Ахмет Байтұрсынұлы жайлы

XX ғасырдың басында қазақ халқы аса ірі қоғамдық.саяси өзгерістермен қатар ауқымды рухани жаңғыруларды да бастан кешті. Ұлттық мәдениет пен әдебиеттің, білім мен ғылымның туын көтерген, жұртшылықтың санасына демократиялық ойлар сіңіріп, алға жетелеуге ұмтылған зиялы топ қалыптасты. Халықтың зердесіне сәуле түсіріп, санасын оятқан осы топтың рухани көсемі Ахмет Байтұрсынов еді.
Қазақ әдебиеті мен әдебиеттану ғылымының, тіл білімінің атасы, ұлы түрлендіруші.реформаторы атанған ол өзінің алдындағы Шоқан, ЬІбырай, Абайлардың ағартушылық, демократтық бағыттарын жалғастыра отырып, өз заманындағы тұтас бір зиялы қауымның төлбасы болды.
Өмір жолы. Ахмет Байтұрсынов 1873 жылы 18 қаңтарда қазіргі Қостанай облысының Торғай өңіріндегі Сартүбек деген жерде дүниеге келеді. Әкесі Байтұрсын Шошақұлы намысқой, сергек, еті тірі адам болады. Сол себепті де Байтұрсын мен оның ағайындары патша өкіметінің өкілі — уезд бастығын соққыға жығып, түрмеге қамалады. Бұл оқиға он жасар бала Ахметтің санасына қатты әсер етеді. Мәселенің түп негізін толық ұқпағанымен, ол өмірдегі әділетсіздік пен зорлық.зомбылықты, әлеуметтік теңсіздікті көзімен көріп, көңіліне ой ұялатады.
Табиғатынан зерек әрі талапты бала Ахмет 1882—1884 жылдары көзі ашық ауыл адамдарынан сауатын ашып, хат таниды да, кейін жақын маңдағы ауыл мектебінде оқиды. 1886—1891 жылдары Торғай қаласындағы екі сыныпты орысша.қазақша училищеде, 1891—1895 жылдары Орынбордағы мұғалімдер даярлайтьш мектепте білім алады. Бұл жылдары ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсариннің үлгісінде жұмыс істейтін, игі дәстүрлері мол жаңаша мектептер саны көбейген болатьш. Міне, осы тәрізді оқу орындарында оқып, сапалы білім алып шыққан Ахмет Байтұрсынов 1895 жылдын 1 шілдесінен өзінің мұғалімдік, ұстаздық қызметін бастайды. 1895—1897 жылдары Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы уездерінде ауылдық, болыстық
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым Министрлігі
№ 1 орта мектебі
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНОВ
(1873—1938)
Орындаған: 7 «Б» сынып оқушысы
Бауыржанұлы Ақжан
Өскемен ... ... ... ... ... қазақ халқы аса ірі қоғамдық-саяси ... ... ... ... да бастан кешті. Ұлттық мәдениет пен
әдебиеттің, білім мен ... туын ... ... ... ойлар сіңіріп, алға жетелеуге ұмтылған зиялы топ ... ... ... түсіріп, санасын оятқан осы топтың рухани көсемі
Ахмет Байтұрсынов еді.
Қазақ әдебиеті мен әдебиеттану ғылымының, тіл ... ... ... атанған ол өзінің алдындағы ... ... ... ... ... ... ... өз
заманындағы тұтас бір зиялы қауымның төлбасы болды.
Өмір жолы. Ахмет Байтұрсынов 1873 жылы 18 қаңтарда ... ... ... өңіріндегі Сартүбек деген жерде дүниеге келеді. Әкесі
Байтұрсын Шошақұлы намысқой, ... еті тірі адам ... Сол ... ... мен оның ағайындары патша өкіметінің өкілі — уезд ... ... ... ... Бұл оқиға он жасар бала Ахметтің санасына
қатты әсер етеді. ... түп ... ... ұқпағанымен, ол өмірдегі
әділетсіздік пен зорлық-зомбылықты, әлеуметтік теңсіздікті көзімен көріп,
көңіліне ой ... ... әрі ... бала ... ... ... көзі ... адамдарынан сауатын ашып, хат таниды да, ... ... ... ... ... ... ... Торғай қаласындағы екі сыныпты орысша-
қазақша училищеде, 1891—1895 жылдары Орынбордағы мұғалімдер ... ... ... Бұл ... ұлы ... Ыбырай Алтынсариннің
үлгісінде жұмыс істейтін, игі дәстүрлері мол жаңаша мектептер саны көбейген
болатьш. ... осы ... оқу ... ... ... білім алып шыққан
Ахмет Байтұрсынов 1895 жылдын 1 шілдесінен өзінің ... ... ... ... ... Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы уездерінде
ауылдық, болыстық мектептерде, екі сыныптық училищелерде ... ... бола ... ол қоғамдағы болып жаткан құбылыстарға, әлеуметтік
өмірге үңіледі. Халыққа білім берудің жолдарын, қазақ тілі мен ... ... ... ... Көп кітаптар оқиды, өз
бетімен ізденеді. ... ... ... ... ... ... ... оқулықтар мен оқу құралдарын әзірлейді.
Өзінің білімімен, ақыл-парасатымен ел ... ... ... Бостандық
аңсаған, күреске үндеген өлеңдер жазады. Соның салдарынан 1910 жылы
Қазақстанда тұру ... ... ... ... ... жылдары өзі ұйымдастырған "Қазақ" газетінің редакторы бола
жүріп, кең ауқымды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... күрделі мәселелерін көтереді. Елді ... ... ... жылғы Қазан төңкерісінен кейін қоғамдық өмірге белсене араласқан
Ахмет Байтұрсынов қазақ жұртының тәуелсіз мемлекетін ... ... ... ... көсемдерінің бірі болады. Кейінірек Қазакстанның тұңғыш
халық ағарту министрі, Қазақстан ... ... ... ... жоғары оқу орындарының профессоры қызметтерін
атқарады.
Кеңес өкіметі тұсындағы коммунистік идеология ... ... жылы ... ... ұзақ ... ... мен лагерь азабын тартқан
Ахмет, 1936 жылы елге ... ... 1937 жылы ... ... 1938
жылы атылады.
Алаш қозғалысының көсемі ретінде "халық ... деп ... ... де, ... да көпке дейін жұртшылық үшін жабық
болды. Тек тәуелсіз Қазақстан жағдайында ғана ақынның ... ... ... зерттеле бастады. 1988 жылы ақталғаннан кейін А.
Байтұрсынов шығармаларының жинағы (1989), "Ақ жол" ... (1991) ... ... Ірі ... қайраткері Ахмет Байтұрсыновтың артында
аса мол әдеби, ғылыми еңбектер қалды. Ол өз ... әрі ... ... әрі ... ... танылды. Ахметтің 1909 жылы Петербург
қаласында "Қырық мысал" ... ... ... ... ... кітабына негізінен
орыс мысалшысы И.Крыловтан аударған аударма мысалдар жинақталды. Бұрын
мысал арқылы тұспалдап айтылған ойларын ... 1911 жылы ... ... ... атты ... жинағында өз сөзімен ашықтан-ашық жария етті.
Бұл жылдары ол қазақ тілі мен ... әр ... ... ... ... жазып, баспа беттерінде жариялады. Әсіресе 1913 жылы
жазыльш, "Қазақ" газетінде жарияланған "Қазақтың бас ... атты ... ... ... ... ... танытты. Бұл мақала ұлы Абайдың
үлттық әдебиеттің тарихынан алатын орнын айқындауға, ақын шығармашылығына
баға ... ... ... ... зерттеу еңбегі еді.
Әдебиетші Ахмет Байтұрсынов мұрасының маңызды бір ... — оның ... ... ... ... ... жариялаған ауыз әдебиеті нұсқалары.
Атап айтқанда, Ахмет ... ... ... ... ... ... жылы "Ер Сайын" жыры, 1926 жылы "23 жоқтау" ... ... ... ... ... тілінің ұлы түрлендіруші-реформаторы, теоретигі
әрі қазақ тіл білімі саласына орасан зор еңбек сіңірген көрнекті ғалым
болды. Ол араб ... ... төте жазу ... яғни ... ... ... Өзінің "Оқу құралы" (1912), "Тіл құралы" (1914), "Әліпби"
(1924), ... ... (1926) ... кітаптарында қазақ тілінің ғылыми,
теориялық және әдістемелік мәселелерін кеңінен талдап берді. ... ... ... жүйесін қалыптастырды. Қазақ тілі грамматикасындағы
ұғымдар мен категорияларға жаңаша әрі дәл ... ... ... ... ... ... — қазақ ғалымдарының
ішінен шыққан тұңғыш әдебиет теоретигі. Оның ... ... ... ... ... еңбегі—"Әдебиет танытқыш". Еңбек 1926
жылы Ташкент қаласында басылып шыққан. Бұл кітабында ғалым алғаш рет ... ... ... ... негіздеп берді.
Әдебиеттану ғылымындағы басты ұғымдар мен ... ... ... ... кітабы екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде көркем
әдебиеттің бейнелеу құралдары мен ... ... ... ... жанр ... сөз болады. Тұтастай алғанда, Ахмет Байтұрсынов өнер
атаулыны екі топқа бөледі. Оның бірі — ... ... ... — көрнек
өнері. Көрнек ... ... ... ... өнерін, сымбат
(скульптура) өнерін, кескін (живопись) өнерін, әуен ... ... ... ... ... ... ең алды — сөз өнері саналады. "Өнер алды — ... тіл" ... ... бар. Мұны ... сөз ... сөз күйттеген халық больш, сөз
қадірін білгендіктен айтқан. Алдыңғы өнердің бәрінің де ... ... сөз ... ... ... ... ... сарай болсын, қандай
сымбатты әрі кескінді суреттер болсын, қандай ән-күй болсын, сөзбен ... ... ... ... Бұл өзге өнердің ... деп ... ... ... көркем бейнелеу құралдары, жанрлары жөнінде талдау жасай
келіп, А.Байтұрсынов олардың, әрқайсысына әлемдік әдебиеттану ... ... ... ... балама атаулар береді. Бүгінгі ... ... ... жүрген ұғымдар мен ... ... ... ... қолданысқа енгізген Ахмет Байтұрсынов
дейтініміз ... ... ... ... ... ... ... де бұл еңбекте көптеген тұжырымды ойлар айтылады. Бұлардың кай-
қайсысы да қазақ әдебиеттану ... ... ... ... ... ... ... Байтұрсынов аса бай фольклорлық
материалды пайдаланды. Теориялық қисьндарды қазақ ауыз әдебиетінен ... ... ... ... шығармаларынан алынған
мысалдар арқылы бекітіп отырды.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АХМЕТ БАЙТҰРСЫНҰЛЫ11 бет
Ахмет Байтұрсынұлы (1873-1938 жыл)26 бет
Ахмет Байтұрсынұлы - ғалым, ағартушы, қоғам қайраткері6 бет
Ахмет Байтұрсынұлы - қазақ тіл білімінің негізін қалаушы18 бет
Ахмет Байтұрсынұлы автобиографиясы9 бет
Ахмет Байтұрсынұлы туралы18 бет
Ахмет Байтұрсынұлы шығармаларының тарихи маңызы9 бет
Ахмет Байтұрсынұлы өмір белестері, тарихы17 бет
Ахмет Байтұрсынұлы өмірі және шығармашылығы14 бет
Ахмет байтұрсынұлы- білікті психолог7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь