Нервтер мен нерв талшықтары



Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Нерв жүйесінің физиологиясы. Жоғары нерв әрекеті.
Жоспар:
1.Кіріспе
2.Нерв жүйесінің физиологиясы.
3.Жоғары нерв әрекеті, олардың жас ерекшеліктері
4. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кілт сөздер: нерв жүйесі, нерв талшықтары, нейрон, синапс, ми.
Нерв жүйесінің жалпы физиологиясы.
Нерв жүйесі - информацияны жылдам жеткізетін және басқаруды жүзеге асыратын күрделі ұйымдасқан әрі жоғары дәрежеде маманданған жүйе.Оның негізгі құрылымдық бірлігі- нерв клеткасы- нейрон.
Адам организімі күрделі де өзара тығыз байланысқан жүйелерден, органдардан және тканьдерден тұратын жоғары ұйымдасқан биологиялық супержүйе болып есептеледі.Осы күрделі құрылымда ерекше ролді орталық нерв жүйесі- ми мен жұлын атқарады.Ол адам организіміндегі барлық клеткаларды, тканьдерді, органдарды, бұлардың жүйелерін, өзара байланыстырып функциональдық біртұтастықта ұстайды. Орталық нерв жүйесінің қызметтері арқылы барлық органдер мен тканьдерде болатын рецопторлар тітіркенген кезде туатын афферентті (орталыққа тепкіш) импульстер қабылданады, олардың анализі мен синтезі жүреді(өңделеді) және түрлі шеткі органдардың әрекетін тудыратын немесе тоқтататын, болмаса олардың тонусын сақтауға көмектесетін эфференттік (орталықтан тепкіш) импульстер пайда болады.Орталық нерв жүйесі жеке организімнің қоршаған ортаға бейімделуін, оның барлық қызметтерінің ең жетіген реттелуін, бірлескен түрде іске асуын қамтамасыз етеді. Қозғыш ұлпалар физиологиясы. Нейрондағы қозу және оның таралуы
Физиологиялық тыныштық пен физиологиялық белсенділік. Тітіркену, тітіркендіргіштер. Нейрон. Қозу, оның кезеңдері және нерв талшығымен таралуы. Мембрналық және әрекет потенциалдар, олардың пайда болуы. Тұрақты тканге әсері.
Жан- жануарлар екі түрлі қалыпта болады: физиологиялық тыныштық және физиологиялық белсенділік.
Физиологиялық тыныштық деп организмнің көзі жұмулы, тыныш, ештеңені ойламай, естімей, денесін босатып, бір қалыпта ақырын баяу дем алып, ояу жатқан жағдайын айтады. Мұндай жағдайда тіршілікке қажетті дене құрылымдарының бәрі (жүрек- қан тамырлар, тыныс алу, зәр шығару, дене мен ондағы торшалардың тұақтылығын, тіршілігін сақтайтын механизмдер зәр шығару, дене мен ондағы торшалардың тұрақтылығын, тіршілігін сақтайтын механизмдер, зәр шығару т.б.) белгілі шамада қызмет істейді. Бұл кезде ткандердің торшаларында белгілі мөлшерде зат алмасуы жүріп жатады. Мұндай қалыпта жатқан сыртқы ортаның қандай да болмасын бір жағдайлары әсер етсе, ағза физиологиялық тыныштықтан физиологиялық белсенділікке ауысады.
Ағзаның қандай да болмасын жеке мүшесі немесе мүшелер жүйесі, тіпті бүкіл дененің белсенді қызмет атқаратын жағдайын физиологиялық белсенділік дейді. Физмологиялық белсенділік кезінде зат алмасуы тыныштықтағы мөлшерден артады, бірнеше мүшелер немесе мүшелер жүйелер қызмет атқаруына байланысты оларға қоса, жүрек- қан тамырлар, тыныс, зәр шығару жүйелерінің т.б. да қызметтері күшейеді. Осындайжағдайда сыртқы және ішкі орталардың әсерлері денедегі ткандарді, торшаларды тітіркендіреді. Жан- жануарлардың денесіндегі кһөпшілік тірі торшалардың тітіркену қасиеті болады. Тітіркену деп сыртқы және ішкі орталардың түрлі әсерлеріне жауап ретінде зат алмасуының үдеуін айтады. Сыртқы және ішкі орталадың әсері ететін факторларын тітіркендіргіштер дейді. Тітіркендіргіштердің әсерінен ағза немесе оның жеке ткандері, торшалары физиологиялық тыныштықтан белсенді қызмет етуге ауысады.
Тітіркендіргіштерді физикалық, химиялық, физико-химиялық және биологиялық деп төрт топқа бөлуге болады.
Физикалық тітіркендіргіштерге түрлі механикалық (қысым, соққы, шаншу, т.б.) және электрлік әсерлер жатады.
Химиялық тітіркендіргіштерге сілтілер, қышқылдар, тұздар мен олардың ертінділері, дәрілері, улы заттар, тамақтың құрамындағы органикалық және анорганикалық заттардың әсері жатады.
Физико- химиялық тітіркенгіштерге ертінділердегі заттардың осмастық және иондардың, түрлі заттардың концентрациялық айырмашылықтарының әсері (мысалы, тұздың 0,8 және 1 % ертінділер әсерінің айырмашылығы ) жатады.
Биологиялық тітіркендіргіштерге түрлі үлкенді- кішілі (макро- және микро-) ағзалардың әсері жатады. Тітіркендіргіштің әсерінен тітіркене алатын ткандерді тітікенгіш ткандер деп атайды. Мұндайларға без, ет, нерв ткандері жатады. Бұл ткандер тітіркендіргіш әсер еткен қозып жауап береді, яғни қозу олардың жұмыс қабілеті. Қозғағанда бұл ткандердің электрлік, биохимиялық қасиеттері өзгереді де ткандер қызмет атқарады немесе бұрынғы қызметін күшейтеді.
Тірі тканлдердің электрлік қасиеті биоэлектрлік құбылысқа жатады. Көп торшалы ағзаларда сырты және ішкі ортаның мәліметтерін қабылдап, талдап, сақтап, бір жерден екінші жерге жеткізуі немесе қажетінше қайтадан жаңғыртуы эволциялық даму барысында қалыптасқан электр сигналдары арқылы орындалады.
Тітіркендіруге жауап қайтару қасиеті жануарларға да, адамға тән. Тітіркену қасиеті бір торшалы қарапайым жәндіктер де болады. Олардың суға салған тұз кристалынан қашықтайтынын, жарық түскен жерден көлеңкелеу жерге ауысатынын мектепте зоология пәнінен қойған тәжірибелерден көрген боларсыздар. Яғни барлық тірі торшалы қарапайым жәндіктер өсер еткенде тітікеніп жауап бере алады. Ал төменгі сатыдағы көп торшалы жануарларда ( мысалы, гидра) өте қарапайым жүйке жүйесі болады. Олардың жұлдыз тәрізді торшалары болады да бірбіріне өздерінің өсінділерімен жанаса алады. Тітіркендіруді қабылдайтын торшалар қабылдағыштар (рецепторлар) мұндай жануарлардың денесінің сыртқы қабатында болады. Рецепторлар да пайда болған қозу нерв торшасының барлық торына таралады да жануар (гидра, медуза) тітіркендіруге жауап қайтарады. Мұны гидра тәжірибе жасап көруге болады. Егер гидраның денесіне жіңішке инені тигізсе, ол жиырылып домаланып қалады.
Өте күрделі құрылысты жануарларда орталық жүйке жүйесі бар. Сол түйіндерден бүкіл денесіне бүкіл денесіне тарайтын нервтері болады.
Омыртқалы жануарлар мен адамның орталық жүйке жүйесі ми мен жұлыннан тұрады., ал орталық жүйке жүйесінен дененің барлық жеріне нервтер тарайды. Омыртқалы жануарлардың, балықтан сүт қоректілерге дейін, орталдық жүйке жүйесінің құрылысы мен қызметі әсіресе анық көрініп тұрған миының дамуы күрделене түседі. Омыртқалы жануарлардың құрылысы күрделенген сайын ми сыңарлары да дами түседі және жүйке жүйесінің қызметі де көбейіп, алуан түрлі болады.
Ең жоғары дәреже де дамыған адамның жүйке жүйесі нің анатомиялық және фукциялық негіз нерв торшасы - нейрондар. Олар тітіркенгіш келеді, яғни қоза алады және электр импульстерін бір жерден екінші жерге тасмалдап жеткізе алады. Бұл қасиеті рецепторлар мен эффекторлардың ара қатынасын іске асыруға мүмкіндік береді. Қабылдағыштар (рецепторлар)- тітіркендіргіштің әсерін, яғни тітіркенуді қабылдайтын торшалар немесе мүшелер (мысалы, терінің рецепторлары) ал эффекторлар- тітіркендіруге жауап беретін торшалар мен мүшелер. Нерв серпілістерін орталық жүйке жүйесіне (миға және жұлынға ) тасымалдайтын нейрондар афференттік немесе сенсорлық нейрондар, ал орталық жүйке жүйесінен импультерді эффекторларға таситын нейрондар эфференттік немесе моторлық нейрондар деп аталады. Көптеген жағдайда афференттік нейрондар эфферентік нейрондармекн аралық нейрондар арқылы байланыстырылады. Әрбір нейронның денесі болады. Оның диаметрі 3-100 мкм.
Нейрон денесінің цитоплазмасында ядро және басқа торшалық органелдалар болады. Оның денесінің көптеген ұзынды- қысқалы өсінді талшықтары бар. Нейронның денесін сома (грекше- дене) деп атайды. Ұзын талғығын аксон (грекше - тірек ) немесе нерв талшығы, қысқы талшығын дендрит (грекше - ағаш ) деп атайды.
Аксон нерв импультерін нейронның денесінен басқа торшаларға немесе шеткі мүшелерге тасиды, оның ұзындығы ондаған сантиметр болуы мүмкін. Олар жіңішке келеді. Аксонның ұшы нейросекреттер түзе алады және басқа көршілес торға немесе мүшеге келгенде тармақталып, қабарып аяқталған нерв ұштарына айналады. Аксондар көршілес нейрондармен синапс деп аталатын ерекше құрылым арқылы жалғасады. Синапстар қоздырушы және тежеуші болып екіге бөлінеді.
Нерв ұштарының қабарып томпайған жері көпіршіктер мен митохондрияларға толы болады. Көпіршіктерде ерекше заттар- нейромедиаторлар (ацетилолин) бар. Ал митохондриялар нерв ұштарындағы күшті метоболистік белсенділікті қамтамасыз етеді.
Дендриттер қысқа және аксондардан анағұрлым алуан болады. Дендриттердің ұштары шеті томпайған терминальді тармақтарға айналады. Бұл нейрондардың басқа торшалармен ұштасу ауданын үлкейтеді. Дендриттер арқылы нейронның денесіне бюасқа торшалардан нерв импульстері келеді, яғни дендриттер олар лың кірер есігі, ал аксондар шығар есігі, деуге болады. Дендриттердің саны көп болады. Нейронның денесінде белоктық синтезделумен байланысты рибосомалар тобы- Ниссль денешіктері және Гольджи аппараты орналасқан. Нейронның аксоплазмасывнда эндоплазмалық ретикулум, митохондриялар, нейрофибрилдер т.б. органеллалар жайласады.
Кейбір талшықтарының сыртында миелин қабаты болады. Миелин- ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Нерв жүйесінің физиологиясы мен құрылысы, нейронның қасиеттері нерв талшықтары
Нерв жүйесі
Вегетативтік нерв жүйесі
Нерв тіні
Нерв системасының вегетативті бөлігі
Нерв (жүйке) жүйесі
Нерв жүйесінің жалпы физиологиясы
Нерв системасының физиодогиясы
Орталық нерв жүйесі жеке бөлімдерінің құрылысы мен қызметі, дамуы
Вискоза талшықтары
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь