Маталарды алу технологиясы

Кіріспе
I Маталарды алу технологиясы
1.1 Жіп иіру жайында жалпы мағлұматтар
1.2 Иірілген жіптер мен жіптердің топтасуы
1.3 Иірілген жіптер мен жіптердің ақаулары
II Маталарды ондiру технологиясы
2.1 Тоқыма өндірісі
2.2 Маталарды өңдеу
2.3 Маталарды маркілеу және буып . түю
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
        
        Мазмұны
|Кіріспе | |
|I ... алу ... |4 ... иіру жайында жалпы мағлұматтар |4 ... ... мен ... топтасуы |7 ... ... мен ... ... |9 ... ... ... технологиясы |1 ... ... ... |1 ... ... ... |1 ... Маталарды маркілеу және буып – түю |2 ... |2 ... ... ... |3 |
| | |
| | |
| | |
| | ... шаруашылығының басты міндеті ғылыми техникалық прогресті жеделдету
және экономиканы өркендетудің, еліміздің өндірістік потенциалын анағұрлым
тиімдірек пайдаланудың, ресурстардың барлық түрлерін ... ... ... сапасын жақсартудың қарқынды жолына кешіру негізінде адамдардың ... одан әрі ... ... ету ... ... өнеркәсібі халықты сәнді де ұнамды киіммен қамтамасыз ... Киім ... ең ... зат болып табылады, сондықтан да оған
қойылатын талап ... өсіп ... ... қойылатын талаптар
гигиеналық, техникалық, эстетикалық және экономикалық ... ... ... өзі — адам ... сақтауға бағытталған ауа
мен ылғал өткізгіштігі, жылу сақтау қасиеті, кір ... ... су ... және басқалары, киімнің негізгі гигиеналық
көрсеткіштері болып табылады. Гигиеналық талаптар бұйымның ... ... пен ... ... ... ... өткізіп, ылғал
өткізбейтін қасиеттері болады, киюге ыңғайлы, жууға женіл болуы тиіс. Қысқы
киім ... ... су ... ... керек.
Киімге қойылатын техникалық талаптардың өзі — тігін материалдарының
сапасы мен киімді дайындауға қойылатын талаптар. ... ... ... ... бұйым мемлекеттік жалпы одақтық стандартқа (МЕСТ) ... ... ... келуі тиіс. Киім мейлінше тозбайтын,
жыртылмайтын жууға және химиялық тазалауға төзімді болуы ... ... ... ... ... байланысты. Қандай
мақсатка тігілген киім болса да ... және ... ... тиіс.
Экономикалық талап киімнің бағасымен ... Киім ... ... ... ... ... ... қатар қымбат
та болмауы керек.
Тігін бұйымдарының өнімінің ұлғаюы мен ассортиментінің кеңеюі мақта,
жүн, жібек және ... мата ... ... ... ... ... және синтетикалық талшықтар өндірудің жедел дамуына
байланысты тоқыма өнеркәсібінің шикізат базасы үнемі кеңеюде.
Қазіргі таңда барлық ... ... бірі және ... ... ... бірі химиялық талшықтардан немесе олардың ... ... мата ... жалпы пайдаланылатын шикізаттың 92%-і ... ... ... Жүн мата ... ... және нитрон косқан
маталардың көлемі артуда.
Он екінші ... ... ... ... ... ... ... пневмомеханикалық, роторлы және өздігінен айналатын
тоқыма машиналарын, шөлмексіз тігін станоктарын, ... ... ... ... ... ... мақта, жүн, тоқыма және тігін салаларына
комплексті, механикаландырылған және автоматтандырылған жүйелерді, матамен
трикотажды өндеу және ... емес ... ... ... ... кеңінен енгізу көзделіп отыр.
Тоқыма енеркәсібі тігін кәсіпорындарына әртүрлі мақсатқа тігілетін
киімдер мен ассортименттер үшін ... ... ... және ... ... ... тігетін жіптер, жылытатын және өңдейтін
материалдарды дайындап береді.
Зерттеу тақырыбының ... ... ... ...
Зерттеу тақырыбының міндеттері:
Құрылымы: жұмыс кіріспеден, үш ... ... ... ... ... ... ... алу технологиясы
1. Жіп иіру жайында жалпы мағлұматтар
Иірілген жіп деп шектеулі ұзындығы бар ... ... ... ... айтады. Талшықты массадан иірілген жіп алу операциясыньң
жиынтығын иіру деп ... ... ... талшықтарды иірілетін дейді.
Оған жататындар: жүн, мақта, зығыр, таза жібектің қалдықтары, әр түрлі
штапель ... ... мен ... ... түрі талшықтьң ұзындығы мен жуандығына
байланысты. Мақта мен штапель ... ... ... ... ... ... Ұзындығы орташа талшықтар осы әдіспен өңделеді.
Мақтаның, жүннің, таза ... ұзын ... ... (гребень)
әдісімен өңдеу ьңғайлы. Бұл — жіңішке, біртекті, тығыз және тегіс ... ... ... ... ... ... қысқа талшықтарын аппаратты
әдісімен өңдеп, жуан, болбыр, жуандығы әртүрлі үлпілдеген жіп алынады.
Иіру ... ... ... ... ... және ... ... созу, иіруге дайындау және иіру. Жіп иіру ... ... ... ... бума ... келеді.
Талшықты қопсыту және түту иірудің барлық үш ... де ... ... ... ... ... қопсытады да,
қосындыларынан біршама тазартады. Металл пластинкалардың соғылуы салдарынан
қопсытатын және ... ... ... ... талшықтардың
шүйкелері босап, болбыр массаға айналады. Тарағанда ... ... ... да, ... ... талшықтарға жіктеледі. Шөткелі және
аппаратты әдістерінде, яғни ... ... ... ... ... инелері бар екі тақта (кардолента) ортасынан өткізіліп, шөткемен
тарау ... ... ... жұқа ... ... ... арқылы өтіп
лента есілген талшықтарға айналады
Аппаратты әдісте таралған ... ... ... ... өте ... ... аздап ширатылған, тегіс бұрым ... ... ... ... ... ... машиналарында тағы да таралады да,
қысқаларынан ажыратылылып, тек ұзын ... ғана ... ... ... талшықтар аппаратты әдіспен иіріледі. Бұл жіп жуан ... ... ... ... және созу лентаның жуандығын бірқалыпты ету мақсатымен
оның ... ... ... ... ... ... ... машина айналу жылдамдығы біртіндеп ... ... ... ... ... ... өткенде біртіндеп
жіңішкеріп, ал талшықтар бірнеше қатарға бөлінеді.
Иіру алдындағы дайындықты жүргізетін машина (ровничная) лентаны созып,
ширатып тегіс бұрым ... ... ... ... машина арқылы
өтіп (зығыр біреуінен, мақта біреу-екеуінен, қылшықты жүн төрт бесеуінен,
биязы ... ... ... ... ал ... ... ... жазылады.
Иіру—иіру машиналарында іске асады. Ровницаны соңғы рет созып, жіп қылып
иіреді де орап шығарады. Сақиналы иіру машиналарынан иірілген ... ... ... ... иірудің құрғақ және дымқыл әдістері бар. Мақта,
жүн, таза жібектін қалдықтарын, штапель талшықтарын құрғақ күйінде иіреді
(құрғақ иіру). ... ... ... та, ылғалдап та иіреді. Ылғалды
әдіспен иіргенде тығыз әрі тегіс жіп алу үшін ... ... су ... ... ... ... жұмсартады.
Соңғы жылдары ұршықсыз иіру ... кең ... бұл ... ... пневмомеханикалық иіру машиналары қолданылуда.
Пневмомеханикалык, әдісте иіру машинасына талшық лента түрінде беріледі ... ... ... ... сорылып, тығыздалады. Иіру
камерасында талшықтар жіп болып иіріледі.
Ең қарапайым әдіс — аппараттық, себебі оған ... және ... ... кірмейді: тараудан соң тікелей иіру басталады. Ең күрделі әдіс -
тарақтық, себебі оған ... түту және ... ... түту алдындағы
қосымша дайындық операциялары кіреді.
Ұзын және қылшықты жүн талшықтары ірі тарақты иіру ... ... ... жіп ... және ... ... ... орташа биязы жүн майда
тарақты әдіспен ... ... ... шығып тұрған жіңішке жіп алынады.
Ұзьндығы орташа қылшықты және ... ... жүн ... тарақты
жүйемен өңделеді, яғни түтілмейді. Соның нәтижесінде сырттай тарақты
әдіспен алынған ... ... ... тарақты жіп алынады.
Ең қысқа жүндер аппараттық иіруге кетеді. Бұл жағдайда талшықтың
нәзіктігіне байланысты өте ... ... әрі ... жұқа ... ... жуан әрі ... шұғалық жіп алынады. Аппаратты жіп иіруде
талшықтарды тегістеу мен ... ... ... жұмсақ әрі
қальңдығы әрқалай жіп алынады.
Жүнді ... ... әр ... ... ... кең ... иіруде жүнге қосатын қоспалардың құрамына қойды қырқып алған жүн
талшықтарынан басқа заводтық жүн, ... ... жүн, ... ... ... ... иіруде талшықтарды араластыру тараудың алдында
жүргізіледі.
Тарақты иіруде жүнге ... және ... ... ... ... әр ... ... таралған ленталарын біріктіру
арқылы жүргізіледі.
Иіру процесінде штапельдік талшықтар таза ... де, таза ... ... ... де ... ... ... таза
күйінде иіру шөткелі әдіспен жүргізіледі. Таза штапельді иірілген жіп алу
үшін 0,4 текстен (№ 2500) 0,16 ... (№ 6000) ... ... талшықтары
пайдаланылады. Штапельді талшықтарды иірудің ...... ... ... электрленуін азайту үшін міндетті түрде
эмульсиялау болып табылады. Талшықтарының және ... ... ... ... ... штапель жіптер тегіс және біртекті болып
шығады.
2. Иірілген жіптер мен ... ... ... ... ... ... ... – шөткелік, тарақтық және
аппараттық жүннен иірілген жіптер – аппараттық, тарақтық және ... ... ... ...... және аппараттық; зығырдан
иірілген жіптер – құрғақтай иірілген зығыр жіптерге, ылғалды иірілген зығыр
жіптерге, құрғақ және жіп, ... ... ... ... жіп болып
бөлінеді.
Талшықтардың, құрамына қарай иірілген жіп біратты талшықтардан ... деп және ... ... ... ... (аралас) деп бөлінеді.
Өңделуі мен бояуына қарай иірілген жіп шикі түсті (өңделмеген), ... ... ... ... талшықтардан құрылған) болып
бөлінеді.
Құрамы (конструкциясы) жағынан жалаң ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді. Жалаң қабат иірілген
жіп - иіру нәтижесінде ширатылған жеке талшықтардан тұрады. Жалаң ... ... ... ... ... ... ... жіп екі және одан да көп жіптерден тұрады. ... ... ол ... ... ... ... өзара жіптер
(капрон жіптер) төсемдік маталар дайындауға жұмсалады. Кескінделген дара
жіптер жылтыр болады, сондықтан тоқыма ... ... ...... ... ... ... дара-жіп. Пластилекс— ауасыз
кеністікте металл тозанын бү-ріккен полиэтилен пленкаларынан ... жіп пен ... ... ... көрсетілген иірілген жіп
пен жіптердің қасиетіне олардың сызықтық тығыздығы, ... ... ... ... ... сияқты иірілген жіп пен
жіптердің ... ... ... ... ... жуандығы текс жүйесінде 1000 м ... ... ... ... ... ... Текстің сандық мазмұны неғұрлым
жоғары болса, жіп те солғұрлым жуан. Штапельді мақта және шеткелі ... ... ... ... 12 - 85 текс, биязы жүннен иірілген
тарақты жіптің (бір қабаты да, араласы да) ... ... 16 - 41 ... және ... қылшық жүннен иірілген тарақты жіптін, сызықтық
тығыздығы 28— 85 ... ... ... ... ... ... – 18 ... текс.
Аппаратты иірілген жіптің сызыктық тығыздығы – ... – 85 - ... ... ... – 125 - 670 текс. Текс пен метрикалық ... ... ... жіпті таразыда немесе квадрант деп аталатын арнайы ... ... және ... ... ... ... ... метрлік пасманы ілгенімізде рычагтың екінші басындағы стрелка тиісті
массаны не номерді ... ... ... ... ... ... тығыздық бойынша
есептеу арқылы анықтауға болады. Иірілген жіптің ... оның 1 ... ... ... ... сипатталады. Ширатпаның өсуіне байланысты
иірілген жіп тегіс, мықты, серпімді ... Ары ... ... ... ... оны ширатудың шегі дейді.
Ширатылған мөлшерді анықтау үшін иірілген жіптің үлгісін арнайы аспапта
ширатпа өлшеуіште тарқатады. ... ... ... ... ... ... екі қысқаш, тарқатқан кезде жіптің ұзаруын көрсететін
тартылу күшін өлшегіш , ... ... ... ... лупа ... санын есептегіш бар. Қысқаштың біреуі ... ... ... жалған-ған. Мақта штапель жіптерінің ... ... ... ... ... бұралған иірме, сонымен бірге
жалаң иірілген ... ... ... үшін ... параллель
түсуіне дейін тарқату әдісі қолданылады.
Жіптерді оң және сол ширату бар. Егер тарқату оң қолмен өзіңнен ... ... оң ... ... Оң ... Z ... әрпімен, ал сол
ширату S латынның әрпімен белгіленеді.
Иірілген жіп пен жіптерді, талшықтарды көргендегі ... ... ... ... ең аз ... ... Үзу салмағы жіп
улгісін үзу машинасында көру ... ... Бұл ... үзу ... 100 м бір тал жіп үшін де, ... ширатылған жіп үшін де анықтауға
иірілген жіптің созылғыштығы динамометрде жіптің үзілердегі мықтылығымен
қоса анықталады.
Созылғыштық жіптің ... ... ... ... және ... ... және ... жіптің – ширатылымына байланысты. Тегіс
еместік – иірілген жіп пен ... ... ... және ... ... еместігі. Иірілген жіптің тегіс
еместігін лабораториядағы эталондармен (үлгілермен) ... ... ... ... ... ... ... бірнеше керсеткішін өлшеп сонан
соң формула бойынша тегіс еместік процентін есептеу арқылы анықталды. Таза
талшықтан иірілген жіп пен ... ... ... ... ... ... талшықтардан жасалған жіптер қасиеті жағынан біркелкі.
3. Иірілген жіптер мен жіптердің ақаулары
Иірілген жіптер мен жіптердің ақауыньң негізгі ... ... ... ... ... ... ... мен машиналардың күтімінің
жоқтығынан. Қоқым жіп – шала ... ... ... жіп. ... иірілген жіпте тұқымньң қабы, жапырақтардың немесе қауыздың
қалдығы, қоқым жүннен иірілген жіп те – ... ... ал ... ... ... болады.
Майлы және кір жіптер талшықтарға машина майыньң тамуынан және ... ... ... ... ... ... мен маталарды
қайнатқанда кірі кетеді, бірақ майлы дақтар қалып қояды.
Басылған және кедір-бұдыр ...... ... жуан ... ... ... болады. Мұндай ақау – лента мен ... ... ... ... ... – талшықтарды жеткілікті
ширатпаудан жіпте пайда болған жуан жерлер.
Сызықтық ... ... ... емес ... ... – бір немесе әр
түрлі собықтардың жіптерінде қалындықтың әжептәуір ауытқуынан болады.
Түйін – иірілген жіпке түбіттін оралып ... ... ... ... Жуан жіп – ... үзіліп, ұшы жанындағымен бірігіп кеткенде пайда
болады. Жібек шикізатының ... ... ... Түйін жіптің қысқа
кесіндісінде кездесетін жуанданған жері; Қатпарлар жіптің ұзын ... ... ... ... ... – желімі ұстамай ұшы сыртқа шығып
тұрған жібек жіп.
Шатасу – ... ... ... тартпаудын салдарынан бір немесе
бірнеше жіп ... ... ... ... ... ... негізгі
ақаулары мынадай: вискоза жіптерінің біртегіс жақсы жылтырамауы. Ол – ... ... ... бос ... ... ... болады; Жіп
ерітіндісінің лас және біртектілігінен туатын әр ... ... ... ... ... ... ... жәй жіптердің ұшы ол – жіп ерітіндісін
ауа түйіршіктерінен жақсы тазартпағандықтан және оның ... ... ... – жіптің қысқа кесіндісіндегі толқынды иілу.
Иірілген жіп пен жіптердің ақауы маталар мен тігін бұйымдарының ... сырт ... ... Ақау ... ... мата да ... ... Қоқым жіптен жасалған мата теңбілді болады. Жуандығы ... ... мата ... ... ... ... матаны бояғанда анық
байқалады. Майлы жіптер бояу алмайды.
2 ... ... ... ... өндірісі
Мата – жіптер жүйесін өзара көлденең – тік ... ... ... ... ... жіптерді негізгі жүйе немесе негіз дейді. Матаға
көлденең түсетін жіптерді ... жүйе ... ... ... Негіз бен
арқаудың тоқылуы тоқыма станогында жүргізіледі.
Негізгі тоқыма өндірісіне ... үшін ... ... ... ... ... (орау), арқау шыбыққа орау, шлихта жасау,
ремиз бен бердоға теру. Собықтан немесе орамадан ... ... ... жіп ... машинада істеледі, ол иірілген жіптің ақауын түзетін,
ұзындығын арттыру үшін жасалады.
Сновка – иірілген жіпті көптеген бобиналардан бір арқау ... ... ... ... қайта түсіру. Жіптердің керекті саны алынады да,
олардың ұшы тоқыма ұршыққа бекітіліп, бір-біріне ... ... ... ... Жұқа ... ... ... үшін негізге 9000-ға дейін және
одан да көп қатарланған жіптер кетеді.
Шлихталау – яғни негізге ... ...... ... ... тегістігін арттыру үшін негізді белгілі бір құраммен (шлихта)
сіңіреді, себебі негіз тоқыма станогында қатты ... ... ... өзі де ... ... құрамына ұн, крахмал, глицерин т. б. кіреді. ... ... ... ... полиакриламид, натрий силикозы сияқты химиялық
заттармен алмастырады.
Негізді ... бен ... теру ... жүргізіледі. Ремизка дегеніміз екі
таяқша ортасында негіздің жіптерін өткізетін тесіктері бар ... Мата ... ... саны әрқалай болады, ол ... ... ... ... ... ... алдымен ремизге содан
соң бердоға өтеді.
Бердо – екі жағы тұйық жалпақ пластинкалардан жасалған металл ... ... ... әр жібі ламельдің тесігіне киіледі. ... ... ... ... ... ... тоқтатады. Арқауды дайындау ... жіп пен ... ... ... немесе бобинадан арнайы
арқаулық ағаш шпульге түсіру.
Тоқыма станогының құрылысы мен жұмысы. Ұршықтан ... ... ... етіп ... ... галевтерінің тесіктері, батанға
бекітілген бердо тістерінің арасымен өтеді. Дайын мата ... ... ... ... айналып өтіп товар реттеуіштін көмегімен товар
білігіне ... ... ... ... ... ... Шыт, бөз, ... маталарға керек қарапайым тоқыма өрнектерін жасау үшін екі ремизка
жеткілікті: біреуіне негіздің барлық жұп, ... ... тақ ... Егер ... ... бір ... ... екіншісі бір
ремизка төмен түссе, ... ... ... ... да ... өтетін
тоқығыш саңылау тудырады.
Тоқыма өрнектерін ... ... ... ... тудыратын
эксцентрикті механизмнің көмегімен көтеріліп – түседі. Механизмге басқыш
және эксцентрик кіреді. Иінді ... ... ... ... мен ... ... ... келтіреді. Ортасында арқаулық шпулі бар шелнек
қуғыштың ... ... ... ... ... ... өткізеді. Батанның
тербелмелі қозғалысы бердтің көмегімен арқау жіпті матаның жиегіне қарай
нықтайды. Сонан соң ... өз ... ... де, ... ... пайда
болады. Шөлнек қайтадан жүріп тағы бір жаңа арқау жіпті өткізіп, батанның
тербелмелі қозғалысы осылай қайталана ... ... ... ... ... мата ... Негіз жәйлап тарқатылады да, тоқылған мата ... ... ... ... ... ... ... қозғалу жылдамдығына оның
тығыздығы байланысты: жылдамдық ұлғайған сайын матаның тығыздығы кемиді.
Эксцентрикті ... тек ... ... ... тоқыма өрнектерді алу үшін ремиз ... ... ... ... ... ... ... маталар беттік (жаккардты)
машиналары бар станоктарда шығарылады. Түкті маталарды шығару үшін арнайы
түкті тоқыма станоктары ... ... ... дені ... ... станоктары, олар
шөлнектегі шпульді арқау жібі біткенде немесе ... ... ... механизммен жабдықталған.
Соңғы жылдары арқауыньң шағын габаритті металл төсемі бар СТБ ... ... ... көп ... кең ... ... ... және пневморапирлі. Шөлнекті тоқыма станоктарына
қарағанда шөлнексіз станоктардың шуы аз, жіпті аз үзеді, өнімділігі жоғары.
Біздің елде ... ... ... станоктарының негізгі типтері –
шөлнексіз пневморапирлі станоктар. Пневморапирлі ... ... оң ... сол ... бір мезглде екі қатты түтік – рапирлер
кіргізіледі. Олар батанның ... ... ... ... ал ... механизммен дәл өлшенген арқау жібі өткізіледі. Содан кейін ... ... ... арқау жіп оң жақ жиекте кесіледі де бердпен
матаның шетіне нықталады.
Шөлнексіз станоктардан шыққан ... екі ... ... 1 ... ... ... Чехословакияда шығарылатын шөлнексіз гидравликалық
тоқыма станоктарында арқау жіптері тамшы сумен еткізіледі.
Тоқыма өндірісінің ақауы. Тоқыма ... ... жіп ... ... ... бұзылғанда болады. Мұндай ақаулар матаның және ... ... ... ... ... ... ... көрінетін
детальдарында тоқыма ақауларьньң болуы олардың сортының ... ... ... әкеп ... сондықтан бұйымды пішкенде ақаусыз матаны
пайдалануға тырысады.
Ақаулы маталарға төмендегілер жатады: жуықтама – ... бір ... екі ... ... өткінші аралық – арқаудың бір ... екі ... ... ... шала ...... ... матанын бетінде жатыр, арқаумен айқаспаған; сүңгіме – арқау жіп
кейбір жерлерде матанын ... ... ... ... кем ...
арқау жағынан сирек жерлер; жаншыма арқау жағынан ... ... ...... мен забоинаның алмасуы; қосарлы жұп – негізгі екі жіп
бір жіптей айқаскан; арқаудың ыдырауы – арқаудағы қысқа жуан ... ол ... жібі ... ... түсіп кетіп, сол бетімен тоқылған жағдайда
болады, арқаулық ілмектер, ілмек ширатылмалар – ... жіп ... ... ... ...... ... айқаспағандықтан
негізгі жіптің кемінде үшеуінің үзіліп кеткендігінен бо-лады; жыртығы,
ойығы, тіліндісі – ... ... ... ... ... көлемі
әрқалай тесіктер; былғану мен май дақтары – матаға немқурайды қарағандықтан
және тоқыма станогін ... ... ... түрлі арқау –
ширатуы мен жуандығы басқа жіп ... ... ... ... арқау
орнына пайдаланғанда шығатын жолақ; тоқыма өрнегінің ауытқуы (бурмалануы) –
суреттің кейбір жерлерде тағайындалған суретке ... ... ... ... ... ... ... есептеу матаның
талшықтың құрамы мен бұйымның қандай мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... (шуда жіп) дайын мата алу ... ... және ... ... ... ... деп атайды.
Матаны өңдеудің мақсаты – олардың қасиетін жақсарту, адам қызығатындай
товарлық түр беру. Өндеу ... мата ... ... ... ... ... ... талшықтарынан жасалған маталарға өндеу
жүргізгенде кышқыл қолдану керек болса ерітінді ... мен ... ... ... қажет, себебі матаның мықтылығы кеміп немесе
бүлініп кетуі мүмкін.
Өңдеу операцияларының жүйелілігі әр матаға ... ... ... ... ... кейбір операциялардың қайталануы да
мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... драп ... алу ... мен қырқу бірнеше рет қайталанады. Таза аппақ зығыр матасын алу ... мен ... ... 4 рет ... максатына байланысты маталар арнайы өңдеуден ... ... және ... ... су сіндірмейтін заттармен өңделеді, шатырлық
маталар – шірітпейтін заттармен өңделеді, ал сәндік ... ... және т. ... ... кең ... ... ... мен
жіптердің әрқалай отыруына негізделген өңдеудің бірнеше ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін (крахмал, ұн
және т. б.) химиялық заттармен алмастыру ... ... ... ... ... ... маталарды бұраулы күйінде ағартатын толассыз
жүйелер, бояйтын бес аспап жүйелер, жазылып-жайылған маталарды ... ... ... қыртыстанбайтын, отырғызбайтын өңдеу жүйелері
және т. б.
Құрал-жабдықтарды жетілдіру, ағынды ... ... ... ... кен ... ... химиялық өнеркәсіптің соңғы
жетістіктерін пайдалану – өңдеу өндірісінде еңбек ... ... ... ... ... береді.
Мақта маталарын өңдеу. Өңдеу өндірісіне түскен өңделмеген мақта маталары
жарамдылығына қарай бөлініп, тазалығына және ақау санына карай ... ... ... ... ... жоспарына сәйкес және жабдықтардың өнімділігіне қарай ... ... ... ... ... ... топтастырады.
Іріктелген бума маталарға ... ... ... ... салады да
өңдеудің барлық операциясынан өткізу үшін үзіліссіз лента қылып ... ... ... ... ... ... отпен шарпу,
шликтовканы кетіру, пісіру, ... ... ... ... баспа
сурет салу және соңғы өңдеу (аппреттеу, керу, каландрлеу).
Отпен шарпу — іш киімдік маталардың кірлеуін тездететін және баспа сурет
салғанда ... ... ... ... ... ... ұштарын
өңделмеген мата бетінен кетіру. Дәке мен тукті маталардан ... ... ... Ол үшін ... шарпитын машиналар мен науалы
шарпығыш агрегаттар пайдаланылады. ... ... ... мата газ
жанарғысында күйдіріледі, жалынның үстімен талшықтардың ұшы ... ... ... ... ... қыздырылған металл науанын бетіне
жанасады да күйіп кетеді.
Үнемділігіне байланысты газбен шарпитын ... ... ... ... ... бет жағы ... Іш киімдік және көйлектік
маталар екі жағынан үйтіледі. Жанарғы ... ... ... ... жұқа матаны өткізгенде матаның бетіндегі және жіптердің ... ... де ... ... ... соң мата бу ұшқын өшіргішіне
немесе су құйылған ваннаға салынады.
Күйдіру ... ... ... ... мүмкін: толық шарпылмау
(матаның қозғалу жылдамдығы жоғары болса), ... ... ... ... ... ... ... жылдамдығының
аздығынан матаның күйіп кетуі (жалпы немесе кейбір жері).
Шлихтамен кетіру – шлихталау кезінде ... ... ... ... ... ... Маталарды 4 - 24 ... су ... ... ... ... ... процесін жеделдету үшін крахмалдың ашуына жағдай туғызатын күкірт
қышқылы, ащы натр, ... ... және ... ... ... ... (биолаз, т.б.) суға қосады. Ашу процесінде крахмал ... ... ал ... ... ... ... жуғанда ол тез кетеді.
Шлихтамен кетіру кезінде мынандай ақаулар болуы мүмкін: ... ... ... ... ... бүктетіліп не кептеліп қалу, ұзақ
жатқандықтан немесе ... ... ... ... ... ... қоспаларынан (балауыз тектес, пектинді, азотты және ... және де ... ... ... ... ... ... ертіндісімен өңдеу.
Қайнату үшін кальцийленген сода, бисульфит және натрий силикаты және т.
б. қосылған күйдіргіш натр ерітіндісі пайдаланылады.
Маталарды ... 4 - 8 ... ... ... жабылған пісіру
қазандарында, немесе 98 - 100°С температурада 1- 2 сағат ... ... ... ... ... ... соң ... алдымен ыстық,
сонан соң суық сумен ... ... ... ... ... 4 - ... Қайнап – піскен маталардың гигроскопиялық қасиеті жоғары, суда және
бояу ерітінділерінде жақсы жібиді әрі ... ... ... бұзу ... ... ... ... дұрыс жайғастырып салмасақ, күйдіргіш натрдьң концентрациясы дұрыс
болмаса, кайнатқыш сұйықтықтың ... ... ... ... ... ... мен ... тұздары болса матаның бетінде әк дақтары пайда
болады, темірдің гидрототығы мата ... ... да дақ ... болады;
қазандағы ауа оттегінің артықтығы матаны босатады.
Ағарту – мата үнемі аппақ шаңқаң болып тұру үшін тотықтырғыш ... ... ... ... мақтаға сарғыш түс беріп тұратын табиғи
бояғыш пигменттер тотығады. Ағарту үшін ... гипо ... ... тотығын, натрий хлоритін, асқын оксидті сірке қышқылын қолданады.
Ағартуды ескі, химиялық әдіс пен жүргізуге де болады, бұл ... ... ұзақ ... ... ... тәсілмен іске асырады, мұның өзі матаның үзақ уақыт
жатуы және ... ... ... ... ... ... әдісте
шлихтовканы кетіру, қайнатып пісіру және ағарту бірінен соң бірі үзіліссіз
жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... уақытын қысқартады және де шыққан өнімнің сапасын
арттырады.
Ағартудан болатын ... ... ... ... ... ағарту
сапасыньң төмендігі, қоспадан нашар тазартудың ... ... ... ... ... – керілген матаны 16 - ... ... ... ... ... ыстық сумен, одан кейін суық сумен
шаю. Мерсерлеу матанын мықтылығын 20%-ке көтереді, оған ... ... түр ... ... қасиетін арттырады және боялу қабілетін
жаксартады.
Түктеу – мата ... ... және жылу ... болу үшін оның ... салу. Матаға түктеу – инелі лентамен каптаған түксалғыш ... ... ... ... ... ... ... металл
инелері арқау жіптен талшықтарды суырып шығарады, соның нәтижесінде матаның
бетінде түк ... ... ... фланель, помази, мақтадан тоқылған шұға,
шибарқыт және тағы да басқа қыстық киімге арналған маталарға түк салынады.
Түк ... ... ... ... ... ... ... – матаға түгелдей бір түр беру үшін бояғышқа қолдану. Бояғыштар
табиғи ... ... ... және ... ... ... ... бояу
үшін, негізінен, тас көмірден алынатын синтетикалық бояғыштар қолданылады.
Бояғыштар майдаланған құрғақ ұнтақ немесе ... ... ... түсі, ашықтығы, күнге, терге, ылғалға жууға және ... ... ... ... мен ... ... Матаны бояудан бұрын бояғышты суға ерітеді. Бояу процесінің
сатылары мынандай: ... ... ... бетіне сіңуі; бояғыштың
талшыққа өтуі; бояғыштың талшыққа бекуі. Бояудың кейбір ... ... ... ... ... ... түрлері мен бояу әдістері әртүрлі. Бояғыштың түрі мен ... ... ... ... ... ... қасиетіне және матаны
бояуда қойылатын талаптарға ... ... ... ... ... ... бояу ... Сырт киімдік маталар күннің, ... және ... ... ... ... бояғыштармен боялады. Бояу
үшін – жазылып керілген немесе бұралған мата бояғыш ерітіндісі арқылы өтуге
тиіс. Үздіксіз істейтін ... ... кен ... талшықтарын бояу үшін мынандай бояғыштар қолданылады: тікелей,
басытқылы (протравные) күкіртті, кубты, азобояғыштар, қара анилин ... ... ... суда жаксы еріп есімдік талшықтарын бейтарап
немесе әлсіз сілтілі ортада бояйды. Матаның бояуы ... ... ... ... ... ... Сондықтан тікелей бояғыштарды астарлық
маталарды бояуға жұмсаған жөн. Тікелей бояғыштардың кемістігі – олар ... ... ... ... үйкеліске және жарықка төзімділігін
арттыру үшін маталарды ДЦМ ... ... ... ... ... ... ... бояғыштардың соңғы маркалары әр мақсатқа
пайдаланатын маталарды бояуға пайдаланылады.
Басытқылы (протравные) бояғыштар суда ерігіш, бірақ ... ... ... ... ... ... ... өңдеуді керек етеді,
сонын нәтижесінде суда нашар еритін лактар қосындысы түзіледі. ... суда ... ... ... ... танинно-сурьмалы басытқымен
өңдеуді қажет етеді, олар да суда нашар еритін ... ... ... суда ерімейді. Гидросульфит тотықсыздандырғышының
әсерімен бояғыш еритін ... ... де, ... түрінде матаға сіңеді.
Бояу кубтарда, сілтілі ортада жүргізіледі. Ауадағы оттегімен тотыққаннан
соң лейкоқосынды бастапқы ... ... ... ... ... ... қалады.
Кубтық бояғыштар матаға ашық бояу, дымқыл үйкеліске өте төзімді ... ... суда ... ... ... ... ... еритін күйге өтіп ... ... ... ... ... бастапқы күйіне қайта келеді де, матада мықтап ұсталып
қалады. Күкіртті бояғыштар онша көп түрге ... ... сұр, ... ... астарлық және киімдік маталарды бояуға жұмсайды, себебі олар
күннің сәулесіне төзімсіз.
Азобояғыштар талшықта түзіліп матаны кетпейтін ашық, жылы түске ... ... ... ... ... сары т. б.). Бояу екі ... бояғышқа матаны малып алған соң пайда болады. Бояу процесі төменгі
температурада жүргізілетіндіктен азобояғыштарды суық ... деп, ал ... суық ... деп ... анилин маталарды шымқыл қара түске бояйды. Матаны бояғанда анилин
мен тұз қышқылының қосындысына салып, ыстық бу ... ... ... ... аппарат арқылы өткізеді. Ауадағы оттегінін әсерінен
матадағы анилин ... бояу ... ... ... көк ... соң ... Қара анилинді бояу жарықтың әсеріне, жуғанға, үйкеліске ... ... Қара ... ... ... – тұз қышқылының өсімдік
талшықтарына әсерінің салдарынан матаның мықтылығы 10 - 12%-ке кемиді. ... ... ... қышқылдың қалдықтарын түгел ... үшін ... шаю ... – суда ерімейтін органикалық бояғыштар мен минералды заттар.
Бояу процесі арнайы байланыстырушы, синтетикалық шайырдың ... ... ... қосу ... ... 100°С температурада
шайыр ерімейтін күйге ауысады да ... мата ... ... ... ... ... әсеріне шыдамды неше түрлі бояулар береді. Бояу
кезіндегі акаудың себебі – мата ... ... ... ... ... ... ... бояудың рецепті мен режимін
бұзғандықтан, құрал жабдықтардың бузықтығынан.
Толық боялмау – мата ақшыл, бояу ... ... ... Ақау ... ... ... бояу режимінің бұзылуынан сонымен бірге
пальтолық қальвд ... ... ... ... ... ... ... сырт көрінісін бұзады.
Әртүстілік – бояудың біртіндеп ашық ... ... ... ... ауысуы.
Әртүстілік матаның бір бөлігінде немесе бүкіл бір партиясында болуы мүмкін.
Әртүстілік, әсіресе тігін бұйымдарьнда анық байқалады.
Кертпештер – дұрыс ... ... ... ... ... ... жолақтар. Бұйымның көрініп тұратын жерлеріне таңбалар жіберілмейді.
Мата құрылымының біртекті болмауынан негіз бен арқауда толық жолақтар
қалуы ... ... ... ... жолақ болса онын сортын
темендетеді.
Кіршеңдік – бояғаннан соң ... ... ... ... үйкеліске шыдамсыз болуы. Бұл ақау матаның ... ... Қола ... бояу күкіртті бояу кезінде күкіртті натрдың жетіспеу
салдарынан ... ... өте ... ... Бұл ... ... үшін
матаны қайта бояйды. Бояудың рецептімен режимі сақталмай қара анилинмен
боялған мата өте ... ... Бұл ақау ... ұзақ уақыт сақтағаннан да
болады. Дақтар мен ... ... ... ... болады. Құрал-
сайманды дұрыстап күтпеу салдарынан май және тат дақтары болады.
Түрлі-түсті суреттерді матаға түсіруді басу дейді. ... ... ... ... баспа машинасының көмегімен түсіріледі. Баспа машинасының
негізгі жұмысшы бөлімдері – басқыш ... ... ... ... ... мыспен
жабылған болаттан жасалған іші қуыс жуан кенерелі дилиндр. Баспа білігінің
бетіне ойылып сурет салынған. Көп ... ... үшін ... ... Арнайы деңгелек шөткемен қоюланған бояу ваннадан басқыш білікке
беріледі. Басқыш білігі айналған кезде оған тығыз ... ... ... ...... біліктің тегіс жерін бояудан тазартады, ал ойығын да
бояу қалып қояды. Құндақпен және шұғамен қапталған барабан – ... ... ... ... ... бояу ... түсіп – сурет пайда болады.
Ракляға қарсы орналасқан қосалқы ракля басқыш білікке жабысқан қыл-қыбырды,
жіптерді, ... ... ... ... ... немесе көпбілікті (16-ға дейін) болып
белінеді. Көпбілікті баспа машиналары ... ... ... Оларда бір барабан пресс болады да, оның айналасына ... ... ...... ... шұға матаның басқыш
біліктеріне жақсы жанасуын қамтамасыз ... ...... ... ... жасайды. Құндақ ретінде әдетте қара немесе дөрекі мақта
матасы пайдаланылады. Көп уақытқа шыдауы үшін ... ... ... ... ... немесе мақта араласқан лавсан маталарын пайдаланған
жөн.
Қазіргі кездерде басудың үнемді және өнімді әдісі ... әдіс ... ... ... ... ... қондырғылары бар машиналар
пайдаланылады. Шұға мен құндақтың орнына бұл машиналарда суға ... ... ... ... ... немесе тері астында жаншымасы бар
поливинилхлорид пленкалы бес ... ... ... пайдаланылады.
Кирзаның біртутас 60 метрлік лентасын баспа машинкасынан шығарда бояуын
кетіру үшін жуып, ... соң ... ... ... ... ... ... әдісін пайдалану 5 білікке дейін керек ... ... ... ... саны одан көп болса сурет кескініні
бузылып кетуі мүмкін. Басудың үш тәсілі бар: тікелей, ... және ... басу – ... ақ ... ашық ... салу. Жидіте басу ... мата ... ... ... ... оған ... ... улы зат
жағады. Оны кейін ыстық бумен өңдегенімізде бояу түссізденеді де боялған
матаның ... ақ ... ... ... Егер улы ... қоса ... басқа
құрамды бояғыш енгізсе түрлі-түсті өрнек шығады. Жидіте және резервті
әдістер ... ... ... ақ ... ... ... кейін бояуды матаға бекіту үшін қыздыратын және ... ... ... ... Басу ... ақаулар бояудың
ластығының, басқыш білігінің майысқан жердің ... ... ... ... ... бояудың не сұйық, не өте қою болуы салдарынан болады.
Егер бояу өте сұйық болса – ... ағып ... Егер өте қою ... ... ... ... жұқпайды, кейбір жерлері басылмай қалуы мүмкін. Егер бояу
раклямен нашар тазаланса, ашық жерлер қоңырқай шығуына соқтырады.
Білік ...... ... ... майысқан Жердің таңбасы мата
бетінде қайталанып түсе беруі.
Штриф – ракляның жүзінде кетік ... ... ... өң бойына түрлі-
түсті жіңішке сызықтың пайда болуы. Растраф – көп түсті өрнек суреттерінің
сәйкес ... Бұл ақау ... ... ... ... ... Шерту – ақ сызықпен екіге бөлінген дақ. Егер ракляньң жүзіне кұм
түссе осындай ақау ... Бұл ... ... майысып барып шырт ете қалады
да басқыш біліктің бетінде бояғыштың біразын қалдырып қояды. Ол мата ... ... ... ... – ракляның жүзіне жіп немесе мамық ұлпа ... ... ... ... ... пайда болады. Кертпеш – егер мата
жиналып, катпарланып қалса ақ жолақтар, ... ... ... ... ... ... және арқа жіптерінің ішінде қисық ... ... басу ... ... ... ... Матадағы жолақтар
мен кереге көз сызықтардың қисықтығы жақсы байқалады. Дақ, таңба, акаулар –
матаның өне бойына ... ... ... ... Ол ... ... кеппеуінен болады.
Ақаулардың матаның бір-ақ жерінде, немесе өне бойында болуы мүмкін.
Мақта матаның соңғы өңдеуі ... керу және ... ... ... да ... өңдеуден өтуі мүмкін.
Аппреттеу яғни өңдеу – арнайы құрамды (аппреттерді) матаға сіңдіру
арқылы оған ... ... ... ... жылтырлық, ақ
түстілік және де үйкеліске төзімділік беру. Өңдеу құрамына желімді заттар
(крахмал, декстрин), гигроскопиялық ... ... ... ас ... түс ... ... ... оптикалық ағартқыштар) жұмсартатын
және жалтырататын заттар (май, балауыз) кіреді. Аппреттеп-өңдеудің негізгі
құрама бөлігі – ... ... ... ... ... мата ... ... не дөрекі өңделеді. Крахмалды аппретті кемістігі – оның
жуғанға тезімсіздігі – бір ... ... ... да, мата ... өңін
жоғалтады. Өңін жоғалтпауы үшін маталарды жуғанға кетпейтін аппреттермен
өңдеу керек.
Жуылғанда кетпейтін аппреттер ... ... ... ... мен ... ... туындылары пайдаланылады. Целлюлозалык
аппреттерді сіңдірген соң матаны қышқылмен өңдейді, шаяды және кептіреді.
Синтетикалық аппреттерді ... соң ... ... өткізіп немесе
кептіреміз. Синтетикалық ... ... ... ... ... және ... ... матаға қаттылык, қыртыстанбаушылық, отқа
төзімділік, суға қадамдылық ... ... ...... ... түзетіп, оны стандартты еніне келтіру.
Бүріккіш машинада мата дымқылданады, сонан соң доңғалақты ... ... ... ... ...... ... әдемілеу. Каландрдың қуатты біліктерінің арасынан өткенде матаның
қатпары жазылады, ал егер аппреттін кұрамына ... бен ... ... мата ... ... ... біліктері не жиналмалы иілгіш, не
170°С-ге дейін қыздырылатын металдан жасалуы мүмкін. Тым ... ... ... ләстікті, кейде шытты күмістелген каландарда өңдейді, оньң
металл біліктерінің біреуінің бетіне жіңішке еңкіш ... ... ... ... ... барлық матаға жасамайды.
Мысалы шибарқыт, жартылай барқыт, костюмдік трико каландр-ленбейді.
Ақырғы өңдеу операциялары үздіксіз бір процеске ... ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Арнаулы өңдеу маталарға
тиісті бір ... беру үшін ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы жүргізіледі ... ... ... ... ... ... ... мата ешқашан мыжылмайды деуге
болмайды. Өңдеу матаның қатпарланғыштығын азайтады, сондықтан мұндай өңдеу
жейделік маталарға жүргізіледі. Бұл ... «жу да — ки» деп те ... ... ... ... ... ... плащтарға
жүргізіледі. Матаның үстінгі бетінен тығыз әрі жүмсақ су ... ... үшін оған ... ... май, битум, синтетикалық балауыз жағады. Су
жұқтырмайтын өңдеу дегеніміз парафинді – стеарин эмульсиясымен ... ... ... ... Су ... ... өткенде талшықтар
суды итеретін қасиет алады, бірақ ауа ... ... ... ... ... ... Оттан қорғағыш еңдеу театр перделеріне
жұмсалатын, кеме, самолет, қоғамдық орындарда пайдаланылатын маталарға ... ... ... ... ... киімдерді тігетін ... ...... отка ... қасиет беру үшін оларға
фосфорлы, борлы, кремнийлі ... ... ... ... ... ... қарсы өндеу шатырларға, ауларға, плащтық маталарға жүргізіледі.
Ол үшін ... ... ... ... әр ... ... ... басып салынған өрнек (тиснение) ... ... ... ... үшін ... ... ... өрнектер алу үшін
матаға синтетикалық балауыздарды (карбамол, ... ... ... ... де, 15% ... ... ... Сонан соң
матаны бедерлі өрнегі бар металл біліктері 180 - 200°С ... ... ... ... ... Термикалық өңдеудің нәтижесінде матада
салынған өрнекті мықтап ұстап қалатын синтетикалық балауыздың ерімейтін
жұқа қабығы пайда ... ... ... ... ... мүмкін: тегіс
еңделмеу, матаның тесіліп немесе ... ... ... ... матаның босауы, т. б.
Зығыр маталарды өңдеу. Зығыр маталарды өңдеу операцияларын жүргізу
жүйесі және олардың мағынасы ... ... ... ... ... өзінше ерекшеліктері бар. Мысалы, мақта матаға ... ... ... ... ... ... басымдау болғандықтан оларды
қайнатып-пісіру, ... ... рет ... ... ... ... және өзегінің екі жағы тұйық ... ... ... маталарға қарағанда қиын боялады. Өңдеу ... ... ... ... ... ... ол ... мықтылығын
төмендетеді.
Зығыр маталарды өңдеудің ... ... ... ... ... ... ағарту, бояу немесе сурет басу, аппреттеу,
керу, жалтырату.Өңдеу сипатына ... ... ... ...... аз ... ағартылған және аз мөлшерде боялған немесе
суретті болып шығарылады.
Қайнатып-пісіру және ағарту процесінде мата ... ... ... ... массасы ке-миді, тығыздығы азаяды. Сондықтан матаны емес, иі-
рілген жіпті қайнатып ағартады. Қайнатып-пісіру мен ... өте ... ... рет ... ... ... ағартыл-
ған зығыр жібі мен мата шығарылады
Өңделмеген жартылай ағартылған, ағартылған және боялған жіптердің
қоспасынан ... ... ... ... ... зығыр маталары боялған
шта-пель және өңделмеген зығыр талшықтарынан иірілген ... ... ... ... ... ... мақта маталардікімен
бірдей. Зығыр маталар да: қыр-тыстанбайтын, апшымайтын, су ... ... ... т. б. өңдеудің арна-йы түрлерінен
өтеді.
Жүн маталарды өңдеу
Жүн маталары тарақтық (мауыты) және шұға-лық болып ... ... ... жеңіл, тоқылған өрнегі бетінде анық көрініп ... ... ... ... қарағанда ауыр әрі қалың. Шүғалық матаның бетінде
киізтектес қабаты, түгі неме-се ерекше мамығы болады. Тарақтық және ... ... ез ... бар. ... ... ... де
ортақ болады.
Жүн матаның тобын (партиясын) өңделгенге ... ... және ... ... ... алады. Жеңіл кейлектік және костюмдік маталарды
10—12 бө-лектен біріктіріп ... ... ... ауыр ... әр ... ... тек кейбір операцияларды жүргізу үшін бірнеше белегін
біріктіріп тігеді де, арты-нан қайта бөлектейді.
Жарамсызын алып ... соң, ... ... ... жамайды,
қысқашпен немесе қайшымен түйін-Дерін алады, бунақталған жерлерін және т.
б. ақаула-Рьщ ... ... ... ... ... сияқты
ақаулары болған жағдайда матаны ... ... ... ... ... жамайды. Торланып жамалған түсы шүғалық маталарды өндеуден
^ткізген соң білінбей кетеді.
Тарақтық маталарды өндеудің негізгі операциялары отпен шарпу, кайнатып-
пісіру, илеу ... ... ... шаю, ... ... карбондау,
бояу, кү. зеу және тазалау, аппреттеу, престеу, ақырғы рет ыстық суға ... ... ... ... шаю, жұмсар. ту, карбондау, түктеу,
бояу, күзеу және ... ... және ... рет ... ... жүн ... ... заттарды сіндіру ар-қылы су жүқпайтын, күйе
түспейтін қасиет береді.
Отпен шарпу тарақты маталардың әңіндегі ... ... жүн ... ...... (палилка) деп аталатын арнайы машинада жүргізіледі
Жазылған мата газ шілтерісі жалынының үстімен 90 ... ... ... ... ... 15 см-re ... Тығыздығы аз маталарды үйіткен-
де жалын матаның арғы жағына етіп ... де, ... ... үшын ... ... ... ... жидітіп алу, күйдіріп
жіберу.
Термобекіткіш — синтетикалық талшықтары (капрон, лавсаң, нитрон) бар
маталардын, қүрылымын бекітіп және ... ... ... үшін ... ... ... ... мата 110—190°С-ге дейін қыздырылған
бетпен жылжып ... ... ... ... ... ... ... тиянақты болады.
Термобекіткіш матаның келесі өңдеу операцияларын-да немесе пайдаланғанда
отыруын болдырмайды.
Шаю — майды, шлихтаның қалдығын, ... ... ... ... ... ... еңдеу жүмысы. Көп өндеу операцияларынан ... ... рет ... ... ... және суық ... ... және әр түрлі жуғыш зат-тардыя ерітіндісімен ... ... ... ... ... тарақтық маталарға ғана жасай-ды. Жазылған матаны
20—30 минуттай ыстық немесе ... ... ... де суыту үшін суық
суменчшая-ды. Қайнатып-пісіру процесінен соң мата ... ... одан әрі ... оның ... ... ... қыртыс-тыртыс болмауынан сақтандырады.
Илеп-басу барлық шұғалық және кейбір ... ... ... ... ... ... әр бөлегін қабаттайды да жиегі
бойымен кәк-
ейді- Сонан соң шеттерін ... ... ... ... ... ала ... яғни ... немесе сабын ерітіндісі
арқылы өткізеді. Ши-оатылған матаны илеп-басу машинкаларында өңдейді.
Тарақтық маталарды ... ... және ... 15—20 ... ... ... ... тығыздығын а^рттыру үшін, жүн ... ... ... мата ... киіз-денүін тудыру үшін
илеп-басады. Шұғалық маталарды бұл ... ... ... 2—6 ... Бүл ... ... маталар негізі бойынша 20%-ке, ал аркауы
бойынша 40%-ке отырады Илеп-басу процесінің барысында ... ... ... ... ... — немесе бүктеме Иленіп болған соң ма-таны
шаяды
Дымқылдап жүмсарту — матаны отырғызу үшін бу-мен және ыстық сумен өңдеу.
Жазылған ... (4—6 ... ... ортасына орналасқан іші қуыс тесік-
ті цилиндрге (жумсартқыш) орайды. 5—10 ... ... мата ... бу ... ... соң 20—30 ... ... ыстық су, 10
минуттай суық су ... ... ... ... қүрылымын бекітеді
және серпімділігін арттырады.
Карбондау — таза жүн ... ... ... тазарту үшін
сүйытылған күкірт ... ... ... ... ... ... ... сіңдіреді де 70—110°С температурада ... ... ... концентрациясы артып, өсімдік белшектер жидиді, ал
жүннің талшықта-ры ... ... ... мен ... ма-таны
тазарту үшін оны илеп-басатын машинадан өткі-зіп, жақсылап шаяды.
Түктеу — талшықтарды тарап шығару аркылы ... ... түк ... ... ... ... ... маталарына түк салынады. Дымқыл матаны кордолен-
та немесе есімдікті түксалғыш бүршіктермен ... ... бар ... ... өткізеді.
Бояу — жүн матэларды қышқылды, ... ... бар ... ... ... тіке ... бояйды.
Қышқылды бояғышта р— суда ериді, ... ... ... ... ... ашық, ӘР түрлі, бірақ ылғалға, үйкеліске және жарыққа ... ... ... суда ... ... ... маталарды бояу үшін қолданылады. Бояуды бекіту үшін
матаны калий ... ... ... ... бояуы мықты, бірақ
мата-ның мықтылығын 5—8%-ке кемітеді.
Металы бар бояғыштар суда ериді, мата-ны тез және тегіс бояйды, ... ... және ... ... ... ... a p д ы ң түсі ... таза және ... өте ... ... ... ... бар жүн маталарды бояу үшін
пайдаланады. Қышкыл ортада қайнатқан кезде жүн ... ... ... ... қосқаннан кейін, қышқылды нейтрал-дайды. 80°С температурада
өсімдік талшықтары бояла-ды. Бояғышты бекіту үшін ДЦУ және ДЦМ ... ... ... маталар мен белек бүйымдар (ора-малдар, бекебайлар)
ернек басу процесінен етеді.
Тарақтық маталарды ... ... ... ... алып тастау үшін
жүргізіледі. Түк салынған шүға ... ... ... үшін де ... ... ... ... күзейді, ол машиналарда спиральды
бекіткен пышағы бар цилиндрлер орнатыл-ған. ... соң ... ... ... ... ... ... ендеуден өтеді түкті
копсытады, соның нәтижесінде ... ... ... тік ... ... («Ратин», «Флаконэ», «Велинс», т. б.) түктерін арнайы машинада
әдейі домалатады (түктендіреді). Түктерді қопсытып, ... ... ... сол күйін-де сақтау үшін кептіреді.
Тарақтық жартылай жүнді костюмдік және көйлек-тік ... ... ... иілгіштік, жүмсақтық, созылымдылык, касиет беру үшін ... ... ... бар крахмалды және берік ап-преттер пайдаланылады.
Жартылай жүнді маталарды өңдегенде ж^мсартқыш ... ... ... ... болғаннан соң ма-талар кептіріп-
кергіш машина арқылы өтеді.
Престеуді ... ... ... оған ... түр беру үшін цилиндрлі
престерде жүргізеді. Престеу-ді қүрылымы тығыз және беті тегіс болуға тиіс
маталар өтеді. Бобриктер, ратинделген ... ... және ... ... ... ... рет ... — отырғызу үшін матаның құ-рылымын бекіту үшін және
де ласты (престеуден пайда ... ... ... жою үшін ... кысымы
жоғары ыстық бумен өңдейді. Металл қаптамамен жа-былатын іші куыс тесікті
цилиндрге матаның ... ... бос ... 5—10 ... ... қысыммен ци-
линдрге бу жібереді, сонан соң ... ... ... жүн ... арнайы өңдеуден өтуі мүмкін. Сужуқпайтын қасиет беру
үшін шинельдік және паль-толық маталар парафин-стеарин эмульсиясымен және
сіркеқышқыл алюминиймен ... ... ... м а т а ғ a cy және ш а ң ... қасиет
береді. Крменийорганикалық қосындылардың ... ... ... бар жүн ... ... азаяды. Матаның қыр-тыстанғыштығын
азайту үшін «Марвелан» өңдеу препа-раты қолданылады.
Барлық тарактық лавсаны бар жүн маталары МА және ОС — 20 ... және ... ... өтеді. Күйе түс-пеу үшін «Молантин
П» және басқа препараттарды қолданады.
Таза жібек ... ... ... мен оған қойылатын талап-қа қарай таза жібек маталар
әртүрлі ендеу операция-ларынан өтеді.
Өңдеудің негізгі операциялары ... ... ... ... ... ... басу, аппреттеу, керу жә-не кептіру, каландрлау.
Өңдеу алдында сапасы бойынша қабылданған құ-рылымы және салмағы жағынан
бірдей 6—10 бөлік ма-та узындығы ... ... бірі ... ... узын лентаға айналады.
Отпен шарпуды тек жібек жіптен тоқылған мата мен ... ... ... мата ғана ... Ол үшін газ ... машиналары қолданылады.
Қайнатып-пісіру серицинді, бояғыш, минералды жә-Не май заттарды кетіру
үшін керек. Матаны 92—95°С ... ... ... 1,5—2 ... ... жібек жіптен тоқылған маталарға ғана *асайды өңделіп ... ... ... ... ... ... жібек матаның сарғыш түсі ашық
түрге
бояуға кедергі ... ... ... ортада суте-гінін. асқын
тотығымен ағартады.
Бояу — ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Активті бояғыштар жана класты бояғыштар тобына жатады. Маталардың бояуы
ашық, дымқылдай өңдед-генге, үйкеліске және ... ... не ... жібек маталарға басып өрнек салц торкөзді ... ... ... ... Торкөзді үлгі дегеніміз жібек, капрон немесе
мыс тор керілген рамка (келемі әртүрлі болады) Тордын кейбір жерлері ... үшін ... ... Ашық ... ... ... Көптүсті
өрнек салу үшін бірнеше үлгі болуға ... ... ... ... салынады, сондықтан бүл әдіс фотофильм-печать деп аталады.
Торкөз үлгімен басып ... салу ... ... ... ... үлгілері бар үзын столдан түрады. Мата бір ... ... ... түрады.
Машинадағы ракля негіз бен арқау бойымен жыл-жып отырып торкөз ... ... ... жағады. Столдың аяқ жағында кептіру камерасы орна-
ласқан. Үлгілері жазық емес цилиндрлі машиналар да бар. ... ... ... арнаулы шөткелердің көмегімен тор арқылы матаға етеді.
Дара бүйымдарға ернек салу үшін ... әдіс ... ... ... бар трафарет бүйымнын, бетіне койылады да пульверизатормен
қою-ланған бояғыш бүркіледі. Сонан сон. трафаретті ... ... ... таза ... мата ... боялған-нан және өрнек салғаннан
кейін өтеді. Бүл — 30—35°С ... 15—30 ... ... қышқылымен
өңдеү
Таза жібек маталарын ақырғы өңдеу олардың күры лымына байланысты.
Креп маталар ... ... ... ер' ... ... ... ... машинг сында кептіріледі. Таза жібек мата және арқа\ы
мақта жартылай жібек мата тағы да отқа ... ... соң ... және ... каландрле-неді.
Түгін кетеру үшін түкті маталарда қағатын машина арқылы өткізеді. Сонан
соң түктердін, үзындығы бірдей
62болу үшін күзеу ... ... ... ... ... ... ... кептіргіш — керу машинасын-да өңдейді.
Химиялық талшықтардан тоқылған маталарды өңдеу
Химиялық ... мен ... ... ... ... ... өңдеу-дің әртүрлі операцияларынан өтуі мүмкін. Бүл маталар
өтетін өңдеудің негізгі операциялары таза жібек мата-лар өтетін өңдеудін.
операцияларына ... ... ... ... ... өң-деудің кейбір арнайы түрлерінен өтуі де мүмкін: жидіту,
гофрлеу, термоөңдеу және т. б.
Өсімдік ... ... ... өңдеу процесінде олардың
ылғалданғанда мықтылығының ке-митіндігін ескеріп еңдеу кезінде қатты кермеу
керек.
Химиялық талшықтан жасалған маталардын ... ... ... ... ағарту сон-дықтан да ... ... үшін ... сү-йықтау концентрациясында немесе ... ... ... онша үзақ ... 30—45 ... қайнатадьі.
Жасанды және синтетикалық маталарды әдетте ағар-тылған немесе боялған
талшықтардан жасайды, сондық-тан ... ... ... ... жағдайда, матаны өте ағарту керек болған ... ... ... ... бекіту үшін міндетті түрде термобекіткіш
жасалынады. Бұл матаны 15—20 сағат уақыт 130—135°С температурадағы ... ... 12—15 ... ... ... ... өңдеу.
Вискоз және мыс-аммиак талшықтарынан жасалған маталарды тікелей ... ... ... ... ... талшықтардан жа-салған маталарды бояу үшін
дисперс, диазотталатын Дисперс, капронды дисперс, полиэфирлі дисперс,
катион-Ды ... ... ... мен ... ... жасалған Матаны тікелей
бояғыштармен бояса ацетатты талшық-тар ... мата ... ... ... да, тегіс боялу үшін, вискоза мен ... ... ... ... ... бояғыштарды
63
ацетат талшықтарын бояуға арналған ... ... ... ... ... салу ... үлгілердің көмегімен, ал тегіс,
жылтыр маталарға — торкоз ... ... ... ... ... жіптерінен тоқылған матаға өрнектері ері-мейтін азобояғыштармен,
тіке бояғыштармен, кубозол-дармен, қара анилинмен, активті бояғыштармен,
пиг-менттермен салынады. ... және ... ... да ... ... салу үшін қүрамында дисперсті металы бар бояғыштар мен
пигменттер пай-даланылады. ... ... ... ... больщ
есептелінеді, олар байланыстыратын (желімдейтін) ар-найы ... ... ... ... тоқыма материалдарға мықтап бекиді.
Алтын немесе күміс тектес өрнектерді матаға салу үшін сол металдардың
үнтақтарын жабысіыру керек. Титан ... ... ... ... тал-
шықтардан жасалған матада «Матовая бель» пайда бо-лады.
Таза жібек және химиялық талшықтардан жасалған маталарды бояп ... ... ... ... ... болатын ақаулар мақта
маталардікіндей.
Химиялық талшықтардан жасалған маталардың' ақырғы өңдеуі — ... ... ... ... ... ... ... Аппрет-теп-өңдеу және өндеудің келесі операциялары бірнеше машинаны
қамтитын аппретті-өңдеу агрегатында іске асырылады. Өңдеудің ... де ... ... ... қыртыстанғыштығын азайту үшін қыртыстанбайтын ендеу
жасалынады. Ол — моче-вина және меламино — ... ... ... ... үшін ... және ... ... химия өнеркәсібі
шығаратын препараттар пайдала-нылады. ... ... ... суланғанда талшықтардың ісінуі де, ... ... ... ... ... алу үшін ... ф локирл е й д і —
электростатикалық өрісте ... 0,5—2 мм ... ... ... ... ... күш ерісінің әсерінен тік ... ... ... ... бекітеді.
Мүндай әдіспен жасанды күдері (замша) дайында-лады, ол орамалдарға,
жаулықтарға, ленталарға, т. б. ... ... ... ... ... ... бар тегіс және түкті маталарға жұқа, торлы
өрнектер салу үшін ... ... ... ... үлгілердің көмегімен
мата-ларра қышқылдын, қоюланған ерітіндісі жағылады. Кеп-тірген кезде
қышқыл тиген ... ... ... жидіп жуғанда кетіп қалады.
Торкөз үлгілердің көмегімен матаға жағылатын фе-нолдын. сұйытылған
ерітіндісін капрон маталарға жақ-канда г о ф р е ... ... ... ... ... ... ... да фенол тиген жерде мата
жиырылады.
Металдау—ауасыз кеңістікте мата бетін жұқа ме-талл қабатпен ... беті ... ... беті ... ... тоқылған екіқабатты
ірі өрнекті маталардын, көлем-д і к қ ұ р ы л ы м ы н алу үшін ... ... ... суық ... ... ... Вискоза жіптерінің қатты
отыруына байланысты ... ... мата ... ... тудырады («Космос»,
«Марсианка», «Мело-дия», т. б. маталар).
Жылуға әрқалай отыратын талшықтардан ... ... ... өтуі ... ... ... талшықтардьщ бір бөлігі отырады да
матаның беті ... ... ... а к е»— ... ... лактелген былғары-ға ұқсас жылтыры
жуғанға, өтектегенге төзімді мата.
Штапель маталарға бедерлі өрнектер салу үшін ... ... ... ж а н ш и д ы. Таза ... үқсастыру үшін қыжымды да жаншып
өңдейді.
2.3 Маталарды маркілеу және ... ... ... ... ... мен ... ... нормаларына сәйкес сорттау, орау, маркілеу, ... және ... ... ... алып оң ... ... қа-ратып екі бүктейді де
кесек түрінде қаттайды
Қалың жүн матаны бума-рулон етіп ... Жұқа Жүн, ... және ... ... ағаш ... ... орайды. Мақта маталардың
көпшілі-гін^ үзындығын 1 м-дей етіп ... ... ... ... рет бүктеп ма
таның шеттерін орайды. Қаттау кезіғдеу матаны маркілейд. екі және ... ... ... ... ген жіп — ... бір ... көрініс үшін
жасалады Бұл ұзындығы әрқалай жіптерді ширату ар-қылы алынады
Сымаралас жіптіц өзегі болады, оның ... ... жүн, ... ... талшықтар мен түсті металдан созылған жіптерді араластырып ... ... ... ... жіп (созылуы 30%, одан да кеп)
әрқалай синтетикалық штапель ... ... ... ... ... ... біріктірілген жәй жіптерді желімдеп
не ширату арқылы алынады. Қокон жіптерін желімдеп ...... ...... ... ... ... есу аркылы ширатылған таза жібек
аламыз. Ширату ... ... ... есу) ... ... (бірнеше
ширатыл-ған жіпті есу) болуы мүмкін.
Қарапайым ширатумен: осал есілген жібек — аркау аламыз, ... ...... және өте ... ... жібек — креп алынады. Күрделі
ширатудан жі-бектің негізі жасалынады.
Химиялық қарапайым жіптерді есу арқылы жайдақ ... ... ... қүрама жіп-тер, қатты ширатылған (муслин), ете қатты ширатыл-
ған (креп), ... ... ... т. б.), ... ... ... жіптер алуға болады.Мооскрептер мен
текстураланған жіптер матанын мамықтығын арттырып, көлемді ... ... ... ... — күрделі ширатылған жібек — езектік (негізгі) және оньщ сыртын
орайтын қума жіптен тұра-ды. Өзектік жіп ретінде ... ... ал ... ретінде ширатылмаған вискозаны (вискозды мооскреп) немесе ацетатты
(ацетатты мооскреп) жібекті пайдала-нады.
Текстураланған жіптер химиялық талшықтардан ... ... ... ... ... ... ... түрақты, үлпілдек, жүмсак,
сер-пімді.
Созылу дәрежесіне қарай текстураланған күрамг ... үш ... ... ... (100%, одан да ... жақсы созылатын (100%-ке дейін)
және әдеттегідей созылатын (30%-ке дейін).
Қатты созылатын жіптердің (эластик, ... ... ... барлық
талшықтардың ши-ратпалы келеді. Созылымды жіптердін созылуы 400%-ке дейін
жетеді, серпімділігі де жоғары.
Эластик (созылымды) ...... ... ... жылумен үстап ка льш ... ... ... ... ... жіптердің арасы ажырайды да, иірілген жібіміз көлем-ді болып
керінеді.
Акон — екі ... ... ... және ацетат жіптерінен тұратын қатты
созылатын жіп. Қомэлан ... ... ... ... мен ... ... тұратын қатты созылатын жіп. Ма-шинаның ерекшелігі — онда
майысқан белдік ... ... ... ... ... ... соң жіп ... бастайды. Жіпті кыздыру
арқылы оның бүралаңын сол күйінде сақтап қалуға болады.
Жақсы созылатын жіптер (мэрон, мэлан, рилон, гофрон) ... ... іш ... ... ... маталарға, тігін жіптеріне (гофрон)
жүмсалады. Мэрон (қүрама капрон жіптерден) және мэлан (лавсан жіптерден)
жіптерін бір ... ... ... ... және одан соң ... ... аламыз.
Пластинканың қызған жиегімен капронды созу әді-сін пайдаланып ... ... ... ал« ... беті тегіс күрама капрон жіп арнайы
роликтер мен ... ... ... етіп ... да, қызған
түтікті камера арқылы өтіп ол өз кейпін сақтап қалады.
Әдеттегідей созылатын жіп ...... ... ... ... ... ма капрон жіптерге қысыммен ауа ... ... ... ... ... ... Бүл ... қолға жүн жіптері
сияқты сезіледі. Маталар, три-котаждар және жасанды мех өндіргенде ... ... жіп ... ... ... текстураланған
жіптерді ширатылмаған Қүрама жіптермен қосып ширатқаннан алынады. Трикон
капрон — эластик пен ... ал ...... мен ... жіптерімен
түрады.
Даражіптер синтетикалық талшықтардан алынады. Көбіне көлденең қимасы
деңгелек кейде ... не ... ... мүмкін. Даражіптің жуандығы
оньш Қаттылығына, серпімділігіне және ... ... Оның ... желімдік жіп ретінде Және блузалық, көйлектік ... тсн ... емес ... ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «2003-2015 жылғы
өнеркәсіпті-инновациялық даму стратегиясы туралы» жарлығы № 1096 17
мамыр ... ... Д. ... развитие Казахстана: потенциал
и механизмы реализации. –Алматы: Дайк-Пресс, 2004.-274 б.
3. 2005 - 2015 жылғы Қазақстан ... ... ... ... және ... ... бағдарламасы.
4. 2010 жылғы Қ.Р. дамуының стратегиялық жоспары.
5. Основные направления развития и ... ... ... на ... до 2015 г.// Под ред. А. Е. ... и Ж. ...... РГП «Институт экономическиих исследований», 2002-
656с.
6. ... ... и ... ... //
Промышленность Казахстана. 2003, №11.
7. Давильбекова Ж.К. Особенности реформирования промышленности Казахстана
в переходный период (теоия, методика, ...... ... ... ... ... Ермаков В.А. Казахстан в современном мире. Алматы: Каржы-Қаражат,
1998.
9. Глушко А.П. Сиситемы технологий: Учебное ... ... ... ... В.И. ... основы современных процессов произвоства стали.
- .: Металлургия, ... ... А.Г. ... и ... промышленного роизводства. – М.:
Просвещение, 1982.
12. Исин Д.К., ... О.А. ... ... ... ... Абрамов В.Я., Стельмакова Г.Д., Николаев И.В. Физико-химические основы
комлексной переработка алюминиевого сырья (щелочные способы). – ... 1985. ... ... П.С. ... основы сталеплаввильных процессов. Учебное
пособие, М., МИСИ, 2003
15. ... М.Р. ... ... ... ... 2003

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
TCP/IP хаттамалар комплекстерімен жұмыс7 бет
«Агросервис Шапағат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есептіліктері мен алғашқы құжаттары33 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Адамды кепілге алу қылмысы77 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Аурудың алдын алу туралы4 бет
Аурухана ішілік жұқпа туралы7 бет
АҚ «Казкоммерцбанктің» экономикалық мазмұны30 бет
Бала асырап алудың түсінігі,тәртібі10 бет
Банктер мен банктік емес мекемелердің несиелерін есепке алу21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь