Мұнай өнімдері

Мұнайдың физикалық қасиеттері. Мұнай — жанғыш, қара.қоңыр түсті өзіне тән иісі бар май тәрізді сұйықтық, ол судан жеңіл және суда ерімейді.
Мұнайдың негізінен көмірсутектер қоспасы екеніне тәжірибеде көз жеткізу қиын емес. Егер мұнайды 31.суретте көрсетілгендей құралда қыздырсақ, оның жеке заттарға тән белгілі бір температурада емес, температураның кең аралығында айдалатынын байқауға болады. Жайлап қыздырған кезде ең алдымен молекулалық массасы аз, содан кейін жоғары температурада молекулалық массасы үлкен заттар айдала бастайды.
Құрамы. Мұнайлардың құрамы бірдей емес. Бірақ олардың бәрінде де көмірсутектің үш түрі — алқандар (көбінесе қалыпты құрылысты), циклоалқандар және аромат қосылыстар кездеседі, бұл көмірсутектердін мөлшері әр мұнай кендерінде әр түрлі болады. Мысалы, Маңғыстау мұнайы алқандарға, Баку аймағындағы мұнай циклоалкандарға бай келеді.
Мұнайда көмірсутектерден басқа аз мөлшерде құрамына оттегі, азот, күкірт және басқа элементтер кіретін органикалық қосылыстар болады. Ным (смола) және асфальт заттары түрінде жоғары молекулалық қосылыстар да бар. Мұнай құрамында жүздеген әр түрлі қосылыстар болады.
Мұнай өнімдері. Зауыттарда мұнайды айдау арқылы оны жеке фракцияларға бөледі: 40.200°С аралығында қайнайтын құрамында С5—С11 көмірсутектері бар бензин алынатын, 150.250°С аралығында қайнайтын, құрамында С8—С14 көмірсутектері бар лигроин; 180.300°С аралығында қайнайтын С8—С14 көмірсутектері бар керосин; бұлардан кейін газойль алынады. Бұлар — ашық түсті мұнай өнімдері деп аталады.
Қолданылуы. Бензин поршенді двигательдері бар автомобильдер мен ұшақтарға жанармай ретінде қолданылады. Сонымен қатар майға, каучукқа еріткіш ретінде, матаны тазартуа, т.б. пайдаланылады. Лигроинды тракторға жанармай ретінде қолданады. Керосин — трактор, реактивті ұшақтар мен зымырандардың (ракеталардың) жанармайы. Газойль дизель жанармайы ретінде пайдаланылады.
Мұнайдан ашық өнімдерді айдағаннан кейін, қара түсті, тұтқыр мазут деп аталатын сұйықтық қалады. Қосымша айдау арқылы мазуттан жағар майлары алынады. Бұдан басқа, мазутты химиялық әдіспен өңдеу арқылы бензинге айналдыруға болады
        
        МҰНАЙ. МҰНАЙ ӨНІМДЕРІ
Мұнайдың физикалық қасиеттері. Мұнай — жанғыш, қара-қоңыр түсті өзіне
тән иісі бар май тәрізді сұйықтық, ол судан жеңіл және суда ... ... ... ... екеніне тәжірибеде көз
жеткізу қиын емес. Егер ... ... ... ... оның жеке заттарға тән белгілі бір температурада ... кең ... ... ... ... ... ... ең алдымен молекулалық массасы аз, содан кейін жоғары температурада
молекулалық массасы үлкен заттар айдала бастайды.
Құрамы. Мұнайлардың ... ... ... Бірақ олардың бәрінде де
көмірсутектің үш түрі — ... ... ... ... және ... ... ... бұл көмірсутектердін
мөлшері әр мұнай кендерінде әр ... ... ... Маңғыстау мұнайы
алқандарға, Баку аймағындағы мұнай циклоалкандарға бай келеді.
Мұнайда көмірсутектерден басқа аз ... ... ... азот,
күкірт және басқа элементтер кіретін органикалық қосылыстар болады. ... және ... ... ... ... молекулалық қосылыстар да бар.
Мұнай құрамында жүздеген әр ... ... ... ... ... ... айдау арқылы оны жеке фракцияларға
бөледі: 40-200°С аралығында қайнайтын құрамында С5—С11 ... ... ... ... аралығында қайнайтын, құрамында С8—С14
көмірсутектері бар лигроин; 180-300°С ... ... ... бар керосин; бұлардан кейін газойль алынады. Бұлар — ... ... ... деп ... ... ... ... бар автомобильдер мен
ұшақтарға жанармай ретінде қолданылады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... т.б. пайдаланылады. Лигроинды тракторға
жанармай ретінде қолданады. Керосин — трактор, реактивті ... ... ... жанармайы. Газойль дизель жанармайы ретінде
пайдаланылады.
Мұнайдан ашық өнімдерді айдағаннан ... қара ... ... мазут деп
аталатын сұйықтық қалады. Қосымша айдау арқылы мазуттан жағар ... ... ... ... ... ... ... арқылы бензинге
айналдыруға болады (кейінгі тақырыптардан ... ... ... ... отын ретінде пайдаланады.
Мұнайдың кейбір іріктемесінен қатты көмірсутектер ... ... ... және ... ... араластырып вазелин алады.
(Парафин мен вазелиннің қайда қолданылатынын естеріңе түсіріңдер.)
Бензиннің детонацияға төзімділігі. Бензиннің аса маңызды ... — оның ... ... ... ... үшін ... ... автомобиль двигателінің
қалай жұмыс істейтінін еске түсірейік. Двигатель цилиндріне бензин буы мен
ауа қоспасы сору арқылы барады, ... ... ... ... ... от ... Көмірсутектер жанғанда түзілетін ... ... және ... істейді. Бензин буының ауамен қоспасы
қаншалықты қатты ... ... ... ... күшті болады
және жанармайды да аз ... ... ... ... ... ... ... алмайтыны анықталды. Кейбір көмірсутектер сығылған
кезде күні-бұрын от алады және қопарылыс түрінде өте ... ... ... ... ... ... ... дүрсілдеген дыбыс
шығады, детальдар уақытынан бұрын ... ... ... ... ... ... жануы детонация деп аталады.
Құрылысы қалыпты алкандар детонацияға өте төзімсіз ... ... ... қанықпаған және аромат көмірсутектер
детонацияға төзімді. Олар жанғыш қоспаның қатты сығылуына жол ... ... ... двигательдер жасауға мүмкіндік туғызады.
Бензиннің детонацияға төзімділігін есептеу үшін октан шкаласы жасалды.
Бензиннің әрбір іріктемесі белгілі бір ... ... ... ... өте ... ... (2,2,4-триметилпентанның)
октан саны 100-ге тең деп алынады. Өте оңай ... ... саны — 0. ... мен ... ... ... ... олардың
құрамындағы изооктанның (проценттік) мөлшеріне тең ... ... ... ... октан санын анықтайды. Егер
бензиннің октан саны 76 болса, ондай бензин ... 76% ... мен ... ... ... ... ... алады.
Мұнайдан бөлініп алынатын бензин әсіресе тармақталмаған алкандарға бай
болса, оның салыстырмалы түрде октан саны төмен болады. ... ... ... ... танысамыз), октан саны едәуір жоғары бензин
алады.
Іс жүзінде этилденген бензин жиі пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... ...... ... Рb(С2Н5)4
қосылады. Этилденген бензин жанған кезде одан бөлінетін қорғасын цилиндрдің
қабырғасына қонып және двигательді ... үшін оған тағы да ... ... ... қосады. Осындай қоспа жанған кезде қорғасын
пайдаланылған газдармен ... ... РbВr ... ұшып шығады және
айналадағы ортаны ластайды, сондықтан үлкен қалаларда ... ... тиым ... ӨНЕРКӘСІПТІК ӨҢДЕУ
Енді халық шаруашылығына қажетті мұнай өнімдерінің өнеркәсіпте қалай
алынатынымен танысайық. Табиғи мұнай құрамында су, минералды тұздар және ... ... ... ... ... ең ... ... тұзсыздандырып және басқа да қоспалардан тазартады.
Мұнайды айдау. ... ... ... бір ... кейін екінші
фракциясын зертханадағыдай іске асырып, мұнай өнімдерін алу әдісі ... үшін ... Бұл ... өнімділігі өте төмен және
көмірсутектердің молекулалық массаларына сәйкес ... дәл ... ... ... ... істейтін қондырғыларда мұнайды айдау
әдісінде мұндай кемшіліктер жоқ.
Қондырғы мұнайды қыздыратын пештен және ректификациялық ... ... ... ...... ... температураларына
сәйкес көмірсутектер қоспаларына — бензинге, лигроинге, керосинге және ... ... ... ұзын ... бар. Пеш ... ... газ жағу ... Ирек түтікке үздіксіз мұнай, келіп тұрады, онда ... ... ... ... және ... пен бу қоспасы түрінде
ректификациялық колоннаға түседі.
Ректификациялық колонна — ... 40 ... ... ... Ол ... бар, тәрелке деп аталатын, көлденең орналасқан
бірнеше қалқандардан тұрады. Мұнай булары ... ... ... ... және ... ... арқылы өтеді. Өзінің қозғалысымен
жоғары көтерілген сайын булар біртіндеп салқындап, сұйық күйге ... ... ... бірінші тәрелкеде сұйылып, газойль фракциясын,
ұшқыш көмірсутектер ... ... ... ... ... ... лигроин фракциясы жиналады, өте ұшқыш көмірсутектер бу күйінде
колоннадан шығады да, конденсацияланғаннан ... ... ... бір бөлігі жұмыс тәртібін арттыру үшін қайтадан колоннаға
жіберіледі.
Колоннаға түсетін мұнайдың ... ... ... арқылы төмен ағып
түседі де мазут түзеді. Мазутпен бірге қалып қоятын ... ... ... үшін, төмен ағып бара жатқан мазутқа қарама-қарсы өте
ыстық бу ... ... ... мазут жоғары көмірсутектердің көп мөлшерінің
бағалы қоспасы болып табылады. ... ... ол, ... ... алу
мақсатымен қосымша өңдеуге үшыратылады. Айдау ... ... ... ... сірә ... ... кездегідей 350°С-қа дейін
ғана қыздырмай, одан едәуір жоғары температурада қыздыру керек шығар. Бірақ
мазут құрамына кіретін ... ... ... қатты
қыздыруға шыдамай, ыдырай бастайды екен. Сондықтан айдауды төмен қысымда
вакуум ... ... ... ... ... біршама төмен температура кезінде бу ... ... ... фракцияларға бөлінеді. Мазуттың айдалмайтын бөлігі — гудрон ... ... ... ... мен мазут айдайтын қондырғыны, әдетте, атмосфералық ... ... ... ... Оның ... ... мұнай, вакуумдық
бөлігінде мазут айдалады.
Мұнай өнімдерін крекингілеу. Мұнай айдау кезінде ... ... ... ... өсіп бара ... қажетті өтей алмайды. Мұнай өңдейтін
өнеркәсіптің ... ... ... ... ... табу ... ... міндет туды. Оны қалай шешуге болады?
Жоғары температурада ... ... ... ... ... ... ... естеріңе түсіріндер. Бензинді
қосымша алудың көзі де осы ... ... Егер ... ... ... қыздырған кезде ұсақ молекулаларға ыдырайтын болса, онда
осы жолмен бензин ... ... ... ... ... ... Осы
құбылыспен тәжірибеде танысайық.
Күшті жалында қыздырылған темір түтікке құйғыштан (воронкадан) керосин
немесе жағармайды тамшылатып құяйық. Біраздан кейін U ... ... ... суға ... цилиндрде газ жиналғанын көреміз. Бұл — ... ... ... ... ... ... Алынған өнімдерді
зерттеу арқылы да бұл қорытындыны дәлелдеуге болады. Түзілген сұйықтық та,
газ да ... суды ... егер ... өнім ... болса, түссіздендірмейді.
Мұнай өнімдерінің крекингісін екі әдіспен: қыздыру (470-550°С) немесе
бір мезгілде қыздыру және ...... ... әсер ету
арқылы жүзеге асыруға болады. Қазіргі кезде крекингтің катализдік нұсқасы
аса кең таралған. Ол біршама ... ... ... ... ... жүргізіледі және жоғары сапалы бензин алуға мүмкіндік береді.
Катализдік крекинг жағдайында айрылу реакцияларымен қатар ... яғни ... ... көмірсутектердің тармақталған
көмірсутектерге айналу реакциясы да жүреді.
Изомерлену түзілетін бензиннің сапасына әсер ... ... ... ... ... бензиннің октан санын
жоғарылатады.
Катализдік крекингіні техникалық тұрғыдан ... ... өте ... ... процесі кезінде көмірсутектер айрылуының ұшпайтын өнімдері
катализаторды тез қаптап, басқаша ... ... ... ... ... ол өзінің активтігін жоғалтатын болды. Осыған байланысты ... және ... ... ... ... ... ... келтіруге тура келеді.
Крекинг-процесті өнеркәсіпте іске асырудың келешегі жоқ сияқты ... ... ... ... өнер ... келді. Катализатор айналымы
принципі бойынша жұмыс ... ... ... шығарылды: катализатор
реактордан үздіксіз регенераторға түседі, онда өзінің активтігін ... ... ... ... үздіксіз реакторға барады. Бұдан басқа,
процесті "қайнау қабатында" жүргізетін әдіс іске асырылды (сендерге ... ... ... шығып жатқан шикізат (газойль) қыздырылған шаң ... ... да ... ... ... ... ... Реактордың сыйымдылығы үлкен болғандықтан, ағыс жылдамдығы бірден
төмендейді және ... ... ... жатқан сұйықтықтағыдай тығыз
емес қабат түзеді. Крекингтің негізгі процесі де осында өтеді.
Крекинг өнімдері реактордың ... ... ... ... ... ол ... катализатордың ілесе келген бөлшектерінен босайды
және одан әрі ректификацияға түседі.
Крекинг процесінде кокспен қапталған ... ... ... ол ауа ... ... ... ... Регенераторда
тағы да "қайнау қабаты" принципі бойынша катализатордағы қоспалар өртеледі.
Содан кейін катализатор ... ... ... араласады да,
реакторға барады.
Мұнайды осылай комплексті өңдеу ... ... ... даму
деңгейін көрсетеді.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алдын ала қыздырылған мұнай және мұнай өнімдерін айдау10 бет
Дағдарыс жағдайында мұнай өнімдері нарығының жағдайы мен даму болашағын талдау69 бет
Жетібай мұнай кенішінің топырақ, өсімдік құрамындағы мұнай және мұнай өнімдерін, ауыр металдарды анықтап, қоршаған ортаны ластау деңгейін зерттеу26 бет
Зертханалық жағдайда топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен (дизель жанармайы мысалында) ластануы жағдайындағы (Heliantus annuus L. және Avena sativa L) өсімдіктерінің вегетативтік мүшелерінің анатомиялық құрылымының өзгерістерін зерттеу жолдары50 бет
Косметикалық заттардың құрамындағы мұнай өнімдерінен тұратын көптеген химиялық заттар және жеке гигиена15 бет
Магистральдық мұнай және мұнай өнімдері құрылғыларының құрамы16 бет
Маңғыстау өңіріндегі экожүйелер компоненттерінің мұнай және мұнай өнімдерімен ластануын экологиялық сараптау43 бет
Мұнай газ өнімдерін сақтау резервуарлары2 бет
Мұнай және мұнай өнімдерін тұзсыздандыру26 бет
Мұнай және мұнай өнімдерінің биологиялық әсері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь