Антик философиясы


Мазмұны
КІРІСПЕ 2
Антик философиясы 3
Анаксагор 6
Демокрит пікірі 7
Идея 8
Эпикур пікірі 8
ҚОРЫТЫНДЫ 10
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 11
Философияның пайда болуы, оның дамуы белгілі логикаға сүйенеді. Мәселен, антик философиясы екі негізден туындайды: бірі - мифология, екіншісі - жаңа туындап келе жатқан ғылым. Орта ғасырда философия дінмен тығыз байланысты болды. ХV-ХVІ ғасырлардағы қайта өрлеу дәуірінде эстетикалық ой-пікірлердің әсері арқылы дамыды. Философия өзінің зерттейтін объектісін ерекше қарастырады. Мәселен, математик бірлік санын неше түрлі сарапқа салып, философтар болмасы солай сараптап, талдайтын болды. Ол ертедегі грек философиясы (б.з.б. VI ғ.) бұған дейінгі дағдыланған мифологиялық дүниетанымға қанағаттанбағандықтан басталды. Оған себеп болған, сана-сезімнің оянуына әкелген: экономикалық жағдайлар, теңіз саудасы арқылы гректердің басқа елдерге барып, олардан көп нәрсе көріп, үйренуі, өз елі шекарасының ұлғаюы, т.б. Осыдан келіп жаңа өмір тұрғысы, жаңа қоғамдық сана қажет болды. Содан бастап арнайы ұстаздық ететін философтар шықты, сондай-ақ, оның пікірін қабылдап, одан дәріс алатын Платон академиясы, Аристотель лицейі, Эпикур бауы (мектебі) деген оқу орындары болды, соған сәйкес жаңа ұғымдар қалыптасты. Сократта ешқандай мектеп болған жоқ, бірақ оның төңірегіне де шәкірттер жиналды. Солардың бірі Платон, ал Платон шәкірттерінің бірі Аристотель болса, ол — атақты Александр Македонскийдің ұстазы. Байқап отырғанымыздай, бәрі бір заманда өмір сүрген. Тек Сократ ойын қағазға түсірмеген. Әркіммен сөйлесіп, сұқбаттасып жүріп, философияны дамытқан. Ертедегі грек ұстаздары былай жаса, былай бол демейді. Олар өздерінің ойын, пікірін, болжамдары мен топшылауларын айтқан. Шәкірттері олардан ой өрнегін құруды үйренген, қорытындыны әркім өзінше шығарған. Философия солай дамып отырды.
1. Философия тарихы. Ж. Алтай, А. Қасабек, Қ. Мұхамбетәли. Алматы 1999 ж.
2. Д. Кішібеков. Ұ.Сыздықов «Философия» Алматы 2002ж
3. Ғабитов Т.Х «Философия»
4. Аденов С.Т Қожамқұлов «Электрондық оқулық «Философия»

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Мазмұны
КІРІСПЕ 2
Антик философиясы 3
Анаксагор 6
Демокрит пікірі 7
Идея 8
Эпикур пікірі 8
ҚОРЫТЫНДЫ 10
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 11

КІРІСПЕ

Философияның пайда болуы, оның дамуы белгілі логикаға сүйенеді.
Мәселен, антик философиясы екі негізден туындайды: бірі - мифология,
екіншісі - жаңа туындап келе жатқан ғылым. Орта ғасырда философия дінмен
тығыз байланысты болды. ХV-ХVІ ғасырлардағы қайта өрлеу дәуірінде
эстетикалық ой-пікірлердің әсері арқылы дамыды. Философия өзінің зерттейтін
объектісін ерекше қарастырады. Мәселен, математик бірлік санын неше түрлі
сарапқа салып, философтар болмасы солай сараптап, талдайтын болды. Ол
ертедегі грек философиясы (б.з.б. VI ғ.) бұған дейінгі дағдыланған
мифологиялық дүниетанымға қанағаттанбағандықтан басталды. Оған себеп
болған, сана-сезімнің оянуына әкелген: экономикалық жағдайлар, теңіз
саудасы арқылы гректердің басқа елдерге барып, олардан көп нәрсе көріп,
үйренуі, өз елі шекарасының ұлғаюы, т.б. Осыдан келіп жаңа өмір тұрғысы,
жаңа қоғамдық сана қажет болды. Содан бастап арнайы ұстаздық ететін
философтар шықты, сондай-ақ, оның пікірін қабылдап, одан дәріс алатын
Платон академиясы, Аристотель лицейі, Эпикур бауы (мектебі) деген оқу
орындары болды, соған сәйкес жаңа ұғымдар қалыптасты. Сократта ешқандай
мектеп болған жоқ, бірақ оның төңірегіне де шәкірттер жиналды. Солардың
бірі Платон, ал Платон шәкірттерінің бірі Аристотель болса, ол — атақты
Александр Македонскийдің ұстазы. Байқап отырғанымыздай, бәрі бір заманда
өмір сүрген. Тек Сократ ойын қағазға түсірмеген. Әркіммен сөйлесіп,
сұқбаттасып жүріп, философияны дамытқан. Ертедегі грек ұстаздары былай
жаса, былай бол демейді. Олар өздерінің ойын, пікірін, болжамдары мен
топшылауларын айтқан. Шәкірттері олардан ой өрнегін құруды үйренген,
қорытындыны әркім өзінше шығарған. Философия солай дамып отырды.

Антик философиясы

Б.з.б. VІІ-VІ ғ. аралығында Кіші Азияның Батыс жағалауында
орналасқан (Иониядағы) гректің қаламемлекеттері, одан соң Түстік Италиядағы
грек қалаларында, сондай-ақ, Сицилия жағалауындағы қалаларда, ақыр-соңында
Грекияның өз ішіндегі Афины қаласында дүниеге келді. Римде философия б.з.б.
ІІ-І ғасырларда қалыптасты. Бұл кезең ертедегі грек елі мен Римде құлдық
қоғамның шарықтау кезі еді. Мәдениет дамыды, гректер арасынан поэзия,
драматургия, мүсіндеме, философия, басқа да мәдениеттің көрнекті өкілдері
Гомер, Эсхил, Аристофан, Софокл Геродот, Ксенофонт, Демокрит, Сократ,
Платон, Аристотель, т.б. дүниеге келді. Бұл - белгілі дәрежеде қалыптасқан
философияның тұрпайы болса да, алғашқы кезеңіне жатады. Грек философиясы
бірнеше белгілі уәкілдерін дүниеге әкелді. Оның бастамасы Милет клласынан
шықты. Фалес (VII ғ. аяғы — VI ғ. бірінші жартысы) сауда адамы болған. Ол
кезінде Вавилон, Египет елдерін талай аралаған. Оның даңқы б.з.б. 585 жылы
Грекияда Күн тұтылатынын болжағаны үшін барлық жерге таралды. Сол үшін
Египет абыздарынан ол оракул (көреген) деген атақ алған. Фалестің
пікірінше, әлемде барлық заттар судан пайда болған. Бәрі содан туындаған.
Тіпті Жердің өзі де су бетінде қалқып жүрген жалпақ дөңгелек. Фалестің
айтуы бойынша, дүние — жанды құбылыс. Оның дәлелін магниттің тарту күшінен
көрген. Фалестің бірнеше даналық ойлары тарихқа енген. Мәселен, — дүниеде
ең жүйрік не? — деген сұрауға:
Ой, ол бәрінен жүйрік, — деп жауап қайтарған.
Дүниеде ең ақылды не? — деген сүрауға:
Уакыт? — деп жауап айтқан, — өйткені ол бәрінің
сырын ашады.
Бәрінен күшті не? — деген сұрауға:
Қажеттілік, — деген, — ол бәріне әмірші.
Ең қиын не? — деген сауалға:
Өзіңці-өзің тану, - депті.
Ең жеңіл не? — дегенге:
Басқаларға кеңес айту, — деген көрінеді.
Дәл осыған ұқсас сауал-жауапты қазақ мысалдарынан жиі кездестіруге
болады. Анаксимандр (б.з.б. 610-547 ж.) пікірінше, дүние негізі — су немесе
басқа бір зат емес, белгісіз, байыпталмайтын бастама — апейрон. Дүние пайда
болып, жойылып жатады. Мәңгі, өзгермейтін жойылмайтын — апейрон.
Анаксимандр әлемнің түрлері көп болатынын болжамдады. Ол Эллада да ең алғаш
әлем картасын сызды, глобус жасап, күн сағатын ойлап шығарды. Оны жерге
қаққан қазықтан түскен көлеңке арқылы шамалады. Анаксимандрдың апейрон
туралы пікірі материяны философиялық тұрғыдан қазіргі пайымдауға жақын
келеді. Анаксимен (585-525) дүниенің негізі ауа деп есептейді. Ауаның
қоюлануы мен сұйықталуынан су, жер, тас, от пайда болады деп топшылады
Анаксимен. Бірде көлеңкелі бақ арасында серуендеп жүргенде шәкірті:
"Анаксимен, айтыңызшы, неге күдіктене бересіз. Сіз ұзақ өмір сүрдіңіз,
тәжірибелі данасыз", — депті.
Сонда Анаксимен асасымен бірі кіші, бірі үлкен екі дөңгелек сызып,
кішісінің іші — сенің білгенің, үлкеннің іші — менің білгенім, ал
дөңгелектердің сырты — бізге беймәлім, депті. Гераклит (535-475 ж. шамасы).
Ол Эфес қаласынан шықты. Оның пікірі бойынша, дүниеде өзгермейтін,
қозғалмайтын еш нәрсе жоқ. Бәрі ағыста, бәрі өзгерісте. "Мына космос барлық
тіршілікке бірдей, опы ешбір Құдай, ешбір адам жасаған жоқ, мәңгі тірі,
ретімен жанып, ретімен өшетін от, ол солай болып қала бермек". Гераклиттің
ойынша, "дүниедегі барлық құбылыс жанды оттан жаралған, олай болса жан да
оттан тұрады, бірақ ол өте құрғақ. Әлемді билейтін күш — "Логос". Тіпті Күн
де одан шығып кетпек емес. Қозғалыс мәңгі. Әрбір зат өзінің қарама-
қарсысына айналады, мәселен, суық — жылыға, жылы — суыққа, ылғал —
құрғакқа, құрғақ ылғалға айналады. Бір суға екі рет малтуға болмайды. Теңіз
суы әрі таза, өрі лас. Олай болса, қарама-қарсылық — "бәрінің атасы,
бәрінің патшасы" — депті. Ал диалектика туған жерде оған керісінше ұғым да
дүниеге келеді. Ондай ұғым өкілдерінің бірі — Парменид (УІ-У ғ. шамасы).
Оның ойынша: "Дүние — от пен жерден, яғни заттан тұрған шар. Онда бос
кеңістік жоқ. Олай болса, еш нәрсе жоқтан пайда болмайды, әрі жойылмайды".
Ол философияға "болмыс" ұғымын ендірді. Болмысты, Парменидтің пікірінше,
көзбен көруге, сезім мүшелері арқылы сезуге болмайды. Оны тек оймен тану
мүмкін. Парменидтің қанатты сөзі: "Болмыс бар, бейболмыс жоқ". Парменидтің
шәкірті болған Зенон (490-430 ж.) бірнеше ғажап ойлар айтты, солардың бірі
— оның апориясы. Мәселен, тасбақаны Ахилл қуып жете алмайды. Садақтың оғы
ешқашан нысанаға жетпейді дегені. Ол, әрине, өмірде олай емес екенін
біледі. Бірақ теория жөнінде бұл қозғалысты дәлелдей алмаған. Өйткені,
Ахиллдың жүретін жолын, садақ оғының нысанаға дейінгі аралығын Зенон
алдымен теңдей етіп екіге бөледі, бөлінген бөлікті тағы да екіге бөледі.
Ахилл да, садақ оғы да әр уақытта сол бөлінген нүктелерде болуы тиіс. Ал
бөліну шексіз болған-дықтан, оның шегіне ешқашан жету мүмкін емес.
Сондықтан Зенон теория жүзінде Ахилл тасбақаны қуып жете алмайды, ал садак
оғы (жебесі) нысанаға жетпейді деді. Бірақ Зенон қозғалыс пен жүру қашанда
өзгеріс пен тыныштықтың диалектикалық бірлігі екенін білмеді. Ол дүниенің
шексіз екенін мойындай келіл, бірлік пен көптің диалектикасын былай
топшылайды: "Бірлік көп емес, ол бөлінбейді. Егер бірлік бөлінетін болса,
ол — бірлік емес, көптік", — дейді. Эмпедокл (490-430 ж. шамасы). Әрине,
диалектика бар жерде антидиалектика, метафизика да бар, идеализм бар жерде
материализм бар. Эмпедокл - ертедегі гректердің ішінен шыққан материалист.
Дүниенің түрлі құбылыстарын ол төрт бастамадан шығарады. Олар: от, ауа, су
және жер. Түрлі заттар осы бастамалардың қосылуынан пайда болып, ыдырауынан
жойылады. Бұлардан басқа тағы зат емес екі рухани бастама бар:
сүйіспеншілік пен қастандық. Эмпедоклдың айтқан екі болжамы таң қалдырады.
Бірі — Күннің тұтылуы, Жер мен Күннің арасына Айдың тура келіп, қабаттасуы.
Екіншісі ™- сәуленің ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Антик философиясы туралы
Антик философиясы туралы ақпарат
Антик философиясы жайлы
Антик философиясы жайында
Антик философиясының дамуы
Антик философия. Софистер
Антик заманының философтары
Антик дүниесінің өнері
Орыс философиясы
Техника философиясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь