Қазақ поэзиясының Құлагері



Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
\Қазақ поэзиясының Құлагері
(І.Жансүгіров Құлагер поэмасы)

Нағыз ақын кім десе, мен

бірінші Ілияс дер едім...
М.Әуезов

Бірінші желі.

Туған халқының әдебиет әлемінде поэзиясының сұлу сарайын соғып кеткен
Ілияс Жансүгіров - сыршыл да сыншыл әрі талғампаз лирикалық туындылардың
авторы ғана емес, кең тынысты, биік өрісті эпикалық туындыларының да
авторы. Әуен мен әуезді үйлестіре отырып, ақын қазақ поэзиясын, оның әдеби
тілін, көркемсөз мәдениетін ғарышпен үндескен биікке көтереді. Ақын ғажайып
суреткер ғана болған жоқ, проза, драма, аударма жанрына да қалам сілтеді.
Ең бастысы, ол - ұлтын сүйген, сол жолда жазықсыз құрбан болған азамат та
еді.
Ақынды зерттеуші ғалымдар М.Дүйсенов, Т.Әбдрахмановалар пікіріне
жүгінсек, қазақ поэзиясында соншама ақындық қуаты мол, туған тілін терең
меңгерген, ол тілдің әр сөзіне көркем поэтикалық рең берген ақындар кемде-
кем екен.
Ілиястың ақындық мектебінің басты қайнарлары: өзі жазғандай тауында
туып, тасында өскен Жетісу өлкесінің ғажайып табиғаты да болуы мүмкін. Бұл
- өз пікірім.
Ал ғалымдар пікіріне үңілсем, сол өлкенің бай ауыз әдебиеті, халық
ақындары, әсіресе данышпан Абай дәстүрі, әлем әдебиетінің інжу-маржандары
да ақынның сусыны қана ішкен бастаулары болған екен. Өзінің Қысқаша
өмірбаяным деген еңбегінде Қыз Жібекті сүйіп оқығанын, оны тыңдаған
талай жандардың жылағанын тілге тиек етеді. Ал Абайды оқуы жас Ілиясқа
ғажайып поэзия есігін ашқан екен. Жоғарыдағы пікірлерінің дәлелі де ақынның
өзі жазған осы бір естелігінен ғой деп ойлаймын.

Екінші желі.

Ілияс ақын лирикаларын саралап қарасақ, ол қалам сызбаған тақырыптар
жоқ сияқты. Бәрін жазу мүмкін емес. Дегенмен, өзіме ерекше әсер еткен
өлеңдеріне тоқталғым келеді.
Ақындығының алғашқы кезеңінде ағартушылық бағытта болған Ілияс жастар
тақырыбына ерекше көңіл бөлген. Оның дәлелі ретінде Жалпы жасқа, Жастар
ұраны, Жас бұлбұлдарға деген өлеңдерін алуға болады. Үгіт, насихат, ақыл-
кеңес, шақыру стилінде жазылған бұл өлеңдердің мән-мағынасы бүгінгі азат
еліміздің жастарына да үлгі деп ойлаймын.
Ал табиғат лирикаларында Ілияс ақын Абаймен өнер жарыстыратын сияқты.
Ол Абайша табиғатты тірлік әлемімен үндестіре жырлай отырып, өзіндік тың
жолдар да салады. Мысалы, жазды маңдайы жарқ еткен көңілді әрі ерке, әрі
сұлу жас құдаша бейнесінде алса, Ағынды менің Ақсуым өлеңінде Ақсуын
ашуланып, ақиып тұрған адам келбетінде суреттейді. Ақын мезгіл суреттерін
өз бояуы, өз нақышымен кестелеуде адам мінез-құлқы, іс-әрекеті, көңіл-күйін
байланыстыра алады. Ықшамдылық, тұжырымдылық, мінездеу – Ілияс табиғатының
басты ерекшеліктері. Табиғат лирикасы арқылы ақын Абайдан кейінгі қазақ
әдебиетіне тіл айшықтары жөнінен ерекше құбылыс болып есептелінетін ғажайып
поэзия тудырады.
Ақынның еңбек тақырыбындағы Ұршық, Қырман сынды өлеңдері де еңбек
адамын марапаттаудың биік көрінісіндей. Әр ақын - өз заманының жыршысы.
Олай болса, ақын ешкімнен жасырып қалуға болмайтын кеңестік өмірді де
жырлады. Себебі ол жаңа заманнан жаңа үміт күтті, оған сенді. Сенімі
ақталды ма, жоқ па, оны бәріміз де білеміз... Өкінішті, әрине...

Үшінші желі.

Ілияс ақынның эпикалық туындылары туралы сөз ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Қазақ әдебиетінің құлагері
Ілияс Жансүгіров 1894-1938
Ілияс Жансүгіров туралы
Қазақ поэзиясының өрен жүйрігі - Ілияс Жансүгіров
Орыс және батыс классиктерінің шығармалары Ілияс аудармасында
Ілияс Жансүгіров шығармалары
Ілияс Жансүгіровтің Құлагер поэмасы - сюжетті поэма
«Құлагер» поэмасындағы І.Жансүгіровтің тілдік тұлғасы
Ілияс Жансүгіров
Талантты лирик-ақын Жүсіп ҚЫДЫРОВ рухымен сырласу
Пәндер