Шоқан Уәлихановтың әлеуметтік көзқарасы

Жоспар

I.Негізгі бөлім.
1. Ш.Уәлихановтың өмір жолы
2. Ш.Уәлихановтың әлеуметтің көзқарасы
3 Шоқан және Манас жыры
4 Ш.Уәлихановтың реформа туралы ой пікірі

Пайдаланылған әдебиеттер.
1 Ш.Уәлихановтың өмір жолы

Шоқан Уәлиханов (1835-1865 ж екі халықтың – орыс және халықтарының –достығы мен араласуының нәтижесінде ағартушы болып қалыптасады. Ол сұлтандар әулетінен шыққан. Оның арғы атасы Абылай алғашқылардың бірі боп орыс бодандығын қабылдады. Әкесі Шыңғыс Омбы әскери училищесін бітірген, орыс полковнигі әскери дәрежесін алған адам. Ш.Уәлиханов туған жері қазіргі Көкшетау жерінде Бурабай курортының ауданына карайды.
12 жасында оны Омбы қаласындағы Сібір кадет корпусына оқуға берген.Ылғи орыс балаларының ішінде Шоқан жалғыз қазақ баласы болды. Кадет корпусында оқу мерзімі 8 жыл, бірақ Уәлихановты өзге ұлттың баласы ретінде 7жыл ғана оқытады, 8 курста әскери оқу өтілетін, ал оған бөтен ұлт болғандықтан, әскери істі үйренуге рұқсат етілмеді.
Қабілетті шәкірт оқу біткеннен соң казіргі Қазақстанның Солтүстік-Шығыс аудандары мен Батыс Сібір өлкесін, басқаратын генералдың адьютанты болып жұмыс істей бастайды.
Шоқаның семьясында семья мүшелері бірнеше тілдерді білетін. Дәстүр бойынша, сұлтан балалары (ақсүйектер) бірнеше шығыс тілдерін білуге тиіс болатын. “Жеті жұрттың тілін білу” деп осындайды айтатын. Және Сібір кадет корпусында көптеген тілдер оқытылатын :орыс, қазақ, француз, неміс, татар, монғол, араб, парсы, және т.б

Шоқанның саясаттары
Шоқан жас кезінің өзінде-ақ ғылыми мақсатпен тек казіргі Қазақстан территориясына ғана емес, Қырғыз еліне де Қытайдағы Кульджа қаласында да саяхат жасады. Саяхат кезінде ол көптеген халық өндерін, ертек-аңыздарын жинап, алды. Бірінші болып болып қырғыздың “ Манас” эпосын жазып алып, оны ішінара орыс тіліне аударады. 1857ж 22 жасында Шоқан қырғыз даласында (ол кезде Ресейде қазақтарды “қырғыздар” деп
1 Ш.Уәлихановтың өмір жолы

Шоқан Уәлиханов (1835-1865 ж екі халықтың – орыс және халықтарының –достығы мен араласуының нәтижесінде ағартушы болып қалыптасады. Ол сұлтандар әулетінен шыққан. Оның арғы атасы Абылай алғашқылардың бірі боп орыс бодандығын қабылдады. Әкесі Шыңғыс Омбы әскери училищесін бітірген, орыс полковнигі әскери дәрежесін алған адам. Ш.Уәлиханов туған жері қазіргі Көкшетау жерінде Бурабай курортының ауданына карайды.
12 жасында оны Омбы қаласындағы Сібір кадет корпусына оқуға берген.Ылғи орыс балаларының ішінде Шоқан жалғыз қазақ баласы болды. Кадет корпусында оқу мерзімі 8 жыл, бірақ Уәлихановты өзге ұлттың баласы ретінде 7жыл ғана оқытады, 8 курста әскери оқу өтілетін, ал оған бөтен ұлт болғандықтан, әскери істі үйренуге рұқсат етілмеді.
Қабілетті шәкірт оқу біткеннен соң казіргі Қазақстанның Солтүстік-Шығыс аудандары мен Батыс Сібір өлкесін, басқаратын генералдың адьютанты болып жұмыс істей бастайды.
Шоқаның семьясында семья мүшелері бірнеше тілдерді білетін. Дәстүр бойынша, сұлтан балалары (ақсүйектер) бірнеше шығыс тілдерін білуге тиіс болатын. “Жеті жұрттың тілін білу” деп осындайды айтатын. Және Сібір кадет корпусында көптеген тілдер оқытылатын :орыс, қазақ, француз, неміс, татар, монғол, араб, парсы, және т.б

Шоқанның саясаттары
Шоқан жас кезінің өзінде-ақ ғылыми мақсатпен тек казіргі Қазақстан территориясына ғана емес, Қырғыз еліне де Қытайдағы Кульджа қаласында да саяхат жасады. Саяхат кезінде ол көптеген халық өндерін, ертек-аңыздарын жинап, алды. Бірінші болып болып қырғыздың “ Манас” эпосын жазып алып, оны ішінара орыс тіліне аударады. 1857ж 22 жасында Шоқан қырғыз даласында (ол кезде Ресейде қазақтарды “қырғыздар” деп
        
        Ш.Уәлихановтың әлеуметтік  көзқарасы
Жоспар
I.Негізгі бөлім.
1. Ш.Уәлихановтың өмір жолы
2. Ш.Уәлихановтың әлеуметтің көзқарасы
3 Шоқан және Манас жыры
4 Ш.Уәлихановтың реформа туралы ой пікірі
Пайдаланылған ... ... өмір ... ... (1835-1865 ж екі ... – орыс және ... мен ... нәтижесінде ағартушы болып ... ... ... шыққан. Оның арғы атасы Абылай ... ... орыс ... ... ... Шыңғыс Омбы әскери ... орыс ... ... ... ... ... ... жері қазіргі Көкшетау ... ... ... ... ... оны Омбы қаласындағы Сібір ... ... ... орыс ... ... ... жалғыз қазақ баласы ... ... оқу ... 8 жыл, ... ... өзге ... ... 7жыл ғана оқытады, 8 курста әскери оқу өтілетін, ... ... ұлт ... ... істі ... рұқсат етілмеді.
Қабілетті шәкірт оқу ... соң ... ... ... мен ... ... өлкесін, басқаратын
генералдың адьютанты болып жұмыс істей бастайды.
Шоқаның семьясында ... ... ... ... ... ... сұлтан балалары (ақсүйектер) бірнеше шығыс ... тиіс ... ... жұрттың тілін білу” деп осындайды
айтатын. Және Сібір ... ... ... тілдер оқытылатын
:орыс, қазақ, француз, неміс, татар, ... ... ... және ... ... жас ... өзінде-ақ ғылыми мақсатпен тек ... ... ғана ... ... ... де ... Кульджа
қаласында да саяхат жасады. Саяхат кезінде ол ... ... ... ... алды. Бірінші болып болып қырғыздың “ Манас”
эпосын жазып ... оны ... орыс ... аударады. 1857ж 22 жасында
Шоқан қырғыз даласында (ол ... ... ... ... деп
атайтын) географиялық, этнографиялық және тарихи материалдарын ... ... үшін орыс ... ... ... ... ... Қытайдағы Қашқарияға көпес ретінде барған ... ... ... ... ... бөледі. Ол елге европалықтарды
жібермейтін. Мұнда ол ... ... ... жарты жыл тұрды. Соның
нәтижесінде ол “Алты шахар ... ... ... ... ... ... жағдайы ” атты өте ... ... ... . ... ... есеп беру үшін ... ... сонда Азия
департаментіне ... ... ... ... ... ... Петербургкте өкпе ауруына ... ... ... , бір ... ... ... емделуге ауылына ... 1865ж, ... ... ... ... ... ... Уәлихановтың әлеуметтік көзқарасы
Шоқан Уәлихановтың әлеуметтік ... ... ... гуманистік ой-пікірлері Петербургкте және Сібір ... оқып ... ... ... сол кезденгі орыстың ұлы
демакратиялық өкілдерінің шығармаларын ... ... ... ... араласып жүргенде қалыптасады. Ол ... ... ... орыс ... ... идеясын жақтаған адам.
Оның аққан жұлдыздай қысқа өмірі ... үшін өте ... ... ... білімді, ғылымға ... ... өз ... халық
тағдырымен байланыстыра қараған. Сондықтан ол тек ... ғана ... ... де ... ... ... ... қоғамдық
көзқарастарына талдау жасау қызғылықты болып табылады.
Бұл мәселені тарихшылар, әдебиетшілер, ... ... Ә.Х. ... Мұқанов сияқты белгілі авторлар біраз зерттеген. Жеке ... ... да ... бұл ... бәрінде олар Шоқанның қоғамдық
көзқарастарының көп қыры бір ғана ... ... ... деп
үстірт ұғуға болмайды. Ғылымның ...... ... ... Ол
ақиқатқа жету үшін, сансыз ізденістерді, талпыныстарды қажет ... осы ... ... ... қатысты бірнеше пікірлер
айтылып жүр. Бұл ... ... ... ... ... ... дәрежеде қабылдағаны және халқы үшін
қандай істер ... ... ... ... С. ... / 1965 ж / ... саяси көзқарастары жайлы
пікірлер үш топқа бөлініп қарастырылады. Шоқанды ... үшін ... ... ... ... ... ... ғалымдардың бәрі негізгі мәселеде бір ... ... ... орыстың ұлы революцияшыл демократтарының
шығармаларымен ... ... ... ... ... жақтағанын, өз халқын
сүйгенін, оны шамасы келгенше қорғауға, орыс ... ... ... ... ... - ... және ... мәселелерді сөз
ететін “ ... о ... ...... ... “ О
мусульманстве в степи”, “ Следы шаманства у ...... ... және достарына жазған ... біз ... көп ... озық идеяларымен ұштасып, ... ... ... ... ... бір жайт , Ш.Уәлиханов
өзінің саяси көзқарасын жан-жақты, ... ... ... ... Бірақ , бұл оның халықтың болашағы үшін ... орыс ... ... ... қатарлы адам болғандығын анықтауға ... ... ... ... ... сот реформасы туралы
мақаласында /жазбаларында/ ол ... ... ... ... ... ... негізінен өмірін жақсартуға,оның сот мәселесі жөнінде
дербестігін ... ... ... ... мүмкіндік алуға
бағытталған.
Патша үкіметі ... ... ... заң ... колына алуды мақсат ... Осы ... ... ... ... ... жылдары жүргізіле бастаған сол реформадан ... ... ... еді. ... ... дәстүрін жақсы
білетін ол реформаны дайындаған ... ... ... ... үшін ... алады,халыққа тиімді өзгерістерді ... Атап ... ... өз ... ... ... реформа дайындау барысында ерекше маңызды фактор
екендігін ... ... осы сот ... жайындағы хатында
қазақ даласында жүргізілуге тиісті ... ... ... ... ... ... реформа халықтың мүдесіне, оның
материалдық мұқтажына сай ... әрі сол ... ... ... ... ... терең талдап, қорытты.
Ал, бұл жағдайдан тыс жасалған ... бәрі де ... ... түсінді. Ш. Уәлиханов Қоғамның дамуына не залал,
не ... ... ... ... әр ... әр ... болған , ал
халыққа ең ... оның ... ... ... ... Реформа
- ол эканомикалық және ... ... Ал, ... ... іске ... ... ретінде көрінеді-олар
материалдық әл-ауқатын ... ... ... Прогесс
дегеніміздің өзі осы, деп тұжырымдайды.
Адам- әрқашан да өз ортасының презенті. ... Ш. ... ... нақты тарихи жағдайларға байланысты болмақ.
Ш. Уәлиханов 1864-ші жазған еңбегінде реформаны іске ... ... ... ... ... пікірін тереңдете
түсіп, реформалардың сәтті ... ... ... ... мен ... заңдарын жан-жақты зерттеуге байланысты екенін айтады.
Міне, осыдан кейін: “ В наше ... нет ... ... был бы так ... как ... о ... будущность
народа, вних заключается его быт или небыть. Реформы бывают ... ... ... они ... т.е ... ... они ... на
тек неизбежных законах, прогесса при ... ... и ... ... ... ... ”деген шешімге келді. Бұл
жерде ерекше бөліп айтар мәселе - ... ... ... ... ... ... жағдайын ... ... ... ретінде Шоқанның осы тектес ... ... ... едік. Мысалы, “ Жоңғария очеректерінде” Құлжада
көне заман ескерткіштерінің қиратылып ... ... ... ... ... ... ... Шоқанның прогресс үшін
күресін белгілі мөлшерде сипаттай алады.
Шоқанның прогресшілдігі ... ... ... ... ұлттық
ғылымын бөліп тастауға қарсы ... ... ... орын алып ... Ш. Уәлиханов
деректер бойынша, қырғыз-қайсақтар екі түрлі нәсілден таралған.Бірі-
күн ... ... асыл ... ақ ... де, ... ... жоқ, басы жұмыр пендеден туған ... деп ... ... ойларды А.И. Майковқа, Ф.М. Достоевскийге ... ... ... ... Ш. ... ... ғұрыпты өте жақсы
білген, билердің сотындағы кейбір жайттар ... ... ... ... ... жақын деп көрсетті. Мысалы, ... үшін ... ... әділдік, шешендік жағынан танылған адам
болуы керектігі, ... ... ... ... ... ... ... құқы барлығын және тағы басқа фактілерге сүйене
отырып, Шоқан осы ... ... ... ... ... ... тұжырымға
келеді.
Қазақ даласында құрметті би атағы халық тарапынан ... ... ... немесе халықты билеп отырған өкіметтің бекітуімен
емес, тек сот ... ... ... оған қоса ... ... ... қана ... Би атану үшін би атанғысы келген
адам ... ... ... шешендік сайысқа түсіп, ... ... ... ... . ... адамдардың есімі
халықтың арасында тез ... ... Үкім ... ... ... соттың функциясы бір болғанымен, араларында жер мен ... бар. ... ... ... ... ... әке орына
мұрагер болып ... ... ... шек қойылмайтын болса, әрбір окургте ... ... ... ресми түрде ешкім сайламайды да, ресмей түрде ... де, ... ... ... ... ... билердің
маңызы беделге негізделген. Ал, мировой ... ... ... парық бар.
Халық қалағанда ғана би билік жүргізе алады, оның ... ... ... құқы ... қазынадан да, халықтан да ешқандай пұл болмайды, ... ... ... ал мировой судьяға земствоның алым-салығанын белгілі
мөлшерде қаражат ... ... ... ... ... мен
ахуалдардың себебі бойынша шақырылады.
Әрине, билердің ... тап ... ... ... ... болғаны талас тудырмайтын жайт. Бірақ, ... өз ... ... ол ... ... ... деген ойға келеміз.
Шынында да халыққа бала ... ... ... бар билер сотын сақтап
қалуда белгілі тәртіп бар. ... ... ... әділетсіздікке
баратынын, оның басқалай былықтарын да жақсы білген. Отаршыл Ресейдің
отаршыл сотынан ... күту өте қиын ... ... билер
сотын сақтап ... ... ... ... “атаның ұлы емес, адамның ұлы ”болуға ... айта ... ... шығармаларынан халқына деген шексіз
жанашырлығын, ... ... ... ... қазақтарға
кемістушілік саясатты қолданып отырғанына ол ... ... ... Халқының сауатсыз болғанын жасырмай айтқан ... ... ... ... ... ел ... де ... мен оның даму даму ... Ш. ... ... ... ... ... таратушылар болған
хх ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының шоқ ... осы ... ... Сол ... ... мен қоғам қайраткерлерінің
айрықша ... ... ... ... ... ... ... қоса өз халқына терең берілгендігінде. Ш.
Уәлиханов- ағартудың ... ... ... қатынасттар
саласына жүйелі таратқан ойшылдардың ... Бұл оған ... бір ... ... ... аса ... ... өзінің әлеуметтану тұжырымдамасын ... ... ... ... ... тұжырымдамасы адамзат табиғаттың
бір бөлшегі ... ... ... ... ... ... ... дамитынын түсінуге құрылған. Бұл тұрғыдан
алғанда ... пен ... ... ... айырмашылық жоқ және
болмақ та ... ... ... ... ... ... ететіні
сияқты қоғам өзінің кедергісіз дамуы үшін ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... көрсетеді. Табиғаттың дамуы физиклық заңдарға
негізделсе, қоғамда олар ... ... ... ... ... әр ... жақтарымен, тайпалық оргонизм ... ... ... Орта ... ... қауымдастықтарының
тұрғысын, эканомикалық құрылымын, мәдени нормативтерін зерттейді.
Қоғамдық даму ... сөз ете ... ол ... аяқ ... адам мен адам ... ... ... нәтижесі
ретінде қарастырады, тарихтан тыс жалпыға ... ... ... ... ... ... ... түсінігі мен
көзқарастары тікелей ... ... ... және ... мен ... ... да шарттарымен ... ... ... Ш. ... әлеуметтік құндылықтар мәселелеріне
олардың ... ... мен ... ... ... ... ... өзінің “Қазақтар турулы ... (“ ... ... ”) атты ... ... ... тіршілігінің жан-жақты
қырларын тәпіштеп зерттейді. ... ... ... ... мен ... дейін. Қырғыздардың генеологиялық тамырын
ғалым алғаш рет құрылымдық тәртіпен ... ... ашып ... .“ ... естеліктеліктер бойынша
қырғыз-қайсақтар әр ... екі ... ... ... ... ... және ... –ешқандай артық ... жоқ ... ... ... стратификасиялық
құрылымның анықтамасына “ ... ... ... ... ... екі ... ... мен қара бұқаралар”. Билік пен ... ... орда ... ... ... манаптың патриархалдық
құқығына құрылған. Бұл ... ... ... ақыр ... ... мен ... рақымсыз қатынастарына айналады”
Биліктің ... ... ... қара ... толық
қожайыны, оларды сата да, ... де ... ... қатынастары үрей
мен қаталдыққа құрылған, ... ... ... ... ( demos) ... ... өмір сүруге мәжбүр ... ... ... ... ... текті көшпенді ... ... ... ... ... ... ие ... келген
және казір де солай, ал ... ... ... қол ... орда ... өз ... екі элементті қамтиді-ақ және
қара ... ... ... ... тарихи ретроспективада
және нағыз шынайлықта зерделенеді. ХIХ ғасырдың аяғы ХХ ... ... ... ... ... ... қарама-қайшылықтардың негізгі ... ... ... мен ... ... таптарға бөліну
емес, үкіметтің негізделмеген ... оның қате ... ... Сот ... туралы жазбаларында ” ... ... ... ... . ... ... және
әлеуметтік реформалар халыққа қызмет етуі ... адам ... ... ... ұжымдасып, өз дамуында ... ... ... ... ... тырысады, прогресс
дегенінің мәнісі ... ... ” .“ ... ... ... яғни
олар қоғамдық оргонизмнің салауатты дамуын жолға ... ... ... ... ғана сәтті болады.”
Ш.Уәлиханов саяси ... ... ... ... Азия ... ... нысандағы, ешкім де, ештеңе де ... ... ... отырып, оның иелері ... ... ... мықтап баииды деп есептейді.
3 Шоқан және Манас ... ... ... ... жан- жақты зерттеген ғалым. Ол
отыз жыл ... ... ... география, тарих, этнография,
лингвистика, салт-дәстүр ... ... ... әлеуметтік
қоғамның құрылымы ... да ... ... ... ... ... халқының өмір ерекшелігін зерттеп, ол туралы ... ...... ... – қайсаұ ... ескі ... ... ... ”, “ Ыстықкөл сапары” ,“ Манас” ,т.б.
Ол шығыстың ғалымдары арасынан ... ... ... ... ретінде қарастырады, қырғыздың “ ... ... ... ... оны орыс ... ... рет аударады. Оған тарихи және әдеби
талдаулар жасайды.Шоқан 1856 жылы ... М.М. ... ... ... ... ... ... елін жете
зерттеуге, Ыстықкөл ... жер ... ... ... ... осы ... ... ғылыми жұмысының ойдағыдай
жүргізуге мүмкіндік береді. ... ... ... мен Тяннь-Шань
сапарларында П.П. Семенов Тян-Шанскиймен бірге ... , ... ... рет ... ... оның “ ... ... ,“ Қытай империясының батыс өлкесі және ... ... ...... ... алып оны ... аударуы арқылы
Батыс ғылымына танытады.
.......Қырғыз ... ... мен ... ... ... қазіргі Қырғыз ... ... ... ... ... ... ... ауыз ... де ... рөлі ... . Ол ел узында ... ... ... ... ... ... эпос ... “ Манас” сияқты дүниелерге де назар аударады. Шоқан ... :“ ... ... және бір ... ... батырдың
төңірегіне топтастырған барша халық ертегілерінің, хикаялары ... ... дін және ... әдет ... ... энциклопедиялық жинағы.“ Манас” бүгін бір ... ... көп ... ... ... ... десе де ... деп жоғары баға береді.
....“Манас” ежелгі ...... екі ... есе,
ежелгі гректің “ ... мен “ ... ... ... есе көп. ... ... ... нұсқа жарты миллион жолдан
асады. “Манас” –бір ... ... ... ... ... басын қалай болса солай біріктіре салған далима дастан
емес. Ол- бабалар ... бас ... ... ... жеткізе алмаф,
әкелерінің әлі ... тек жер ... ... жаңа ... ... біржолата жүзеге асуы ықтимал асыл ... ... ... ... ... жолының рухани шежіресі.
...Қырғыздар қытай деректерінде б.д. ... ... ... , ... ... VI-Х ғасырлары арасында жиі ... ... ... VI-IХ ғасырлардағы Орхан-Енисей тас ... мол ... ... 200 жыл ... ... ... келе
жатқан халықтың ... ... ... ... –кезегімен көзінен
тізіп баяндап шыққан көркем ... ... 200 ... ... ... ... болған іргелі ел, тұтас жұрт ... ... өз ... табу ... ... ... ... күрделі тарихи процестің әлеуметтік-философиялық тұңғиықтарына
бойлаған тарихи пайымдық, тарихи ... ... ... ... ... ... ... дәріптеу емес, бастан ауған дәуренді ... ... ... ... ... ... күллі ғаламға
барабар нағыз үлкен ... ... ... ... ... басқа
бөлімінде ұлан – асыр той – ... мен ... – асыр ... ... ... ... пен ... тағдырдың тауқыметі мен рахаты қой
– қосақ, қосарланып ... ... мен ... бір ... ... үміт ит жығыс түсіп жататын сезім сергелдеңі мен ... ... ... ер ... ел ... ақтады. Алтайдың астын үңгіп
алтынын алып, алқабын толтыра егін ... ... ... ... ... ... алған қырғыздарды үйренген қоныстан кеткісі
келмей, кежегелері ... ... да, ... ұмыт ... ата
қонысына бастап апарды. ... ... ... ... ... ... дау ... жау шықса,
Қарауыл шығар дөңі ... ... ... ... жері ... ... пен тар қолатқа кідіртпей,
“Көк толқыны шайқалған,
Көк желегі жайқалған,
Көк ... ... бар ... ... ... ... артық сияғы,
Қара – бура шатқалы,
Аспан сүйген асқары,
Жер сауыры ... – ақ ... ... Манас кеткен соң ортадан мәніс кетті. Ұлы есім мен ... ... ... Әке ... ... Іні ... сатты. Нөкер
көсемін сатты. Мекер төсегін ... ... ... ... Төр ... ... көрді сатты. Дәулет әдетті сатты. Әдет ... ... ... ... ... Міне, мың жылдан бері айтылып келе
жатқан кеп әлі ... жоқ. ... сын ... ... ... сыры, рухани шырыны, ақылы мен ... ... ... ... арна, бір жүйеге құя ... Ұлы ... Ұлы ... шұқшия
оқып, арын, жанын тазартып, ... ... ... дағдарған
санасына қозғау салу - әрбір қөзқарасты ... ... ... ... Ш. Улихановттың реформа туралы ой-пікірі
Патшалы Ресейдің Қазақстан сияқты ... ... ... ... ... ... мәңгі бақи кіріптар ету жоспарын ... озық ойлы ... ... ұлы ... - Ш.Уалиханов дер
кезінде байқап, оған сын да айта ... ... ... мен ... ... іске ... бұл саяси ... ол ... ... ... ... арқа сүйей отырып, реформаның ... ... ... ... ашық ... Оның ой пікіріне
көпшілік қолдану ... оның сол ... ...
саяси ой үшін үлкен маңызы болады. ... ... ел ... ... ... – пікірлерінде Шоқан экономика мен ... ... ... ... ... маңызды да құнды
материалистік сарындағы ... ... ... ... ... ... экономикалық өзгерістерді жүзеге асырудың
идеялық құралы ретінде ... Ол өмір ... ... бейнедегі қажеттілік күнделікті тұрмысынан және ... - деп ... ... ... ... ... жатқызады.
Ол жүргізіліп жатқан ... ... ... сай, халықтың
мақсат – тілегі мен мұң – ... орай ... етуі ... ... Алға қарай прогрестік даму халықтың материалдық ... ... ... ... ... есептелінетінін батыл түрде
айтты. “Саяси реформалар ... ... ... асыратын құралы
ретінде көрінбек, өйткені әрбір жеке адам ... ... ... ... – материалдық әл – ауқатын ... ... ... де осыған сай келеді”,- деп ... ... ... ... қөзқарастары оның ... ... ... және ақша ... ... де беріледі.
Алайда, шаруашылықтың феодалдық ... ... ... Қазан төңкерісіне дейін ... ... өте ... ... ... ... ... кедергі жасап, отар
аймақтарды Ресейдің қосымша шикізат ... деп ... ... ... жағынан дамуы Шоқанның негізгі арманы ... сол ... іске аса ... ... ... ... тайпалық организм жағдайында ... ... ауа ... жер ... ... ... ... себебі, - адамның ояну ... ... ... ... ... ... ... әсеріне байланысты”,-
дейді
Ш. Уалиханов. Мұнда ол ... ... ... деп табиғи
ортаны, климат пен жер қыртысын көрсетсе, “әлеуметтік ... ... ... ... ... және ... қатынастарды айтады.
Шоқан қоғамдық дамудағы табиғи ... ... ... ... білуі оның тарихи материализм тұрғысынан түсінуге жақын
екендігін ... ... ... саяси жүйенің басты кемшілігі-бұл
жүйенің қалталылар ықпалына қарапйым ... ... ... ... ... ... ... көріністерін сынайды. Шоқан өз
қалқының орыс ... ... ... ... ... ... қол созу ... деп ойлайды.
Оның бұл ойын ... одан әрі ... ... мен ... ... ... рухани достық қарым- қатынастары ... ... ... ... өтеді.
Бірақ Ш. Уәлиханов реформаторлық жоспарлары іс ... ... ... ... ... ... жаңа жүйесі қоғамды биліктің
өрескелділігінен сақтап ... ... үшін ... ... халық
еркімен шектеліп отыруы керек,-дейді ол. Оның ... ... ... және ... ... ... ... бос қиял (утопиялық) көрінісінде болады. “ Өзінің мүліктік
тірлігімен ... ... ... үшін үкімет ... ... ... адамдардың сауатты болуы үшін ... ... ... ... үшін қамқорлық ... ... ... ... ... ... өзі өмір сүріп отырған
қоғамдағы әлеуметтік реформалардың ... атап ... ... ... тарихи жағдайларды ескеретін ғылыми көзқарастың қажеттілігіне
тоқталады.
Қоғамның ... ... ... ... ... іске
асырылатын қандайда бір ... ... ... ... ортаны оқып- біліп, зерттеп алуы ... сол ... ... мен ... тілегіне лайықты жауап бере ала ... алу ... баса ... бұл ой пікірінің тәуелсіздік ... ... ... ... ... 1995- ... ... табиғи әлеуметтік, саяси, географиялық,
эканомикалық ұлттық ... ... ... ... үшін
де сыни маңызы бар. “ Қоғамдық ... ... ... ... да болмасын реформа қоғамның ... ... ... ғана кездейсоқтыққа ұшырамай, міндеттеген ... ... ... ... ... отырған реформа туралы
халық пікірін ... ... ... ... бұқарасына емес,
жоғардағыларға, бай-сұлтандар мен ... ... ... ...... пұрсатты , яғни мәртебелі тобының
пікірін халықтың жоғын ... деп ... ... ... ... ... ... көбінесе қауымның,
көпшіліктің мүдесіне кереғар ... ... ... - деп ... ... Милльдің қандай да болмасын қауымның адамдарына
жаңға құқық ... ... бұл ... ... ... ... саяси сезімділігін ғылыми тұрғыдан ... ... ... ...... ... ой ... ойшылы демократы ретіндегі қоғамдық ойға ... ... ... қанағаттандырып, тілегі мен
мұң-мұқтаждарына лайықты жауап ... ... ғана ... болып,
ол халықтың тұтынушылық мүдесіне сай ... ... ... ... деп ... ... жаңашылдың әрі ... ... ... ... ... Оны ... ... айтқан ой-пікірлерінің бүгінгі кезең үшін де зор ... ... ... .Сот ... ... хат. ... Ч.Ч.О ... киргиз.Бес томдық шығармалар
жинағы.Алматы.1988 ж.
3.Нысанбаев Ә. Социология. Алматы. 2002 ж.
4.Бикенов К.У. ... ... Ж. ... ... ... ... ... ( Ш.Ш. Уәлихановтың туғанына 170 жыл
толуына арналған халықаралық ғылыми -тәжірбиелік конференцияның
материялдары ) Алматы 2005 ... Т.Ж. ... ... ... Курс ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шоқан Уәлихановтың саяси-әлеуметтік көзқарасы18 бет
Мөңке би8 бет
Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы-демократ Ш. Ш. Уәлиханов6 бет
Шоқан Уәлихановтың әлеуметтік көзқарастары6 бет
ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ ағартушыларының қоғамдық - саяси көзқарастары19 бет
Ш.Уалихановтың саяси-құқықтық көзқарасы64 бет
Қазақ даласындағы философиялық көзқарастардың ерекшеліктері23 бет
Қазақ ойшылдарының қоғам мен тұлға дамуына әлеуметтік көзқарастары7 бет
Қазақтың тұңғыш ғалымы Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов14 бет
1 Абай және казіргі заман 2 Шокан және географиялык детерминизм 3 З,Фрейд және психоанализ 5 Ф,Ницше және аса кушті адам15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь