Көксерек

І. Кіріспе
“Көксерек әңгімесінің тақырыбы мен жазушының шығармаға келу жолы”.
ІІ. Негізгі бөлім.
а) Көксерек әңгімесінің құрылысы.
ә) Жазушы шеберлігі, шығарма тілі.
б) “Көксерек” әңгімесінің әлем әдебиеті мен типологиялық салыстырулар, зерттеушілер пікірі.
ІІІ. Қорытынды.
        
        Жоспар
І. Кіріспе
“Көксерек әңгімесінің тақырыбы мен жазушының шығармаға келу жолы”.
ІІ. Негізгі ... ... ... құрылысы.
ә) Жазушы шеберлігі, шығарма тілі.
б) “Көксерек” әңгімесінің әлем әдебиеті мен типологиялық
салыстырулар, зерттеушілер пікірі.
ІІІ. Қорытынды.
Пайдаланылған ... ... ... М. ... ... М. ... мен қасқыр жайында” 2004 ж.
3. Нұрғалиев Р. “Ақтау” ІІ том Алматы ... ... ... А. ... және ... (Эссе)
Рысбаева Г. “Ежелгі наным-сенім, фразеологизмдердің этнолингвистикасы”
Көксерек әңгімесінің тақырыбы мен
жазушының ой түйіні
Шығарманың тақырыбын оның идеясынан бөліп қарауға ... ... ... ... ... ... өзінің көркем шығармасына негіз,
арқау еткен өмір құбылыстарының түйінін ... дер ... ... ... ... кезеңінде өмірдің әр алуан
құбылыстарын зерттейді, тексереді. Әрине, бұл ... ... ... ... да, маңыздысы да, маңызсызы да, күрделісі де, кездейсоғы да ... де бар. ... бәрі ... ... ... ... жазушыны
өмірде болатын кез - келген құбылыс жаппай қызықтыра бермейді. Ол ... ... ... ғана ... ... көркем шығармаға негіз
болатын да сол - ... ... ... ... М.Әуезовтің «Көксерек»
әңгімесінің такырыбын таңдап алуының бір себебін жазушының жұбайы Валентина
Әуезова былай деп еске алады: «Бірде мен ... ... (1929 ... алдым. Сол күнтізбе Мұхтардың жазу үстелінің тұсында ілулі ... ... ... суретшінің салған суреті бар болатын - қысқы түн, қар
жамылған меңіреу дала, ... ... көз ... қар ... ... ... көрінеді. Ең алдыңғы қатарда түнде жортқан қасқыр тұр.
Міне, сол сурет Мұхтар Әуезовтің сонау жас бала ... ... ... ... есіне түсірген болу керек, енді ... күн ... ... осы ... ... ... ... өзінің «Көксерек» әңгімесін
жазған болатын». Бұл - жазушының таңдаған тақырыбы.
Қандай шығарма ... ... ... - идеяны үндейді. Идеясыз
көркем шығарма болмайды. Тақырып, оқиға және оның ... ... ... ... ... суреттеу әдістері - түптеп
келгенде, жазушының сол ... ... ... идеясына бағынады.
«Көксерек» әңгімесінде жазушы қасқырдың мінез-құлқы, өзіне тән ... ... етіп ... ... қоршаған табиғаттың өз заңы,
өзіндік ерекшелігі бар, оны ... ... ... қажет деген ойды
білдіреді. Сөйтіп бұл шығармада Мұхтар Әуезов табиғат пен адам ... ... ... идея етіп ... ... болмасын, идеяны таныту үшін ... ... өмір ... ... образ арқылы оқушылардың көз
алдына елестете, ой сезіміне әсер ете ... ... ... ... ... ... Айталык, көзін де ашып үлгермеген шақта қолға
түскен Көксеректі жетіле келе адамдарды жақтырмай, ... қаша ... ... ... ... суреттеуі Көксеректің түбінде өз
ортасына қосылуына оқушының көзін жеткізеді. Сол арқылы ... ... ойын да ... ... ... ... ... суреттеп отырған өмір
құбылысы болса, идея - жазушының сол өзі ... ... өмір ... ... келген ойы, сол өмір қүбылысына берген бағасы.
Әңгіме - оқиғаны ... ... ... қара ... ... ... шығарма. Әңгімеде әдетте бас-аяғы жинақы, тиянақты бір оқиға
айтылады. Онда алдымен адам, оның ... мен ... ... ... Аса
маңызды деген оқиға суреттелуі керек. Сөйтіп әңгіме көлемі ... ... ... үшін нағыз «Шеберлік мектебі». Кейіпкерлер көп
болмайды. Сюжет желісі бір арналы ширақ ... ... мен ... айқын
болады. Ол аз сурет арқылы көп жайды аңғартады.
Сюжет (французша, зат) - ... ... ... ... біртұтас
желісі. Оқиға дегеніміз адамдардың ... ... ... ... қарым-қатынасының көрінісі. Сюжеттің негізі - өмірлік тартыс,
кейіпкерлердің ... ... ... пен ... ... ... байланыс, сабақтастық бар.
Эпизод (грекше, кірістіру) - әдеби шығарма сюжетіндегі өз мәні бар
жеке оқиға ... ... ... ... бір ... ... көңіл бөліңдер; олардың шығарманың композициясын
құрайтынына назар аударыңдар.
- Қасқырлар мекені, ... ... ... ... ... ... ... Бөлтіріктер тағдыры. Қаталдық.
- Дала тағылары мен адамдар іс-әрекетіндегі ұқсастық.
- Көксерек ауылда. Оның адамдардан көрген жәбірі, жазасы.
- Көксерек және Құрмаш. Сәбидің таза ... ... ... ауылдан кетуі. Ұяластарымен тез табысуы. Тағылардың
тағылық істері.
- ... ... ... ... ... Қараадыр еліндегі мазасыздык.
- Құрмаштың қазасы. Көксеректің жазасын тартуы. Әже зары.
Аңшылық тақырыбы дүниежүзілік әдебиеттің ең бір ... ... ... Аң ... - ... ... шағына оралу, жабайы қауымына
инстинкті сағыныш ... ... тас ... ... әрекет;
аңшылық - мәңгілік робинзонада, ол тіршілік үшін күрес, қан төгу, бір
мақұлықтың екінші бір ... ... мен ... аңшы және ... ... ... ұғымдар.
Қан төгілу - әрі қылмыс, әрі мистика. Қанда ... пен ... ... әдебиетінде моби Дик болмаса Фолкнердің "Аю" повесі мен
Хеменгуэйдің "Шал мен ... ... ... еді деп ... ... ... ... "Көксерегі" қазақ әдебиетіндегі кіші проза жанрында
"сегіз қызым бір төбе ... бір ... ... ... Мелвилл Әуезов,
Фолкнер, Шолохов сынды ұлы жазушылардың шығармасында әр ... мен ... иісі ... ... ... - қыз иісі ерен ... ... түрде бұл цивилизацияның
темір етігі таптамаған, жат пиғылдардың әрі салқыны тимеген, ... ... ... мәдениетінің ерен бұла сүт аңқыған уыз иісі ... ... күн ... ... қоғалы көлдер, қом сулар жайлаған,
жарлысы мен байы тең кең ... ... ... ... ... бабаларымыздың
жұртында қалған жұрнағы тәрізді…
"Көксерек" әңгімесінің көк тәңірісіне қарап ұлитын символикасы да,
оның тілмен айтып ... ... да ... ... "Аю" ... ... ... өркениеттің басы - көктеп,
орман - тоғайды жойып, өзендерді ластап, ... ... ... ... болса, М.Әуезовте жыртқыштың күйреуі ... ... Бұл ... мұң, қара ... ақ қан қанды ... ... ... үкім ... аз ғана ұлттық
қайғы - ... мен ... ... ... аталы ана тілге, ата-баба поэзиясына төнген рухани апат
болатын, атсы - қазақша, баласы - орысша, ... - ... ... ... ... ... салмағын ауырсынудан туған зарға
ұқайтын.
Үмітсіз шайтан. Абайы, Мұхтары бар ұлт өз болмысын, ... ... ... ... ... ... үміт отын жандырарына шүбә жоқ.
"Көксеректегі" жазушының сүйіп жазған сөзі - көк. Көк ... ... ... ... Көк сөзі ... тәңір, аспан,
табиғат, шөп, от, кие, қасиет деген ұғымдардың да синонимі екені ... ... ... … , ... ... ... метафора ретінде
қарасақ, ол көшпенділер әулеті, қыр ... ... ... ... тазыларындай емін-еркін өскен халықтардың бейнесі, азаттық идеясы
елестейді.
Жас Мұхтардың көксерекке ... ... ... бар ... ... іші-бауыры жабыса мейірілденіп, сүйіп жазған себебі де сол бас ... ... ... ... еді. ... адам ... өзін
таниды. Сөйтіп дүниеге қарайды. Сөйтіп құдайын ... ... қыл, ... асса ... қыл" ... ... ... тану әдебиеттің қарызы тәрізді.
М.Әуезов асыл текті мұрагер еді, ол өзіне құдай ... ... ... күш ... ... ... ... оның трагедиясы
мен творчестволық бағын түсіну мүмкін емес.
Біздің кейбір әдебиетшілерімізде бір қызық адасу бар. ... ... ... ... ... Джек ... ... тиек етеді. Мұхтар
көксерек болса, Джек Лондон - Мартин Иден екенін ұмытпаңыз.
Мұхтар Әуезов пен ... ... ... бір ұлы ... мен
жүректің қанжылуы жазынан бір қатарға қоюға әбден болады. Мәселе олар бір-
бірін білді, я білмеді деген қарабайыр ұғымға ... ... ... түз тағысының құртымдай күшігіне деген ыстық махаббатына
ұқсайды. Көксерек келгенде Құрмаш балалығынан, еркелігінен күрт ... ... ... ... еді ... ... ... аңға тым биік сезімдермен қарайды. Мұнда дүниедегі
жан-жануардың бәрін сүйіспеншілікпен қабылдайтын құдайшыл, сәбилік пәк
көңілдің кіршіксіз таза ... ... мен ... нұры бар. ... ... ... бала ... құса …еді.
"Көксеректің" тұла бойы тұлған поэтика әсіресе, оның азаттық өмірі,
үйірмен жүргені, ... ... ... ... үшін көксерек жыртқыш емес,
панасыз, қорғансыз хайуан, құдай жаратқан киелі мақұлдығы.
Өзі өсірген күшік болған соң ... ... ... қасынан шығарғысы
келмейді.
Мазмұн мен форма - эстетикадағы негізгі категориялардың бірі. Бұл
ұғымды әдебиетке қатысты ... сөз ... ... ашып ... ... ... ұғымдардың арнасына мөлшерден тыс кең ыңғайға кету оп-
оңай.
Сюжет ... ... ... үшін ... оқиғалар жүйесін,
олардың характермен байланысын тиянақты зерттеу керек.
Көркем ... ... ... сан ... ... ... ... тұлға мен табиғат арасындағы сала-сала
байланыстар ... ... ... ... ... тануда
әдеби характердің маңызы зор. Характер - белгілі әлеуметтік-тарихи орта,
қоғамдық жағдайлардың әсерінен туып, қалыптасқан адам ... ... ... ... жан ... туынды" деп кінә тағылса бүгін
шедевр, гауһар деп аузымыздың суы құриды. Керемет! Ғажап! Неге ... ... Өзі бес ... ... екі ... бірінде көз алдынан
өтіп жататын тірлік суретінің қыр оқырманы үшін жаңалық болған ... ... ... - қу, ... - ... ... - қыран кейпінде, бір-ақ қырынан
бейнеленетін, эпостың ескі соқпағын бұзған М. ... ... жаңа ... ... ден ... объектіге бару алдында оны зерттеуші көзімен тексеріп, ыждағатпен
байыптап алатын, қалт жібермес машығын ескерсек, Әуезовтің мәшһүр ... ... - ... ... ... ... шек келтірмейді.
Эрнест Сетон - Томпсон әрі зоология саласындағы үздік ... ... Әр ... өмірлік материалын қолмен ұстап, көзбен ... ... ... өте ... ... ... ... малшылырды қан қақсатып, зар илеткен қандыауыз топтың
көкжал басшысы. Саған у, ... оқ, ... ... бірі ... ... ... та қарамайды, жарып жейтіні - мал, ... ... боп ... ... ... жоқ ... Әбден амалы
таусылған, титықтаған аңшы ең ақыры қақпанмен Аққаншықтың сілесін қатырады.
Аяғын кесіп алып, әрбір қарға адым ... ... ... маңына із
салады. Сыңарын, мұңдасын иісінен сезген Лобо қауіп-қатерді естен шығарып,
өлім тырнағына ілігеді.
"Виннипег қасқыры".
Қызыл өзен ... ... адам ... ... ... күшіктің
біреуінен басқасының түгел қылтасы қиылды. Жетім жалғызды трактиршінің ерке
баласы Джим ... ... ... кескен, босап кетсе ауыл иттерінен таяқ
жеп ... ... ... боп өсіп келе ... ... мерт ... өзіне
де талай қорлық көрсеткен Польдің түбіне жетеді ақыры.
Джек Лондонның "Ақ азуы".
Джек Лондон қасқыр әлемін бейнелеуде Жалғызкөз бен ... ... ... Көк ... жаңа өмірі индеецтер қолына түскеннен
кейін басталған. Ендігі аты – Ақ азу. Джек ... ... ... ... ... орта моралін айыптау, адамдар арасындағы қым-қиғаш сырларға
емеурін жасап, ... ... ... ... от ... ... ойың
тұтанып жүре береді.
М. Әуезов "Көксерегін" оқығанда есіңізге осы ... ... ... ... қарай бастайсың. Әуендес көріністер,
үндес сарындар, реңдес бояуларды табу қиынға соқпайды. ... ... ... ... ... түскен күшік, иттердің ... ... ... ... ... ... ортасына қайта қашып барып
топ бастаған көкжал, кісі ... ... ... адам ... ит ... тапқан қасқыр. Бұл бір жазушы екінші жазушыдан жиендік жасап, ... ала ... ... ... өзгермес қалып емес, құбылыс сипатынан,
объекті ерекшелігінен туған жалпы ұқсастық.
Әуезов "Көксерегі" - реалистік әдебиет ... ... ... ... сан ... бояулар мүмкіндігін өз мұратына орай
өнерпаздықпен шақырту арқылы жазылған жаңа тынысты ... ... ... мол ... сыйдырған.
"Көксерек" повесі шағын-шарпы сегіз тармаққа бөлінген. ... ... сом ... өз алдына жеке картина іспетті,
әрқайсысында әр түрлі баяндау, ... ... ... ... ... сайы ... ... қабат-қабат адырлар,
жақын төбелердің барлығын аласа боз қараған, тобылғы басқан".
Қара қарындашпен қара ирек салғандай, суық ... ... ... ... май айының салқын лебі еседі. Бастары көгеріп, түрленіп
қалған қалың қарағай жел лебінен сыбдыр-сыбдыр қағып, ... ... ... ... жас шөптердің иісі келеді".
Иен даланың тірлік белгісін аңғартатын бояулар.
Әкелді.
Молайды.
Көбейді.
Түсіп жатты.
Жыбырлады.
Қадалды.
Бес сөйлемнің соңғы ... Бәрі ... ... қимылды
білдіретін баяндауыштар. Әр сөйлем - жеке ... Әр ... - жеке ... түсіріп жатқан секілді. Ия түсіріп жатыр. Бөлтіріктің ... ... ... ... ... ... бұл.
Адам - бөлтірік - орта. Бұл үшеуін автор ... ... ... ... ... ... ... құбылтып, өзгертіп отырады.
Кісі қасында өскен қасқыр ... ... ... орта ықпалы
бірінші қатарға шығарылады. Әжептеуір жинақталған мотивті Әуезов қазақ
топырағына, ... ... ... ... ... шертеді.
Бөлтіріктің өсуін бейнелегенде, автор натуралистік, ... ... ... ... ... ... ... ықпал
әсерінен болған жәйттерге назар аударады. Көксеректің үлкен иттерден, қатын-
қалаштан көрген жәбір жарасы ... ... ... ... жалғыз Құрмаш
қамқорлығы жүректегі мұзды жібіте алмаған. Қайта шапқан қасқырлар артынан
еріп Көксеректің дөң асуы оның ... ... ... ... ... ... ... тепкіден бетер еріксіздік торына түскен қырдың дүлей
перзентінің ... ... ... ... иен ... ... іздеуі жаратылыс заңы еді. Бірақ кәсібі бір ... ... ... ... ... оп-оңай тобына қосып алмасы түсінікті.
Ауылға оралғандағы сұры: "Бұл келгенде Көксерек екі ... ... , ... үсті-басы батпақ болып сыбағысқан, сабалақ жүдеу пішінімен
келді". ... ... ... сәтіндегі құбылыстарды жазушы көрсетпей
тастап кеткен қысқа ... ... ... жартысы, бесінші, алтыншы тармақтар түгелдей
Көксеректің ... ... ... ... ... ... Дауылды
қара суықта ауылдан құйрық кесіп, мүлде кеткен Көксеректің түйсігін жазушы
кішкентай деталдар - ... ... аяз, ... ... ұшын ... ызғар
арқылы сездіреді. Көп сурет Көксеректің көзімен берілген.
Жүйесі үзілмей отыратын әрекеттермен астарлы ... ... ... жетектейді.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Әуезовтың «Көксерек» повесінің танымдылық сипаты17 бет
М.О.Әуезов шығармаларындағы адам мен табиғат тақырыбы64 бет
Әуезов Мұхтар Омарханұлы5 бет
Алматы облысы Көксу ауданы «Үйгентас» ЖШС топырақтары және оларды ауылшаруашылығында пайдалану55 бет
Баяу кокстеу процесі14 бет
Коксты кептіру12 бет
Көкшетау поэмасы13 бет
Көкшетау–Бурабай аймағына жалпы сипаттама39 бет
Көкшетау–Бурабай курортты шаруашылығының рекреациялық жағдайлары54 бет
Көмірледің қабаттық кокстелуі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь