Карта туралы тарихи деректер

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Карта туралы тарихи деректер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
2.Ерте заманғы географиялық ойлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
3.Географиялық карта және оның қасиеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

Пайдалынған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..19
КІРІСПЕ
.
Карта дегеніміз жер бетінің едәуір территориясының Жердің қисықтығын еске ала отырып картографиялық проекцияда салынған жазықтықтағы кішірейген кескіні. (Қарта арқылы шешілетін міндеттердің сан алуандығы мазмұны жағынан да, олардың масштабтары жағынан да әр түрлі карталардың қажеттілігін тудырады. Мазмұны жағынан географиялық карталар жалпы географиялық және тақырыптық болып бөлінеді.
Жалпы географиялық карталарда жер беті туралы физикалық-географиялық мәліметтер (бедер, топырақ, өсімдік, гидрография және т. б.) және адам қызметімен байланысты объектілер (елді мекендер, өнеркәсіптік кәсіпорындар, жол торабы және т. т.) кескінделеді. 1 : 10000-1 : 1000000 масштабтағы жалпы географи ялық карталар топографиялық карталат деп аталады. Олар ірі масштабты - 1: 10000, 1 : 25000, 1 : 50000; орта масштабты — 1 : 100.0, ; : 200000, ұсақ масштабты — 1 : 500,000, 1 : 1000000 болып бөлінеді. 1 : 500, 1 : 1000, 1 : 2000 және 1 : 5000 масштабтағы топографиялық карталар топографиялық пландар деп аталады. Жер бетенің шектеулі учаскесі бедерінің контурлары мен пішіндер зонталь проекцияда қағаз бетінде кішірейтіп және осы кескіндеуді (Жер қисықтығы ескерілмейді) топографиялық план деп атайды.[1]
КІРІСПЕ
.
Карта дегеніміз жер бетінің едәуір территориясының Жердің қисықтығын еске ала отырып картографиялық проекцияда салынған жазықтықтағы кішірейген кескіні. (Қарта арқылы шешілетін міндеттердің сан алуандығы мазмұны жағынан да, олардың масштабтары жағынан да әр түрлі карталардың қажеттілігін тудырады. Мазмұны жағынан географиялық карталар жалпы географиялық және тақырыптық болып бөлінеді.
Жалпы географиялық карталарда жер беті туралы физикалық-географиялық мәліметтер (бедер, топырақ, өсімдік, гидрография және т. б.) және адам қызметімен байланысты объектілер (елді мекендер, өнеркәсіптік кәсіпорындар, жол торабы және т. т.) кескінделеді. 1 : 10000-1 : 1000000 масштабтағы жалпы географи ялық карталар топографиялық карталат деп аталады. Олар ірі масштабты - 1: 10000, 1 : 25000, 1 : 50000; орта масштабты — 1 : 100.0, ; : 200000, ұсақ масштабты — 1 : 500,000, 1 : 1000000 болып бөлінеді. 1 : 500, 1 : 1000, 1 : 2000 және 1 : 5000 масштабтағы топографиялық карталар топографиялық пландар деп аталады. Жер бетенің шектеулі учаскесі бедерінің контурлары мен пішіндер зонталь проекцияда қағаз бетінде кішірейтіп және осы кескіндеуді (Жер қисықтығы ескерілмейді) топографиялық план деп атайды.[1]
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
1. Карта туралы тарихи
деректер....................................................................
..4
2.Ерте заманғы географиялық
ойлар...................................................................9
3.Географиялық карта және ... ... ... жер ... ... территориясының Жердің қисықтығын
еске ала отырып картографиялық проекцияда салынған жазықтықтағы кішірейген
кескіні. (Қарта арқылы шешілетін міндеттердің сан алуандығы ... ... ... ... ... да әр ... ... қажеттілігін
тудырады. Мазмұны жағынан географиялық карталар ... ... ... ... ... географиялық карталарда жер беті туралы физикалық-географиялық
мәліметтер ... ... ... ... және т. б.) және ... ... объектілер (елді мекендер, өнеркәсіптік кәсіпорындар,
жол торабы және т. т.) ... 1 : 10000-1 : 1000000 ... ... ялық ... ... ... деп аталады. Олар ірі
масштабты - 1: 10000, 1 : 25000, 1 : 50000; орта ... — 1 : 100.0, ;
: 200000, ұсақ ... — 1 : 500,000, 1 : 1000000 ... ... 1 ... 1 : 1000, 1 : 2000 және 1 : 5000 ... топографиялық карталар
топографиялық пландар деп аталады. Жер бетенің шектеулі ... ... мен ... ... ... ... бетінде кішірейтіп және
осы кескіндеуді (Жер қисықтығы ескерілмейді) топографиялық план ... ... ... ... ... мен табиғаты жайындағы географиялық деректердің
тамыры ықылым замандардың терең ... ... ... ... адамдар сонау әлімсақтан бері мекендеген.
Мұны палеолит дәуіріндегі қоныстардың сақталған іздері ... ... тас ... ең көне ... ... Еділдің жоғары сағасынан, Бетпақдаладан, Бұқтарма өзенінің бойынан
және басқа жерлерден табылды. Қола ... ... ... ... ... ... орталықтарының біріне айналған. ... мен ... ... ... ... ... темір рудасы шығарыла
бастаған. Кен өндірілген забойлар мен шұқырлардың орны осы ... ... ... ... қазылған кеніштердің ең белгілілері ... ... ... ... Ақшағыл, Қызылсаяқ, Теміржал,
Кенқазған, Қарашеке, Саяқ, Қараүңгір және басқалары. Кейбір кен орындарынан
сапалы руда шыққаны ... ... бар. Одан ... ... балқытып
–ткір жүзді құралдар мен аспаптар жасалған.
Қазақ жерінде бірте-бірте сақ тайпаларының ірі ... ... ... Мал ... өзгертіп отыруға тура келеді. Сондықтан
өзендердің ... Шу және ... ... алқаптары ғана емес, сонымен
бірге далалы және шөлейт жерлерді, Тянь-Шаньның биік тауларын да ... ... ... ... орынға жиі көшіп-қону нәтижесінде сақ
тайпаның географиялық танымы кеңейе түскен.
Физикалық-географиялық білімге талпыну ең ... ... ... ... оның Қазақстанның табиғаты мен
территориясы жөніндегі көмескі де дүдәмал үғымымен тығыз байланысты ... ... ... басына туған нақтылы жағдайға орай, немесе аңыз,
қиял діни сенімдерге ... ... ... тарихының бастапқы
тұсында адам өзін айналаны қоршаған ортаға тәуелдімін деп ... ол ... ... ... өз басына немесе ең жақын
тайпаластарына ... ... ... ... ... бүл әрекеттен
құдайға жалынып-жалбарынып, сыйыну арқылы ғана құтылмаған деп ойлаған.
Сонау өткен ықылым заманда Қазақстанды мек ... ... ... мен
тәжірибесі қаншалықты болғанын деп басып айта қою қиын. ... ... ... ... ... өз ... ... жайындағы түсінігі
мен мағлұматы едәуір мол болғанын атап өткен жөн. Әлбетте, ол ... ... діни және аңыз ... ... мен пайымдауларға саяды.
Ал мұны Шығыстың көне халықтарынан мұра ... ... ... ... ... кене ... Алтай, Сібір, Шығыс. жәке Европа халықтарымен
байланысты ... ... ... Ал ... ... тырнақалды деректер көршілес мемлекеттердің осы күнге дейін
сақталған әдеби және ... ... ... ... ... ... ... бір мыңыншы жылдың орта шеніндегі көне
қолжазбаларда Орта Азия мен Қазақстан жерін ... сақ ... ... ... ... бар. Сақ ... ... массагеттер,
даялар, каспилер, исседондар, кейінірек аландар және ... ... ... ... VI ғасырда мұнда ... ... ... ... 518 жылы ... ... Дарий I сақтарға шабуыл жасап,
олардыц бай жерлерін жаулап ... ... ... ... ... ... ... тіршілік қарекетіне қарай екіге бөлінген: біріншісі — мал
бағып күнелткендер, олар көшіп-қонып жүрген, немесе жартылай ... ...... ... ... ... ... Уақыт оза
келе отырықшы сақтар елді мекендермен қатар қалалар салып, оларда қолөнер
мен сауда өркендей бастаған.
Қазақстан территориясында құл ... ... ... Ал ... шамамен біздің заманымыздың бір мыңыншы жылдарының орта
шенінде пайда ... ... ... қарым-қатынастардың
ерекшелігі сол — мұнда құл иеленушіліктің кейбір нышандары байқалады.
Қазақстан ... ... ... ... жоқ. ... қарым-қатынастар мал өсірумен қоса егікшілік
кәсібімен айналысқан ... ... — Шу, ... ... ... ... ... Қазакстанның басқа
аймақтарында да таптық қоғамдар құрыла бастаған. Қолөнер бұиым-дарының бір
бөлігі Орта ... ... ... ... және ... ... ... жері туралы мағлұмат кездесетін бізге деиін ... ... ... «Бехустин жазбасын» (біздіы, заманымызға ... ... ... ... Ол парсы патшасы Дарий І-нің атынан
құрастырылған. «Бехустин ... тиек ... ... жері ... ... «Сүй шаңырағының тарихында». (531—618) Сырдарияның
аты аталады. Іле мен Талас өзендері «Тан әулетінің ... ... ... деп ... онда Іле ... ... Луговой тауларының
солтүстік қапталынан алады: суы лайлы, солтүстік-батысқа қарай ағады да, ... ... ... жоқ, не бір ... суы жоқ ... құрдым шөлге сіңіп
жоқ болады. Биік ... ... Іле ... ... ... алыстан мұнартып
көздеріне шалынған саяхатшылар жүрер жолдарын жағалай шашылып жатқан ... ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы Езро-
пага бимәлім болып келген. Олар тек XIX ғасырда ғана белғілі
болды
К. ... ... «Жер тану ... (1864) ... деп ... ... өзі ... құрлықтың (Азияның) батыс жар-тысы туралы дәлме-дәл
географиялық деректерге ... ... ... ерте ... ... ... ... Түркістан, Бухария, Кохинхин жайында
Үндістанның, Персияның және Сібірдің шекаралас жерлері туралы мағлұматтарды
білген... Демек, ... ... бойы ... ... Шығыс Азия жөнінде
географиялық деректердің сарқылмас қазынасы жинақтал-ған... Міне енді ғана,
сол жазба ... ... Азия ... ... ... ... ... дұ-рыс географиясын қүрастыруға мүмкіндік туды» 2.
VI ғасырда Орта Азия мен Қазақстанда көшпенді басқыншы-
лардың жаңа империясы Алтай түріктерінің қағанаты шаңырақ
көтерді. Бұл ... аз ... ... ... ... ... ... тецізге дейін мекендеген барлық халықтарды өзіне бағындырып
алды. Түріктер Жоңғарияны қақ жарып өтіп, Жоңғар қақпасы ... ... Іле, Шу ... кешіп өтті де, Монычқұмды оңтүстігінен
орағытып мидай дала аркылы Қаратау жотасына иек ... Ал ... ... Арал (өз сөздерімен айтк^нда «Батыс*) теңізіне жетті. Одан әрі ... ... ... ... ... ... Еділ ... асты.
Түрік мемлекеті Орта Азияға арабтардың шабуылы басталғанша, ... ... ... емір ... Түрік қағанаты билеп
Бұл мерзім ішікде мұнда Византия Юстиан II түрік қағаны Дизавулге ... қана ... ... ... ... ... ... саяхатынак
басқа тарихта қазақ жеріне келген екеуінен өзге дерек жоқ.
Земарх елшілігінің сапары Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауымен —
Еділ (Аттиль), ... ... (Их) ... ... ... Қайтар жолында
ол Хорезмге соғып, Амударияда теңізі деп есептейді
і деп есептейді -. Ежелгі замандағы ... жері ... ... ... осындай.
Қазақстанды географиялық тұрғыдан танып-білу тарихының біз әңгіме етіп
отырған дәуірдегі айрықша маңызы мынада: парсы мен грек ... ... және оны ... ... ... ... мағлұматтар пайда бола
бастады. Қазақстан территориясы құрамына кірген ойкүмендер елі тұңғыш ... ... ... ежелгі дәуірдегі мағлұматтардың өресі тар еді,
олар ... ... ... ... дүние адамдаръша көптеген
қүбылыстар беймәлім, тіпті түсініксіз болды. Батыс Қазақстан туралы, ... ... мен ... жайында: Кас-пий және Арал ... ... ... ... ... ... ... мағлұматтарды
білген. Оңтүстік Қазақстан өңірінде Қытай саяхатшылары жинаған деректерді
Европа елдері білмеген. Қазақ жерін тұтас алғанда ежелгі ... ... тым баяу ... және оның барлық елкелері біркелкі қамтылмады.
Картография — табиғат пен қоғамның ... ... ... ... да ... өнімдерді кескіндеу және оларды құру, ... ... ... ... карталарда, атластар мен глобус-тарда
материалданған. Картографиялық зерттеулер Қазақстан Республикасының Ұлттық
ғылым ... ... оқу ... мен ... кәсіпорындарында
жүргізіледі. Әрбір географиялық картаның атқаратын ... ... ... мен өндірістің белгілі бір ... ... ... ... оқушылар біліммен маңызды ақпарат көзі ретінде
қолданады.
Картаны құрушылар кескіндейтін аумақты терең зерттеп оқып ... сол ... ... ... мен ... ерекшеліктерін
айқындап ашып көрсетеді. Картография құрылымы жағынан күрделі пәндер
жүйесін ... Оның ... ... ... - ... ақпараттану, математикалық картография, картометрия жатады.
Картаны жобалау және құру, картаны безендіру, картаны жасау ... ... ... ... - географиялық карта және оның ... ... ... даму ... пайдалану әдістемелерін зерттейді.
Математикалық картография - жер беті мен ғаламдағы ... ... ... ... ... ... ... ақпараттану - картаны жүйелеу және оларды талдау,
бағалау, сақтау, тарату мәселелерін қарастырады.
Картометрия - картадағы әр ... ... ... ... мазмұнын айқындайтын (ауданы, көлемі, биіктігі, ұзындығы, бұрышы)
өлшеу жұмыстарын жүргізу әдістерін ... ... ... - ... ... және графиктік безендірудің
әдістері мен ... ... оны ... ... ... ... Зерттейтін нысандары жағынан картографияның ерекше ... ... - ... және геометриялық әдістерді пайдалана
отырып жергілікті жерді ... ... ірі ... ... ... ... ... басқа ғылымдармен байланысының ауқымы
өте кең қоғамдық ғылымдардың ішінде ... ... ... ... ғылымдарының ішінде физикалық география, ландшафтану,
геология, климотология, топырақтану, ... ... ... ... Астрономиялық, геодезиялық өлшеу жұмыстарының
нәтижесінде картография жердің ... мен ... ... ... бір
нүктенің географиялық орны жөнінде деректер алады. Жер бетінде ... ... ... ... ... жер бетін оқып үйренуге негіз
болатын ірі масштабты карталар құрылады.
Картографияның міндеті - халықты шаруашылықпен ... ... ... ... сай, сапасы жоғары географиялық карталар ... ... және ... да ... ... ... ету.
Географиялық карталар еліміздің аумағын қамтып, табиғатын қайта
түлетіп, шаруашылықты дамытуға ... ... ... ... ... табылады. Картография және топография ... ... ... картографияның ғылыми ... ... ... ... картография, картометрия және топографияның ... ... ... ... ... ... біліп,
түсініп оқи білу дағдыларын қалыптастыру.[2]
Геодезиялық өлшеулер мен ... ... ... жер ... ... жағдайының өзгеру заңдылықтары, физикалық кеңістік, табиғи,
жер ресурстарының халық шаруашылығының барлық ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде толық
мағлұмат бере алмайды. ... ... ... осы сияқты және т. б.
мәліметрді картография ... ... ... пен ... ... ... өзара байланысы және өзгеруі туралы географиялық
карталарды ... мен ... ... ... ... ... ... картографиялық кескіндер Вавилония мен Египетте б. з. б. 3—1 ғ-да
жасалды. ... ... ... ... ... Грециядан тараған
(карта шығаруда Жердің шар тәрізділігі алғаш осында ... ... ... ... нұсқауы (2 ғ.)» шын мағынасында геогр.
карталарды жасауға жетекші ... ... Онда ... жүзі ... мен ... ... 16 ... берілген . Қайта өрлеу және географиялық ... ... (15— 16 ғ.) ... ... ... ... ... геогр. әсіресе дүние жүзі. карталарға мұқтаждық
шұғыл артты. Бұл жағдай жаңа ... ... ... қажет
етті, картографияның жалпы дамуына жағдай ... Орта ... Г. ... ... ... үлес ... ... еңбегі —
1595 ж. шыққан атласы). ... ... ... 18 ғ-да қалыптасты және
ол негізінен Географиялық департаменті іс-әрекетіне байланысты болды. 1745
ж. ... ... ... ... дайындалып, баспадан шықты. 19 ғ-да соғыс
ісі Жердің толық топографиялық ... ... ... ... Бұл кезде
картографияның геодезияның бөлімі болып саналатын. Ғылымның одан ... 19 ... ... ... ... ... климаттық, экономикалық, топырақ) жасауды ... ... ... оның ... көп ... ... үлкен бөгет болды.
Жаңа көзқарас бәрінен бұрын СССР-де қалыптасты, өйткені жоспарлы шаруашылық
елді үнемі ... ... ... 30 жылдары картографиялық карта
жасау және оны ... ... ... ... ... ... ... түсініле
басталды. Бұл бұрынғы көзқарасқа ... ... ... ... ... мәнін түсіну және оларды пайдаланудың әдістерін жасау
әлі де болса шеткері қала берді. СССР-де жасалған күрделі ... ... ... ... ... ... т. б.) осы олқылықты жоюға, әрі
картографияның тиісті салаларын жедел дамытуға ... ... ... осы ... ... келтірілген картографияның анықтамасы
дүниеге келді.[2]
Картографияның идеялары мен ғылми негіздерін дамытуға тұңғыш советтік
географиялық атластар т. б. дайындау туралы 1920— 21 ж. В. И. ... ... және ... ... оның басқа документтерінің маңызы
өте зор болды. Бұлар құбылыстарды, ... әр ... ... ... дамуын, қайшылығын еске ала отырып, көрнекті,
толық және дәл бейнелеудің маңызы үлкен ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Геодезия картографияға Жердің формасы мен мөлшері туралы өтеө ... ... ... оған негізгі
1-сурет
картографиялық деректерді және барлық географиялық карталардың бастауы
болып ... ірі ... ... ... ... береді.
Географиялық ғылымдар картографтарды ... ... ... ... ... оты-рып талдауға және олардың аумақтық
ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... біліммен
қаруландырады.
2.Ерте заманғы географиялық ойлар
Ертедегі география ғылымы адам баласының өмірімен, оның ... ... ... ... байланысты. Бірақ, жер шарында
географиялың түсінік тұңғыш рет ңай жерде туып, оның ңай жерден басталғанын
осы күнге ... ... әлі ... айта ... жоқ, тек ... ... ... тасқа басылған таңбаларды, тағы басңа ескі
мұралар ... ... ... ... ... ... Жерорта
теңізі аралдарында, жағалауларында басталған деп ... Бұл ... ... ... ғылым, білімнің тұңғыш тараған жері. Осыған
орай алғашқы географиялық түсінік Жерорта ... ... ... ... ... ... теңізіндегі Крит аралын мекендеген миной
халқы бастаған. Минойлар біздің жыл санауы-мызға ... 2500 ... ... ... ... ... Кипр аралындағы
және батысындағы Сицилия, Италия елдерлеріндегі елдермен ... ... ... ... ... ... ... географиялық деректер
Жерорта теңізінің шығыс жағалауын мекендеген финикиялықтарда болды. ... бүл ... кеме ... ... және ... ... сауда
жүмысын жүргізуге ңолайлы еді. Ерте замандағы екі үлы держава Египет пен
Вавилон аралығына ... ... ... қарым-қатынасын
күшейтті, Азияның кейбір жерлерінде болды, Африка жағына кемемен барды.
Нил ... ... мен ... ... ... ... жері ертедегі
мәдениеттің, егіншіліктің, жалпы жер шаруашылығының, Ертедегі географиялық
деректің орталығы ... ... оның ... ... жағдайы әсер
еткен. Осы ертедегі мәдениет ... ... ... жерінің көпшілігін
құмды шөлдер алып ... тек қана ... ... ... ... ... Бірақ, египеттіктер бұл құм қоршаулардан ары ... ... Нил ... ... ... жыл ... мыңдаған жылдар бұрын Нил бойы ... ... осы ... ... археологиялық қалдықтар,
ертедегі қалалар ... ... ... дәлелдейді. Бұлардың ішінде,
әсіресе, тасқа басылған иероглифтік таңбалар, жазулар өте құнды деректер,
осыларды ... ... ерте ... ... ... ... жүзі
ғалымдары дұрыс түсініп отыр.
Бұл деректерге қарағанда, египеттіктер ертеден-ақ мәдениеттің жоғарғы
сатысына көтерілген. ... сол ... ... ... ... ... ... болган. Жерді өлшеуді, есеп-қисапты білген.
Сондықтан да, ертедегі Египет мәдениеті, оның жазуы, сызуы, Жерорта ... ... ... ... ... ... арқау болды.
Египеттіктер алдымен өз жерін, одан кейін, көршілес ... ... ... олар алыс ... шығып, түрлі саяхаттарға шығып отырған.
Әрине, мұның өзі басқа ... ... ... ... ел
экономикасын жақсарту үшін жүргізілген. Мәселен, біздің жыл санауымыздан
көп бұрын, Фараон Асса билеп ... ... ... ... ... Пунт
жерінде болған.
Урдурдан кейін Египет саяхатшысы — Киркуф тағы да оңтүстікке ... ... ... ... әрі ... «бақытты елді» ашып қайтты. Бұл жайында
біз 1892 ж. Асуан маңынан, Скиапарели ашқан Киркуфа жазуынан оңып ... ... ... билеп тұрған кезде оң-түстікке — Пунт ... ... ... ... отырды. Оның бірі Қызыл теңіз
жағалауына және Аден ... ... бұл ... ашып ... Енді біреуі он
екінші Фараон кезінде Нил бойына ... ... ... шекаралық бағана
орнатып, оған «бұл оңтүстік шекара» деп ... ... ... ... өмір ... түрған «қүдіретті Нил» өзені
бойының бастау жағына экспедициялар аттандырып отырды. Дегенмен Нилдің ... ... ... ... ейін ... болып кел-гді. Бүл жүмбақтың сыры
жиырмасыншы ғасырда ғана шешілді,
Египеттіктер бүл өңірдің ... ... ... де бүл ... ... ... алмады. Әсіресе еркін жатқан аңыз елі — Пунтке — ... ... ... ... олардың солтүстікті — Жерорта теңізі
жағалауын зерттеуі әлдеқайда маңызды болды. Бірақ ... ... ... ... ... кеме қатынасын айтарлықтай дамыта
алмады. Өйткені, теңізде жүзуді, теңіз қатынасы арңылы ... ... ... хош ... ... олар ... ... арқылы сауданы өзіне
бағынатын финикиялықтар арқылы жүргізді.
Кезінде египеттіктер ... мен ... ... шабуыл жасап,
кейіннен сауда жасау арқылы бүл жерлерді зерттеп ... ... ... ... ... ... ... шабуыл жасады, Сирия тауынан
асып өтіп, Тигр мен ... ... ... ... Египеттіктердің
географиялық Ферттеулері ерте заманда-ақ ... ... олар бір ... теңізі жағалауын, екінші жағы Нилдің орта ағысын және ... ... ... ... өзен бойларының географиялың жағдайларын
жақсы ... ... ... ... ... пен Тигр өзені бойына ... ... бұл ... ... ... орталығы болған Ассирия
мен Вавилонияға ерте заманда-ақ орналасқан. ... ... ... көп әсер ... ... ерте ... бір-бірімен қарым-қатынас,
сауда жасап отырды. Біздің жыл ... ... мың ... бұрын
Вавилон сауда керуендері оңтүстікке, батысңа, солтүстікке және ... ... Бұл ... ... ... ... ... Египет қана
емес, алыстағы Үнді, Парсы болғаны анық. Кейбір зерттеушілер Вавилон
керуені Европаға ... де ... деп ... ... ... керуендерінің әр тарапңа шарыңтауының нәтижесінде олар дүние ... ... ... үлес ... Атап ... сириялыңтар мен
вавилондықтар глобус пен жер шарының географиялың ... ... рет ... ... Бұл ... қақты түсінік кейіннен финикия-лыңтарға,
гректерге тарады да, ... ... ... ... ... ... де ... Олар жұл-дыздарды белгіледі, жұлдыздарды бағыттап
кемемен алысқа сапар шекті. Өздерінің белгілеген ... ... ... деп ат ... Бұл ... ... географиялың
түсінікті біраз кеңейтті.Вавилондыңтардың түсінігі бойынша құрлық дүние
жүзі мұхитының орталығында болады, аспан әлеміне ... ... ... күн ... ... де, кешке қарай күн өзінің қақпасымен жер астына
түседі, ертемен шығыстан (қақпасынан) шығады, жер астында күннің ... деп ... Бұл ... түсінік вавилондықтардан басқа елдерге де
тарап, оларда әр түрлі діни көзқарастардың пайда болуына әсер ... ... ... аралығы, батысы Жерорта теңізіне тіреліп жатқан жер — ... ... де ... ел ... — Палестина деп аталды. Ев^ей_(гебре)
«басқа жага-ның адамы» ... ... яғни ... ... арғы жағасын
мекендеген адамдар кейіннен осы ... ... ... ... ... халық еврей деп аталған.
3.ГЕОГРАФИЯЛЫҚ КАРТА ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАСИЕТТЕРІ.
Жер бетінің белгілі бір масштабпен ... ... ... ... ... жер ... ... немесе белгілі бір бөлігінің
үлгісі (моделі) болып табылады. ... ... ... ... ашып ... ... ... кішірейтіліп алынған жасанды
кескінін үлгі (модель) дейміз. Белгілі бір ... ... ... болмай немесе қиын болғанда оның үлгісі жасалады. Географиялық
карталар шындықтың бейнелі - шартты белгілі үлгісіне ... ... ... ... ... ... тән ... бар, біріншіден, географиялық картада ... көп ... ... мен ... ... ... ... барлық құбылыстар мен нысандар кірген.
Екіншіден географиялық картада ... ... мен ... әлеуметтік құбылыстар қамтылған жер бетіне жақын орналасқан
барлық құбылыстар картографиялық үлгіде үйлестірілгендіктен ... ... ... ... ... алып ... ... анықтауға береді.
Картографиялық үлгілердің бірінші маңызды қасиеті, онда ... орны ... ... ... ... ... ... қасиеті көрнекілігі мен шолулығы. Картографиялық өнімнің шолулық
қасиеті арқылы географиялық картада ... ... ... бір ... өте ... ... ... сүйеніп дайындалған оқырманның шартты
белгілердің ... ... ... ... ... мен
құбылыстардың ерекшеліктерін ой елегінен өткізіп, жылдам анықтай алады. Ол
үрдісті кез ... ... ... мен ... ... ... ... іріктеліп жинақталып алынуы жеңілдетеді. Жоғарыда
айтылған бірде-бір географиялық карта мен ... тән ... ... ... ... ... ... кескіндеу, ғарыштық
кескіндеу, суреттер, математикалық үлгілер).
Сондықтан, ... ... ... ... ... ... Картографиялық үлгі ретінде карталар ... ... ... ... ... Географиялық картаны дерек
көзі ретінде пайдалана отырып, ... ... ... ... ... ... қызметі дейміз. ... ... ... жол құрылысын салу, басқа да практикалық
есептер шығару мүмкіндігін, жеделдік ... ... Оқып ... ... ... ... ... географиялық картаның
болжамдық қызметі дейміз.
Өндіріс пен ғылымның әр түрлі салаларында және мектеп оқушылары ... ... алу ... ... ... ... ... дейміз. Белгілі бір құбылыстарды картаға талдау жасау
негізінде оқып үйренуді картографиялық зерттеу әдісі дейміз. ... ... ... ... зерттеу ретінде кеңінен қолдануда. Білімнің
көптеген саласында құбылыстарды оқып ... ... ... ... ... ... ... жүргізу нәтижесінде анықталған құбылыстардың
ерекшеліктерімен салыстырулар арқылы жаңа карта құрылады. Қоршаған ... ... оның аясы кең, ... түрлі.
Білімнің көптеген салаларында құбылыстарды оқып үйрену бұрын
жасалған алғашқы ... ... ... басталып, іс жүзінде жүргізген
бақылаулармен салыстырып беттестіру кезеңіне өтеді де, жұмыс жаңа ... ... ... ... ... ... жаратылыстану
ғылымдарының ішіндегі жер туралы ғылымға тән. ... ... ... ... ... ... географиясы, топырақ
географиясы. Географиялық картаның белгілі бір аймақтағы әр ... ... ... ... байланысын анықтау
бағытындағы кешенді ... де ... ... ғалымдар жер сілкінуді болжауға ... ... ... құрамының өзгеруі мен жер қыртысында ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып табиғат құбылыстарын
зерттегенде жүйелік кешендік принциптерін кеңінен ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер
әлеуметтік ғылымдарда да кеңінен қолданады.
Картасыз өндірісті дамытуға қажетті географиялық жағдайға баға
беріп, ... ... ... ... ... ... күштерді тиімді
орналастыру мүмкін емес. Жергілікті жерде карта бағдарлау қызметін атқарса,
көлікте ... жол, ... ... ... ... төсеуге, кеме қатынасы
мен аэронавигация кеңінен қолданылады.
Географиялық карталарды топтастыру.
Қандай да бір құбылыстарды ... ... ... ... қарай
бөлуді топтастыру немесе сыныпталу дейміз.
Картаны ... ... ... ... картаны
пайдалануда да ғылыми маңызы зор. Географиялық ... ... ... ... қарай топтастырылады.
Географиялық карталар масштабына, мазмұнына, атқаратын қызметіне,
аумақты қамтуына, бояудың және беттердің санына, пайдалану сипатына ... ... ... ең ... ... ... ... мен
қызметі оның сипатын айқындайды. Мазмұнына қарай жалпы географиялық арнайы
немесе тақырыптық болып бөлінеді. Жалпы ... ... ... және ... ... ... ... қамтылған
аумаққа жалпы шолу жасалады.
Жалпы географиялық картаның мазмұнының әлеуметтеріне су нысандары,
жер бедері, елді мекендер жол ... әр ... ... ... ... жамылғысының кейбір элементтері енгізілген. ... ... ... ... ... карталар жатады.
1. Жалпы географиялық карталардың бірнеше элементтері
енгенімен солардың бірі басым ... ... ... ... ... ... ... оның басты
мазмұны жер бедері болып ... ... бір ... ... ... ... элементтерінен басқа арнайы деректкр берілген
карталар.
Арнайы тақырыптық карталарда жалпы географиялардың элементтері
толық ... ... ... ... ... үш топқа бөлінелді . Олар,
физикалық-географиялық , ... және ... ... ... оқу , ... навигациялық, теңіздік, жол және туристік
карталарға ... ... ... ... ... төмендегі топқа
бөлінеді.
- бояуының санына қарай – бір бояулы және көп ... ... ... ... – бір ... , көп ... ... сипатына қарай – қабырға карталары , үстел карталары. [4]
ҚОРЫТЫНДЫ.
Ұсақ ... ... ... ... ... ... ... жерді жалпы зерттеуге, су кеңістігінің және жер бетінің қорларын
есепке алуға, күрделі инженерлік объектілерді алдын ала жобалауға,
еліміздің қорғаныс мүддесіне арналған.
Орта масштабты ... ... ... және ... жоғары
дәлдікке ие болады; олар ауыл шаруашылығында егжей-тегжейлі жобалауға,
жолдарды, трассаларды, электр ... ... ... ... ... ... ала ... және салуға, пайдалы қазбалардың қорын
барлау және іздестіруге арналған.
Ірі масштабты ... мен ... әр ... ... ... ... жобалау (суландыру, құрғату, көгалдандыру, қалалардың басты
жоспарларын жасау, инженерлік тораптарды және коммуникацияларды жобалау)
үшін ... ... ... ... ... ... ... бірақ олардың элементтерінің бірі ғана барынша толық ашылады
(топырақ карталары, орман, сортаңдану, дымқылдану ... ... ... ... ... ... ... кенін барлау және игеру кезінде
жердің үлкен ауданын мелиорациялау және игеру жөніндегі ... ... ... ... айналадағы ортаны қорғауда және халық шаруашылығының
басқа мақсаттарында арнайы салалық карталар жасалынады.
ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Қалыбеков С. Топография негіздері – Алматы 1993 ... А.В. ... с ... ...... 1990 ... А. Картография –Москва 1986 г.
4.Андреев Н. В. ... ... и ...... 1972 г.
5.Госпадинов В. Г. Топография – Москва 1974 ... Г. ... ... ... ... ... және табиғат –2006,N 2.
8.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен ... ... ... ... ... –География және табиғат. 2003, N 6 .
10.Дүйсенов С. Қ. Географиялық белдеулер –ХБГ, 2001, N 4.
11.Сейсенов А. Географиялық карталарды ... ... ... ... , N 3 ... карталар.- География және табиғат . 2004, N 6.
13.Полярлық координаттар. – Физика және география. 2005, N 6.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алакөл9 бет
MoneyОnСards программасы4 бет
Алматы облысының ұлттық құрамының динамикасын картографиялау61 бет
Астрофизикалық объектілерді фракталды талдау11 бет
Бәйге8 бет
Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы13 бет
Қошке Кемеңгерұлы10 бет
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеттің мұражайлары12 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет
MapInfo бағдарламасындағы ГАЖ технологиясын пайдаланып дифференцияцияланған ландшафтық карталарын жасау әдістері (Алатау аумағында)30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь