Мектеп жасындағы дарынды балалар психологиясы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І. Дарынды оқушыларды анықтау және дамыту ерекшеліктері
1.1. Мектеп жасындағы дарынды балалар психологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Дарынды балалармен жұмыс істеудің жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
ІІ. Дарынды оқушылардың қабілетін анықтау және олардың психологиялық ерекшеліктері
2.1. Дарынды балалардың қабілетін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.2. Дарынды оқушылардың психологиялық
ерекшеліктері, және олардың көріну сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3. Дамыта оқыту жағдайында оқушылардың ойлау қабілетін арттыру ... ... 23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І. Дарынды оқушыларды анықтау және дамыту ерекшеліктері
1.1. Мектеп жасындағы дарынды балалар
психологиясы...................................5
1.2. Дарынды балалармен жұмыс істеудің
жолдары............................................9
ІІ. Дарынды оқушылардың ... ... және ... психологиялық
ерекшеліктері
2.1. Дарынды балалардың қабілетін
анықтау.....................................................12
2.2. Дарынды оқушылардың психологиялық
ерекшеліктері, және олардың көріну
сипаты......................................................16
2.3. Дамыта ... ... ... ... ... ... ... таңда дарынды балалар психологиясы ең өзекті мәселелерінің
бірі ... ... ... ... ... ... дамуы
белсенді, жасампаз тұлғаны қалыптастыруға жоғарғы талап қояды. Ал қоғамның
қазіргі жағдайында, елдің саяси, мәдени ... ... ... - жас ұрпақтың болашақта ізгі ниетті азамат болып дамуына
олардың тұлғасының дұрыс қалыптасу үрдісі үлкен ... ... ... ... тән қасиеттер де болады. Көп ... ... ... ... ... жаңа ... іздеуі, мақсатына жетуі,
ойын айта білуі және т.б. ... ... ... бала көлеңкеде байқалмай
қалып та шығармашылық жұмыспен айналысады, ол оқытушы назарынан тыс қалмауы
керек. ... ... ... топта немесе жеке жұмыс беру арқылы жүзеге
асырылады. Өз қабілетін сабақ уақытында көрсете білген, жақсы көрсеткішке
жеткен ... ... мен ... ... ... ... ... Оларды шығармашылық жолға бағыттап, оны іске ... ... ... ... ... жеке ... үшін мына ... міндеттерді оқытушы ескеруі керек.
Оқушының қабілеттілік белгілері:
1. Тұлғаның ерте дамуы, жалпы қабілеттілікке тән /вундеркинд/.
Оларды ... ... ... олар өз ... әлдеқайда
білімді болады.
2. Ғылымның немесе пәннің жеке ... ... ... ... оқушы математикадан нашар болуы да мүмкін.
3. Дарындылық белгілері кең түрде дамыған ... ... өз ... ... өз ... айтумен
ерекшеленеді. Күнделікті сабақ уақытында дарынды ... жеке ... ... өз бетімен жұмыс орындау кең тараған. Алайда, осы ... ... ... беру ... ... ... жетектеп отыру керек.
Дарынды оқушы өз бетімен жұмыс істеу арқылы ... ... ... ... және ... білімді біліктік дәрежеге көтереді. Оқушы
күрделі тапсырмаларды орындау барысында салыстыру, қорытынды ... ... ... ... ... ... ... баспалдағынан өтеді,
өздігінен алған біліміне риза болады.
І. Дарынды оқушыларды анықтау және дамыту ерекшеліктері
1.1. Мектеп жасындағы дарынды ... ... ... даму ... ... ... ... қоғамда болып
жатқан құбылыстар білім беру мазмұнына елеулі ... ... ... ... ... ... дамыту күннің көкейкесті мәселесі. ... ...... ақыл-ой әрекетінің тәсілдерін қалыптастыратын оқу
барысын жолға қою. Қазіргі білім беру саласындағы ... ... ... ... жоғары, дарынды оқушыларды анықтап, оларға қолдау жасау арқылы
Қазақстан Республикасының интелектуалды потенциалын қалыптастыруға ... Бұл – ... ... ... отырған әлеуметтік сұраныс. Бұл
сұраныс педагогикалық және психологиялық үрдістер арқылы жүзеге асады. Орыс
педагогикасының ... ... П.Ф ... өз ... былай деп жазады:
«Педагогикалық үрдіс өзіне тән екі белгіні ... ... жеке ... ... түрдегі көмек және оның жан-жақты жетілуі.»
«Әр оқушыны жан-жақты жетілдіру үшін оны жан-жақты зерттеу керек.»
Бұл – ұлы ... ... ... ойы. ... ... әр
тұлғаның бойындағы ерекше психологиялық қасиеттері ... ... мен ... ... ... зерттеулер арқылы
оқыту ісінің мазмұны мен әдістерін өзгерте отырып, жекелеген психикалық
процестер мен ... ... ... ... қол ... ... әрекетінің тәсілдерін қалыптастыру мазмұнына мыналар
кіреді: ғылыми ұғымдар мен ғылыми заңдылықтарды ... және ... ... ... ... жалпы амал-тәсілдерін меңгеру.
Ғалымдар дәлелдегендей, адамның өмірден меңгереген ... мен ... ... төте және ең ... ... ... білу ... деп аталады. Ал тамаша кәсіби ұстаздық кез-келген ерекше
қабілетті оқушыны дарынға ... ... Адам ... ... ... нағыз данышпандыққа айналдырудың бір ғана шарты –
табиғи талантпен ... ... ... ...... ... ерекше қабілет. Өмір сүретін орта,
берілетін білім мен тәрбие осы ерекше ... одан әрі ... ... оны ... ... Дарындылық – көпқырлы. Ағылшын ғалымы
Ж.Рензуллидің анықтамасы бойынша: «Дарындылық – бала ... ... , ... ... және ... ... – өте ... процесс. Ол дәрігерлік-
психологиялық және ... ... ... жеке ... ... үздіксіз бақылау маақсатында жүргізіледі. Дарынды оқушыларды
анықтау үшін өзара ... үш ... ... аударылады. Олар: дарынды
оқушының ішкі сезімі жағынан ерекшелігі, физикалық тұрғыдан ерекшелігі және
әлеуметтік ... ... ... ішкі ... жағынан өзгешелігі:
1. Дарынды оқушы толыққанды, аңғарлы болады.
2. ... ... ... ... өзін ... ортаға
өте сезімтал келеді. Ол бірнеше үрдісті қатар бақылап, ... ... және оны ... ... ... әуес ... ... мен заттар арасындағы байланысты қабылдап, оған
лайықты қорытынды жасай ... және оған өз ... ... ... жүйе ... келеді.
4. Есте сақтау қабілеті жоғары болады.
5. ... қоры мол, бұл оның не ... ... де ... ... береді.
6. Логикалық ойлау қабілеті жоғары.
7. ... ... ... кең ... ... ... Дамудағы шапшаңдылық.
2. Дарынды оқушының бойында энергиясы мол болады, ол мөлшерден аз
ұйықтайды.
3. Психомоторикасы танымдық қабілетіне ... баяу ... ... және ... ... ... өмірлік позициясына
нұқсан келтірмеу жағдайында болу керек.
Әлеуметтік тұрғыдан ерекшелігі:
1. ... бала ... ... ... ... ... ... ие.
3. Алдына қойған мақсатқа ұмтылу белсенділігі жоғары болады.
4. ... ... және ... ... ... назар
аударуын қалайды.
5. Жағдайларға байланысты іскерлік қатынасы мен өз ... ... ... ... ... бірдей атқаруға деген
құштарлығы басым келеді.
Дарындылықты анықтаудағы назар аударатын осы басты ... ... да кең ... ... ... 2 ... бар. Оның 1-ші ... ... ... Бұл ата-ана мен мұғалім анықтаған, оқушының қандай да
бір іс-әрекетке қабілеттілігі. Ол тесттер алу ... ... ... ... ... даму ... ... екенін практикалық
зерттеу кезеңінде ескерген жөн. Сауалнама беттерін ... ... өз ... ... бағалауы негізгі фактор емес, ол
нақты жауапқа нұқсан келтрмейді.
Психология ғылымы қабілеттілікті жалпы, арнаулы, практикалық деп ... ... бұл ... ... ... ... бір-біріне
байланысты дамиды.
Жалпы қабілеттілік – жеке тұлғаның өз ойын жаңа мақсат, міндеттерді
орындауға саналы түрде бағыттауы.
Арнаулы ...... бір ... ерекше дағды таныта білуі.
Практикалық қабілеттілік – өмірден алған білімін шығармашылықпен
пайдаланып, бір деңгейден екінші деңгейге ... ... ... ... ең ... ... байқайды.
Ерекше қабілеттер жиынтығы – дарындылықты анықтаудың 2-кезеңі:
Диагностикалық кезең. Бұл – ... және ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Ол баланың психологиялық
ерекшеліктері мен шығармашылық мүмкіншілігін бағалаумен сипатталады.
Дарындылық үш бағытта ... ... ... ... ... ... ... дарындылық баланың ойының ұшқырлығымен ерекше есте
сақтау қабілетімен, байқағыштығымен айқындалады. Интелектуалды ... бала ... және ... ... өз ойын ... ... ... әр істе өз біліміне сенімді болады. Оны қиын тапсырмалар қызықтырады.
Шығармашылық ... ... өз ... ... ... Ол ... ... өзі әрекет жасайды және ісінің нәтижесін
көре алады. Нақты ... ... таба ... ... өнер ... мен
ойындарға бейім келеді.
Лидерлік дарындылыққа жаңа жағдайларға жылдам қалыптасу, ... оны ... ... мен ... ... алуы, үлкендермен
және құрбыларымен қарым-қатынасқа оңай ... ... ... ... ... дарынды оқушыны анықтау мектептегі педагог
–психологтардың басшылығымен жүзеге асады. Дарындылық бірінші ... ... ... сауалнамалар арқылы анықталады. Бұл анықтау
келесі кезеңде педагогикалық-психологиялық ... ... ... ... ... ... ... әр баланың даралық қасиеті
ескеріліп, оның дарындылығын ашу жас ерекшелігіне сай келетін ... ... ... ... ... ... күнгі дамуына емес,
ертеңгі күнгі дамуына қарау керек деп ескертеді». Бала дамуының дербестік,
шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... біліп, жеке дара жұмыстар жүргізу арқылы белгілі бір нәтижелерге
қол ... ... ... оқуы мен ... ... бастапқы
негіздері бастауыш сыныптарда қалыптасатындықтан, әр тұлғаның ... ... ашу ... оның мүмкіндігін дамыту керек.
1.2. Дарынды балалармен жұмыс істеудің жолдары
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында мемлекеттік ... ең ... рет «Әр ... ... ... интеллектуалдық дамуы
жеке адамның дарындылығын таныту» сияқты өзекті ... ... ... ... ... білім беруді әр ғылымның бүгінгі
дәрежесіне сәйкес жүргізу бір жағынан қоғамға талантты ... ... ... екінші жағынан қоғамға ерекше дарынды балалардың тек ... ... ... етеді.
Жас жеткіншектің бойындағы табиғат берген ерекше ... тани ... оның одан әрі ... ... бере білу ерекше
қиын іс.
Алайда әр баланың жеке қабілетін анықтап, оны сол ... ... ... ... ... ... ... өз заманының озық ... ... ... ... ... шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту-
бүгінгі күннің басты талабы.
Дарындылық мәселесін зерттеушілердің ... көп ... ... ... олар ... бір пікірге келе қоймады.
Сондықтан да, біз ... ... деп, оны өз ... бірдей жағдайда білім игеру ... ... ... ... ... ... ... деп түсінеміз.
Дарындылыққа педагогикалық энциклопедияда төмендегідей анықтама
берілген: «Дарындылық-белгілі бір ... ... ... жетістікке
жеткізетін адам қабілеті дамуының жоғары деңгейі».
В.Крутецский өзінің математикалық қабілеттіліктің құрылымын зерттеген
еңбегінде: «Егер қабілеттіліктер деген ... жеке ... ... ... онда ... ... адамның ерекше қабілетінің жиынтығының
бірлігі деуге болады»,-деп тұжырымдады.
Дарындылық ұғымымен ... ... ... ... ... ... ... өзгешелігімен ерекшеленетін өнім
алуға мүмкіндік жасайтын, жеке тұлға бойындағы қабілеттіліктің, білім мен
біліктіліктің болуы.
Талант-қабілеттіліктің ең жоғары деңгейі.
Данышпандық-қоғам ... ... ... бар, шығармашылықпен
сипатталатын дарындылықтың жоғары деңгейі.
Дарынды балаларды анықтау-баланың дамуын таңдаумен байланысты ... Осы ... ... ... дарынды балаларды анықтаудың
мынадай ұстанымдары тұжырымдалды:
1. ... ... мен ... ... ... ... аясында баланың іс-әрекетіне талдау жүргізу.
2. Дамытушылық ықпал ете отырып, баланың психологиялық ... ... ... ... ... ... ... дарындылық белгісін оның психикалық дамуының нақты
деңгейінде ғана ... ... оның ... даму ... де ... отырып бағалау.
4. Жұмыс нәтижесін талдау, бақылау, әңгімелеу, ... мен ... ... ... ... ақпарат алу көздерін пайдаланып, бала қабілеттерін кең
көлемде қамтуға мүмкіндік беретін баланың мінез-құлқы мен ... ... ... ... сипаты. Білім беру жүйесінде жаңаша ... ... ... ... ... рухани ой-өрісі кең жеке тұлғаны
тәрбиелеу міндеті тұр.
Дарынды оқушымен жұмыс ... ... ... ... өзінің қабілетін іске асыруға дайындығын ... ... оқу ... ... ... және оқушының танымдық
белсенділігін дамыту арқылы жүзеге асады.
Дарынды оқушымен жұмыс істетін мұғалімге ... ... ... ... ... ... ... Дарынды оқушылардың қабілетін анықтау және олардың психологиялық
ерекшеліктері
2.1. Дарынды балалардың қабілетін анықтау
Дарынды ... ... ... - ... ... ... ұзақ процесс. Дарындылықты қандай да бір әдіспен ... емес ... ... ... Дарынды баланы тәрбие беру мен
оқыту барысында біртіндеп, сатылып анықтау қажет.
Дарынды ... ... ... үш деңгейде қарастырылады. Олар:
теориялық, әдістемелік, педагогикалық - ұйымдастыру.
1. Теориялық - дарындылықты анықтау.
Әр оқушының дамуы мен келешекте ... ... ... және
оның зерттеу жұмысының нәтижесі негіз бола алады.
2. ... - ... ... ... мен ... ... дамыту бағдарламасының сәйкестігі.
3.Педагогикалық-ұйымдастыру - дарынды ... ... ... түрі мен ... ... болжамы.
«Бұлақ көрсең көзін аш» ... ... ... ... ... баланың қабілетін дарынын ашу - ... ... мен ... тәжірибемнен бала бойындағы ерекшелікті,
қабілетті ... ... ... ... ... ... ірге
тасы дұрыс қалануына үлкен жауапкершілікпен қараймын. Осылай ... ... ... ... мен ... қоямын.
Дарынды оқушымен жұмыс бастамас бұрын мұғалімге талап қойылады:
1. Дарынды баланы анықтауда психологпен ... ... ... ... ... ретінде сөйлесе білу;
3. Дарынды балаларға арнайы бағдарламалар ... ... ... ... ... ... үшін ... тың
тапсырмалар беру, орындалуына талап қою;
5. Жаңа ... ... ... ... Тапсырманың орындалу нәтижесін қадағалау.
Дарынды оқушылармен мына жұмыстар жүргізіледі:
1. ... ... ... ... ... ... ... қатыстыру;
4. аудандық , қалалық , республикалық , олимпиадаларға қатыстыру;
5. ғылыми жоба ... ... ... ... ... ... маңызды элементтердің
біріне айналып отыр. Дүние жүзінде білімнің рөлі артып, әр ... ... беру ... ... ... ол әлем ... білім
берудегі тәжірибесімен, бағыт-бағдарымен ... ... ... ... ... ... ... беру саласында
қамтылуы маңызды ... ... ... Осы ... білім беруді
дамыту тұжырымдамасы Қазақстан Республикасының білім беру ... ... ... ... ... беру ... басты міндеті - ұлттық және ... ... мен ... ... ... жеке адамды
қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған ... ... ... ... ... ... жаңа ... енгізу,
білім беруді ақпараттандыру. Қазіргі кезеңде білім беру ... құру ... ... ... беру жүйелерінің жаңа ұлттық моделі
құрылуда.
Осы бағытта ... ... ... ... ... ... ... орта мектепте математика ... ... ... қайта жаңарту болып табылады.
Дарындылықтың табиғаты шексіз. Осы ... пен ... ... ... ... баланың өзіндік зерттеу ... ... ... ... ... - бала ... тән ... Білуге
деген құштарлық, бақылауға тырысушылық тәжірибеден өткізуге ... әлем ... жаңа ... ... талпынушылық қасиеттер балаға
тән дәстүрлі мінез.
Педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... қажет. Зерттеу білігі мен дағдысы тек
ғылыммен ... ... ғана ... ... әр ... ... қызметіне қажет.
Оқушының өзіндік зерттеу ... оның ... ... ... ... ... ... ортамен таныса отырып
өзіндік зерттеу әрекетінің ... жаңа ... ... күйде
емес, өзі ашады.
Қазіргі кезде қоғамдық-әлеуметтік ... ... ... өзгерістердің болуына байланысты білім ... де, ... мен ... ... де ... ... болып жатыр.
Шығармашылық - зерттеу тәртібінің маңызды сипаттамасы. ... ... ғана ... ... ... ... ... де ләззат алуға қабілетті.
Психологтар ... ... ... ... мен өзін-өзі
дамытуда маңызды деп көрсетеді. Шынында да ... ... ... адам ... еш нәрсе келмейтін ... ... ... тап болуы мүмкін. Сөйтіп, білімге деген ынтасы
басылып, нәтижесінде ... ... ... әлдеқайда төмендетіп
алуы ғажап ... ... ... ... ... ... формалары мен әдістері арқылы жүзеге ... ... ең ... ... ... ... қоғамын ұйымдастыру.
Биік танымдық қабілет, тұрмыс-тіршіліктің сырын ұғуға ... ерте ... ... ... Сондықтан ізденушілікке баулу
бастауыш сыныптан басталуы тиіс. ... ... ... ... отырып ғылым мен техниканың жетістігіне сәйкес
армандарына жетуге, өз ... дәл ... ... ... ... ... ... көмектесуіміз қажет. Оған ... ... ... ... ... ... ғылыми қоғамын
ұйымдастыру.
Дарынды бала ... ... ... көре ... ... ... сырларын көптеп шешуге, белгісіз нәрселерге ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарға
жауап іздеп, ой әрекетімен шұғылдануға бейім ... ... ... ... ... жұмыстарын
жүйелі ұйымдастыру басты мақсат, ғылыми проблема ... ... ... ... ... ... ... дамытудың моделін жасауға мүмкіндік берді.
Ғылыми-педагогикалық, оқу-әдістемелік әдебиеттерді талдау бастауыш
сынып ... ... ... дамытудың деңгейлерін
анықтауға ... ... ... ... ... ... 3 деңгейін көрсетті: креативті деңгей,
интегративті деңгей, когнитивті деңгей.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... танымдық және тұлғалық дамуы
мен олардың даралық ерекшеліктерін, ... ... ... ... дарынды тұлғаның қалыптасуына ... ... ... ... ... бойынша жасалған теориялық
талдаулар негізінде мына ... ... ХХІ ... әлеуметтік-экономикалық көзқарасы-шығармашылық
тұлғаны қалыптастыру мәселелерін қоғамдық басымдылыққа ... ... ... ... ... әрекет ететін
жас адамдардың тәрбиеленуі, оқуы және ... ... ... және ... мән-мазмұнға ие болуда.
2. Шығармашыл дарынды тұлғаны ... ... ... ... тұлғалық бағытын белсенді ... ... ... оқу ... шығармашыл, вариативті құрылымын талап ... ... ... зерттейтін ғылыми ойдың дамуына өткенді
шолу көзқарасы негізінде оны ... ... ... оқыту
қоғам дамуындағы постиндустриалды фазаның басталуымен ерекшеленетінін,
бүгінгі күні ... ... ... осы ... ... жөнінде
терең білімнің қажеттігін ... ... ... диагностиканың психологиялық-педагогикалық ... ... ... ... ... ... болып табылады.
4. Шығармашылық дарындылық ... ... ... ... ... берілген феноменнің анықтамасымен салыстырғанда
бірізділіктің жоқтығы, әртүрлі ... көп ... ... ... ақыл-ой және мотивациялық факторлар
ықпалдастығында осы ... ... ... ашып ... ... ... қарастырылады. Дарынды тұлғаның сапалық ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілік, ... ... ... ... және ... ... ... Ғылыми-педагогикалық әдебиеттерді талдау, мектеп ... ... ... ... ... септігін
тигізетін функционалдық мүмкіндіктері, тұғырлы идеяларды ... ... ... ... бас ... өзекті мәселерді жүйелі
шешуі бастауыш сынаптағы танымдық ... ... ... ... ... ... ... табылады.
6. Танымдық іс-әрекет үрдісінде оқушыны көркем бейнелер әлеміне
тарту ... ... ... ... тиімді жолдарының
бірі болып табылады.
Сонымен қазіргі кездегі ... беру ... ... ... ... дарындылығын тануға және болжам жасауға жаңа
көзқарасты талап етуде. ... ... тану - ... бір ... ... байланысты ұзақ үрдіс. Қайсыбір әдістің ... ... ... ... Шығармашыл оқушылардың
дарындылығын анықтау кезінде ... ... ... ... ... ... ... психологиялық
ерекшеліктері, және олардың көріну сипаты
Баланың психологиясын дамытып қалыптастыру үшін олардың ... ... ... ... мен ... ... ... маңызы зор.
Баланы ізденушілікке баулу, оған ... ... мен ... ... мен ... ... бүгінгі күннің ... ... ... Егер әр ... жеке ... ... ... ету қажет болса, онда баланың қабілетін түрлі ... үшін ... ... ... ... ... оқушыға жоба жаза алатынын және жақсы идеялардың
барлығы да жазу ... ... ... оқушының жазуға деген
қызығушылығын арттырса ... бала ... ... ... талпынады.
Жобалау әдісінің ... ... ... ... ... ... алу, ... тақырыбын дұрыс түсініп, аша
білу Бұл әдіс ... ... ... ... ... - ... жұппен берілген белгілі бір уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... алдымен, оны қызықтыра отырып, ... ... ... Яғни оқушы ақпаратты ала білуге, оны ... ... ... ... Ең ... ... өздігінен шешім қабылдауға,
ақпараттар ... оны ... ... ... ... ... да, ... қолдан ешкім жасай алмайды, бірақ оған
дұрыс бағыт ... ... ... ... ... өз белсенділіктерін
туғызу, өзін-өзі тәрбиелеу ... ... ... да, ... ... ... да ... міндет.
Біздің мектепте дарынды баламен ... ... ... назар
аударылуда. Балаларды ғылыми-ізденіске, ғылыми жоба ... ... ... ... ісі ... жатыр. Оны- әлемдік ... ену ... ... ... ... кіргізу
мақсатындағы бір қадам деп ... ... ... ... ... ... саралауға болады.
- Диагностикалық ... ... ... ... ... ... дарынды балаларды анықтау;
- Тәрбие жұмыстары арқылы оқушылардың ғылымға ... ... ... ... ... ... ... дамыту үрдісінен іздену. Оқушылардың
танымдық ... ... - ... ... ... ... жолы.Белгілі ғалым Ж.Қараев ... ... ... ... үш ... ... «Өзінің танымдық
қабілетін дамытуға ұмтылуды» ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің әртүрлі түрінде көрсете
алады. Сонымен қатар, іс-әрекеттің бір ... ... ... ... ... ... ... түрі және формалары бар,
баланың психологиялык ... оның ... ... ... ... ... келеді және де, ол ... ... ... ... ... ерте ... бастап белгілі бір іс-әрекетке қабілеттілік
байқатады (сурет салады, билейді, елең ... ... бір ... ойнайды, мүсін салады). Бірақ, бүл қабілеттілікті ... ... ... ол ... жас ... сайын бірте-бірте жойыла
бастайды, жас жеткіншектің болашақ ... ... ... ... - ... жеке басына төн белгілі бір іс-әрекетті
орындауда жетекші рөл атқаратын ерекшелік, белгілі бір ... ... ... және ... ... ... ... катар,
әркімнің қолынан жаңаны жасау мүмкіндігі, оның белгілі істерді үлгеруге
бейімделген психикалық ... ... – жеке ... өте ... көп аспектілі қыры. Олар әр
түрлі, бір-біріне ... ... ... ... ... ... ортасында ол өзінің ... ... ... ... ... ... бойындағы туа біткен
қасиеттерді дамытатын - оқу мен ... ... ... ... ... ... мәселенің бірі: баланың таным белсенділігін арттыру болып
табылады. Дарынды балалармен жұмыс жүргізетін ... ... ... ... ... түпкі нәтижеге жету үшін білімі мен
тәжірибесін ұштастыра білу керек. Әрбір оқушының көңіл-күйін жүрегімен ... ... ... ... пәнге деген қызығушылығын оятып, дұрыс
бағыт-бағдар беруі шарт. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... экономикалық қоғамдық
жаңару қажеттіліктеріне сай келетін осы заманға білім беру ... ... ... ... үшін ен, тиімді іс-әрекет негізінде оқушының
қабілетін анықтау қажет. Жас тұлғаны дамыту үшін өзіндік сана сезімін ... ... ... адам ... ... ... даму тенденцияларына байланысты. ... ... жыл бойы ... ізденіс құлшыныстарына өз әсерін тигізеді.
Баланың бойындағы жеке дара қасиетін ояту мақсатында іс-әрекетке итермелеу
күш ... ... ... Сол ... ... үшін мектеп психологтары
лонгитюд әдісі арқылы әр оқушыны сырттан ... ... жеке ... ... себебін тигізу қажет деп ойлаймын. Айқындаудың
бірден-бір белгісі: дарынды ... ... ... ... жатқан түрлі
іс-әрекеттің ерекшелігін педагогикалық бақылау әдісін қолдану ... ... бала - ... ... ... ... тамшысы, ағымды тасқыны, дария көлі, мұхиты.
Әр ... ... бір ... ... ... ... ... Қандай да болсын бір нәрсеге қабілеті жоқ адам болмайды.
Егер адамның туысында сол қабілет танылып, ол ... оның ... ... ... - ... пен ... ... ғылыми қоғамның жұмысы. Оқушылардың ғылыми қоғамның секция жұмысы
және оқушының ғылыми қоғамның бұқаралық жұмысы байқалады. ... ... ... олимпиадалар, көрсетулер, ғалымдармен кездесулер,
тақырыптық кештер ұйымдастыру, көрмелер, ғылыми және жоғары оқу ... ... ... техника апталықтарына, басқа да ... ... ... ... ... қою мен өткізу референттік
жұмыстарды талдау, ғылыми-зерттеу іздеу. Өнертапқыштық ... ... ... ... ... көрсету.
Түлектермен қосымша әдебиет пен өз бетінше жұмыс ... ... ... ... ... тақырыбымен жұмыс жасау. Дарынды
оқушымен ... ... ... жанындағы психолого-педагогикалық және
әлеуметтік жағдайына назар аудару керек. Балаға әсер ететін орталар: ата-
ана, мұғалім, ... ... ... Баланың жанын түсініп, ерік күш-
жігерін оятқан ... ... ... бөлу ... Оқушының
дарындылығын психодиагностикалық әдістемелер ... ... ... ... ... ... арқылы оқушының сөзді есте сақтау,
өз пікірін дұрыс шешім тауып сөйлемге толық мән ... ... ... ... ... анықтап болған соң. оларды дамыту жұмыстары
басталады. Яғни баланың мүмкіндігін толықтыру, ... ... жоба ... ... ... ... ... көрсетіледі. Дарынды оқушылармен жұмыс
барысында мұғалім үшін ... ... ... ең ... жолмен кеңес
серияларын ұйымдастыруға себеп туғызады. Дарынды оқушыны жүрегіне ... ... ... ... ... қайнар көзіне айналады.
Дарындылық табиғаттан берілген ерекше қабілет деп түсінуге.болады. Мысалы:
жоғарыда аты ... ... ... ... бар. ... көркемдік, шығармашылық, лидерлік және спорттық. Мектеп
психологы болғандықтан осы аталған топтың ішінен психодиагностикалық ... ... ... арқылы мектепте дарынды ... ... пен ... ... ... анықтап байқадым. Ақыл-ой
дарындылығы едәуір басым оқушыларды ... ... ... ... ... ... ... арқылы оқушының ақыл-ой дамуы,
танымдық ... ... ... ... толық мағлұмат алуға
болады. Сараптама жүзінде логикалық ойлауын жеткізуді анықтау әдістемесі
алынды.
2.3. Дамыта ... ... ... ... ... жұмыстарда оқушылардың қалауы, таңдауы мен ұсыныстарын ескеру
қажет. Оқушылардың танымдық ізденімпаздығы мен белсенділігін, шығармашылық
бағытына ... ... ... ... ... ... қанағаттандыра алады. Сондай-ақ мектептегі ... ... ... және ... ... ... ... оқушылардың ізденіс қабілетін ұштап, дербес оң нәтижеге
жетуге ықпал етеді.
В.Лембергтің пікірінше, өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру ... ... ... мақсатын айқын түсінуі;
- жұмыстың жемісті аяқталуы;
- жұмысты өз еркімең қалауымен орындауы.
Сонымен қатар, ... ... ... мен ... ... ... шеберлігі қажет.
Шығармашылық процедуралар төмендегілер:
1. Бұрын меңгерілген білімін және білігін жаңа ... ... ... жағдайдағы мәселені көре білу;
3. Нысанның жаңа қызметін көре білу;
4. Шешімнің немесе оның әдістерінің баламасын көре білу.
Шығармашылыққа үйрету ... ... ... ғана емес,
оның психологиялық мінез-құлық ерекшеліктерін де көздейді. Оған ... ... ... ... ... пен ... пен ... сезімі, ынтымақтастық, қажырлы еңбекке
қабілеті, белгісіз ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Оқушыларды жоспарлы жұмыс істеуге баулу өз ... ... ... тапсырманы орындаудың тәртібі мен әдістерін анықтай білуге,
сабақта бір күнді, апта ішіндегі, ай ... өз ... ... ... ... ... өз жұмысының нәтижесін талдау мен бағалауға,
соңдай-ақ мұндай өлшемдерді ... ... ... ... ... ... аудиторияда белгілі бір адамгершілік
және эмоционалдық ахуалды қалыптастырмайынша жүзеге ... ... ... ... оның ... ынтасы, мейірбандығы, еркін ойлау
мүмкіндігін жасауы және өзін-өзі көрсетуі болып табылады.
Бұл мақсатқа ... көп ... ... бастапқьыда түсінуге оңай шығармашылық тапсырмалар беру;
- белгілі ... ... ... сұрау;
- оқушылардың іс-әрекетіне қызығу таныту;
- жауаптарының ... ... және ... ... болжам жасау.
Шығармашылық мүмкіндікті қалыптастырудың міндеті - дарынды балалармен
оларды табумен және мадақтаумең ... ... ... ... ... жасаумен байланысты болып отыр.
Оқушылардың тапсырманы орындаудағы шығармашылық деңгейі ... ... ... ... ... ... көрсетіп берді. Егер
тапсырма нашар берілсе немесе негізгі ғылымның нақты мәселесі түсініксіз
болса, онда ... ... ... ... аз. ... мәселе
білімде қазіргі уақытта ерекше өзекті болып отыр. Шығармашылық - бұл табыс
қана емес, танымдылықтың өте ұзақ ... ... ... ... ... оңай тие ... Оқытушы әр оқушыға ерекше жол
тауып, оның шығармашылық бастамасын дамытуы керек. «Өзіңді өзің ... ... бар, бұл ой ... ... ... болып табылуы керек.
Оқу қызметіне қызығушылығының ең басты шарттарының бірі:
- оқытылып отырған ... ... ... ... ... ... тіл ... біліктілік, пайымдау
қызығушылықтарын қалыптастыруға себеп болатын жеке тапсырмалар.
Ойлау қабілетін дамытуға ... ... ... бола ... ... ... Балалардың қызыға орындайтын тапсырмалары: ... ... және ... тыс ... ... бұл жұмыс түрлері
оқушыларға «сабақ - ... емес ... ... мен ... деген ой бермейді. Бүгінгі күнде сабаққа ... ... ... ... ... ... ... Сабақта жеке ыңғайда
жұмыс істейді. Әр топ жеке тапсырмалар алады. Бұл қосымша, және анықтама
әдебиетпен ... ... әсер ... ... бұл түр ... зерттеуге айналуы
мүмкін.
Шығармашылық ойлауын дамыту жаттығулары.
Қазіргі психологияда бүл ... ... деп, ал ... - дивергенттік ойлау деп ... ... ... қойылған бір сұраққа бір емес, бірнеше немесе көптеген дұрыс
жауап бола ... ... бұл ... түрі ... тығыз байланысты.
Ойлаудың бүл дивергенттік түрі шығармашылық болып табылады.
Дивергенттік тапсырмаларды орындау барысында, ... ... ... ойлау продуктивтілігі қоғамдастықтың жеңілдігі,
мәселелерге ... ... ... және ... да ... қызметінде
қажетті қасиеттері мен қабілеттері дамиды.
Қорытынды
Сонымен дарынды балаларға тән ерекшелік - ойдың айқындығы, ... ... ... ... оны ... ... ... тиісті
жүйелермен көрсете білуі.
Қазіргі таңда дарынды жеке тұлға қалыптастыру, яғни дарынды ... ... мен ... ... ... ... мен ... бағдарламалары баланың шығармашылық қабілеттерінің
дамуы мен білімді меңгеру бағыттарын бірдей дамытатын бағдарламалар ... Бұл ... ... ... ... Д.Әльконин, В.Давыдовтың
дамыта оқыту теориялары негізінде жасалған бағдарламалардан көруге болады.
Біз ойлаймыз дарындылық оқушының ... ... ... ... оқушыны анықтау оның жан дүниесіне, ойлау қабілеті мен шығармашылық
ізденіс күшін анықтасақ, дарынды оқушыны ол ... ... ... ... ... ... бір пәнге деген қызығушылығы немесе кейбір
шебер қолөнер, көркем өнерпаз үйірмелері арқылы дамуына өз ықпалы туады.
Оқушының ... ... ... ... ... отбасы жағдайын зерттеу;
- шығармашылық қабілетін анықтау;
- саулнамалар, психодиагностикалық тренингтерді өткізу;
- ата-анасымен әңгімелесу;
- пәндік олимпиадаларға, ғылыми жоба ... ... ... ... ... ... ... келе, дарынды балалардың қабылетін
дамытудың келесі жолдарын іріктеп алуға болады:
1. Сабақтар, ОҚҒ-ның жұмысы;
2. Пәндік ... Тіл ... Абай ... Олимпиадалар;
6. Интеллектуалдық ойындар, дебат (пікір сайыс) клубы;
7. Ғылыми-практикалық конференция (ізденімпаздық жұмыс, ... ... ... жоба ... ... ... деңгейлерін арттыру (мұражайға бару, белгілі
адамдармен кездесу);
9. Шеберлер байқауы (ақындар айтысы, шешендер ... би ... ... ... ... ... ... республикалық шығармалар, жобалар
байқауларына қатысу.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Белова Е.С.,Одаренность ... ... ... ... ... Г., Мелхорн Х.-Г.Гениями не рождаются.Общество ... ... ... ... Л.А., ... А.Л., Домашняя школа.-М.1994г.
4. Савенков А.И.,Одаренный ребенок в ... ... ... ... детской психологии.-М.,1997г.
6. Жексенбаева У.Б.,Теория и практикум ... с ... ... ... Е.С., ... ... ... Лейтес Н.С., Об умственной одаренности.-М.,1968г
9. Одаренные дети.Перевод с ... ... Г.В., ... ... ... ... ... 1999
11. Қазақстан Республикасы жалпы орта білім ... ... ... ережесі, 1996,200ж
12. М.Жұмабаев.Педагогика.Алматы.Рауан, 1993
13. Закон Республики Казахстан «06 образовании» от 7 июня 1999 года
14. БейсенбаОза А.А. ... и ... ... ... ... Алматы. Ғылым, 1998. 225-6.
15. Аренова А .X. ... ... ... ... дея-тельности младших
школьников. Монография. -Алма-ты. Ғылым, 1999. 240-6.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектептегі дарынды балаларды оқыту барысында жүргізілетін жұмыстар56 бет
Мектеп жасына дейінгі дарынды балаларды оқыту және тәрбиелеу бағыттары78 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
Ілияс Жансүгіров шығармашылығы3 бет
Абай тұлғасы8 бет
Ата Заң - Тәуелсіздігімнің айғағы (эссе)6 бет
Ақан Серінің өмірі мен шығармашылығы7 бет
Байқоңыр космодромы және оның Қазақстан биосферасына әсері9 бет
Балалар мен ата-аналарға арналған жұмыстар84 бет
Бауыржан Момышұлы шығармаларындағы Абай дәстүрі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь