Зерттеу нысаны - спорттық мектептердегі бастапқы дайындық топтарындағы балалар


ӘОЖ 796. 015. 865. 2:796. 8 Қолжазба құқығында
ХУДИЯРОВ ҒАЛЫМЖАН БАТЫРХАНҰЛЫ
Спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарында жаттығушылардың спорт түрлеріне бейімділігін анықтау
(спорттық күрес түрлері бойынша)
13. 00. 04 - Дене тәрбиесі, спорттық жаттығулар, сауықтыру және бейімдеу дене тәрбиесі теориясы мен әдістемесі
Педагогика ғылымдарының кандидаты
ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация
АВТОРЕФЕРАТЫ
Қазақстан Республикасы
Алматы, 2010
Жұмыс Қазақтың спорт және туризм академиясында орындалған
Қорғау 2010 жылы «30» қазан сағат 16. 00 Қазақтың спорт және туризм академиясының жанындағы Д 14. 41. 03 диссертацияляқ кеңесінде өтеді. Мекен жайы: 050022, Алматы қаласы, Абай данғылы. 83/85, факс: 87272926805
Диссертациямен Қазақтың спорт және туризм академиясының кітапханасында танысуға болады
Автореферат 2010 жылы « » қыркүйекте таратылды
Диссертациялық кеңестің
Ғалым хатшысы,
педагогика ғылымдарының
докторы, доцент Ө. Е. Бектұрғанов
КІРІСПЕ
Зерттеудің өзектілігі. Әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарынан орын алу Қазақстан Республикасының стратегиялық басты мақсаттарының бірі болып саналады. Республиканың экономикалық мақсаттарымен қатар халықтың әл ауқатын арттыру, денсаулығын нығайту, адамдардың дене шынықтыру және спортпен шұғылдануына жағдай жасау арқылы денсаулығы мықты ұрпақ тәрбиелеу мақсаттары қойылған.
Қазақстан 1996 жылдан бастап Олимпиадалық, Әлемдік және халықаралық жарыстарға жеке спорттық команда ретінде қатысуда. Шеберлігі жоғары спортшы дайындау ұзақ уақытқа созылатын педагогикалық жұмыс екендігін ескере келіп, болашақ сапалы спортшы ізбасарларды дайындау қазіргі кездегі Республикадағы барлық спорт мектептерінің алдына қойылған негізгі мінденттердің бірі болып саналады.
Болашақ спортшыны қабылдау, оны белгілі бір спорт түріне бейімдеу спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарында жүзеге асырылады. Бастапқы дайындық топтарындағы жұмыс, спорт түрінің ерекшелігіне байланысты бір жылдан үш жылға дейінгі уақытқа созылады. Осы бастапқы дайындық тобынан бастап спорттық іріктеу жұмыстары үнемі жүргізіліп отырады.
Қазіргі спорт мектептеріндегі тәжірибе көрсеткендей бастапқы дайындық тобындағы болашақ спортшылардың құрамы осы үш жыл ішінде 50-70 пайызға дейін өзгеріске ұшырайтыны белгілі болды.
Осы жағдайды анықтай келе топтағы жаттығушы балалардың құрамының өзгеруіне себеп болатын бірнеше факторлар белгілі болады оларға: жергілікті жердегі спорт мектептеріндегі спорт түрлері санының шектеулі болуы; жаттықтырушы мамандардың аз болуы; жаттықтырушы маманның өз спорт түріне іріктеу кезінде өте көп балаларды «жарамсыз» деп тануы; балалардың басқа спорт түрлеріне жиі ауысуы.
Спорт мектептеріндегі жаттықтырушылар тек қана болашақта спорттық көрсеткішке жете алады деген балаларды іріктеп алып басқа балаларды спорттық мектептен шығарыуға мәжбүр, себебі жаттықтырушылардың еңбектерінің бағалануы бастапқы дайындық тобынан бастап баланың спорттық жарыстарда алған орындарының көрсеткіштеріне байланысты болуы.
Балалардың жиі спорт түрін ауыстыруының немесе спорттан мүлдем кетулерінің тағы бір себебі қазіргі кездегі балаларға арналған жарыстардың үлкендерге арналған тәртіппен өтуі.
Жоғарыда көрсетілген проблемаларды ғылыми түрде зерттеу және спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы жеке бастарының ерекшеліктерін ескеріп, қай спорт түріне бейімі, дарыны бар екендігін анықтау осы жұмыстың өзектілігін анықтайды.
Зерттеу мәселесі: спорт түрлерінің қайсысы болмасын өз қатарларында ең мықты, ең шебер спортшылардың болуын қалайды. Ал болашақта ең үлкен спорттық жарыстарда жеңіске жете алатын ізбасарды іздеу спорттық мектептердегі бастапқы дайындық тобынан басталады. Осы іріктеу мәселесіне байланысты, оның сапалы болуына арналған ғылыми ізденістер мен жасалған тәжірибелерді шартты түрде төмендегідей бағыттарға бөлуге болады, оларға: акселерациялық өсудің ықпалы; антропометриялық көрсеткіштердің әсері; паспорттық және биологиялық жас әсері; спортқа ерте келу мәселесі; жаттығу жұмыстарын жоспрлау мен жаттығу жүктемелерінің орны; спорттағы қазіргі техника мен технологияны қолданылу; допинг мәселесі.
Зерттеу нысаны - спорттық мектептердегі бастапқы дайындық топтарындағы балалар.
Зерттеу пәні - спорттық мектептегі оқу-жаттығу жұмыстарының мазмұны.
Зерттеу мақсаты - спортшы ізбасарлар дайындау мақсатында спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы жұмысты жүргізу әдістемесін өзгерте отырып балалардың спортқа бейімділігін анықтаудың жаңа жолын ұсыну болып табылады.
Зерттеудің ғылыми болжамы. Спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарына келген жас балалар өздерінің қай спорт түріне бейімі бар екендігін білмей келеді. Осы жағдайды зерттеу болашақта балалардың спорт түрлеріне бейімділігін ерте кезден анықтауға көмектесіп жаттықтырушыларға балалардың денсаулығын сақтауларына, спортқа дарынды балаларды ерте кезден анықтауға және отандық спорттың сапалы сатыға көтерілуіне көмектеседі.
Зерттеу міндеттері:
- Қазақстан спорт мектептеріндегі спортшы ізбасарлар даярлаудағы қазіргі проблемаларды анықтау;
- спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы оқу-жаттығу жұмыстарының мазмұны мен міндетін зерттеу;
- спортшы балалардың дене қабілеттері мен физиологиялық өсу ерекшелігін анықтай отырып спорт түрлеріне балалардың бейімділігін анықтауға жол ашу;
- болашақ спортшы ізбасарларды үлкен дене-күш жүктемелеріне дайындықтарын арыттыру арқылы спорттық шеберлікке жетудің тиімді жолдарын көрсету;
- спортшы ізбасарларды іріктеу мақсатында спорт мектептеріндегі оқу- жаттығу бағдарламаларын жетілдіру.
Зерттеу әдістері. Ғылыми жұмысты орындау барысында мынадай әдістер іке асырылды: ғылыми-зерттеу, педагогикалық әдебиеттерге шолу, анкета-сұхбат жүргізу, тесттік-сынақтар алу, педагогикалық тәжірибе жүргізу, статистикалық-математикалық талдау жасау.
Зерттеудің жетекші идеясы. Болашақ спортшының өз мүмкіндігін толық ашуына жағдай жасау, бала денсаулығын сақтау.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы:
- спортқа дарынды балаларды іріктеу, табудың жаңа әдістемесі ұсынылады;
- оқу-жаттығу сабағын ұйымдастырудың жаңа әдістемесі ұсынылады;
- баланың қай спорт түріне бейімі бар екендігі туралы ақпарат алу жолдары көрсетіледі;
- жаттықтырушыларға спорт түрлері арасындағы өзара байланысты күшейту арқылы баланың спорт түріне бейімділігі арттырылады;
- спорт мектептеріндегі қазіргі қабылданған нормативтік ұсыныстарға өзгеріс енгізу ұсынылады;
- спорттық жарыстарды өткізудің жаңа әдістемесі ұсынылды;
- бастапқы дайындық топтарындағы спортшы балалардың денсаулығын жетілдіру жолдары ұсынылды.
Зерттеудің теориялық маңыздылығы:
- спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарында жаттығушылардың спорт түрлеріне бейімділігін анықтауды енгізу теориялық жағынан негізделеді;
- спорт мектептерінде жасөспірім балдардың жеке басы ерекшеліктерін ескере отырып бастапқы дайындық кезеңінде денсаулығын нығайтуға және спорт түрлеріне қажетті дене-күш қабілеттерін арттыру, бірнеше спорт түрлеріне бейімдеу арқылы неғұрлым баланың өз икемін толық көрсетулеріне мүмкіндік тудырады.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы: диссертацияда ұсынылған тұжырымдарды спортшы дайындау жұмыстарында басшылыққа алуға болады:
- спортшы ізбасарларды іріктеуде, мамандандыруда пайдалануға болады;
- жоғарғы оқу орындарында маман дайындау ісінде, арнайы курстарда зерттеу нәтежиелерін пайдалануға ұсынамыз;
- жылдық цикл кезеңінде жас балуандардың дайындық деңгейін тестілеу-бағалау;
- жылдық цикл кезеңінде жас балуандардың жаттығу процестерін реттеу, ұйымдастыру;
- балалар мен жасөспірімдер спорт мектептері үшін оқу-жаттығу бағдарламалар жасау;
- спорт мектептері үшін әдістемелік нұсқаулар жазу.
Қорғауға ұсынылған қағидалар:
- Спорттық мектептердегі бастапқы дайындық топтарындағы оқу-жаттығу жұмысының мазмұны.
- Спортқа дарынды балаларды іріктеу және мамандандырудың жаңа жолы.
- Бастапқы дайындық топтарында өткізілетін жарыстардың мазмұны.
- Жас балуандардың арнайы дене-күш дайындығы мен жалпы дайындығы мазмұны.
- Педагогикалық сынақ-тестілердің әдістемелік және экспериментальдық түрлері, бақылау нормативтерін қолданудың тиімділігі.
Зерттеудің әдіснамалық негіздері. Әлемдік спорттық көрсеткіштердің өсуін зерттей отырып, Егемен Қазақстанның қазіргі жағдайында спорттық жетістіктерге жетуді ғылыми негіздемелі зерттелуге бағытталған жұмыстарды саралай отырып, балалар спорты оның ішінде спортқа дарынды балаларды табу, іріктеуге арналған отандық және шет елдік зерттеушілердің оның ішінде Б. Қ. Қаражанов [1985], Е. А. Алимханов [2004], Д. Б. Тұрлыхановтың [2002], Х. М. Юсупов, Г. А. Шориннің [1978], Т. Х. Сикуттың [1984], Т. М. Мелихова [1988], О. П. Юшков [1982], Ю. Г. Коджаспиров [1991], К. К. Платонов [1984], В. В. Находкин [2007], В. Н. Попков А. С. Захаров С. П. Малютин Е. А. Фурманов [2001] . т. б ғылыми ізденістер осы жұмыстың теориялық-әдістеме негізі болды.
Зерттеудің негізгі кезеңдері. 1-ші кезең. 2006 жылы болашақ диссертацияның тақырыбы анықталып Қазақтың спорт және туризм академиясының «Спорттық күрес» кафедрасында тақырып талқыланып академияның Ғылыми Кеңесінде бекітілді. 2007-2008 жылдары тақырыпқа байланысты ғылыми педагогикалық тарихи еңбектер мен құжаттар жинақтау, және осы саладағы мамандар мен жаттықтырушылардан сауалнама, сұхбаттасу жұмыстары атқарылды. 2 - ші кезең. 2008-2009 жылы бақылау және тәжірибелік топтары құрылып, спорт мектептері анықталып, сынақ-тест жұмыстар атқарылды. Қазақстан Республикасының «Дене шынықтыру және спорт заңына» сәйкес қабылданған нормативтік құжаттарды сараптау жұмыстары атқарылды. 3-ші кезең. 2010 жылы зерттеу жұмыстарының қорытындылары шығарылды. Диссертациялық жұмыс аяқталып корытындысы шығарылды.
Зерттеу базасы. Зерттеу мерзімі ішінде тақырыптың жоспарына және мақсатына байланысты сұрақ-жауап жүргізу барысы Алматы қаласындағы жас сұңқар спорт мектебінде және Қазақтың спорт және туризм академиясының күрес кафедрасында, Қ. А. Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің дене шынықтыру және спорт кафедрасында және Алматы қаласы №13 балалар және жасөспірімдер спорт мектебінің бапкерлері арасында сауалнама жүргізілді. Сауалнама 8 cұрақтан тұрады.
Біз бұл сауалнаманы жүргізудегі мақсатымыз, спорттық күрес түрлері бапкерлерінің Бастапқы дайындық топтарындағы жасөспірімдерді, спорттық күрес түрлеріне бөлмей өткізудегі ойын білу болып табылады.
Зерттеу нәтижелерінің дәлділігі мен негізділігі. Зерттеу қорытындысы бойынша анықталған теориялық, тәжрибелік нәтежиелер мен ұсыныстар, әдістемелік бағыттар, көтерілген мәселені талдау жолдары Қазақстан жастарының денсаулығын нығайту, дене тәрбиесі мен спортты насихаттау, спортшыларды дайындауда сапасын көтеруге үлесін қосады. Зерттеу нәтежиелері бойынша жасалған ұсыныстар спорттық мектептерінің оқу-жаттығу жұмыстарына енгізілді.
Автордың жеке үлесі: зерттеу нәтижелері балуандарды дайындау жүйесіне жаңалықтарды енгізді: спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы спорт түріне маманданудың педагогикалық негізіне өзгертулер енгізілді; спорт мектептеріндегі оқу-жаттығу сабақтарының мазмұны мен міндеттері өзгерді; жаттықтырушылардың жұмысты ұйымдастыру принциптері өзгерді; балалардың өз еріктерімен спорт түрлерін таңдауына мүмкіндіктері ашылды; жаттықтырушыларға спортқа дарынды балаларды табудың мүмкіндігі көбейеді; балалардың денсаулығын нығайтуға бағытталған іс-шаралар көбейеді; спорттық жарыстарды ұйымдастыру, өткізу түрлері өзгереді.
Зерттеу нәтежиелерінің талқылануы және жүзеге асырылуы. Тәжірибелік-педагогикалық жұмыстар Кентау қаласының Б. Саттарханов атындағы балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде, Түркістан қаласындағы Ә. Нұрмаханов атындағы олимпиада резервін дайындайтын мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде, Түркістан қаласының жекпе-жек түрлерінен балалар мен жасөспірімдер спорт мектебтерінде жүргізіліп, ол спорт мектептерінде жүзеге асырылып енгізу актілері мен расталды.
Диссертация тақырыбы бойынша 12 ғылыми еңбек, соның ішінде 8 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті ұсынған басылымдарда, сондай-ақ 3 халықаралық ғылыми-практикалық конференция мен 1 республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдарында жарық көрген.
Диссертацияның көлемі мен құрылымы. Диссертация кіріспеден, төрт бөлімнен, қорытындыдан, тұжырымдамадан, ғылыми-практикалық ұсыныстар мен қосымшадан тұрады. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 135, олар орыс, қазақ және шетел тілдерінде берілген. Диссертацияда 28 кесте, 2 сурет, 3 өндірістік енгізу актісі мен қосымшалар берілген.
Кіріспеде тақырыптың таңдалуы, оның өзектілігі негізделді, жұмыс болжамы тұжырымдалды, зерттеудің мақсаты, нысаны мен тақырыбы анықталды. Диссертацияның ғылыми жаңалығы, жұмыстың теориялық және практикалық маңыздылығы көрсетілді, қорғауға ұсынылған негізгі қағидалар баяндалды, зерттеудің апробациядан өтуі туралы ақпараттар ұсынылды. Бірінші «Спорт мектептерінде спортшы ізбасарларды дайындаудың ғылыми-педагогикалық негіздері» бөлімінде спортшы ізбасарларды дайындау саласындағы қазіргі проблемаларды талдау, спорт мектептерінің мақсаттары мен міндеттері, бастапқы дайындық топтарындағы оқу-жаттығу жұмыстарының мазмұны, спортшыны дайындаудың көп жылдық жоспарының маңызды бөлігі ретінде, дене қабілеттерінің түрлері, дене қимыл-қозғалыстарының даму ерекшеліктері және физиологиялық өсу ерекшеліктерін анықтайтын алғы шарттары көрсетілген. Екінші «Зерттеудің міндеттері мен әдістері және ұйымдастырылуы» бөлімінде жұмыс барысында қойылған з ерттеудің мақсаты, міндеті, ұйымдастырылуы, әдістемелері, педагогикалық тәжірибе жүргізу, математикалық-статистикалық талдау, зерттеу нәтижелері мен зерттеу жұмыстарын қорытындылау және осы зерттеудің негізгі ұйымдастырылуы баяндалған. Үшінші «Спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарында болашақ спорт түрлеріне бейімділікті анықтаудың маңыздылығы» бөлімінде спорт түрлеріне бейімділіктің ғылыми тұрғыдан қарастырылып зерттелуі, бастапқы дайындық топтарындағы эксперементтік оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыруды жоспарлау және мазмұны, балалардың дене дайындығы дамуын зерттеу, оның сәйкестілігін анықтау, балалардың бастапқы дайындық кезіндегі дене дайындығын арыттыруда қолданылатын мамандандырылған қимыл-қозғалыс ойындары, бастауыш дайындық тобына арналған арнайы ойындар, спортшы ізбасарларды іріктеу және спорттық бағдарламаны жетілдіру көрсеткіштері ұсынылды. Төртінші «Педагогикалық эксперимент қорытындыларын талқылау» бөлімінде оқу-жаттығу сабақтарын өткізу, баланың спортқа бейімділігін анықтау жолдары, дене дайындығы көрсеткіштерін жетілдіру, спорттық күреске қажетті арнайы дене дайындық және жарыс түрлері, спорт түрлеріне қабілеттері бойынша ұсыныстар жасалды. Соңында қорытынды, тұжырымдамалар, ғылыми-практикалық ұсыныстар, пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымшалар берілді.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
«Спорт мектептерінде спортшы ізбасарларды дайындаудың ғылыми-педагогикалық негіздері» атты бірінші бөлімінде Қазақстан Республикасындағы дене шынықтыру және жоғары жетiстiктер спортының жай-күйi, әлемдiк спорт дамуының қазiргi заманғы үрдiстерi, Қазақстандық спортшылардың әлемдiк аренадағы көрсеткiштерi көрсетiле-келе спорт мектептеріндегі оқу-жаттығу жұмыстарына сараптама жасалынды.
Халықаралық стандарттардан қалуымыздың себебi ең алдымен әлемдiк биiк талаптарға жауап беретiн қазiргi заманғы спорт базаларының республика аймақтарында аздығы және спортшы даярлаудың жаңа ғылыми-әдістемелерінің әлсіз дамуы болып табылады. Осы жағдай туралы Қ. Закирияновтың., Е. Алимханов [2009] Қазақстан республикасындағы спорттық мектептердегі алға қойылған негізгі міндеттердің ішінде спортшы ізбасарларды дайындауды жаңаша жолға қою керектігін көрсетеді.
Қазiргi заманғы спорт өзiнiң даму сатысында спорттық нәтижелердiң өсуiн ғылыми және инженерлiк жетiстiктерге негiзделген жаңа көзқарастарға маңызды рөл бередi. Жаңа спорт ареналары, жаттығулар мен жарыстар үшiн арнайы жағдайлар жасау iсiндегi жаңа жетiстiктер, арнайы киiм, құрал-сайманмен жарақтандыруды қолдану және құрастыру әлемнiң мықты спортшыларының көрсеткiштерiн күрт жақсартуға жеткiздi және ХХI ғасырға спорттың қандай негiзгi бағыттарда қарыштап енетiнiн көрсетіп отыр.
Осы жұмыстардың ішінде ең тиімді және қажеттісі балалармен жұмыс жасаудың жаңа әдістемелері мен бағдарламалары екендіктерін көрсетеді.
Қазіргі жағдайды тұтас алғанда, дене шынықтыру-сауықтыру және спорт жұмысының жай-күйi бұқаралық спортты одан әрi дамыту, халықтың арасында дене шынықтыру-сауықтыру жұмысын жандандыру, спорт резерві мен халықаралық дәрежедегi спортшыларды даярлау жөнiнде кiдiрiссiз, нақты шешiмдер қабылдауды талап етіп отыр.
Спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы оқу-жаттығу жұмыстарының мазмұны, спортшыны дайындаудың көп жылдық жоспарының маңызды бөлігі ретінде, спорттық даярлықты әрі қарай жетілдіру жас спортшының барлық қабілеттерін жан-жақты дамыту әсіресе жаттықтырудың көпжылдық барысы кезеңдерінде тиімді ақыл-парасаттылықпен жасалуы қажет. Спорттық резервті даярлаудың өнімділігі спорт мектептерінде жаңа оқу бағдарламасын түзу сапасына байланыстылығы маңызды роль атқарады.
В. В. Находкин [2007] әр оқушының даму қабілетін қамтамасыз ете отырып, өзіндік мүмкіндіктерін және талантын ашу спорт метептеріндегі бастапқы дайындық топтарында жүзеге асу керектігін көрсетеді.
Спортшы ізбасарларды іріктеу жүйесі көпжылдық даярлықпен ұласады. Ол ерте мектеп жасынан басталып, құрлықтар біріншілігіне, Әлем чемпионаттарына, Азиялық және Олимпиялық ойындарға, халықаралық жарыстарға қатысу үшін ел құрама командасына іріктелуімен аяқталады.
Дене қабілеттері түрлері, дене қимыл-қозғалыстарының даму ерекшеліктері, спорттық шынықтыру дегеніміз таңдап алынған спорт түрінде жоғары нәтижелерге жетуге бағытталған арнайы ұйымдастырылған педагогикалық үдеріс.
Т. Х. Сиккут [1984] спорт мектептерінде бастапқы оқыту-дамыту кезеңінде балалармен жұмыс жасау барысында неғұрлым әсер беретін оқу жүйесін таңдап, балалардың физиологиялық даму жасына сәйкес жүргізуді алға кояды.
Спорттық шынықтыру дене жаттығуларын жүйелі қолдану шеңберінде ұйымдастырылады, бұл бір жағынан, тынығумен және ағзаны қалпына келтірудің құралдарымен, үйлесімділігімен жүргізіледі, екінші жағынан, ол шыныққандықтың жоспарлы түрде өсуін қамтамасыз етеді. Шыныққан-ағзаны нақты бір жұмыс түріне, шынықтыруға қатысу жолы арқылы бейімделуі. Ол жұмысқа қабілеттіліктің арытуымен және спорттық жетістіктердің өсуімен айқындалады.
Алғашықы мақсаттар бала денесінің, ағзасының жетіліп өсуіне дене-күш дайындықтарының әрбір өсу сатысындағы негізгі бағыттарды анықтайды.
Қазіргі кезде балалар мен жасөспірімдер спортына деген көзқарас түбірімен өзгеруде оларға ең жақсы деген спорттық базалар жасалып, жаттықтырушыларды материалдық жағынан қамтамасыз етуі жақсаруда.
Сонымен қатар спортқа деген дарынды балаларды табудың қиындап отырғаны байқалады оған себеп Қазақстан халқының демографиялық санының аздығы, және осы кезеңге дейін спорт мектептерінің Кеңес Одағы кезіндегі қабылданған нормативтік құжаттармен жұмыс жасауы.
Осы жағдайдың салдарынан спорт мектептерінде балаларды ерте жастан спорт түрлеріне мамандандару орын алуда, ал бұл жағдай өз тарапынан бала ағзасына ерте бастан үлкен жаттығу жұмыстарын атқарып денсаулығына кері әсерін тигізуде және спортқа ерте бастан маманданған жастардың спорттан ерте кетуін статистика дәлелдеп отыр.
Ғалымдар мен жаттықтырушылар жас балуандарды жаттықтырудың теориялық негіздері кенжелеп қалғандығын көрсетеді.
Көптеген ғалымдар балаларды 8-10 жастан күреске баулуға болады деп санағандықтарымен оқу-жаттығу жұмыстары мазмұнына бала жасына сәйкестенген, бала денсаулығының нығаюына қажетті жаттығуларды мол енгізуге көп көңіл бөлу керектігін айтады.
Спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы балаларды спорт түрлеріне бейімділіктерін анықтау қазіргі спорттық ізбасарларды дайындау мәселесінде өте өзекті мәселе екендігі анықталды.
Республика бойынша спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарындағы жаттығушы балалардың болашақта үлкен спорттық жетістікке жетулері үшін осы бағытта арнайы ғылыми ізденістер жүргізіп оны Қазақстан Республикасы жағдайына негіздеу керектігі айқындалды. Осы өзекті мәселе бойынша спорт мамандары арасында жүргізілген сұрақ-анкеталық жауаптар қортындысы, спортшы ізбасарлар даярлау ісінде жаңа теориялық және әдістемелік ғылыми ұсыныстар керек екендігін дәлелдеп отыр.
«Зерттеудің міндеттері мен әдістері және ұйымдастырылуы» атты екінші бөлімінде зерттеу жұмысы барысында төмендегідей міндеттер қойылды: спортшы ізбасарларды дайындаудың ғылыми-педагогикалық негізін анықтаудың қажеттілігі; спортшы ізбасарларды даярлау жұмыстарына байланысты ғылыми-педагогикалық ізденіс жұмыстарын сараптау; қазіргі спорт мектептеріндегі бастапқы дайындық топтарында жаттығу үрдіс ерекшелігін зерттеу; бастапқы дайындық топтарында жаттығушы балаларға арналған тестілік-сынақтар түрлерін сараптау; жаттығушылардың спорт түрлеріне бейімділігін анықтау жолдарына байланысты жаттығу әдістемелерін дайындау оны тәжрибелік негіздеуге болады.
Қойылған міндеттерді орындау үшін келесі зерттеу әдістемелері қолданылды: ғылыми-әдістемелік педагогикалық әдебиеттерді талдау; педагогикалық бақылау; педагогикалық эксперимент; психологиялық зерттеу; анкета-сұрақ жауап ұйымдастыру; дене-күш көрсеткіштерін анықтау; бақылау сынағы; математикалық-статистикалық әдістемелері.
Сонымен қатар, ғылыми педагогикалық әдебиеттерді талдау қарастырылады. Бұл әдісті қолдану зерттеу жұмысының негізгі буыны болып табылады. Осы уақытқа дейінгі отандық және шет елдік зерттеушілерінің спортшы ізбасарларды дайындау жұмысындағы қолданылған теориялық және тәжрибелік әдістемелердің бағытын анықтау, оның Қазақстан жағдайына бейімделуі оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру түрлері, жаттығу жұмыстарының түрлеріне берілетін жүктемелердің мөлшері сияқты қажетті ақпараттарды сараптау арқылы өз жұмысымызға қажетті теориялық негіз және жұмысымыздың бағытын анықтауға мүмкіндік берді.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz