ... ... құрылымдық пішіндері жер қыртысының қарапайым бөліктерін, яғни шөгінді жыныстардың жеке қабаттарын, магмалық дене ... ... ... жеке ... ... ... қабаттарды (лықсулар, ығысулар, бастырулар, т.б.) құрайды.
Негізгі бөлім
Аридтік жер бедері - ... ... және ... ... тән жер ... ... ... әрекеттердің, үгілудің, жазықтық шайылудың, мезгілдік ағын сулардың және т.б. әсерінен қалыптасады. ... ... ... ... мен тауларға аридтік денудация және эрозия пішіндері, ойпаттар мен жазықтарға ... ... әр ... түрлері, сорлар мен көл ойпаңдары, тақырлары бар бедердің эолдық пішінді ... ... ... қырқалы және ұяшық құмдар) тән.
Қырат
Антропогендік жер бедері - адамның іс-әрекеті нәтижесінде өзгерген жер бедерінің пішіні. Оған палеолит, мезолит ... ... ... ... ... кәсібі кезінде қалдырған апандары, шұңқырлары мен үңгірлері, т.б. жатады. Қазіргі кезде Жер шарындағы құрлықтың 46 - 50%-ынан Антропогендік жер ... ... ... жер ... ... және жоспарлы түрде қалыптасады. Бейберекет Антропогендік жер бедері адамдардың ауыл шаруашылығын, орман шаруашылығын игеру, тау-кен өндірісі, жол салу әрекеттері, сондай-ақ ... ... ... ... ... пайда болса, ал жоспарлы Антропогендік жер бедері қоғамның мақсатына сәйкес, шаруашылық және әлеуметтік-тұрмыстық (азаматтық, ... ... және ... ... т.б.) ... ... болады. Антропогендік жер бедері оң (үйінді, дамба, бөгет, т.б. ... және ... ... ойыстар мен ұңғымалар, бөгендер, суландыру жүйесі, карьерлер, т.б.) болып бөлінеді. ... жер ... ... ... ... Қазақстанның басым бөлігінде Антропогендік жер бедері байқалады. Оған мыңдаған км-ге созылған темір жол бойындағы үйінділер, тереңд. 700 м-ге жететін (Сарыбай, ... т.б.) және ... ... км2 ... (Богатырь, Северный, т.б.) ірі карьерлер жатады. Антропогендік әрекеттер келешекте Каспий ... су асты ... ... ... ... Теңізде аумағы 5 - 7 мың м2 болатын жасанды аралдар жасау жоспары ... ... ... ... ... ... түбіндегі пішіні дөңгелек не аздап созылыңқы келген ойыс. Қазаншұңқыр ... ... бір ... өзен ... ... екі ... ашық ... келеді. Жер бетіндегі Қазаншұңқырдың мөлшері бірнеше км-ден жүздеген км-ге жетеді (мысалы, тауаралық Қазаншұңқыр). Қазаншұңқырлар пайда болу және геологиялық құрылысы ... ... ... ... ... ... caldera - ... қазан), эрозиялық, мұздық, карстық; құрылымы жағынан тегіс табанды, ыдыс тәрізді, т.б. бөлінеді; сумен толығуына қарай ағып ... ... ... ... ... болып ажыратылады. Су асты Қазаншұңқырлары жүздеген, мыңдаған км-ге созылады. Олар теңіз, мұхит табаны бедерінің ірі бұрыс пішінін құрайды (мысалы, ... ... ... ... т.б.). Қазаншұңқырлар кейде ойыстар мен депрессияларға сәйкес келеді. 20 ғасырдыңдың ортасынан бастап техносфераның дамуына байланысты жер бетінде ... ... (қ. ... жер бедері) түрлері көбейіп келеді. Қазақстанда Зайсан қазан ... ... ... т.б. бар. ... қазаншұңқырлар
Мұхиттық қазаншұңқырлар - мұхит табаны шегіндегі су асты жоталармен, ... және ... ... ауқымды ойпандар. Олар өзара терең өткелдермен жалғасып жатады. Орташа терендігі 5 мың м. шамасында. Қазаншұңқырлар табаны 100-500 м биіктікте ... ... ... ... ... ... - әктастардағы немесе басқа тау жыныстарындағы жер асты қуыстары төбесінің ... ... ... ... ... ... телімдердің төмен түсуінен пайда болған депрессия.
Жазықты
Жер бедерінің дамуы мен қалыптасуы
Қазақстанның казіргі жер бедері оның ... ... мен даму ... ... ... ... ... аудандары сияқты Қазақстан аумағында да жер бедері әлі даму үстінде. Қазіргі жер ... ... ішкі және ... ... ... ... ... отыр. Ішкі, сыртқы күштер әрекеті әлі жалғасуда. Ішкі ... ... ... тау түзілу процестерінде, яғни жер қабатының ғасырлық ... ... биік ... ... шетінде болатын көтерілулер мен төмен түсулерден байқалады.
Жер қойнауында тоқтаусыз жүріп жатқан козғалыстарды тектоникалық ... деп ... Жаңа ... ... ... ... неоген және төрттік (антропоген) кезеңдерін қамтиды. Бұл козғалыстардың нәтижесінде Қазақстанның таулары жаңғырып, қатпарлы-жақпарлы таулар ... ... ... ... де ... ... Бұған тау бөктерлерін терең тілімдеген жас өзен аңғарларының ... ... ... ... биік ... ... тән ірілі-ұсақты жер сілкінулер де тектоникалық қозғалыстардың болып ... ... Жер ... процестерін сейсмология ғылымы зерттейді. Жер сілкіну аса қауіпті апат әкелетін табиғат құбылыстарының бірі. Жер ... ... ... ... ... бойынша тәулік сайын орта есеппен 200-ден астам, ал бір жылда 100 мыңға жуық жер сілкінісі болып ... ... ... бәрі ... ... сілкіну - жер асты күштерінің әсерінен Жер беті қыртысының тербелуі. Жер сілкіну Жер бетіндегі білі- ну-сезілу ... ... ... ... (MSK-64) ... 12 ... ... жылы үш сейсмолог ғалым (С. Медведев - КСРО, В. Шпонхойер - ФРГ, В. Кар- ник - ... ... бас ... ... ... ... жылы осы ... толыктырылып жетілдірілген түрі MMSK-84 атаулы шкала-кесте жарык көрді. ТМД аумағында қолданылатын осы кесте бойынша, 1 балл мен 4 ... ... ... жер ... ... ... мен ... сезеді. Ал 7-9 балға дейінгі аралықта қүрылыс орындарының қирауы байқалады. Ең жоғары 10-12 балды жер сілкінулерде жер бедері ірі өзгерістерге ... ... ... т.б.) ұшырайды. Қазақстан аумағының оңтүстік және оңтүстік ... ... Орта ... ең ... сейсмикалық ауданының бірі. Бұл аймақ жиі және өте күшті жер сілкінулерге ұшырайды. Соңғы 110 жыл бойы ... Іле жәнө ... ... ... ... аудандарында өте қарқынды жер сілкінулер болды. Жетісу Алатауы екінші қаркынды зона - 110 ... 14 рет ... жылы ... жердің күшті сілкінуінен Алматы қаласы қирап, бұзылды. Мұндағы жер сілкіну күші 10 ... ... Жер ... тау ... жер ... ... ... болды.
1889 жылы күші 9-10 балл Шелек, 1911 жылы күші 10-11 балдық Кемін, 1978 жылы күші 8-9 балл Жалаңаштұп, 1979 жылы күші 6- 7 балл ... жер ... ... (1990), ... (1992), ... (1993), 23 ... 2003 жылы ... (Құлан) 7 балл жәнө т.б. жер сілкінулер тіркелген.
Қазақстанның қазіргі жер бедерінің қалыптасуында жердің сыртқы ... де ... мол. ... ... ... мен ... ... одан пайда болған борпылдақ жыныстар ойыстарды толтырып, тегістейді.
Антропоген дәуірінде Қазақстанның биік таулы аймақтары бірнеше рет мұз ... ... Ол ... ... жер ... қалыптасуына зор әсерін тигізді. Мұз басудың қалдырған ... ... ... тәрізді аңғарлар, мореналық төбелер және т.б. жер бедері пішіндері қалыптасқан. Олар биік таулардың кез келген жерлерінде байқалады.
Антропоген кезеңінің ортасында климаттың ... ... ... суы ... эрозиядан (шаю) жер беті тілімдене бастады. Қазақстанның жер бедерін калыптастыруда сыртқы күштер ішіндегі ең бастысы - ағын су әрекеті. Су ... ... ... ... ... ... тау жыныстарын ойпаң жерлерге толтырады.
Қазіргі кезде биік таулы аймақтардағы жер бедерін қалыптастырушы факторлардың бірі - мұздықтар. Мұздыктардың еруінен, ұзақ ... ... ... тау ... ... деңгейі көтеріліп, төмен қарай тау өзендері арнасынан асып, сел тасқындары пайда болады. Алапат екпінмен еңіске қарай ... сел ... ... кедергілерді, қатты тау жыныстарын тас-талқан етіп, ағаштарды тамырымен қопарып ағызып ... жылы ... ... ... сел ... кезінде Верный қаласы (казіргі Алматы) көп зардап ... су ... ... жылы 7 ... ... сел тасқыны кезінде биік тауда орналасқан, көрсе көз тоймайтын Есік көлі шарасынан асып төгіліп, аз ғана ... ... жоқ ... ... ... ... зияны орасан зор. Алматы қаласын сел апатынан қорғау мақсатында 1966 жылы Іле Алатауының Медеу шатқалында дүние жүзі ... ... рет ... ... қопару әдісімен әйгілі Медеу бөгені салынды.
1973 жылы 15 шілдеде Медеу шаткалында сел тасқыны болғаны белгілі. Медеу ... ... ... ... қаланы апаттан сақтап қалды. Республикадағы жер бедерінің ... жиі ... ... жел де көп әсер етеді.
Жер бедерінің ... ... ... ... пішіндерінің қалыптасуына әсер етуші күштер екі топқа -- ішкі (эндогендік) және сыртқы күштерге ... ... Ішкі ... әрекеті. Ішкі күштер (оны кейде тектоникалық қозғалыс деп те атайды) Жердің ішкі қойнауындағы жылу, химиялық және радиоактивтік энергия әсерінен жер ... тay ... мен ... ... ... Тау ... жер қыртысындағы катпарлықтардың түзілуіне, терең тектоникалық жарықтардың пайда болуына және осы жарықтар бойымен жекелеген жер қыртысы бөліктерінің тік ... ... ... ... ... әсер ... ... жер қыртысының біртіндеп көтерілуі мен төмен түсуіне, соның нәтижесінде мұхит деңгейінің көтерілуі мен төмендеуше себепші ... ... ... ... ... ... яғни жоғары көтерілген жер қыртысы қайта төмен түсуі немесе майысып, төмен түскен жерлер ... ... ... Ал тау түзілуі кезінде қатпарлануға ұшыраған жерлер, сондай-ақ жарықтар бойымен жылжып кеткен бөліктер енді қайтып қалпына ... ... ... мен ... де осы ішкі күштердің нәтижесі болып табылады. Демек, литосфералық тақталар қозғалысқа түсіп, материктер пішіндері мен мұхиттар айдының өзгертуші басты күш те осы ішкі күш ... ... ... ірі жазықтар мен таулар, мұхит табанындағы қазаншүңқырлар мен суасты орта жоталары да ішкі күш ... ... ... жер ... ірі ... ... ... күштер әрекеті. Сыртқы күштер болып табылатын Күн сәулесі энергиясы мен ... күші ... ... ... ... жер ... ... бұзумен қатар, жер бедерінің жаңа шгттіндерін де түзеді.
Үгілу әрекеті нәтижесінде тау жыныстарының ... ... ... ұшырамаса физикалық үгілу, ал минералдық құрамы өзгеріске ұшырай отырып үгітілсе химиялық үгілу деп аталады.
Тау жыныстарының кристалдық торларының температуралык, өзгерістер ... ... мен ... ... ... физикалық үгілуге негіз болады. Бұл өзгерістер жыл маусымдары ... ... ... мен ... ... ... болатын, әсіресе тәуліктік температура үлкен айырма- шылық жасайтын жерлерде каркынды ... ... ... ... ... ... ... түзіледі. Тау жыныстарындағы ұсақ. жарықшақтарға су кіріп, ол кеңейеді, түнге қарай мұз ... ... одан әрі ... ... ... поляр маңы мен биік таулы жерлерге, сондай-ақ Сахара сияқты табиғаты "қатал" шөлдерге тән.
Химиялық үгілу дегеніміз -- тау ... мен ... ... ... тез түсетін заттардың (оттек, кемір қышқылы, тұздар, ... ... ... су ... ... өзгеруі және өзара әрекеттесуі нәтижесінде бұзылуы. Сондықтан химиялық үгілу ылғалды, ыстық климат жағдайындағы субтропиктер мен тропиктерге, ... ... маңы ... тән. ... ... барлық әрекеттері қатар жүріп отырады, сондықтан айқын басымдылық танытатын әрекет түрі ... ... ... ... өлемі мен жануарлар дүниесі де белгілі дәрежеде физикалық және химиялық ... ... ... ... ... оның жүру ... күшейтеді.
Үгілген тау жыныстары салмағына қарай төмен сырғуы немесе тік беткейлерден етекке құлауы мүмкін. Олар ... ... ... басқа да тау жыныстарын сырғытып, ілестіре кетеді. Етекке құлап түскенде тау жыныстары ... ... ... ... ... ... ... бәлшектер желмен ұшырылып, шаң-тозаңға айналады. Түптеп келгенде, үгілудің барлың түрлері биік таулардың аласаруына, керісінше неғұрлым ойыс ... ... ... ... жер бедерінің тегістелуіне себепші болады.
Үгілу енімдері мен ... ... ... ... жер ... ... желдің маңызы зор. Жел әрекетінен қалыптасатын жер бедері пішіндерін золдық деп ... ... ... ... ... ... жел ... айқын көрінеді, мұнда құмды тебелер мен жалдар, толқын тәрізді эолдық пішіндер таралған. Теңіздер мен көлдердің жағалауларында да жел ... ... ... пішіндер жиі кездеседі.
Үгілген тау жыныстарын тасымалдауда ағын су әрекетінің алатын орны ерекше. Жаңбыр кезінде су беткейлер аркылы ағып, бір арнаға ... Ол әрі ... жер ... тілімдеп, жыралар, сайлар жасайды. Тіпті жазық жердегі өзендер де еңкіштігі төмен, ағыны баяу болғанына ... ... ... ... ... ... Ал тау өзендері ағыны қатты болғандықтан қүм, саз ... ... ... ... өте ірі тастарды да ағызып әкетеді.
Шөлді аймақтарда жаңбыр өте сирек болғанымен нөсерлетіп жауып, борпылдақ жыныстарды тез арада шайып, оларды өзімен ... ... ... ... ... шелдердің басым көпшілігінде ежелгі және қазіргі ағын су әрекеті нәтижесінде түзілген жыралар мен сайлар, құрғақ өзен арналары ... ... Тау ... ... жер бедерін өте күшті тілімдейді, жыралар мен сайлардың жиілігі соншалықты, олар лабиринт ... ... ... ... мұнда көбінесе борпылдақ, бос жыныстар жинақталған әрі өзен ағыны еңкіштікке байланысты өте жылдам. Осындай жолмен түзілген жер ... ... деп ... ... ағылшын тілінде "жаман жер" деген ұғымды білдіреді. Бедлендтер түгелдей жарамсыз жерлер больш табылады, ... кең ... ... АҚШ ... Ұлы ... Орта Азияның, Кіші Азия және Үндістан түбектерінің тауалды жазықтары.
Тұрақты ағыны бар ірі ... ағын ... ... ... ... ... ағады. Өзендердің қазу, шаю, тасымалдау және түндыру ... ... ... мен ағыс ... ... Өзен ... кез ... бөлігінен тұнба жыныстарды кездестіруге болады, әсіресе өзен ағысы баяулап, атырау жасап құятын өзендердің сағасында олар өте ... ... Ағаш су ... ... жер бедері пітттіндерін беті қалың мұз басып жатқан Антарктида мен Гренландия жерінен басқа барлық аймақтардан кездестіруге ... ... ... ... ... қатарына мұздықтардың әрекеті де жатады. Алып жатқан ауданы шағын болғанымен, тау мұздықтарының жер бедерін қалыптастырудағы әрекеті ... ... ... ... биік тау ... тау ... ... мен тасымалдануына себепші болады. Тау мұздықтары әрекетінен айрықша пішіндегі трогты аңғарлар (неміс. Trog -- ... ... ... ... тау ... ... шынды, беткейлері тік, терең шатқалды болып келеді. Ондай жер бедерін, әдетте, альпілік, ал мұздықтармен өңделіп, тасымалданған ... ... деп ... ... ... суда тез ... ... тас тұзы, гипс сияқты жыныстар таралған аудандарда болады. Бұл жыныстарды су еріте ... бос ... -- ... ... ... ... ... орнында түрліше пітттіндегі қуыстар түзіледі. Тау жыныстарының суда еру процесі карст деп ... ... ... ... ағын әрекеті әсерінен де пайда болады. Ондай жағдайда өзендер жер астына сіңіп кетіп, екінші бір ... ... жер ... ағып ... ... Карст пішіндерінің шетіндегі ең кең тарағаны -- үңгірлер. Жер шарындағы ең ұзын ... -- ... ең ... ... -- ... орналасқан. Карст нәтижесінде қалыптаскан жер бедері пітттіндері ... және Кіші Азия ... мен ... - Шығыс Қытай жерінде, Аппалач тау жүйесінде кең таралған.
Барлық ... ... күші -- күн ... түсу ... мен ... ... климаттағы езгерістер. Мәселен, климаттық жағдай ылғалды немесе құрғақ сипатқа ... ... ... бәсеңдесе немесе тез арада қарқынды түрде биіктесе, сыртқы күш әрекеттерілін жүру сипаты мен жылдамдығы да өзгереді. ... жаңа ... ... ... ... жер ... өзгерісі ішкі тектоникалық қозғалыстарға да тәуелді. Демек, қазіргі жер бедерінің қалыптасуы ішкі және ... ... ұзақ ... ... аралығындағы өзара әрекетінің нәтижесі болып табылады.
Кең-байтақ Қазақстанның жер бедері өте күрделі және алуан ... Жер ... ... ... ... картадан көруге болады. Картадан республика жерінде жазықтан бастап биік тауларға дейінгі барлық жер бедерінің ... ... ... Оның ... ... бір ... ... ойпаттар (Солтүстік Қазакстан жазығының оңтүстік бөлігі, Каспий маңы ойпаты, Тұран ойпаты) алып ... ... ... ... ... ... 400-500 м болатын көтеріңкі жазықтар, үстірттер мен ұсақ шоқылар (Торғай, Үстірт, Сарыарқа және т.б.) үлесіне тиеді. Ал биіктіктері ... ... ... ... мүздықтар мен кар басқан биік таулар республика жерінің 10%-ынан тұрады. Олар еліміздің шығысы мен оңтүстік-шығысында орналасқан таулар: Алтай, ... ... ... ... тау ... ... сілемдері.
Республика жер бедерінің ең төмен нүктесі еліміздің батысындағы Маңқыстау түбегі ауқымындағы Қарақия ойысына (теңіз деңгейінен 132 м төмен), ал ең биік ... ... ... ... ... ... тауларына тиесілі Хантөңірі шыңына (6995 м) сөйкес келеді. Олай болса, ең биік жөне ең ... ... ... - 7127 м. Оның үстіне Каспий теңізі түбінің 400 м ... ... ... ... айырмашылықтары артады.
Қазақстан жер бедерінің басты ерекшеліктері: 1. Жер бедеріндегі жазықтар мен аласа таулар Қазақстанның ... ... және ... ... Биік ... ... республиканың шығыс және оңтүстік-шығыс бөлігін алып жатқан шағын аумақты қамтиды.
3. Еліміздің бүкіл жер беті оңтүстіктен солтүстікке және ... ... ... бірте-бірте еңіс тартады.
4. Биік таулар мен аласа таулар тауаралық аңғарлармен және жазықтармен алмасып отырады.
Жер бедерінің мұндай ерекшеліктері климат пен ... ... ... өз ... ... ... жазык, аласа таулы бөлігінде табиғат зоналары ендік бағытта орналасқан, ал биік таулы өңірлерде ... ... ... деңгейлеріне сәйкес таралатынын байқауға болады.
Жер бедері ерекшеліктерінің адамдардың шаруашылық әрекеттеріндегі маңызы зор. Жазыктар мен тауаралық аңғарлар егін ... ... ... ... Көк шалғын жамылған тау беткейлері тамаша жайылым ретінде пайдаланылады.
Тектоникалық қозғалыстар - жер ... әр ... ... ... ... ... ... жиынтығы. Бұл қозғалыстардың басты себебіне жер қойнауынан бөлінетін жылу ағымдары мен ғаламшар болмысына тән гравитациялық энергия, Күн мен Ай ... ... ... т.б. ... ... ... ... ауырлық күшінің әсері мен литосфераның астеносфераға қатысты гравитациялық ... ... ... ... ... бағыт-бағдарына қарай жер қыртысы мен бүтін литосферадағы геологиялық құрылымдардың пайда болу, даму және тұрақтану процестерінде ... рөл ... тік және ... ... ... екі ... ... Сол себепті Тектоникалық қозғалыстардың жіктелуі осы қозғалыстардың геологиялық құрылымдарды ... рөлі ... ... ... ... мынадай негізгі түрлерге жіктеледі:
Орогендік тектоникалық қозғалыстар - таулы белдеулер мен тау ... ... ... қамтамасыз ететін қозғалыстар жиынтығы. Мұның ерекшелігі өзі қамтыған аймақтағы тау жыныстарының қатқабаттарын жаппай деформацияға (қатпарлануға) ұшыратуында;
Эпейорогендік ... ... - жай және ұзақ ... ... көрініс бере отырып, ірі аймақтардың көтерілуін немесе ойысуын қамтамасыз ететін қозғалыстар. Мұндай қозғалыстардың ... беру ... мен ... жылдамдығы мен амплитудасы әр түрлі және тік бағытталған болып ... ... ... - ... ... ... изостатикалық тепе-теңдікте болуын қамтамасыз ететін қозғалысалы Мұндай қозғалыстар кезінде литосфера массасының шөгінді тау жыныстарының түзілуі, тау ... ... т.б. ... ... ... ... ... сұғынып, ал керісінше массасының азайған жерлері жоғары көтеріледі;
Құрлықтар ... - ... ... ... ... ірі ... ... бағытта мыңдаған км жылжуымен сипатталатын тектоникалық қозғалыстартар. Мұны астеносфера аймағындағы жылу ағымдары тудырады;
Мұхит түбінің спредингі - ... түбі ... ... көлбеу бағытта жылжып, оны базальт жабынымен жаппай көмкеретін Тектоникалық қозғалыстар;
субдукция - ... ... ... жұқа ... ... оған қарсы бағытта жылжыған немесе тыныштықта тұрған ... ... ... ... 60 еңістік бойымен сұғынып кететін Тектоникалық қозғалыстар;
Коллизия - бір-біріне қарсы жылжыған екі құрлықтың соқтығысуы нәтижесінде тау ... мен ... ... қалыптасуын қамтамасыз ететін тектоникалық қозғалыстар.
Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу
Жердің бедері және оны пландар мен карталарда бейнелеу Жер ... ... ... ... жинагын жердің бедері дейді. Ал, жер бетіндегі әртүрлі құрылыстар, жолдар, т.б. жиынтыгын геодезияда ... ... ... ... ... ... таулы, және жазық болып бөлінеді: тау, қазаншұңқыр, жота, өзен, қайқы, бел. Таудың ең биік жері-шың, ал тау ... тау ... деп ... ... ... ... ... мен пландарда горизонтальдар, шартты белгілер және биіктерді жазу арқылы бейнеленеді.Құрлық бетіндегі ... ... ... ... ... қисық-тұйық сызықты горизонтальдар деп аталады.
Жер бедерінін түрлері
1) тау, төбе-айналадағы жазық ... биік ... ... ... ... жер береді. Оның төбесі, беткейі және етегі ... ... ... ... ... ... Оның ... бүйірлік беткейі, кернеуі болады
3) жота, тау-жотасы-бір бағытта созылып жатқан таудың, не ... ... ... Ол екі ... болып келеді, яғни екі беткейден тұрады
4) өзек-екі таудың, жотаның арасындағы ылдилап созылып жатқан, су жататын ойыс. Оның екі қабағы ... өзек дами келе ... ... ... ең ... нүктелері арқылы жүргізілген сызықты-су ағар (тальвет) деп атайды .
5) ... ... тау ... ... ... арасындағы ойпаң. Олар тау жоталарының бір жағынан өтуге мүмкіндік туғызады .
6) жыра-жауын мен қар суларының бұзу әрекеттерінен пайда болған ... ойық ... ... терендігі 10-15 м, ал ұзындығы бірнеше километрге дейін жетеді. Жыралар мен жарлардың тік ... ... ... ирек ... белгіленеді.
Рельефтің ерекше нүктелеріне таудың төбесі, шұңқырдың түбі, жоталардың ең төменгі және жоғарғы нүктелері, т.б. жатады. Горизонтальдарға перпендикуляр етіп ... ... ... ... ... көрсетеді. Тауды, жотаны бейнелегенде бергштрихтар горизонталь бұрылысының сыртынан, ал ... мен ... ... ... ... ... қойылады . Карталарға горизонтальдардың биіктігі өрлеу бағытына бағытталып жазылады. Горизонтальдардың пландағы арақашықтығын салынды (заложение) табан деп атайды. Егер горизонтальдар бір -- ... ... ... яғни ... ... болса, беткейдің тік болғаны, ал аралары бір-бірінен алые болса онда беткейдің жатық болғаны. іргелес орнапасқан горизонтальдар ... ... (һ) қима ... деп ... Рельефтің қима биіктіктері карта мен пландардың масштабы мен рельефтің күрделілігіне тікелей байланысты. ... орай ... ... ... үшін төмендегідей қима биіктіктер (һ) кабылданған.
Жер бедерінің халық шаруашылығының қай саласына болсын тигізетін әсері өте зор. Әсіресе, тау-кен жұмыстарын ашык ... ... жер ... ерекшеліктерін ескермеуге болмайды. Инженер мамандар жер бедерінің (рельефтің) түрлерін айырып, құрылыстарды жобалауда, ... ... және де ... ... та ... ... ... кажет.
Аэрофототопография
Аэрофототопография - аэрофототүсіріс материаддары бойынша топографиялық ... ... ... және ... ... және жасайтын топография тарауы. Аэрофототопография тақырыбына мыналар енеді: жеке аэрофотосуреттің және стереоскопиялық жұптың геометриялық қасиеттерін зерттеу; аэрофотосуреттер ... ... ... және фотопланның түпнұсқаларын жасау әдістерін жете зерттеу; аэрофотосуреттерді бажайлаудың далалық және камералық әдістерін белгілеу; далалық дайындау ... ең аз ... ... және оларды аэрофотосуреттерді өндеу немесе фототриангуляцияны дамыту тәсіліне байланысты өте ... ... ... ... ... жасау немесе аэрофотосуреттерді өндеудің жеке процестерін орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... арналған аэрофототүсірулік аппаратураға және фотографиялық материалдарға катысты техникалық талаптарды талдап белгілеу; есептеу техникасының дамуьша ... ... және ... координаталар арасындағы аналитикалық байланыстардың ең қолайлы формулаларын шығару.
Аэрофототопографиялық түсіріс - аэрофотосуреттерді пайдалануға ... ... ... ... ... ... екі әдіспен құрастырылған және стереотопографиялық әдістермен жүргізілуі мүмкін. ... әдіс ... ... ... ... ... үйлестірілуі болады. Аэрофотосуреттер бойынша фотоплан жасалады, содан соң оның көшірмесіне далада мензулалық түсірістің ... жер ... ... ... ... ... онша ... емес жазық аудандарды түсіру үшін қолданылады. Стереотопографиялық әдіс әр түрлі нүктелерден суретке түсіруден ... ... ... екі ... стереоскопиялық қасиетін пайдалануға негізделген. Стереожұптар бойынша камералық жағдайда жергілікті жердің ... мен ... ... ... ... ... колданылатын аспаптарға байланысты стереотопографиялық әдіс екі тәсілге: әмбебап және дифференцияланған тәсілдерге бөлінеді. Әмбебап ... ... ... ... ... ... соның ішінде контурларды және бедерді түсіруді бір аспаппен орындауға мүмкіндік беретін аспап ... ... ... аспаптар әмбебап деп аталады. Дифференцияланған тәсідде бірнеше аспап пайдаланылады, олардың әрқайсысы қандай болса да бір процесті ғана орындауға ... ... ... ... ... ... үшін -- ... жер бедерін сызу үшін стереометр, планшетке контурларды және жер бедерін көшіру үшін проектор немесе трансформатор ... ... әдіс ... уақытта топографиялық карталарды жасаудың негізгі әдісі болып ... ... - ... ... ... бір ... ... кұрылысын бейнелейтін карта: бедердің пішінінен - морфографиясынан, генезисінен және жасынан тұрады. Кейбір жағдайларда Геоморфологиялық картада таужыныстарды, сондай-ақ террасаларды, жолақтарды, ... және т.б. ... ... ... де ... ... картада бедер пішіндері, олардың әр түрлі ерекшеліктері шартты белгілер кешені арқылы көрсетіледі. Қойылған мәселелерге байланысты әр түрлі болады: жалпы ... ... ... -- ... 1:1 00 ООО) - негізгі элементтері: бедердің генезисі, ... және ... ... ... ... -- негізгі элементтері: морфологиялық, болжаулық, дефляцияның қарқындылығы, жылжымалардың дамуы, жыралар, топырақ эрозиясы, карст, морфоқұрылымдық, ... ... ... процестер, бедер энергиясы және т.б. Бұл аталғандардың барлығы типологиялық карталарға жатады. Сонымен қатар ... ... ... ...
Геоморфологиялық карталар - морфометриялық және морфологиялық белгілері, пайда болуы, жасы және серпіні (динамикасы) бойынша Жер бетінің (құрлықтың және ... ... ... ... карталар. Геоморфологиялық карталарды жалпы, жеке, арнаулы деп бөледі. Геоморфологиялық карталар жер бедерінің қазіргі пішінінің және ... ... ... ... аудандау; жер бедері дамуының өткен кезеңдерін көрсететін; Жер бедері мен геоморфологиялық процестердің келешекте дамуы бейнеленген болжау карталары ... ... жер ... қазіргі жер бедері палеогеографиялық дамудың талай ұзақ кезеңдерінен кейін, теңіздік және континенттік жағдайлардың алмасып отыруынан, ... ... ... ... және тектоник. қозғалыстардың нәтижесінде қалыптасқан. Республиканың орт. бөлігінде болған ... ... тау ... жоғ. палеозойдан бастап қарқынды континенттік мүжілуге ұшырау салдарынан, қалдық ... ... ... мен ... ... ... Тек қана ... қолаты мен республиканың солт.-шығыс бөлігін кайнозойдың мореналық алаптарының жекелеген шығанақтары, ал ... ... ... бор және ... ... басып жатты. Төрттік кезеңде ғана Маңғыстау түбегі мен оған ... ... ... қуаң ... ... айналды. Қазақстанның оңт.-шығысында неоген-төрттік кезеңде түзілген биік таулы аймақтың қалыптасу процесі бүгінге дейін созылуда. Оған жер ... осы ... ... мен сілкінулері дәлел. Таулы өңірді табиғат тарихында 3 рет мұз басқан, соның салдарынан ... қар, ... ... ... ... ұшырайды.
Республиканың шығысында Алтай тау жүйесі (Оңт. Алтай мен Кенді Алтай ғана Қазақстан жерінде) созылған. Алтай жер бедерінің құрылысы сатылы келеді; ... ... мен тау ... ... ... және тік ... ... жеке-дара тұрады. Жүйенің орташа биікт. 2500 - 3500 м, биік жері Мұзтау - 4506 м. Бұл шың ... бір ... ... ... одан ... және ... қарай Алтайдың ірі жоталары тарайды. Алтайдың жағасы - Қалба жотасы Ертістің сол жағалауында жатыр. ... ... ... ... ... ... Қазақстан жеріне тек батыс бөлігі кіреді, ал шығыс жартысы Қытай аумағында. Бұл жотаның ұз. 300 ... ... ... 2000 - 2200 м, ең биік жері 2992 ... ... ... Сауыр жотасы (3816 м). Тарбағатай жотасы Алакөл ойысы арқылы Қазақстанның оңт.-шығыс бөлігіндегі ірі тау жүйелерінің бірі - ... ... ... ... Ұз. 450 км, ені 100 - 250 км. ... ... тау жүйесін 2 жотаға (Солт. және Оңт. Жетісу жоталары) бөледі. Солт. Жетісу жотасының орт. ... ... тау ... ең биік жері - Бесбақан шыңы (4464 м) бар. Тау батысқа ... ... ... ... Қойтас, т.б. жоталарға тарамдалып кетеді. Оңт. Жетісу жотасы негізінен ірі Тоқсанбай, Мұзтау, Бежінтау, Тышқантау жоталарынан құралады. Жетісу ... ... ... - ... ... ... мен ... көп, шыңдары үшкір, сеңгір келеді, көпшілік бөлігін мұз басқан. Жетісу Алатауы оңт-нде Іле ойысымен шектеседі. Ойыстың ... ... ... ... ... оңтүстігінде және оңтүстік-шығысында Тянь-Шань жүйесіне жататын көп жылдық қар мен мұздықтар басқан аса ірі тау ... ... ... ... ... ... және солт-ке қарай Солт. және Орт. Тянь-Шаньннің жоталары тарайды. Хантәңірі шыңы - бүкіл Тянь-Шаньдағы мұзданудың негізгі торабы. Қазақстанның ... ... ... ... Теріскей Алатау жотасының шығыс сілемдері, Күнгей Алатаудың шығыс бөлігінің солт. беткейі және Кетпен (Ұзынқара) ... ... ... ... ірі әрі биік тау ... - Іле ... ұз. 350 км, ең биік жері - ... шыңы 4951 м. Жотаның солт. беткейі тік сатылы, жалдары үшкір келеді. Беткейлері терең шатқалдармен және аңғарлармен тілімделген. Іле ... - ... өңір және ... ірі ... ... (393 мұздық) көп. Шығысында Шарын шатқалымен шектеліп, батысында Кіндіктас тауына ұласады да, одан солт.-батыста аласа таулы, төбешікті Шу-Іле таулары жалғасады. ... ... ... Алатауының солт. беткейі, ішінара Талас Алатауы, сонымен қатар Қаратау ... ... ... ... дені Қырғызстанда орналасқан.
Ұсақ шоқылы Сарыарқа өз алдына жеке геоморфологилық облыс. Ең биік жері - ... ... ... шыңы (1565 м). Таулық жер бедеріне осындағы Көкшетау, Баянауыл, ... ... ... және ... ... ... ... оңт.-батысы оқшауланған аласа таулы, қырқалы келген кең аумақты шөлді Бетпақдала үстірті орналасқан. Бат. Қазақстандағы Мұғалжар тауы Орал тау ... ... ... ... және ... ... ... қырқалар мен шоқыларға бөлініп кетеді. Маңғыстау таулары аралары ойыстармен бөліне қатар жатқан 3 жотадан тұрады. Ең биік жері ... ... - 556 м. ... ... ... ... Қарынжарық ойысымен бөлінген, шығысында Арал т-не дейінгі өңірді қамтиды. Ендік және бойлық бағытта 800 ... кең ... ... ... мен жазық Үстірт ағын судың тым тапшылығына байланысты нағыз шөлге айналған. Каспий маңы ойпаты теңіздің солт-ндегі Жалпы ... ... ені 500 ... ... кең ... алып жатыр. Ойпат жер бедеріне құм төбелер, шағын көл қазаншұңқырлары, саздақты тегіс шағын жазықтар және бор шөгінділері толған күмбез ... ... ... алмасып отырады. Негізінен жазық келген Тұран ойпатының тек солт. ... ғана ... ... ... - ... ... құмды (Тауқұм, Сарыесікатырау, Мойынқұм, т.б.) шөл боп келеді. Сонымен қатар, бұл өңірде саздақты жазықтар да кеңінен таралған. Шу ... оңт. ... ... ... алып жатыр. Бат. Сібір жазығының оңт. етегі Қазақстанның солт-нде Сарыарқаға ұштасады (Солт. Қазақстан жазығы). Жазықтың Қазақстан жеріндегі орташа биікт. 150 - 200 м және ... ... мен Есіл ... ... тауы мен ... аралығында ені 300 км-дей қырқалы Торғай үстірті жатыр. Орта бөлігін ұзына бойы ... ... ... өзен және ұсақ ... ... бай ... қолаты алады. Қолат беті негізінен тегіс, төрткілді келеді.
Геология (гео... және logos -- ілім) -- ... ... және ішкі ... ... ... ... қозғалысын, даму тарихын, кен байлықтарының пайда болу, орналасу заңдылықтарын зерттейтін жаратылыстану ғылымдарының кешені. ... ... ... жеке ... ... 18 ... аяғы мен 19 ғ-дың басында бөлінді. 20 ғ-дың бас кезінде біртұтас ғылым болып қалыптасты.
Геология ғылымының ... ... мен ... ... ... ... ... 6 топқа бөлінеді:
1) Жер қыртысының, литосфераның заттық құрамын зерттейтін геологиялық пәндер -- ... ... ... ... ... және ... ... физиканы және геометрияны біріктіре отырып, әр түрлі минералдарға тән кристалдардың құрылысы мен пішінін, ерекшеліктерін зерттейді.
Минералогия табиғи минералдардың құрамын, физ. ... ... және ... ... анықтайды.
Петрография тау жыныстарының хим. және минералдық құрамын, олардың құрылыс ерекшеліктерін ... ... және ... тау ... ... ... құрамын, геол. ерекшеліктерін және пайда болуын зерттейтін ғылым.
Литология шөгінді жыныстардың құрамын, құрылымын, нақышын және ... ... ... негізінде олардың қалыптасу жағдайын анықтаумен айналысады.
Геохимия жер ... және Жер ... ... хим. ... ... заңдылықтарын анықтайды.
2) Геологиялық процестерді зерттейтін геология пәндер кешені (динамикалық геология) геотектониканы (тектониканы), құрылымдық геологияны, вулканологияны, сейсмологияны және геоморфологияны ... ... жер ... ... сол ... ... ... деформациялар мен құрылымдық өзгерістер сипатын талдау негізінде Жер ... ... ... және оның ... ... ... ... түрде дамуының басты заңдылықтарын зерттейді.
Құрылымдық геология жер қыртысындағы тау жынысы кешендерінің пішіндері мен орналасу заңдылықтарын анықтайды.
Вулканология -- жанартаулар ... ... ол ... ... ... беру ... туындау себептерін, орналасу заңдылықтарын және олардың әрекеті нәтижесінде түзілген өнімдерді зерттейді.
Сейсмология жер сілкіністерін, олардың ... ... және ... ... ... ... ... процестерді зерттейді. Сейсмология, әдетте, геофиз. ғылымдар кешенінің жеке тармағы ретінде қарастырылады.
Геоморфология жер бетінің морфол. ерекшеліктерін, жер бедерінің қалыптасу және даму ... ... ... ... ... ... ... тарихи сабақтастығын зерттейтін ғылымдар кешені - ''стратиграфия'', фациялар туралы ілім, геологиялық формациялар туралы ілім, ''палеогеография''.
Стратиграфия шөгінді және ... ... ... сабақтастығын зерттей отырып, палеонтол. мәліметтер көмегімен олардың ... ... ... туралы ілім жер қыртысына тән шөгінділердің кеңістіктегі және уақыт барысындағы өзгерістерін, сол өзгерістерді тудыратын жағдайларды зерттейді.
Геологиялық формациялар туралы ілім -- ... ... ... ... ... ... сатылары мен кезеңдерін анықтай отырып, өткен геол. дәуірлерде қалыптасқан формациялар жиынтығы даралануының палеотектоник. және палеоклиматтық жағдайларын ... ... ... ... ... -- ... ... кезеңдер мен дәуірлердің ландшафт ерекшеліктері жайлы ғылым.
4) Тау жыныстарына кіріккен тіршілік қалдықтары мен ... ... ... сол ... ... ... болуын және даму барысын зерттейтін ғылым саласы -- ''палеонтология''.
'Палеонтология' көне фауна мен флора қалдықтарын ... және ... ... ... негізінде сол қалдықтарды кіріктірген тау жыныстарының геол. көнелігін анықтайды.
5) Іс-тәжірибе шараларын қамтамасыз ету мәселелерімен айналысатын Геология салалары -- ''кен ... ... ... ... ... ... ... геология''.
Кен байлықтары жайлы ілім қоғамның шаруашылық қажеттерін өтеуге ... ... ... ... зерттейді. Бұл ғылым саласы бірнеше ғыл. пәндерге жіктеледі:
-кентас туралы ... кен ... ... ілім;
-көмір геологиясы, мұнай-газ геологиясы;
-металлогения;
-радиоактивті элементтер геологиясы, т.б.;
Гидрогеология жер асты суларын, олардың пайда болуын, астасу жағдайларын, қозғалыс заңдылықтарын, режимін, физ., хим., ... т.б. ... ... ... және ... ортамен өзара байланысын зерттейді.
Инженерлік геология адамдардың инж. әрекетін қамтамасыз ету мақсатында жер қыртысының беткі қабаттарының геол. жағдайын және ... ... ... ... ... ... ... немесе аймақтың геол. құрылыс ерекшеліктерін сол құрылымды (аймақты) геол. картаға түсіру негізінде ашып көрсетеді.
6) Кен байлықтарын зерттеудің және ... ... ... және ... ... ... салалар.
Іздеу-барлау істері -- кен белгілері мен кендердің геол. жағдайын, сол ... ... ... бағалау және игеру шараларының ең тиімді тәсілдерін анықтау мәселелерімен айналысады.
Кеніштік геология -- кеніштердегі, шахталық геология -- ... ... ... ... ... ... ету және сол кеннің барланған қорын толықтыру мүмкіндіктерін анықтаумен шұғылданады.
Геология ғылымдарының кешені өзге ... ... ... ... Ол, ... ''физика'' және ''химия'' ғылымдарының заңдылықтарын және әдіс-тәсілдерін жиі ... Бұл ... ... ... және ... ғылымдары қалыптасты. Геология, сол сияқты, астрономиямен (ғарыштық денелердің өзара байланысын және заттық құрамын ... ... физ. ... (жер ... ... топырақ мәселелерін зерттеуге байланысты), геодезиямен (Жер-дің мөлшері мен пішін ерекшеліктерін саралау барысында), ... ... ... болуы және дамуы мәселелерін зерттеуде), тау-кен ісімен (кендерді игеру барысында), ... ... ... ... және ... ... тығыз байланысты.
Қатпарлы (пликативтік) құрылымдар
Қатпарлы дислокация төрт түрлі жағдайда :жоғары қарай иілген (дөңес пішінді ) антиклиналдар ; төмен қарай ... ... ... ) ... әр ... ... көлбеу жатқан қабаттарды байланыстыратын тік бағытта құлай орналасқан (тізенің бүгілісі секілді ) бүгілмелер флексуралар;ылдиға қарай құлай орналасқан ... ... ... ) ... ... кездеседі.
Ұзыннан - ұзақ созылған жайпақ пішінді моноклиналдық ... ... ... ал ... ... ... платформадан қатпарлы - таулы аймақтарға ауысатын аралық зоналарға тән болып келеді.
Синклиналдық қатпардың ... ... ) ... жас ... ал ... көне ... тау жыныстары қабаттарынан құралады.
Антиклиналдық және синклиналдық құралдар бір-бірімен жарғаса орналасып қатар кездескен жағдайларда ғана толық қатпар түзіледі. Әрбір қатпардың ... ... оның ... ... ( қатары, ядросы, жоны, қатпарлану бұрышы, осы жазықтықтағы және осі) ... ... ...
АНТИКЛИНАЛДЫ ... ... жас ... - жарылмалы ( дизъюнктивтік ) жақпарлы құрылымдар
Жарықшақтыққа ұшыраған тау жыныстарының жеке блоктары бір жағдайда өзгеріссіз алғашқы қалпында ... ( ... , ал ... бір ... алғашқы орындарынан ауысып орналасады (праклаздар ).
Бірінші жағдайда ... ... ... ... ... ... ... мен жарықшақтарды (сызықтарды ) жатқызуға болады , олар тау жыныстарының барлық түрінде де (азды ... ... ) ... Жер ... ... бір ... ғана тортасқан жарықшалар ( немесе сызаттар) жарықшақтану ( немесе сызаттану) деп аталады. Олар бедерінің өзара орналасу жағдайының ... мен ... ... орналасқан сызаттар жүйесінің саны немесе қалыңдығы , өзара орналасу тәртібі және т.б.) сипатталады.
Тау жыныстарының ... ... , ... өте кең таралған. Жаратылысына қарай олар тектоникамен ... және ... ... ажыратылады.
Тектоникамен тікелей байланысы жоқ петрогенетикалық немесе тау жыныстарының алғашқы ... ... ... ... ... ... жыныстардың суынып қатаюы кезінде петрогенетикалық сызаттар , ал шөгінді ... ... ... ... барысында (тығыздалу, кеңею,көлемнің азайып температураның өзгеруі және т.б) иагенетикалық жарықшақтар пайда ... ... мен ... ... ... және жасырынды түрде кездеседі. Ашық жарықшақтар жол - жол ... ... ... ... ... анық ... ... түрдегі жарықшақтардың негізгі бағытын (жй көзбен ) анықтау оңай ... ... ... анықтау өте қиын ( қабырғалары өте жақын орналасқандықтан ) . Ал жай көзге байқалмайтынжасырынды жарықшақтарды тау жыныстарын сындырып қарау арқылы ... ... ... және 5-6 - ... ... 3-4 және 7-8- антиклиналды құлпы (күмбез);
2-3 , 4-5 , 6-7- қатпардың қанаттары; а- қатпар ... ... бет; д-е- ... ... ... ... - тік және Б - ... жағдайда төмен бағытталған ығысулар (сбросы); В - ... ... ... ... ... ).
Қорытынды
Жер бедері тау, жазық, ойпат, таулы үстірт, төбе, қырқа, аңғар, жыра, т.б. болып келеді. Жер ... ... ... және ... ... күштердің ұзақ уақыт бойы әсер етуі нәтижесінде пайда болады. Әрбір аймақтың бедері оның геологиялық құрылысына, ішкі және ... ... ... ... ... байланысты.
Құрылымдық геология
Құрылымдық пішіндер өзіндік табиғи өлшемдес геометриялық денелер болғандықтан, олардың өзара ара қатынастылығы өте қарапайымнан аса күрделіге дейін және үлкен ... ... ... ... ... ... кейпі мен жатыс элементтері өзара салыстырылып, ұқсастықтары мен айырмашылықтары анықталып, ... ... ... ... ... түзілуге себепші болған қозғалыстар, тектоникалық күштердің бағыты мен түсірілу беті анықталады. ... ... ... ... және өзге де ... бойынша іске асырылады. Геологиялық құрылымдар туралы деректер жер беті тау жыныстарын тікелей бақылаудан, бұрғы салудан, қазу ... және әр ... ... ... ... жинақталады. Бұл материалдар көмегімен тау жыныстарының жер бетіндегі және терең қабаттарындағы жатыс элементтерін, жарықшақтар мен жарылыстарды бейнелейтін құрылымдық карта ... Ол ... ... ... ... үшін ... ... жұмыстарының бағытын анықтауға көмектеседі. Бұдан бөлек ол аймақтық геология, геоморфология, геотектоника, тарихи геология, т.б. геологиялық ғылымдардың жалпы проблемалары мен практикалық ... ... ... ... ... ... кен геометриясы, механика, минералогия, петрография, литология, геофизика мен эксперименттік геологияның деректеріне сүйене отырып, өз алдына геотектоника ... жеке ... ... ... Ал ... жер ... ... қозғалысы мен дамуы жайлы ғылым болғандықтан, Құрылымдық Геология оның морфол. немесе құрылымдық жағын зерттейді. Құрылымдық Геология жер қабатында седименттік, ... ... ... және ... ... ... ... Седименттік құрылымдар шөгінділердің жиылып тау жыныстары қабаттарына айналуынан түзіледі. Тектоникалық құрылымдар (қатпарлы жарылыстар) ... ... ... ... ... кейпі өзгеріп, деформациялануынан, жиырылуынан пайда болады. Оларға антиклиналдар, синклиналдар, т.б. жатады. Атектоник. құрылымдар түрлі беткі процестердің, ... ... т.б. ... ... ... ... ... сыртқы және ішкі құрылымдармен сипатталады. Эффузия жыныстарының құрылымдық ... ... ... ... ... ... т.б. жатады. Метоморфтық жыныстардың құрылымында кристалдану, тақтатастағы жолақтылық, кливаж сияқты құрылымдық элементтер байқалады.
Пайдаланылған әдебиеттер
* ... ... М.Б. ... - ... ... ... 2005. ISBN 9965-769-09-5
* Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атамұра, 2008. ISBN 9965-34-809-Х
* География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. ... ... ... мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. -- Өңд., толықт. ... -- ... ... 2010. -- 304 б., ... ... ... ұлттық энцеклопедиясы 4 том
* Қазақ тілі терминдерінің салалық ... ... ... ... -- ... ... ... 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2
* Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: ... және ... -- ... ... ... 2007. -- 264 бет. ISBN ... Мұнай және газ геологиясы терминдерінің, орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Казакстанға еңбегі сіңген мұнайшы -- ... Т.Н. ... Б.М. ... -- А.: АРНGroup, 2000. -- 328 бет.
* Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме ... ... ... ... 2003. ISBN ... ... тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын ... -- ... ... ... ... жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан ... ... ... ... А.Қ.Құсайынов -- Алматы: "Мектеп" баспасы" Ж А Қ , 2003. -- 248 бет. ӀSВN ... ӀSВN ... ... және газ ... ... және ... ... түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
* Қазақ энциклопедиясы
* Жалпыгеология ... ... ... 1993. ISBN ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Африка."10 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Австралия жайлы25 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы ақпарат28 бет
Азияның көлдеріне физикалық – географиялық сипаттама21 бет
Алматы қаласының ауа басейнінің сапасын бақылауды басқару және ұйымдастыру37 бет
Астана қаласының географиялық, саяси-экономикалыұқ орны50 бет
Астана-менің қалам-замандас досымның қаласы54 бет
Асқабақ өсіру27 бет
Атлант мұхиттың зерттелу тарихы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь