20 ғ. Қазақ мектеп ашылу тарихы

Қазақтардың дәстүрлі білім жүйесі:
Жаңа әдістемелік мектептер
XIX ғасырдың бірінші жартысында қазақ өлкесінде зайырлы мектептер мен оқу орындарының ашылуы
XIX ғасырдың екінші жартысы . XX ғасырдың бас кезінде зайырлы мектептердің ашылуы
        
        XX ғ. Мектептердің ашылу тарихы.
Қазақтардың дәстүрлі білім жүйесі:
Қазақ халқы ерте заманнан-ақ білімді де сауатты болуға ұмтылған, надандық пен ... әжуа ... ... ... ... ... ... әдептілікті үйреткен, сауатты да білімді болуға баулыған. Бұған мысал ретінде қазақтар арасында деген мақал ... ... ... ... бас ... Қазақстанда халыққа білім беру ісі екі: діни және зайырлы бағытта жүргізілді. XIX ... орта ... ... ... ... мектептер мен медреселерде мұсылманша білім алды. Оларды негізінен молдалар оқытты. Оқу ата-аналарының қаржысы есебінен жүзеге ... ... ... ... ер ... ... ... медреселердің беделі күшті болды. Олар молдалар мен мектеп мұғалімдерін даярлады. Оқу мерзімі 3 -- 4 жылға дейін созылды. ... ... ... ... ... ... бастауыш білім алумен қатар философия, математика, медицина, тарих, тіл білімі (лингвистика) және астрономия жөнінде де едәуір хабардар болып шықты. Діни оқу ... ... ... бірі ... ... ... өнегесі мен адамгершілік қасиеттерді дарыту болды. 1870 жылдан бастап патша үкіметінің бастамасы бойынша медреселерде ... ... орыс ... ... ... ... ... сынып бөлмелері болды. Олар шәкірттер тұратын, дәрет алып, жуынып-шайынатын, сондай-ақ тамақтанатын бөлмелер еді. ... ... ... жасы 40-тан асқан адамдар ғана қабылданатын. Олардың медресені бітіргені туралы дипломының болуы талап етілетін. Кейіннен патша ... ... ... да өз бақылауына алуға тырысты. Мәселен, 1867 -- 1868 жылдардағы әкімшілік реформалар бойынша мектептер мен медреселер ашу үшін уезд ... ... ... алу ... болды. Патша үкіметі мұсылмандардың оқу орындарын ашықтан-ашық кемсітіп, қорлау саясатына көшті.
Жаңа әдістемелік мектептер:
XX ғасырдың бас кезінде дәстүрлі мектептер мен ... ... ... ... қанағаттандырудан қалды. Мұсылман мектептерін реформалау қозғалысы басталды. Оны ұйымдастырушылар жадидшілдер болды. XX ғасырдың бас кезінен бастап жаңа әдістемелік мектептер пайда бола ... ды. ... бұл ... ... ... белгілі түркі тілдес халық ағартушыларының бірі, қоғам қайраткері И. Гаспринский болды.
Жадидшілдер мектептерде арифметика, география, ... ... ... ... да зайырлы пәндерді оқыту қажеттігін дәлелдеді. Жаңа әдістемелік мектептерде білімді де білікті мұғалімдер сабақ берді, оларда қажетті оқу құралдары мен ... ... ... Оның ... ... әдістемесі де әлдеқайда тиімді еді Қазақстандағы ең алғашқы жаңа ... ... 1900 жылы ... ... ... Ондай мектептер Ақтөбе, Жаркент, Верный, Қазалы, Қостанай, Перовск, Семей сияқты басқа да қалаларда пайда бола ... ... ... ... ... жаңа ... мектептерде білім алып шыққандар болатын. Мәселен, Уфадағы медресесінде Б. Майлин, Орынбордағы медресесінде Қ. Болғанбаев және ... ... Абай ... та ... ... Риза ... жаңа ... оқыту мето- дикасын жақтаушы ұстаздардан дәріс алған болатын.Алайда жаңа әдістемелік мектептер елге кең көлемде тарай алмады. Патша ... жаңа ... ... ашылуына барынша қатты қарсылық көрсетті. Себебі ондай мектептерді панисламизм мен пантүркизмнің ошақтары деп білді. Соның салдарынан 1917 жылы ... ... 100-ге ... ғана жаңа ... ... бар ... ғасырдың бірінші жартысында қазақ өлкесінде зайырлы мектептер мен оқу орындарының ашылуы:
1813 жылы Омбыда, ал 1825 жылы ... ... ... ашылды. Кейіннен олар Сібір және Орынбор Неплюев кадет корпустарына айналды. Бұл оқу орындарына қазақ балаларын қабылдауға едәуір шек қойылды. Ұлты ... ... ... ... ... оқып үйренуге жіберілмеді. Омбы кадет корпусын белгілі қазақ ғалымы, зерттеуші әрі ағартушы Шоқан Уәлиханов бітіріп шықты.1841 жылы Бөкей ... ... ... ... бойынша алғашқы қазақ мектебі ашылды. Ол мектептің оқушылары орыс ... ... ... бірқатар шығыс халықтарының тілдерін, сондай-ақ ислам дінінің негіздерін оқып ... ... ... сабақ үйренуін Жәңгір ханның өзі тікелей бақылауға алып, тексеріп жүрді. Неғұрлым ... ... ... ол ... ... басқа да қалаларына оқуға жіберіп отырды. Казак станицаларында, бекініс-қамалдарда діни шіркеулер және казактардың балалары оқитын мектептер ... ... ... ... тым ... еді. Мұғалімдердің басым көпшілігін шала сауатты дьяктар, сондай-ақ қызметтік міндетін өтеген солдаттар мен казактар құрады.Жалпы алғанда, Қазақстанда ... ... беру ісі мен ... деңгейін қанағаттанарлық болды деп айтуға келмейтін. Зайырлы мектептер өте аз еді. ... ... ... ... және ... ... өмір ... жағдайында тұрақты мектептер ашу қиын болды.
XIX ғасырдың екінші жартысы - XX ... бас ... ... ... ... ... ... игерудің басталуына байланысты сауатты да білімді адамдарға деген сұраныс арта түсті. Сондықтан да 1850 жылы Орынборда оқу мерзімі ... жаңа ... ... ... Онда ... ... мен аудармашылар даярланды, орыс тарихы, математика, география, геометрия, сондай-ақ исламның негіздері ... Ал 1857 жылы ... ... ... да ... жылы ... ... да қалаларда орыс-қазақ мектептері ашылды. 1867 -- 1868 ... ... ... ... кейін және қоныс аударып келуші шаруалар қатарының арта түсуіне байланысты зайырлы мектептердің қатары көбейді. Олардағы оқу бағдарламаларын генерал-губернатордың өзі ... ... ... ... ... алып ... Қазақтардың балалары орыс поселкелері мен казак станицалары жанындағы мектептерде тегін немесе азын-аулақ ақы төлеп ... ... ... жылы ... ... ... ... 1879 жылы Торғай облысында алғашқы екі сыныптық орыс-қазақ мектебі пайда болды. 1883 жылы ... ... Ор ... қазақтарға арналған мұғалімдер мектебі түңғыш рет ашылды. Ол мектептің ашылуына Ыбырай ... ... ... ... зор ... ... ... барлық уездерде ауыл шаруашылық мектептері ашылды. Олар қазақ өлкесінде ... және ... ... ... ... ... 1887 жылы барлық жерде бірдей болыстық орыс мектептері пайда бола бастады. Ал 1891 жылы Торғай, Ақтөбе, Қостанай және ... ... қыз ... ... ... ... ашылды. 1892 жылдан бастап қазақ балалары үшін ауылдық көшпелі мектептер ұйымдастырылды.
XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап Омбы, Семей, Орал, Ақмола қалалары ... ... беру ... ... Қазақстандағы орыс тілді халықтың арасында сауатсыздардың пайызы тым жоғары ... Мұны 1897 ... ... ... ... көрсетті. Атап айтқанда, халықтың 8,1 пайызын ғана сауатты деуге болатын еді. Соның ішінде ерлердің 12 пайызы, ал ... 3,6 ... ғана хат ... ... ... ... қазақтардың пайызы бұдан да төмен болды. Ал мұсылманша оқып сауат ... дала ... саны өте көп еді. ... ... ... ... ... екеңдігі халық санағын өткізу кезінде есепке алынбады.Ресей империясы қазақтардың орта және жоғары білім алуына жол бермеуге тырысты. Сауатты қазақтардың қатары ... ... ... ... ... тезірек оянады деп қауіптенді. Мәселен, 1885 жылы ... орыс ... ... ... ... ... бірі ... былай деп ашықтан-ашық жазған болатын: . XIX ғасырда ауыл шаруашылық және ... ... ... ... Олар орта ... ... ... даярлап шығарды. Алайда Казақстанда бірде-бір жоғары оқу орны ашылған жоқ.
Жамбыл атындағы облыстық №7 ... ... ... ... ... ... А.
Тексерген: Абдикаримова Г.
Қарағанды - 2012.
Жоспар:
* Қазақтардың ... ... ... Жаңа ... мектептер
* XIX ғасырдың бірінші жартысында қазақ өлкесінде зайырлы мектептер мен оқу орындарының ашылуы
* XIX ғасырдың екінші жартысы - XX ... бас ... ... ... ашылуы

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық оқу орындарының ашылуы мен даму тарихы186 бет
Алып стадионның ашылуы4 бет
Бейметалдардың ашылу тарихы5 бет
Жасуша теориясының ашылуы8 бет
Радиоактивтіліктің ашылу тарихынан21 бет
Рутений, родий және палладий элементтері, ашылуы, табиғи изотопы6 бет
Солтүстік Американың географиялық орны. Ашылу және зерттелу тарихы18 бет
Қолма -қолсыз есеп ашылуының нысандары және олардың сипаттамасы24 бет
Ұлы географиялық ашылулар3 бет
"Л.Н.Гумилев- тарихшы ғалым және тарихи еңбектері"6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь