Адам қабілеті

1. Қабілеттің анықтамасы.
2. Құрылымы.
3. Қабілет деңгейі және түрлері.
4. Қабілеттер концепциялары
        
        Қабілет
1. Қабілеттің анықтамасы.
2. Құрылымы.
3. Қабілет деңгейі және түрлері.
4. Қабілеттер концепциялары.
1. Адамның қабілеті жайлы сөз болғанда оның іс-әрекеттің ... ... ... алу мүмкіндіктері есте болады. Мұндай мүмкіндіктер іс-
әрекеттерді меңгеруде ... ... ... ... ... ... тең ... (дайындық деңгейі, білім, дағды, білік,
жұмсалған уақыт, ... дене ... ... кісі ... ... қарағанда істе мейлінше жақсы нәтиже көрсетеді.
Қабілетті адамның жетістігі — оның нервтік психикалық ... ... ... ... ... нәтижесі болып
табылады.
Кез келген іс-әрекет күрделі де сан ... ... ... Ол ... және физикалық қуатына әр түрлі талап қояды. Егер жеке адамда
бар қасиеттер жүйесі осы талаптарға сай ... онда ... ... ... дәрежеде орындай алады. Егер осындай сәйкестік болмаса, онда
индивидте қабілет болмағаны.
Міне, сондықтан қабілетті ... ... бір ... (заттың
түстерін жақсы айыру, пропорцня сезімі, музыкалық есту т. б.) шатастыруға
болмайды. Қабілет әр ... де жене адам ... ... ... ... ... сай және онда ... көрсеткішке
жетуді қамтамасыз ететін жеке адам қасиеттерінің синтезі деп ... ... және жеке ... зор ... ие. ... ... өнердің дамуында әлеуметтік объективтік жағдайлармен ... ... де ... орын ... Осы ... ... ... дамуын жеделдетеді, еңбекте творчестволық ... оған ... және ... ... ... ... әрқайсысының құрылымы бар, ондағы басты және ... ... ... ... сурет өнерінің тірек қасиеті әрекет
үстінде дамып ... көру ... ... ... ... пен ... форманы, пропорцияны, сызықтарды (линияларды) жоғары
дәрежеде сезгіштігі. ... ... ... ... ... да, сондай-ақ дамыған бейнелік ес те жатады. Жетекші қасиеттерге
көркем творчестволық қиялдау қасиеттері ... ... ... ... ... елеулі нәрселер көзге түседі, ... ... ... ... тың композиция жасалады. Белгілі бір эмоциялық күй
және қабылданатын, суреттелетін ... ... ... ... ... қажетті фон міндетін атқарады.
3. Қабілеттердің құрылымы жеке адамның дамуына тәуелді. Қабілеттердің
дамуын репродуктивтік және творчестволық деп ... екі ... ... ... ... ... адам ... игеруде, іс-әрекетті
меңгеруде, оны белгілі үлгіде жүзеге асыруда жоғары іскерлік көрсетеді.
Қабілеттің дамуының ... ... адам ... соны ... ... ... бұл ... метафизикалық тұрғыдан қарастыру дұрыс емес.
Біріншіден, репродуктивтік әрекеттің қандай ... де ... ... ал творчестволық әрекетке репродуктивтік енеді, мұнысыз
творчество болмайды. Екіншіден, қабілет дамуының ... ... ... ... нәрсе емес. Білімді және іскерлікті ... ... ... ... ... екіншісіне
«ауысып» отырады, осыған орай оның ... ... да ... ... өте ... адамдардың өздері де өмір жолын біреуге
еліктеуден бастағаны, тек тәжірибеге ие ... ... ғана ... белгілі.
Қабілеттің дамуы мен көрінісінің ең жоғары деңгейі «талант», «дана»
деген терминдермен аталады. Талантты және дана адамдар ... ... зор ... мәні бар ... ... Дана адам ... өнер,
өндіріс, ғылым саласында бұрын-соңды болмаған, соны жаңалықтар ашады.
Талантты адам да ... ... ... ... ... ... ... тәсілдері шеңберінде жасайды.
Таланттылық даналықтың қалыптасуына аса қолайлы жағдайлар жеке адамның
жан-жақты дамыған кезінде туады. Мәселен, ... да ... ... творчестволық қызметтегі даналықтың және адамның жан-жақты
дамуының үлгісі болып табылады.
Қабілетті осындай ... қоса оның ... ... ... ... бөлу ... Әдетте, психологияда осы бағытта
жалпы және арнаулы қабілеттерді зерттейді.
Жалпы қабілет ретінде жеке ... ... ... жеңіл де
нәтижелілігін салыстырмалы түрде қамтамасыз ететін интеллектуалды қасиеттер
жүйесі ұғынылады. Шетел психологиясында ... бұл ... ... ... бұл ... ... ... сөздің мағынасын береді.
Арнаулы қабілет — іс-әрекеттің, мәселен, әдебиет, сурет өнері, музыка,
сахна өнері т. б. ... ... ... ... ... жеке адам қасиеттерінің жүйесі.
Қабілеттің аталған осы екі түрінен басқа практикалық іс-әрекетке
қабілеттілік ... ... ... де ... ... ... ... ұйымдастырғыштық, педагогтық қабілеттер кіреді. Қабілеттердің
осындай жіктелуінің негізінде ... ... ... ... ... ... ... өзіндік талап, тілектерін ажырата білушілік
жатады.
Буржуазиялық психологияда ... ... ... ... ... ... ... бірі екіншісін жоққа ... ... ... бар. ... ... ... қабілеттің ең төменгі түрі,
ал ақыл-ой қабілеттері онын ең ... түрі ... ... ... ... тап ... ... атаулыға, практикаға менсінбей
қараушылығы байқалады.
Өмір шындығының көрсетуі басқаша.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... Адамның жалпы қабілетінің жақсы жетілуі оның арнаулы
қабілетінің ... ішкі ... ... Арнаулы қабілеттер өз
тарапынан белгілі жағдайларда ақыл-ойдың (интеллект) ... ... ... әр түрлі: әдеби, математикалық, ғылыми, өнерлік қабілеттері
жоғары дәрежеде дамыған жеке адамдар аз кездеспейді. Бұл жайт ... ... ... ... концепциясының жалған екендігін көрсетеді.
Үшіншіден, практикалық қабілеттер творчестволық әрекетте жоғары
деңгейде дамыған интеллектісіз дамымайды және іс ... ... ... ... ... ... үлкен ғылыми дарынмен
байланысты, дарынды өнертапқыш жиі-жиі өндіріске ғана ... ... ... ... ... ғалымда үлкен конструкторлық қабілет те болуы
мүмкін (Жуковский, Циолковский, Эдисон, ... т. б.). ... ... ... да ... ... да, ... да белгілі
бір талап қояды. ... тар ... ... ... ... ... ... емес екені осыдан шығады. Тек жеке адамның жан-жақты дамуы
ғана ... және ... ... ... ... қалыптасуына көмегін
тигізеді. Бұдан, әрине, адам қабілеті мен бейімділігі байқалған ... ... ... қорытынды шықпайды.
Демек нұсқалып отырған жіктеудің реалды негізі бола ... ... ... ... ... жеке ... әрқайсысында жалпы және
арнаулы компоненттері ескерілуі тиіс.
4. Психологияда қабілеттердің үш концепциясы бар. Олардың бірі ... жеке ... ... анықталған қасиеттері, олардың көрініс
беруі және дамуы атадан мұра ... ... ... ... ... ... ... буржуазиялық маман психологтар ғана емес, сондай-ақ ғылым
мен өнердің (математиктер, ... ... ... ... де
қуаттайды. Мұның біріншілері өз көзқарастарын нақты зерттеулерден алған
деректермен дәлелдегісі келеді. ... XIX ... өмір ... ... тұқым қуалаушылық жолымен болатынын көрнекті қайраткерлердің
өмірбаяндарын зерттеу ... ... ... ... ... дамытқан Котс (XX ғасыр) адам дарынының деңгейін белгілі адамдарға
энциклопедиялық сөздікте берілген орын ... ... ... мен ... ... қуалайды, ал қоғамның айрықша жағдайлы топтарының өкілдерінде
мұндай мұра ерекше мол деген тұжырымға келген.
Осы ғалымдардың зерттеу методикасының ... ... ... ... ... бір ... айта кету ... Кезінде В. Г. Белинский
табиғат ... ... ... ... ... ... ... болатын.
Ал халықтан шыққан атақты адамдар есімінің тарихта аз болу себебі — ... ... ... ... ... әділетсіздікпен күрес жолында
қажып қаза болуынан танылмай, қор болып өткендігінен деп түсіну қажет.
Қабілеттілік адаммен бірге туады ... ... ... кездегі
өкілдері өз пікірлерін бір аналық ұрықтан пайда болған егіздерді зерттеу
арқылы дәлелдеуге тырысуда. ... ... ... ... ... Егіздердің ақыл-ой сапалары мен мінез-құлқының кейбір ұқсастық
жақтары негізінде олар қабілеттіліктің ... ... ... ... ... ... Тұқым қуалаушылықтағы бірдейлік қабілеттердің де
бірдейлігіне әкеледі деп тұжырымдады фашизм идеологтары. Бірақ, ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз еді, екіншіден,
кейбір егіздердің қабілеті мен мінез-құлқында байқалған айырмашылықтар бұл
қорытындыға қайшы келіп жатты.
Қабілеттілік тұқым қуалайды ... ... ... ... өмір ... ... отыр. Мұнымен бірге атақты адамдардың
өмірбаяндарын объективті тұрғыдан талдау көп жағдайда көрнекті адамдардың
ерекше ... жоқ ... ... ... ... ... мен ... дарындылық көрсетпегенін дәлелдейді. Бұған
бірнеше музыкант пен ғалымдар ... ғана ... ... ... теория капиталистік елдерде еңбекшілерді
кемсіту үшін кеңінен пайдаланылады. Мәселен, батыс ... ... ... ... ... ... ... қабырғасында өту жолының
әлеуметтік айырмашылықтары» (1959) дейтін еңбегінде қабілеттіліктің өскен
ортаға тәуелділігі шамалы, ол ... ... орын ... ... ... ... деп ... Сонымен бірге ол үстем тап
өкілдері балаларының қабілеттілік мүмкіндігі жоғары, ал ... ... ... ... жұмысшылардың балаларының мұндай болмайтындығын
дәлелдегісі келеді. Г. Вальтер кәсіп иелері мен интеллигенцияның белгілі
топтары өкілдерінің балаларынан 94,6%-і ... оқу ... түсе ... ... ... ... ... оқуға түсе алады деген цифрлық
дерекке сүйенеді. Қалғандарының қабілеті жоқ ... ... ... түсе ... Тіпті қоғамның төменгі сатысында тұрғандардың
59%-нің балалары элементарлық ... ... де ... ... ... ... оған ... жетеді дейді автор. Біле тұра жасалынған ... ... ... сөз ... ... ... мәні жоқ, бұған қарсы
мысал ретінде ГДР-дегі халық ағарту жүйесінің ісін, ондағы еңбекші халықтың
балалары орта және жоғары ... ... ... ... ... ... айту да ... жеке адам қасиеттері тұқым қуалайды дейтін теория сымақ даму
проблемасын жоққа шығарады, буржуазияның реакциялық ... ... ... ... прогресшіл пиғылдағы ғалымдарының да тұқым ... ... ... атап ... жөн. Мәселен, швейцария психологы ... осы ... ... орай ... ... бас тарту қылмыс болар
еді деп атап айтқан. Алдыңғы ... ... ... Б. ... ... ... да ... және принципиалдылықпен қарсы тұрады. «Көп типті
мектепке ... ... алу ... ... таптарға бөлінген қоғамға
қызмет етеді, онда өзінің барлық азаматтарының қабілетін пайдалануға ... ... да ... ... шек қойылады. Қоғамның әлеуметтік
құрылымы саудада, өндірісте, ... ... ... мен ... ... ... да ... адамдардың шағын тобының еншісіне
тиетіндей болып ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Spirulina platensis клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері35 бет
Ішкі нарықтағы тауар мен қызметтің бәсекелікке қабілеті76 бет
Айырғыштарды газ және сұйық бойынша өткізу қабілетіне есептеу5 бет
Балалар қабілетін ертегі арқылы дамыту7 бет
Банк қарыздарының есебі және ұйымның несие қабілетін талдау83 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ойлау қабілетін дамыту ерекшеліктері48 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық қабілетін жазба жұмыстары арқылы қалыптастыру жолдары63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь