Антик философиясы

Мазмұны
КІРІСПЕ 2
Антик философиясы 3
Анаксагор 6
Демокрит пікірі 7
Идея 8
Эпикур пікірі 8
ҚОРЫТЫНДЫ 10
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 11
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ 2
Антик философиясы ... ... ... ... ... ... ... 10
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 11
КІРІСПЕ
Философияның пайда болуы, оның дамуы ... ... ... ... ... екі ... туындайды: бірі - мифология,
екіншісі - жаңа ... келе ... ... Орта ... ... ... байланысты болды. ХV-ХVІ ғасырлардағы қайта ... ... ... ... ... ... ... өзінің зерттейтін
объектісін ерекше қарастырады. Мәселен, математик бірлік санын неше түрлі
сарапқа салып, философтар болмасы ... ... ... ... ... грек ... ... VI ғ.) бұған дейінгі дағдыланған
мифологиялық дүниетанымға ... ... Оған ... ... ... ... экономикалық жағдайлар, теңіз
саудасы арқылы гректердің ... ... ... ... көп ... ... өз елі ... ұлғаюы, т.б. Осыдан келіп жаңа өмір тұрғысы,
жаңа қоғамдық сана қажет болды. Содан ... ... ... ... ... ... оның ... қабылдап, одан дәріс алатын
Платон академиясы, Аристотель лицейі, ... бауы ... ... ... ... ... сәйкес жаңа ұғымдар қалыптасты. Сократта ешқандай
мектеп болған жоқ, бірақ оның төңірегіне де ... ... ... Платон, ал Платон шәкірттерінің бірі Аристотель болса, ол — ... ... ... ... ... бәрі бір ... сүрген. Тек Сократ ойын қағазға түсірмеген. Әркіммен сөйлесіп,
сұқбаттасып жүріп, философияны дамытқан. ... грек ... ... ... бол ... Олар ... ... пікірін, болжамдары мен
топшылауларын айтқан. Шәкірттері олардан ой ... ... ... ... өзінше шығарған. Философия солай дамып отырды.
Антик философиясы
Б.з.б. ... ғ. ... Кіші ... ... ... ... гректің қаламемлекеттері, одан соң Түстік Италиядағы
грек қалаларында, сондай-ақ, Сицилия жағалауындағы қалаларда, ақыр-соңында
Грекияның өз ... ... ... дүниеге келді. Римде философия б.з.б.
ІІ-І ғасырларда қалыптасты. Бұл кезең ертедегі грек елі мен ... ... ... кезі еді. ... ... ... арасынан поэзия,
драматургия, мүсіндеме, философия, басқа да мәдениеттің көрнекті өкілдері
Гомер, Эсхил, Аристофан, Софокл ... ... ... Сократ,
Платон, Аристотель, т.б. дүниеге келді. Бұл - белгілі ... ... ... ... да, ... кезеңіне жатады. Грек философиясы
бірнеше белгілі уәкілдерін дүниеге әкелді. Оның ... ... ... ... (VII ғ. аяғы — VI ғ. ... ... ... адамы болған. Ол
кезінде Вавилон, Египет елдерін талай аралаған. Оның даңқы б.з.б. 585 жылы
Грекияда Күн ... ... үшін ... жерге таралды. Сол үшін
Египет абыздарынан ол оракул (көреген) деген атақ ... ... ... барлық заттар судан пайда болған. Бәрі содан туындаған.
Тіпті Жердің өзі де су бетінде ... ... ... ... Фалестің
айтуы бойынша, дүние — жанды құбылыс. Оның дәлелін магниттің тарту күшінен
көрген. Фалестің бірнеше даналық ойлары тарихқа ... ...... ... не? — деген сұрауға:
Ой, ол бәрінен жүйрік, — деп жауап қайтарған.
Дүниеде ең ақылды не? — деген сүрауға:
Уакыт? — деп жауап ...... ол ... ... күшті не? — деген сұрауға:
Қажеттілік, — деген, — ол бәріне әмірші.
Ең қиын не? — деген сауалға:
Өзіңці-өзің тану, - депті.
Ең ... не? — ... ... ...... ... осыған ұқсас сауал-жауапты қазақ мысалдарынан жиі кездестіруге
болады. Анаксимандр (б.з.б. 610-547 ж.) пікірінше, дүние негізі — су немесе
басқа бір зат ... ... ... ...... ... пайда
болып, жойылып жатады. Мәңгі, өзгермейтін жойылмайтын — апейрон.
Анаксимандр ... ... көп ... ... Ол ... да ең ... картасын сызды, глобус жасап, күн сағатын ойлап ... Оны ... ... ... ... ... ... Анаксимандрдың апейрон
туралы пікірі материяны философиялық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... ауа деп есептейді. Ауаның
қоюлануы мен сұйықталуынан су, жер, тас, от пайда ... деп ... ... көлеңкелі бақ арасында ... ... ... айтыңызшы, неге күдіктене бересіз. Сіз ұзақ өмір сүрдіңіз,
тәжірибелі данасыз", — ... ... ... бірі кіші, бірі үлкен екі дөңгелек сызып,
кішісінің іші — ... ... ... іші — ... ... ... сырты — бізге беймәлім, депті. Гераклит (535-475 ж. шамасы).
Ол Эфес қаласынан шықты. Оның пікірі ... ... ... еш ... жоқ. Бәрі ... бәрі өзгерісте. "Мына космос барлық
тіршілікке бірдей, опы ешбір Құдай, ешбір адам жасаған жоқ, мәңгі тірі,
ретімен жанып, ... ... от, ол ... ... қала ... ... ... барлық құбылыс жанды оттан жаралған, олай болса жан да
оттан тұрады, бірақ ол өте құрғақ. Әлемді билейтін күш — ... ... ... одан шығып кетпек емес. Қозғалыс мәңгі. Әрбір зат өзінің қарама-
қарсысына ... ... суық — ... жылы — ... ... ... ... ылғалға айналады. Бір суға екі рет малтуға болмайды. Теңіз
суы әрі таза, өрі лас. Олай болса, ...... ... ...... Ал диалектика туған жерде оған керісінше ұғым да
дүниеге келеді. Ондай ұғым өкілдерінің бірі — ... (УІ-У ғ. ... ... ... — от пен жерден, яғни заттан ... шар. Онда ... жоқ. Олай ... еш ... ... пайда болмайды, әрі жойылмайды".
Ол философияға "болмыс" ұғымын ендірді. Болмысты, Парменидтің пікірінше,
көзбен көруге, сезім мүшелері ... ... ... Оны тек ... ... Парменидтің қанатты сөзі: "Болмыс бар, бейболмыс жоқ". Парменидтің
шәкірті болған Зенон (490-430 ж.) бірнеше ... ... ... ... бірі
— оның апориясы. Мәселен, тасбақаны Ахилл қуып жете ... ... ... ... ... ... Ол, ... өмірде олай емес екенін
біледі. ... ... ... бұл ... ... алмаған. Өйткені,
Ахиллдың жүретін жолын, садақ оғының нысанаға дейінгі аралығын Зенон
алдымен теңдей етіп ... ... ... ... тағы да екіге бөледі.
Ахилл да, садақ оғы да әр уақытта сол бөлінген нүктелерде болуы ... ... ... ... оның ... ешқашан жету мүмкін емес.
Сондықтан Зенон теория жүзінде Ахилл ... қуып жете ... ал ... (жебесі) нысанаға жетпейді деді. Бірақ Зенон қозғалыс пен жүру қашанда
өзгеріс пен тыныштықтың ... ... ... ... Ол ... ... мойындай келіл, бірлік пен ... ... ... "Бірлік көп емес, ол бөлінбейді. Егер бірлік бөлінетін болса,
ол — бірлік емес, көптік", — дейді. ... (490-430 ж. ... ... бар ... антидиалектика, метафизика да бар, идеализм бар ... бар. ... - ... ... ... ... ... түрлі құбылыстарын ол төрт бастамадан шығарады. Олар: от, ауа, су
және жер. ... ... осы ... ... ... ... ыдырауынан
жойылады. Бұлардан басқа тағы зат емес екі ... ... ... пен ... ... ... екі болжамы таң қалдырады.
Бірі — Күннің тұтылуы, Жер мен ... ... ... тура ... қабаттасуы.
Екіншісі ™- сәуленің әлемде тарауы үшін уақыттың керектігі. Олай болса,
сәуленің таралу жылдамдығы болатыны.
Анаксагор
Анаксагор (500-428 ж.) Күн — ... ... ... ... жұлдыздар
— қыздырылған тас дейді. Сол үшін оны діндарлар күнәһар деп ... ... ... ... де шықты. Солардың бірі - Протагор
(480-410 ж.), Горгий (483-375 ж.), т.б. Олар ... ... ... орнына мәселені құр қызыл сөзбен алмастырмақ болды. Мәселен, Горгий
былай дейді: 1) дүниеде еш ... жоқ; 2) егер ол бар ... оны тану ... 3) егер оны тану ... ... оны пайымдау, түсіндіру мүмкін емес.
Сөйтіп, Горгийдің пікірінше, мәселе бір нәрсені танып білуде емес, өйткені,
ол біздің қолымыздан ... Оның ... ... ойлау қажет, бәрі соған
байланысты, дейді. Әрине, диалектика — икемді ойлау әдісі. Икемді ойлаудың
екі түрі бар: ... және ... ... ... ... ... ... жатады. Софистер формальдық логика
заңдарын әдейі бұрмалайды. Мәселен, кейбір адамдар суда ... ...... Олай ... ... ... — суда малтығыш. Олардың
мақсаты — мәселенің аяғына жету емес, керісінше, қызыл сөзбен ... ... ... ... алшақтату. Сократ (469-399) – гректер
арасынан шыққан объективтік идеализмнің негізін салушы. Ол ... ... ... ... ... сай келді. Сократ үстемдік
құрған құл иеленушілердің адамгершілікке жатпайтын сорақылықтарын, олардың
сиынған ... ... ... бұл ... Афиныдағы бұрын орнағаы
демократиялық тәртіп бұзылып, үстемдік құрғандар демократияны аяққа басқан,
талай заңсыздық, опасыздық әрекет жасап, қылмысқа ... ... ... моральдық принциптерді ұстаған ... бұл ... ... ... ... ... ... тәрбиеледі. Әрине, бұл
үстем таптарға қауіпті болды. Сондықтан үстем тап ... ... ... ... Ол ... ... ... өз қолымен бір тостаған у ішіп
өледі. Сократқа тағылған айып: а) Афины құдайларына сенбестік ... ... ... ... сеніміне іріткі салған. Сократтың басты
максаты — жастарды ез ... ... ... өмір ... ... ... ол пікір таласына, сөз айтысына жұмсаған. "Менің білетінім
— еш ... ... ... ... ... ол ... ... біліп
ал" "деген талап қойды. Сократ өте жұпыны тұрған, байлығы болмаған. Бір
киімді қысы-жазы үстінен тастамаған, жалаңаяқ ... ... ... онын
байлығы мен танымалдығында емес", дүниеде онсыз өмір сүруге болатын қанша
зат бар. Масқаралық өмірден, ерлікпен өлген артық — ... ... ... "Мен өмір сүру үшін ... ал енді ... ... үшін өмір
сүреді", — деген канатты сөз ... ... ... — әлемді
билеуші Құдай деп уағыз-дауы. Сократтың айтқандарын ... ...... оның ... ... ... ... (460-360) ертедегі гректерден шыққан тек материалист ... ... ... ол ... теорияның негізін салушы. Лепкиппен бірге
ол әдем "атом" және "бос ... ... ... Олар ... ... қүлаққа естілмейді, түссіз, бірақ нақты өмір сүреді" деп
уағыздады. "Атомдар ... ... ... және орны. жағынан
ажыратылады, ерекшеленеді. Тіпті өмір мен өлім де ... ... ... ... От та атомдардан тұрады. Атомдар бос қуыс ... ... Зат ... құралады". Атомдарды сезінуді "видики" деп
атады. Демокриттің пікірінше, бір кезде адамдар хайуандарша өмір сүрген.
"Соларды адам қалпына келтірген қажеттілік" деп ... ... ...... ... көрнекті өкілі, Сократтың
шәкірті. Ол Афины демократиясын ... ... ... ... еңбектері:
"Мемлекет", "Театет", "Федон", т.б. Сезімнен тұратын шындықты Платон нақты
шындық ... ол тек ... ... шын өмір ... деп ... дүниені білу емес, еске түсіру деп уағыздады. Идея деген ұғымды алғаш
философияға енгізген де — сол. ... идея тек түр ... өмір ... өз ... ... сол ... ... арқылы иемденеді.
Идея
Идея — ол біріншіден мәңгі, ол тумайды да, өлмейді де, өспейді де,
кемімейді де; екіншіден, ол біртектес, әр ... тек ... тән, ... өшеді, — дейді Платон. Сөйтіп, ол идеяны алға тартады. Шәкірттерін
оқыту үшін ... ... ... ... ... адам ... ... дейді. Платон жастарды философиямен айналысуға
шақырды. Философ болу үшін ... білу ...... ол. ...... сүю, - ... ... Аристотель (384-322 ж.). Ол —
Платонның шәкірті, атақты Александр Македонскийдің ... ... ... ... ... ... ... ұстазы және ... ... ... ... деп ... "Бұл ... ұлы, ... құдіретті Аристотельге қойған — Александр".
Аристотель де объективтік ... ... ол ... мен ... ... ... ... Дегенмен Аристотель өмірден
идеалист болып өтті. ... ... "Жан ... ... ... т.б. ... ол ... ұстазы Платонды
өмірден идеяны жоғары қойғаны, нақты өмір оның көлеңкесі дегені үшін ... ... ... ... түр мен ... ... зерттеп,
алғашқыны түрге берген. Мәселен, кірпіш — түр, ал сол кірпіштің ... ... ... ... ...... яғни мазмұн деп
қарады. Ол формальды ... ... ... оның үш ... ашты.
Формальдық логиканың Аристотель ашқан: 1) дәлме-дәлдік; 2) ... ... ... ... заңдарына қоса, Лейбниц Г.В. (1646-1716) ... ... ... ашты. Геродоттың хабарлауы бойынша, гректерге
логиканы (қисынды сөйлеуді) үйреткен скиф ... ... Бұл ... ... бір ... бір ... үйреніп отырған.
Эпикур пікірі
Эпикур — (341-270 ж.) материалист, ... ... ... ... Ол атом ... ... пікірлерге қосыла отырып,
атомдар бір-бірінен салмағы жағынан да ажыратылады ... ... ... түрі ... мойындады. Бірі — табиғи, өмірге кажет ләззат, екінші —
табиғи, бірақ өмірге кажет емес ... ...... да ... ... қажет емес. Осы үш түрлі ләззаттың Эпикур біріншісін қолдайды. Эпикур
ләззатқа сұлулықтың ... ... ... ... ... дәмін
білгенді, жақсы дыбысты құлақпен естігенді, сүйіспеншілік-құштарлықты,
жарасымды әңгімені жатқызған.
Эпикурдың ... өте ... ... Оның ... ... ... үлгі тұтқан. Ежелгі Рим философы Лукреций Кар (99-55
ж.) да екі нәрсені баса айтады: 1) Адам жанының мәңгі өмір ... ... адам ... ... ... Ол адам жаны ... ... деп ... Ол ... атомистік теориясын "Заттардың
табиғаты жайлы" деген поэмасында шеберлікпен уағыздайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Философия адам ... ... ... ... ... Ол ... дейінгі мыңжылдықтың басында дүниеге келді. Сол кезден бастап
ол үнемі даму үстінде. Адам ... ойы ... ... философияда
тереңдей түсті. Ал Философияны дамуға көп ықпалын тигізген осы ... ... ... Сондықтан да философтар тарыдай шашылған жеке-
дара ... шоқ ... ... ... келген делік. Олардың пікірлері
де біріне-бірі жалғасып жатты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. ... ... Ж. ... А. ... Қ. ... 1999 ... Д. Кішібеков. Ұ.Сыздықов «Философия» Алматы 2002ж
3. ... Т.Х ... ... С.Т ... ... оқулық «Философия»

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антик философиясы жайлы39 бет
Антик философиясы туралы9 бет
Антик философиясы туралы ақпарат8 бет
Антик философиясының дамуы12 бет
Антик философия. Софистер4 бет
Антикалық мәдениеттегі философия7 бет
Антикалық философияның даму кезеңдері9 бет
Антикалық әдебиет:түрлі жанрлық салаларының қалыптасуы11 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі дүние философиясы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь