Бастауыш сынып оқушыларының темперамент ерекшеліктері

Жоспар:

Кіріспе

1 ТЕМПЕРАМЕНТ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ҰҒЫМ
1.1 Темперамент жөнінде түсінік
1.2 Темперамент туралы теориялар
1.3 Темпераменттердің психологиялық сипаттамасы

2 БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ТЕМПЕРАМЕНТ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Бастауыш сынып оқушыларының темпераменті және оқушылар темпераментінің физиологиясы
2.2 Оқу ісінде темпераменттерді тәрбиелеу
2.3 Темперамент және мінезді тану, адамдардың қажетін анықтау

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        Жоспар:
Кіріспе
1 Темперамент туралы жалпы ұғым
1.1 Темперамент жөнінде түсінік
1.2 ... ... ...
1.3 ... психологиялық сипаттамасы
2 БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ТЕМПЕРАМЕНТ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Бастауыш сынып ... ... және ... ... ...
2.2 Оқу ісінде темпераменттерді тәрбиелеу
2.3 Темперамент және мінезді тану, адамдардың қажетін анықтау ... ... ... жұмыстың өзектілігі. Егемендi елiмiздiң болашағы жас жеткiншектердiң бiлiм дәрежесiнiң тереңдiгiмен өлшенедi. Қазiргi заманғы бiлiм беру ... ... ... ... ... ... Адамның жеке басын қалыптастыру негiзi бастауышта және орта мектепте қаланатыны бәрiмiзге белгiлi. Мектепте ... ... қыры мен ... ... ... қабiлеттерiн шыңдау , мінез-құлқын жан-жақты етіп тәрбиелеуде ... ... ... көңіл бөліп, Қазақстан Республикасының азаматы деген атаққа лайық болатындай етiп тәрбиелеу -- бiздiң мiндетiмiз ... ... ... ... ... дамуына бағыт-бағдар берушi-мұғалiм. Мектептегі бiлiмнiң мемлекеттiк стандартында оқушыларды ғылымдар негiзiмен таныстырып қою ... ... ... ойын дамыту, қажеттi тәрбие берiп, оны тәжiрибеде қолдана бiлу үшiн өздiгiнен жұмыс iстеуге, ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық, психологиялық зерттеулерiнiң анықтауы бойынша мектептiң, әсіресе бастауыш сыныбындағы кезеңi баланың қай жағынан болсын ең қарқынды дамитын ... ... ... ... рухани дамуын қамтамасыз етуi қажет"- дейдi.
Көрнектi психолог Л.С. Выготский : "Жақсы оқыту - баланың дамуын iлгерілететiн, дамудың алдында ... ... деп ... Ал, ... мұғалiм арқылы iске асатын процесс болғандықтан педагогтар мен ұстаздар қауымына үлкен ... ... ... ... ... сынып оқушыларының темперамент ерекшеліктерін зерттеу. Оқушылардың мінез - құлқын жан - ... етіп ... ... темпераменттеріне ерекше көңіл бөлудің маңызы зор. Темперамент тәрбиесінде әрбір мұғалім И.П.Павловтың жүйке жүйесінің типтері ... ... ... ... ... аса ... ... типтің жүйке процестерін теңдестіру арқылы одан темпераменттердің ... ... ... ... ... Осы ... сүйене отырып тәрбиешілер холериктерді ұстамсыздықтан аулақтатып, тыныш, ұзақ уақыт жұмыс істеуге үйретіп, сангвиниктерді жұмысты сабырмен асықпай істеуге, флегматиктерді жайбарақаттылыққа ... ... ... ... ... ... ... Мұғалім оқушылардың темпераменттерін тәрбиелеуді олардың моралдық қасиеттерін тәрбиелеу ... ... ... ... ... сабақ үстіндегі тәртібін ұйымдастырғанда, әсіресе мінез - ... ... ... ... ... ... кезде олардың темперамент өзгешеліктері еске алынып отырылуы керек.
Қоғамның негiзгi ... ... де ... ... даярлау болса, ал мектептiң негiзгi көкейкестi мәселелерiнiң бiрi бiлiм мен қатар тәрбие беру, яғни адамгершiлiк ... ... Жас ... ... батылдық, әдiлдiк, мейiрiм мен қайырымдылық, iзеттiлiк пен қамқорлық сезiмдерiн сiңiрудi әр ұстаз, әр пәнде сабақпен ұштастыра жүргiзуі қажет. Осы тақырып ... ... ... ғалымдар пiкiрлер айтып, зерттеулер жазған.
Жас бала -- жас шыбық тәрiздi қалай исең солай майысады. Сондықтан да әр кезеңде ... ... ... бөлу керек екенi заман талабы, тәрбие кепiлi деп түсiнуiмiз керек.
Қазiргi қоғамдағы әлеуметтiк, психологиялық және ... - ... ... оң ... бет бұруы қуантарлық жағдай. Бүгiнде Қазақстанның бiлiм беру жүйесi дүниетанымдық адасудан арылуда.
Осы айтылғандардың барлығы алынып отырған тақырыптың күрделiлiгiнiң, ғылыми және ... ... ... ... ... бола ... мектепте оқушылардың темпераментін анықтау, дамытудың әдiс-тәсiлдерiн тиімді қолданылса, онда ... ... ... ... бір құралына айналып, дүниетанымдары кеңейгенімен қатар, тәрбие деңгейлері де артар ... ... ... ... екi бөлімнен, қорытынды және әдебиеттер тiзiмiнен тұрады. Тақырыптардың толықтай мазмұнымен төменде таныса аласыздар.
1 Темперамент туралы жалпы ұғым
1.1 Темперамент жөнінде ... ... -- нерв ... тума ... туындайтын адамның жеке өзгешеліктерінің бірі. Ол адамдардын, эмоциялық қозғыштығынан, ... ... ... ... ... ... физиологиялық өзгешеліктерімен, әсіресе жоғарғы нерв қызметінің тума қасиеттерімен шарттас психикалық құбылыс. Темперамент адамның жалпы қозғалысынан да (мәселен, біреулер шапшаң ... тез ... енді ... жай ... ... істейді), психиканың күші мен тереңдігінен де (мәселен, біреу өжет, алғыр болса, екінші біреу керісінше, сылбыр, жігерсіз болады),адамның көңіл-күйінің ... де ... ... ... тұрақсыз т. б.) эмоция сезімдерінен де (біреу сабырлы, екінші біреу ... т. бз.) ... ... ... туралы алғашқы -- қылымда өте ерте кездің өзінде-ақ айтыла бастады. Ежелгі ... ... ... дәрігер Гиппократтың (б. э. д. 460 -- 356) еңбектерінде бұл жөнінде біраз пікірлер ... ... ... әр түрлі темпераменттер адамдар мен жануарлардың денесінде төрт түрлі сұйық заттарға байланысты болмақ. Олар: денені ... ... -- қан, ... -- ... (слизь), құрғататын -- бауырдағы сары өт және оған ... ... қара ет ... Осы төрт ... ... араласуының пропорциясын грекше деп атаған. Ал латын тілінде кейін бұл терминді темпераментум деп атап кеткен.
Сөйтіп, Гиппократ және оның ... ... ... әр ... организмдегі осы төрт түрлі сұйық заттың бір-бірінен аз-көптігіне байланысты деп түсінген. Мәселен, организмде қанның пропорциясы артық болса, ол сангвиникалық (латынша -- қан), ал ... ... ... ... -- ... ... ... деп; ал организмде қара өт басым болса меланхолик (грекше -- қара өт), ... сары өт ... ... ... (грекше холе -- өт) темпераменті деп аталады. Гиппократ организмдегі сұйықтардың ... ... ... ... ... ... шығу тарихын ... де ... ... ол ... ... ... білді, оны бездердің бірі деп санады. Бұл -- адамның жеке ерекшеліктерін жаратылыстық ғылыми ... ... ... ... дәрігері Гален (129 -- 199) темпераменттің санын он үшке жеткізді. Гален организмде жылылық неғұрлым басым ... ... ... ... болатыны, денесі салқын болса, темпераменті баяулайтынын айтты. Бұл секілді түсініктердің прогрессивтік маңызы зор. ... ... ... ... ... көңіл аудара бастау -- сол кезде кең жайылған, жан тәнге байланыссыз нәрсе дейтін теріс пікірге ... ... ... еді. Орта ғасырдағы ғалымдар темпераментті организмдегі химиялық заттардың құрамына ... ... ... ... ... организмнің түрліше физиологиялық өзгешеліктеріне, атап ... қан жолы ... ... зат ... ішкі ... ... т. б. ... деген пікірлер де тарады. Неміс ... И. Кант (1724 -- 1804) ... ... ... ... төрт түрі ... ... психологиялық сипаттама берді. Бірақ ол темперамент пен мінез ұғымдарын бір-біріне балама ретінде (бұлай деп ұғыну қате) қарастырды.
Темперамент туралы ... XIX ... аяқ ... де кең өріс алады. Мәселен, неміс анатомы Гейне ... ... ... нерв жүйесінің тонусына байланысты десе, орыс антропологы Зеланд Н. Л. (1833 -- 1902) ми кабықшасындағы молекулярлық қозғалыстың жылдамдығы мен ... ... ... ... орыс ... П. Ф. ... (1837 -- 1909) ... қан сауыттарының жуандығы мен кеңдігіне байланысты деп тұжырымдады.
Темпераменттердің физиологиялық негіздерін ғылыми тұрғыдан ... етіп ... ... И. П. ... ... ... туралы түсінікті ғылыми сара жолға түсірді.
Нерв жүйесінің типтері ми қабығындағы, қозу, тежелу процестерінің үш негізгі белгісінің (күші, тепе-теңдігі, ... ... ... ... ... -- ми ... ... істеу қабілеттілігі, яғни сыртқы ортаның, түрлі тітіркендіргіштеріне мидың төзімділігі жатады. Нерв процестерінің тепе-теңдігі деп қозу мен тәжелудің ... тек ... ... Нерв ... ... деп ... бірақ екіншісіне алмаса алу қабілеттілігін айтады. Сөйтіп И. П. Павлов ілімінің, айтуынша, нерв жүйесінің, әрбір типінің, үш белгісі ... ... ... ... бірі -- ұстамсыз тип. Ұстамсыз тип -- ... ... ... күшті, қозу, тежелу процестері бір-бірімен сәйкес келмейтін (қозуы ылғи да ... ... ... ... ... тип. Күшті типтердің екіншісі -- ширақ типтер деп аталынады. ... қозу мен ... ... ... тең ... тез ... отырады. Күшті типтің үшіншісі -- қозу мен тежелу бір-біріне, тең, ... ... ... баяу қозғалатын тип. Әлсіз типте қозу мен тежелу процестері баяу ... ... ... ... ... туатын шектен тыс тежелулер де әлсіз типте жиі болып отырады. Мұндайда кейде күшті типтер сыртқы дүниеден ... ... ... ... ... тип морт сына ... ... Павлов ашқан нерв жүйесінін, негізгі типтері темпераменттердің, физиологиялық негіздерін жақсы түсіндіреді. (Павлов сангвиниктерді -- ... нерв ... ... ... мен ... тең, қозғалғыш адам; холериктерді -- ... нерв ... ... ... ... басым; флегматиктерді нерв жүйесі күшті, қозуы мен тежелуі бір-біріне тең, болғанмен, қозғалысы баяу адамдар десе; меланхоликтерді -- нерв ... ... ... ... деп сипаттады.
И. П. Павлов осы айтылған негізгі типтерден басқа да аралас, ... ... ... ... Мәселен, ұстамсыз типтің өзінен қозуы ерекше күшті, ... ... және ... мен ... бірдей күшті (бі-рақ аз да болса қозуы басымдау тұратын), сонымен қатар қозу мен ... күші ... ... варианттары байқалған. И. П. Павлов жануарлардын, нерв ... ... ... үшін ... ... ... қорытындылары адам темпераменттерінің физиологиялық негіздерін түсінуге толық жарайтындығын көрсете келіп, темпераментке мынадай анықтама ... . ... ... көрнекті орыс психологы Б. М. Тепловтың (1896 -- 1965) ... нерв ... ... одан ары ... ... Егер И. П. ... өзінің тәжірибесін жануарларға жасаған болса, Б. А. Теплов пен оның шәкірттері осындай тәжірибері адамдарға жасады. Бұл зерттеулерде И. П. ... нсрв ... төрт ... типі ... ... ... жеке ... әсіресе, оның темпераменттерін анықтауда ерекше маңыз алатын бірден-бір ғылыми теория ... тағы да ... ... Б. М. ... шәкірттерінің бірі В. Д. Небылицин (1930 -- 1972) осындай зерттеулердің бірінде нерв жүйесінің әлсіз типінің езі ... ... ... ... берді. Бұрын емір сүру-ге икемсіздеу деп саналатын осы әлсіз типтің өзі енді қозғалғыш, баяу, қозу мен ... ... ... деп ... ... ... ... де сезімталдығы күшті екендігі, осыған орай оның сыртқы ортаға бейімделе алу қабілеті мол екендігі зерттелді.
1.2 Темперамент туралы теориялар ... ... ... ірге ... ... ... грек дәрігері - Гиппократ (б.э.д V ғ.). Оның тұжырымы бойынша, адамдар төрт "дене шырындарының" -қан, шырыш, өт, ... - ... ... ... Осы психологиялық тағылымды арқау ете отырып, ежелгі дүние дәрігері Клавдий Гален (б.э.д II ғ.) алғашқы рет темперамент түрлеріне ғылымдық сипат ... ... ... ... ... жоғарыда аталған шырындардың бірінің басымдылығының байланыстырды.
Ежелгі дәуірлерден бастап ... ... дене ... және ... қызметінің ерекшеліктерімен сай келетн көп түрлі әрекет-қылықтарды топтап, ретке келтіруге ат салысты. Осыған орай темпераменттің көп түрлі типологиясы қалыптасты. Бұлардың ... ... ... тип - ... дене ... ... дараланып, тума темперамент қасиетгеріне негізделген -- конституциялық ... ... ... Бұл ... мәні әр адам өз дене ... орай ... ... ерекшелікке ие. Осыдан, дене мүшелерінің (қол, аяқ, бас; кеуде т.б.) сырттай өлшемдеріне ... төрт ... ... тип белгіленген:
1. Лептосоматик - бойшаң, нәзік денелі; көкірек тұсы жайылыңқы, тар ... ... ... ...
2. ... - ... ... кіші немесе орта бойлы, қарны қампиған, домалақ бас, ... ... ... - ... ... ... дамыған, денесі мығым, берік.; ұзынша не орта бойлы, кең иықты, ... ... ... ... - дене ... ... Бұл адамдар -әрқилы мүшелік зақым-сырқатгарга ұшырағандар (сырықтай ұзын, қауға бас, тума ... ... дене ... ... үш ... ... сай: шизотомик, иксотомик, циклотомик. Шизотомик - дене құрылымы нәзік, әлсіз ... ... ... ауыспалы, тұрақсыз, талаптар мен көзқарастар өзгеріміне еребермейді, осыдан қоршаған ... ... ... ... - ... ... мінезі байсалды, сезшталдығы кем, ым-ишараға жоқ, ойлау қабілеті шабан, ... ... ... - ... домаланған денелі, эмоциялары қайғы мен қуаныштың арасында бірдей, тіл ... ... ... ... ... ... ... теориясының негізін қалаған - Э. Кречмер. Бұл теория Батыс Европада кең ... ... Ал осы ... ... ... осы ... ... АКШ-та одан әрі жалғастырған У. Шелдон болды. Бұл ғалымның да ... ... ... ұстанып принцип - адам дене құрылымы және оның ... ... - ... ... ... көпшілігі жантану ғылымында өткір сынға алынды. Бұл теориялардын; негізгі кешділіті - тулғаның психикалық касиеттерін қалыптасуында қоршаған орта мен ... ... ... У. ... ... ... ... Я. Стреляу былай жазады: "Адамның тамаққа әуес болу, ұжымшыл болу не қайырымды болу сияқты темпераменттік қасиеттері оның дене ... ... ... ... ... қасиеттер анатомиялық-физиологиялық; негізге ие болғанымен тәрбие және ... ... ғана ... ... ... келетін болсақ, адамдағы психикалық процестер мен оның қылығы жүйке жүйесі қызметімен байланысты екендігі ежелден-ақ ... ... ... ... ... ... психикалық процестер ерекшелігіне тәуелді келуі И, П. Павлов және оның шәкірттерінің еңбектерінде ... ... П. ... ... шарпы рефлекстік әрекет ерекшеліктерін зерттей отырып, олар қылық-әрекеттеріндегі даралық өзгешеліктердің пайда болуына назар ... ... ... ең ... итгердін; рефлекстік қозулары мен сол қозулардың сөну тендігі мен ... ... Бұл ... ... ... ... ... тұрақты қасиеттер - қозу және тежелуге байланысты екендігі жөнінде экспериыенттермен дәлелденген. И. П. Павлов тем ... ... ... ... ретінде қозу мен тежел; күшін, тепе-теңдігін және қозғалмалылының атап көрсетті.
Қозу күші мен ... күші - бір ... ... ... ... ... қасиеттері. Қозу күші жүйке жасушаларының әрекешілдік қабілетінің белгісі Осы күшке орай жүйке төзімді, ұзак не қысқа мерзімді ... ... ... ... тежелуге бейімделеді. Ал тежелу күші жүйке жүйесіндегі күшті әсерлерді басып, сөну және біріктіру ... ... іске ... ... ... ... ... тепе-теңдігі қозу мек тежелу құбылыстарының өзара ... ... ... Осы екі ... ... аралық қатынастарьшан, бір процесс күші ... ... ... ... ... ... не ұстамсыз, ауыспалылығы туындайды. Жүйке жүйесінің үшінші қасиеті - жүйке процесінің ... - бір ... ... екінші түріне ауысу жылдамдығында көрінеді Сонымен бірге, жүйке процестерінің қозғалмалылығы адам қылық-әрекетінің өмір жағдайларының ... сай ... ене алу ... де ... ... ... мұндай қасиетінің өлшемін бір әркеттен екіншісіне, енжарлықтан белсенділікке немесе кері өту ... ... ... ... қарсы құбылыс - жүйке жүйесінің селқостыіы. Бір процесс турінен еківшісіне өіу үшін қаншалықты көп уақыт пен күш кажт болатын ... ... ... ... ... ... болғаны
Аталған жүйке процестерінің ... ... ... ... тші ... яюгарга жоғары қышетінің типі деп аталатын құрылым түзіледі Бұл жүйе әр дара тұлғанын жүйке жүйесіне тән негізгі ... ... ... Ол қасиетгер: қозу мен тежелу процестерінін күші, тепе - теңдік қозғалмалылығы Осы үш қасиетп негізге ала отыръш, И. П. ... ... ... күшіне орай және күші тип пен әлсіз тиші ... ... ... ... ... ... ... төрт негізгі типін ажыратгы:
:: күшті, қозу мен тежелуі теңдей, ... - ... ... қозу мен ... ... ... - флегматик;
:: күшті, қозуы басым - холерик; >> ... тип - ... И. П. ... ... ... ... типі тума беріледі, тәрбие мен қоршаған орта ыкпалынан өзгеріске келе бермейді. Осыдан жүйке ... ... ... ... ... ... ... болған темпераменттің физиологиялық негізін қалайды, яғни адам темдераменті - жоғары жүйке жүйесінің ... ... ... ... психологикалық бейнесі.
И. П. Павлов негіздеген типологая темперамент психологиясы ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген осындай ізденістер нәтижесінде И. П. Павловтың шәкірттері В. М. Теплов, кейін В. Д. Небылицин ... ... жаңа ... толықтырды. Ересек адамның жүйке жүйесін эксперименталды талдауға ала отырып, жүйке процесіне байланысты екі қасиетті ... ... және ... Жүйке жүйесінің лабильдігі - жүйке процесінің туындау және сөну шапшаңдытында көрінеді де, ал ... ... ... және кері әсерлі, тежегіш шартгы рефлекстердің онай және жылдам түзшуінен байқалады.
Көп зерттеулердің нәгижесінде осы заман психологиясының теориялық ... ... адам ... ... ... ... ие. ... жүйкелік тішке сай темперамент қасиеті дара психологиялық өзгешеліктердің мазмұнын құрайды.
1.3 ... ... ...
И. П. ... нерв ... ... туралы ілімі бойынша әр түрлі темперамент өкілдері былайша сипатталады. Мәселен, нерв процестері күшті, бірі екіншісіне тең ... ... ... ... ... шапшаң келеді. Павлов холериктерді жылдам, тез әсерленгіш, ... атып ... ... тип деп ... ... ... ... айтуынша, қуатты, тұрлаулы, ширақ тип ойнақы, еті тірі бірақ кез-келген істі бастап ... жүре ... Ол ... қабілетті, беріліп істейді, басқа адамдармен тез тіл таба біледі, ұжым арасында өзін көңілді ұстайды, былайша айтқанда, ақ ... қызу ... ... Оның осал жері -- іс жоқ ... сылбыр күйге түсіп кетеді, енді бірде жеңіл мінезділікке салынады. Бұл оның эмоцияларының тұрақсыздығынан және жалпы ... ... ... темпераментіндегі адам көбінесе салмақты, сабырлы келеді. Олар кез келген нәрсеге сезім білдіре бермейді, асықпай, баппен жүріп-тұрады, ... ... ... десе де ... Осы темпераменттін, бір осал жері -- қимыл-қозғалыстың баяулығы, өмірде болып жатқан жағдайларға селсоқ қарайтындығы, онтайлылықтың жоқтығы. Бірақ ... ... ... ... адамның мінез бітістері үшін таптырмайтын қасиет болып табылады.
Меланхолик темпераментіндегі адамға әсер етпейтін нәрсе жоқ, бірақ әсер ... ... ... өз ... ... бермейді не де болса ішінде жүреді. Мұндай темпераменттегі адам өзге адамдармен онша кеп жұғыспайды, бірақ тиісті ... ... ... айта ... ... өз ... ... бейім тұрушылық, орынсыз ибалылық -- осы темпераменттің ең бір ... ... ... ... жазушылары өз шығармаларында түрлі темпераменттің өкілдерін тамаша көрсеткен. Мәселен, Л. Толстойдың романындағы қарт ... ... ... темпераментінің, Степан Облонский сангвиник темпераментінің, Н. В. Гогольдің Собакеевич -- флегматик темпераментінің, мұндағы Тентетников -- ... ... ... ... ... ... ... түрлі салаларындағы асқан талант адамдардың арасынан да түрлі темпераменттердік өкілдері табылады. Мәселен, А. С. ... өзі де, оның ... ... басты геройларының бірі -- бірінші Петр де холерик темпераментінің өкілдері болған. Петрдің темпераментін А. С, Пушкин ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Эксперименталды-тәжірбиелік бөлімінің мағынасы мен әдістері75 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
"Темперамент."11 бет
Адам темпераменті27 бет
Адамның даралық психологиялық сипаттары туралы12 бет
Дифференциалды психология70 бет
Жеке адам және қарым қатынас психологиясы11 бет
Жеткіншектердің жеке бас қасиеттері28 бет
Кіші оқушылардың темперамент көріністері7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь