Қалыпты және зақымдалған жағдайдағы гнозистік мәселелер

Кіріспе

І бөлім. Қалыпты және зақымдалған жағдайдағы гнозистік мәселелер.
1.1. Қалыпты жағдайдағы гнозис және оның түрлері.
1.2. Гнозистің мида ұйымдасуы мен оның зақымдалуы.

ІІ бөлім. Түрлі зақымдардан гнозистің бұзылуы.
2.1. Мидың маңдайлық бөлімдері әлсірегенде гностикалық процестердің бұзылуы.
2.2. Көру қабықшасы әлсірегенде заттық қабылдаудың бұзылуы және симультанды агнозия.
Кіріспе

Психиканы функциялық жүйе ретінде түсіну үшін психиканы сыртқы тәжірибе іс-әрекетті туғызған ішкі іс-әрекет ретінде осының құрамына кіретін оның са қажетті бөлігі немесе жағы ретінде қараудың аса маңызды болады. Алайда бұл пікір қисынды түсіндіруді талап етеді. Ең алдымен психиканың ролін анықтайтын, сыртқы және ішкі іс-әркеттің өзара қатынасының табиғатын анықтайтын, сыртқы және ішкі іс-әрекеттің өзара қатынасының табиғатын анықтайтын жағдай айқын емес. Ішкі іс-әрекет сыртқы іс-әрекеттің функциялық бөлігі немесе өзінің ерекше функцияларын осы іс-әрекет жүйесінде орындайтын органы болса ала ма немесе сыртқы және іс-әрекеттер функциялық жағынан мәні бірдей ме және бірыңғай, іс-әрекеттің екі жағы.
Биологиялық белсенділіктің өрістеуі, жаңа тіршілік жағдайларына қосылумен байланысты. Жоғарғы психикалық функция тіршілік әрекетінің аймақтарын кеңейту, ұдайы жаңа жағдайларға барып және онда организмге сәйкес іс-әрекетті қамтамасыз ететін жаңа рефлекторлық жүйелерді қалыптастыруды талап етеді.
Тіршілік ортасының күрделенуін организмнің соған сәйкес күрделенуімен жеңеді. Биологиялық түрлері белсенділігі тұрақты болған жағдайда, физиологиялық жүйелерге сәйкес автоматты функциялық өрістеу, табиғи сұрыпталу жолымен психикамыздың жоғарғы функциясы бейімделу біртіндеп қамтамасыз етіледі. Сондай – ақ салыстырмалы түрде біркелікті ауысып отырады. Жоғарғы психикалық функциялары осы кездегі көптеген психологиялық мәнге жауап беретіндей.
Психиканы түсіндірудің тағы бір танымал тәсілі оған мидың немесе жүйке жүйесінің функциясы деп анықтама беру яғни психикаға қарағанда белгілі бір зат деп қабылдауға болатын нақты физиологиялық органмен қиюластыру.
        
        Жоспар
Кіріспе
І бөлім. Қалыпты және зақымдалған жағдайдағы гнозистік мәселелер.
1.1. Қалыпты жағдайдағы гнозис және оның ... ... мида ... мен оның ... ... Түрлі зақымдардан гнозистің бұзылуы.
2.1. Мидың маңдайлық бөлімдері әлсірегенде гностикалық ... Көру ... ... ... ... ... және
симультанды агнозия.
ІІІ. Қорытынды
Кіріспе
Психиканы функциялық жүйе ретінде түсіну үшін психиканы сыртқы тәжірибе
іс-әрекетті туғызған ішкі іс-әрекет ... ... ... ... оның ... ... немесе жағы ретінде қараудың аса маңызды болады. Алайда бұл
пікір қисынды түсіндіруді талап ... Ең ... ... ... ... және ішкі ... ... қатынасының табиғатын
анықтайтын, сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... емес. Ішкі іс-әрекет сыртқы іс-әрекеттің функциялық
бөлігі немесе өзінің ерекше функцияларын осы іс-әрекет жүйесінде орындайтын
органы болса ала ма ... ... және ... ... ... ... ме және ... іс-әрекеттің екі жағы.
Биологиялық белсенділіктің өрістеуі, жаңа тіршілік жағдайларына
қосылумен ... ... ... ... ... әрекетінің
аймақтарын кеңейту, ұдайы жаңа ... ... және онда ... іс-әрекетті қамтамасыз ... жаңа ... ... ... етеді.
Тіршілік ортасының күрделенуін организмнің соған сәйкес күрделенуімен
жеңеді. Биологиялық ... ... ... ... ... ... сәйкес автоматты функциялық ... ... ... ... жоғарғы функциясы бейімделу біртіндеп
қамтамасыз етіледі. Сондай – ақ ... ... ... ... Жоғарғы психикалық функциялары осы кездегі көптеген психологиялық
мәнге жауап беретіндей.
Психиканы түсіндірудің тағы бір танымал тәсілі оған ... ... ... функциясы деп анықтама беру яғни психикаға қарағанда белгілі бір
зат деп қабылдауға болатын нақты физиологиялық органмен қиюластыру.
І бөлім. Қалыпты және ... ... ... мәселелер.
1.1. Қалыпты жағдайдағы гнозис және оның түрлері.
Баланың өсіп, ... ... нерв ... ... дәрежісне
байланысты. Мидың тиісті бөлімдері дамып болмайынша бала жүре де, сөйлей де
алмайды.
Мектеп жасына дейінгі баланың жалпы организмінің ... оның ... ... жүйесі мен үлкен ми сыңарлар қыртысының қызметі тез дамиды.
Сезіну, қабылдау, ... ... ... ... ... ... ... күшейеді.
Кішкене сәбидің миының қызметі – үлкен ми сыңарларының қыртысы мен ми
қыртысы асты ... ... тез ... Мидың бұл екі бөлігінің
бірігіп ... ... ... ... ... нерв ... деп
атаған.
Бала туғанда құрылысы қалыптасып туады, ал ми қыртысы қызметі туғаннан
кейін ана құрсағынан тыс ... ішкі және ... ... дамиды. Тиісті рецепторлар қабылдаған тітіркену организмнен өзіне
жауап қайтаратын реакция ... ... ... өзін ... ... ... бұл бала ... бірге туған дайын реакция, яғни
шартсыз (туа біткен) рефлекстер негізінде пайда болады.
Нерв процестерінің ... ... ... жаңа туған
сәбидің сипаты өзгешелеу болады. Қандай да бір рецепторлы тітіркену жеке
емес, тұтас реакция ... ... сәби ... ... ... тек ... алып қана ... жалпы тынышсызданып түрлі қимылдар ... ... ... ... және ... ... ... алғашқы
шартты рефлекстер болып есептелінеді. Бұл рефлекстер бала өміріндегі
белгілі ... ... ... ... ... ... қарай әртүрлі шартты рефлекстер қалыптасады. Бұл алғашқы
шартты ... ... ... Ми қыртысының шартты рефлекторлық
қызметінің бастамасы, ми қыртысының жеке ... дара ... ... ... ... ... ... ми қыртысының
шартты рефлекторлық қызметінің дамуы ... ... ... ... 3 ... ... өте тез дамиды. Алғашқы бірінші ... аяғы ... ... көру және есту ... ... бола бастауынан көру мен
есту шартты рефлекстері қалыптасуы мүмкін.
Түйсіну негізінде функциялар дамиды. Жалпы психологияда оны ... ... ... оны ... бір модальдікке жататын гнозис деп
атайды. Енді аса ... ... болу ... ... ... ... белгілі бір кезеңінде адам психиасында пайда болуы, яғни
адамзаттың даму тарихында жекелеген ... ... ... ... ... ... планеталар сияқты оның әрқайсысы
бір-бірінен бөлек жұмыс істейді. Біртіндеп олар мәліметті біріне-бірі ... ... орай бір ... ... біреуінен қосымша күш немесе
қуаттауы болғаннан кейін, немесе басқалай айтсақ, басқамен біріге отырып,
күрделі ...... ... ... ... ... ғана тән гнозис түрі жасалынады. Мысалы, алғашқы кезеңге
сылдырмақпен танысуды алып көрейік. Оны көру ... ... оның ... ... Біз ... сол ... ... туралы айтып
отырғанымыз жоқ, тек көру ... ... ... ... ... ғана сөз
етіп отырмыз. Ал ендігі кезеңде, сол ... ... ... сол
затты көру образының ... ... ... яғни оның есту ... ... Ең ... ... дыбысын есту арқылы оны
басқа ойыншық арасынан тауып алатын дәрежеге жетеді.
Осыдан, осы ойыншықтың туындауы барысында көру және есту ... ... ... ... ... Міне, осы сияқтыларды
нейропсихологияда көру және есту ... деп ... ... – тану ... ... ... ... түрлеріне байланысты көру,
есту, тері (тактильді), дәмдік, иіс гнозистері қызмет ... ... адам ... бір ... ала ... ... әр ... сыртқы тітіркендіру әсерінен де қалыптасады.
Шартты рефлекстердің бала өмірінің алғашқы айынан-ақ қалыптасу мүмкіндігі –
баланы алғашқы күннен бастап ... ... анық ... ... қандай да бір жауап реакцияларын беру қабілетімен
қатар ми қыртысы клеткаларына бірінші күннен бастап тежелу жағдайы немесе
«тежегіш ... да тән ... ... Мұндай тежелу екі қоздырғыштың
бір ... әсер етуі ... ... болады да олардың бірі екіншісінің
әсерін жояды (тежейді). Мысалы, сәбилік кезеңнің сәбилері бір нәрсе ... ... ... ... зейін тудыратын құбылыс болса, онда ол
өзінің істеп отырған жұмысын тоқтатады. Өйткені, ... ... ... бейімделу реакциясы өте күшті болады. Сондықтан да сәбилер ... өте тез ... ... ... ... тежелу жағдайы қоздырғыштың «шамдан тыс» күшті
әсерінен де болады. Шамадан тыс күшті дыбыстық ... «тез ... ... қатты айқай бала қимылын толық тежейді. Мұндай ... бала ... ... ... ... ... бар, оны ... немесе
шамадан тыс тежелу деп атайды. Мидың бір ... ... ... ... ... қоздырғыштар әсер ете алмайды. Мысалы, қолына алған кітапты
қызыға ... ... ... ... ... жу» ... т.б. тапсырма
бергенде бала оған көңілін аудармай отыра ... ... ... тежелу» деп аталатын мұндай тежелу орталық жүйке жүйесінің бала
туғанда қалыптасып туған қасиеті, ол ... ... ... ... ... ... ... бала қиқарлығына балау орынсыз. Сондықтан
баланың нейропсихологиялық дамуын ескерген абзал.
Сәби өмірінің 3-4 айлығында жағымды шартты рефлекспен ... ... ... яғни ... ... процестерінің дамып, қалыптасуы
жүреді.
Іштей тежелудің бір түрі – ... ... ... ... ... рефлекстер баяулайды да, оның орнына соған барабар, төңірегіндегі
құбылыстарға сезімтал қарайтын реакция орнын баса бастайды. Оған бір ... ... Үш айға ... ... ... ... емуге әзірленетін
рефлексі біртіндеп жойылады, енді ол көтергенде ... ... ... ... ... ... кеудеге тақағанда емуге ыңғайланатын шартты
рефлекстің ... ... ... ... қолға алған сайын баланы емізе
бермегендіктен туындайды. Баланы күніне ... рет ... ... ... ... ... ауыстыру, ойнату, сергіту және т.б. қолға алады.
Сондықтан да шартсыз тітіркендіргіш ... әсер ... ерте ... ... ... баяулайды, бірте-бірте жойылады. Тіршілік жағдайына
неғұрлым дәл ... ... – бала тек ... емшегін немесе сүт
құйылған бөтелкені көргенде ғана емуге ыңғайланатын қимыл жасайды. Яғни бұл
кезеңде бала ... ... ... ... ... ... айыра
бастайды. Сәбидің келбеттік гнозисінің ... ... Бала ... ... ... ... ғана емуге әзірленеді. Жақын адамдарды
көргенде езу тарту, күлу сияқты белгілер, ал ... емес ... ... ... т.б. ... ... ... келбеттік гнозисінің
жұмысынан оның айыру деңгейлерін ... ... Егер ... гнозис
жұмыс істемесе, онда сәбиге кімнің көтергені, қолға ... ... ... ... ... ... деп ... Мұндай жағдайда, ол
адамның кейбір белгілері – дауысы ... ... ... еске ... ... өзі ... гнозис – оң жақ жарты шардың самай-төбе-артқы бөлігінде
локальданады. Келбеттік гнозистің мидағы өкілдігі ... ... ... Сол ... оң жақ ... шар бір ... ... танытып, жоғары
сенімділікке диагностика арқылы келбеттік гнозистің бұзылуын айыруға
болады.
3-4 айда ... ... ... бір түрі – ... ... бастайды. Н.И.Касаткиннің көрсетуінше лабораториялық жағдайда 3-
айдың аяғында немесе 4-айда бала заттың түсін ажырата алады (мысалы, ... ... ... екі түсті айыра алады).
Сонымен, балаға қызыл түсті ... ... және одан ... ... ... ... ... ол көк түсті бөтелкеден бірде-бір рет
тамақ ... онда бала ... ... ... ... оны ашуға ұмтылып,
еметін қимыл жасайды (яғни жағымды шартты рефлекс пайда болады), ал ... ... ішіп ... көк ... ... ... реакциясы пайда
болып, оның көруге байланысты ажырату құрылады.
Бұл сияқты ажырату 3-4 айларда пайда болу үшін балаға заттардың әртүрлі
түсіне ... ... жөн. ... ... аяқ кезінен бастап-ақ баланың
тұсына түрлі-түсті ойыншықтар іліп қою ... ... ... құруға
байланысты түстік гнозис ұйымдастырылады.
Балалардың түстік гнозисі біртіндеп дамиды. Алғашқы кезде ашық, ... ... көк, ... ... ашық ... (ақ, қара, қоңыр,
қызғылтсары) түстерді ... ... ... ... ... ... сенсорлық эталондарды
таныстыру мен оларды пайдалану тәсілдері жүзеге асады.
Түстік ... ... ... ... ... ... және
ахроматты түстер пайдаланылады. Хроматты (түрлі-түсті) – түстік ... ... ... сары, жасыл, көк, көгілдір (голубой), күлгін түсті
(фиолетовый); ахроматты түске – ақ, қара, сұр ... ... ... ... ... бір ... орналасу
тәртібін қажет етеді. Мысалы, қызылдан күлгін ... ... Осы ... ... ... ... екі топқа бөледі.
1) Жылы түс – бұл қызылдан сарыға дейін;
2) Суық түс – жасылдан күлгін түске ... ... ... хроматты түстерді пайдаланады. Бұл біріншіден
сол түстерді ... ... ... ... сол ... туралы
түсініктері қалыптасады. ... ... алты ... ... ... ... қызыл сары, сары, жасыл, көк, ... ... ... пайдаланылмайды, себебі ол түсті меңгеру қиындықпен меңгеріледі.
Көк пен көгілдірді ажырату қиынға ... және ... ... ашық ... атайды. Көгілдір түсті меңгерту түстердің реңдерін (оттенок)
ажырататындай ... ... ... ... ... ... ... 4-5 жастан бастайды және оның аттарында атап, айырып, ... ... ... 3 ... ... ... танып, пайдаланады.
Балалардың түстік гнозисі тек ... ... ... ... өнеріне
жататын – сурет, жапсыру (аппликация), құрастыру жұмыстарын да ... ... салу ... ... – қызылмен, аспанды – ... ... ... ... түске байланысты болатын «еркін ... ... ... ... салу ... ... түс ... жасау кезінде түс
түрін өзгертуді немесе тек сол салынып жатқан түс болмысына қарай таңдаудың
қажеті жоқ. Затқа тән ... ... ... ... ... түстік көру
керек, ал ол бірденінен қалыптаспайды. Түсті жеке дара қабылдау стандартты
емес болып қалады және ... ... ... көрінеді. Ұлы
шеберлердің салған полотноларында түстерді пайдалану шынайы емес, көркемдік-
психологиялық ... ... ... Балаларда түсті таңдау
кезінде де ... ... ... ... 5 ... ... ... пропорцияны сақтамау, геометризацияны ... ...... құбылыс. Үлкендер балалардың сурет салуда түсті пайдалануына
кедергі келтірмей және өз ... ... ... ... ... ... ... жастағы балалар түстің түрлі реңдерін айырады, оларды ... бере ... ... ... ... ... ... субдоминантта есебінде
жүзеге асады. Жарты шарлардың доминанттылығы ... ... ... қамтамассыз етеді. Осыған орай түрлі ... ... ... жіктеу жүзеге асады. Оң жақ жарты шардың түстерді
субдоминаттығы түстерді элементарлы түрде тануға мүмкіндік береді.
Заттық көру гнозисі – ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде адам заттарды айыра алады.
Көру гнозисін қалыптастыру нақты заттарды тану мен ... ... ... 2 жасқа дейінгі нәрестелерге оригиналына жақын
ойыншықтар мен картиналар түсінікті әрі ... ... ... ... бір ... (күрделі, қитұрқылы) ойыншықтар мен картиналарды
беруге болмайды.
Алғашқы кезде қарапайым көру ... ... ... ... салыстыруды меңгеріп алу керек. Мысалы, ... ... ... бала ... ... ал ... ... болмайтынын және оның
көлемі үлкен болатынын біледі. Ал ыдыс-аяқ, үй ... ... ... және т.б. ... ... ойыншықтар әлемінен,
заттар әлемінен тез айырып, тани алады. 2 жастан бастап ... ... ... ... және енді ... қарапайым стильдік
типке қызығушылық танытады. Мұндай бейнелеулер барынша ... ... енді олар ... ... ... ... Өсе келе
балалар штрихты, көлеңкелі, сызып тасталған суреттерді қалай бастайды.
Тактильді гнозис – бұл материалдың сыртын, текстурасын ... ... ... ... формасын тану; сонымен бірге жылы және ... ... ... ...... ... ... біртіндеп дамиды. Алғашқы
кезде ашық түсті спектрлі (қызыл, көк, жасыл), ... ашық ... ... ... ... ... ... Балалар сурет салу кезінде
шөпті – қызылмен, аспанды – жасылмен де ... ... ... ... ... ... қатынас» толығымен ерік беруге болады. Баланың
сурет салу кезіндегі мұндай түс еркіндігін, басқа түске ... ... ... ... ... жоқ. Затқа тән түстің тұрақтануы үшін, толық
ойлап түстік көру керек, ал ол бірденінен қалыптаспайды. Түсті жеке ... ... емес ... ... және ... ... ... Ұлы шеберлердің салған полотноларында түстерді
пайдалану ... ... ... бағытта пайдаланатынын
көреміз. Балаларда түсті таңдау кезінде де психологиялық ... ... 5 ... дейінгі баланың ... ... ... ... ...... нормалы құбылыс. Үлкендер балалардың
сурет салу кезіндегі болмысты бейнелеуіне ... ... ... ... ... ... сурет салуға үйретудің қажеті жоқ.
6-7 жастағы баланы түсті спектрмен қоса оның ... де ... ... көру ... ... қарай реңді таңдауды бағалау керек,
бұл ойлаумен, дәлірек айтсақ құбылысты жіктеумен байланысты.
Келбеттік гнозис – көру ... ... ... түрі. Ол басқа көру-
гнозистік іс-әрекетінен оқшауланғандай қалыптасады. Баланың ең ... – ол ... және оған ... ... ... Одан ... да келбетін танып, оларды өзгелерден айыра білу керек. Адам
өмірінде келбеттік ... ... зор, адам ... өмір сүре ... ... – күрделі бейнелерді тұтастай көру, жекелеген
бөліктерді ... ... оның ... және ... ... көре білу ... ... тәсілмен сюжетті ... Егер ... ... қоя ... картина қабылданбаса, оның
қабылдау тұтастығы ... ... ... ... ... ... тікелей байланыста болады және ол ең негізгі көрсеткіш болып
есептелінеді. Симультанды көру гнозисі оң жақ ... ... ... ... мидың екі жақты артқы жүйесінде өз өкілдіктерін иеленеді.
1.2. Гнозистің мида ұйымдасуы мен оның зақымдалуы.
Көру гнозисінің мида ұйымдасуы ... көру ... ... екі жақ ... ... төбе-артқы және артқы бөлімінің локальдығымен немесе
олардың бірімен байланысты (18 және 19 бөлімі) болады.
Гнозистің түрлі болуына байланысты көру ... ... ... ... ... Әрбір көру гнозисінің түрлерінде белгілі
бір көру бөлімінің локальдылық ерекшелігі болады. мидың үлкен екі жақ ... ... ... ... ие ... көру ... ... шардың есебімен де міндетті қызметін атқара алады. Белгілі ... ... көру ... тану сол жақ жарты артқы-самай ... ... ... Бұл ... ... ... тану мен айтуға
мамандалған.
Оптикалы-кеңістікті ... ...... ... тактильді,
вестибулярлы, кинетикалық, ... ... ... ... ... ... ... Мұндай түрлі модальдықтан келетін
мәліметтерден құралған синтетикалық функция болып табылады. Сондықтан оның
локальдылығы мидың сол жақ және оң жақ ... және ... ... Осы ... ... ... мидың басқа бөлімдері
де: маңдай, төбе, ... және т.б. ... Олар ... ... сияқты іс-әрекетті меңгеруге қатысады.
Мидың әрбір жарты шары ... ... ... ... ... ... үлестерін қосады.
Әріптік гнозис – сол жақ ... ... ... ... ... тілдік доминанттығына ие болады. Кейбір адамдарда әріптік
гнозис өкілдігі оң жақ ... ... ... ... – оң жақ ... шардың самай-төбе-артқында локалданады,
жарты шардың субдоминанттылығында болады. Барлық ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты келбеттік
гнозистің бұзылуы жоғарғы шын диагностикалық симптомының болуы мидың оң жақ
жарты шарының қызығушылығын мәлімдейді.
Түстік ... ... ... ... ... ... ... асады. Жарты шарлардың доминанттығы ... ... ... ... ... ... орай ... түстерді,
гаммаларды таңдау – түсті жіктеу жүзеге асады. Оң жақ ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Тактильді (сезетін мүше) гнозисі үлкен екі жарты шардың екеуінің де
төбе зонасы қабыршығының ... ... ... Сол ... ... төбе оң жақ ... ... қолдың тактильдік қабілеті төбенің екі
жақ шардың қабыршығымен байланысты болады.
Тактильді анализатордың ядролық зонасы артқы орталық ... ... алаң (3) ... ... ... ... қамтамасыз
етеді. Екінші алаң (2, 1, 5, 7) күрделі дифференциалды тактильды сигналдар
қатынасына маманданған. Осылардың арқасында ... ... ... ... ... осы мидың аймақтары зақымдалса, оның қабілетінің ... деп ... ... (1894) мұны ... ... деп
атады. Бұл символикалық тактильді іс-әрекеттің бұзылуы дегенді білдіреді.
Нильсон мұны ... ... ... деп ... ... ... бұзылулар
элементарлы сезімдіктің бұзылуынан болады деп көрсетеді.
Хэдтің қорытындысы бойынша төбе қабыршығы бір ғана ... екі ... ... және оның ... осы ... ... ... тез өшіп қалады. Осы көзқараспен қарасақ теріге сызылған
«бейне» симультанды топтың ... ... ... оны ... ... аймақтағы бірден-бір кешеуілген формациясына (39, 40) төбе-артқы
бөлімі жатады. Олар үшінші болады және ТРО едәуір ... ... Ол ... ... ... болады. Ол самай, төбе-артқы қабыршықтардың бір-
біріне ... ... ... осындай құрылуына байланысты
полимодальды деп ... ЖПФ ең ... ... ... асыруға қабілетті
болады. ТРО аймағы одан ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты қозудан түскен
күрделі кеңістікті формадағы синтезді жүзеге ... және ол ... және ... ... ... мазмұнын құрайды.
Төбе бөлігінің қабыршығының осындай қасиеті тіл бөлімін ... ... ... ... ... Оның ... кеңістік, уақыттық
мәнімен қоса: қосымша, суффикс предлогы, уақыт ... ... ... ... ... ... ерекше көңіл
аударады. Оң жақ жарты шар кеңістіктің сол бөлігімен қабылдаса, ал сол
жарты шар кеңістіктің оң ... ... ... ... ... басымдылығына ие болады.
Түстік гнозистің бұзылуын агнозия деп атайды. Ол сол жақ доминантты
және оң жақ ... ... ... ... самай – артқы бөлімінің
бұзылуына байланысты болады. Мұндай жағдайда түсті айыру, ... оны ... ... ... Бұл ... ... ... агнозияның пайда
болуын қабылдаудан талдап қорытудың бұзылуына байланысты деп көрсетеді.
Белгілі бір локальдықтың бұзылуын агнозия деп ... ... ... те ... Сондықтан тактильді гнозистің бұзылуын тактильді агнозия
деп атайды.
Тактильді агнозия екі негізгі түрде болады:
1) Материал, объектінің және оның ... ... ... ... ... ... ... бұзылуы – астереагноз.
Кез келген пластмасса, ағаш, темір және т.б. ... ... ... ... белгіленеді. Сондықтан кірпіштен, ағаштан және т.б.
жасалғанын ажырата алмайды.
Астероагноз дегеніміз – ... тани ... ... Мысалы, құпия
қапшыққа түрлі формадағы ойыншықтарды салу ... ... ... ... ... ... осындай жағдайда, астереагнозға ұшыраған бала тани
алмайды, бұл Герстман синдромы деп аталады. Мұның ... ... ... оны
Герстман ашқан. Бұл сол жақ төбе артқы жарты шардың зақымдалуына байланысты
болады.
Заттық агнозия және оның ... ... ... ... ... ... ... сонымен
бірге заттың бейнесі мен оны тани алмай қалу құбылыстары да жатады. ... ... 1967 жылы Кок ... ... ... ... ... еңбегінде мидың самай артқы бөлігінің бұзылуына байланысты
болатындығын ... ... ... екі жақ ... шары да зақымдалса, онда
заттық көруін ажырата алмайды. Мұндай бұзылу ... олар ... ... ... алмайды, қарапайым заттарды ажыратудан ... ... бір жағы ғана ... және оң жағы ... ... ... ... тану қиынға соғады, мұны субдоминанттылық деп атайды.
Ал, егер үлкен жарты шардың ... сол жақ ... ... ... ... ... ... ажыратылуы қиынға соғады, мұндай заттық
агнозияны доминанттылық деп атайды.
Түстік агнозия және оның бұзылуы.
Самай артқы оң және сол жақ ... ... ... ... агнозияда бір-біріне жақын түстерді ажырату қиынға соғады.
Келбеттік агнозия және оның бұзылуы.
Келбеттік ... ... деп ... ... ... ... ... қиындығын айтады. Мысалы, өзіне ең жақын адамның
суретін альбомнан немесе тікелей ... ... ... ... ... ... ... бұзылуына байланысты белгілерді ажыратуға
белгілі болады. ... ... ... ... ... ... ... байланысты да ажыратады. Келбеттік агнозияның ... ... ... оң жақ ... ... ... ... болады. Бұны
да субдоминантты үлкен жарты шардың бұзылуына байланысты болады. ... ... ... мынадай жұмыстарды жүргізуге болады. танымал
адамның портреттерін пайдалану арқылы ... ... ... ... жиі ... жүрген адамның суреттерін пайдалану арқылы ажыратуға
болады.
Симультанды ... ... ... – мазмұнды картинаның мәнін
бағалауға қабілетсіздік.
Көру ...... ... ең көп ... түрі ... Адамның көру қабылдауы адамның айналасындағы қоршаған орта
туралы ... ... ең ... ... болып есептелінеді. Адамның барлық
психикасының процестері афферентті, эфферентті жүйелер арқылы жүзеге асады.
Мәлімет алуды адам әртүрлі қасиеттерді меңгереді.
1) ... ... ... және ... ... көрсетілген қабілеттің принциптер жүйесінде адам миында
алынған мәліметтерді анализдеу және синтездеу процесі бір мезгілде жүзеге
асады. Көру ... ... ... ... асыратындықтарын айтып
өтейік.
1) Заттық.
2) Түстік.
3) Келбеттік.
4) Саусақтық.
ІІ ... ... ... гнозистің бұзылуы.
2.1. Мидың маңдайлық бөлімдері әлсірегенде гностикалық процестердің
бұзылуы.
Мидың маңдайлық үлестері ... ... ... ... ... ... осы жағдайларда байқалған сонзорлық
процестердегі өзгерістерге ... ... ғана ... Маңдайлық
үлестер әлсірегенде инетероцептивті сезімталдық пен денені ... ... ... ... ... ғана ... ... негізінде Мунк және т.б. маңдайлық үлестер ... ... ... және сол ... ... ... баяндауға болады деген болжам жасады. Алайда бұл зерттеулер ары
қарай өріс алмады.
Миының ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі де аз зерттелген. ... көру ... ... ... ... ... табылмайтыны белгілі. Ол өте көп ақпарат
тасушы нүктелердің ... және ... ... ... көрініс
беретін белсенді іздеу процесі болып табылады. Сензорлық ... ол ... ... де ... ... объектілі
«қоршайтын» белсенді қозғалыстары) құрамына алады.
Осы түйсіктің белсенді ... ... ... ... ... ... ... жапа шегеді.
Мидың маңдайлық үлестері әлсіреген науқастарды бақылау кезінде алынған
фактілер симптомдардың аталған әлсіреулер кезінде түйсік ... ... ... ... ... сериясын сипаттауға мүмкіндік береді.
Біз көру түйсігінің миының маңдайлық үлестері әлсіреген ... ... ... ... ... ... әлсіреу қатарында, әсіресе оны желке ... ... көру ... ... ... ... белгілі, алайда
бұл жағдайларда көру анализі мен синтезінің ақаулары атап айтқанда щолудың
бағдарлаушы қозғалыстарын белсендіру ... ... ... ... ... ... көретін науқас көру ... ... ... және оның ... ... ... байқалмайды.
Мидың маңдайлық үлестері әлсірегенде мүлдем басқа нәтижелер пайда
болады.
Мидың маңдайлық ... ... көру ... ... ... ... ... негізін жасайтын белсенді іздену ... ... ... ... ... үлестері әлсіреген
науқастарда бұл ақау ... ... ... ... ... ... ... бұзылуында жиі көрінеді, көру түйсігінің
моторлық ... дәл осы ... ... ... ... ... үлестері әлісрегенде байқалатын синдромның негізін құрайды. Ми
үлесінің жаппай ісіктері ... жиі орын ... көру ... ... мен байланысты жағдайларда көру өткірлігі төмендеп,
көру ... ... ... ... ... ... ... бұл
ақаауларды шолудың белсенді әрекетімен жою жағдайында болмайтыны және
науқастың көру ... ... жиі ... тактильді сипатта
болатындығы міне, сондықтан. Осыған сәйкес миының маңдайлық үлесі әлсіреген
науқастың миының артқы ... ... ... ... ... ... ... бөлшектерін өте аз қабылдайды.
Шолу қозғалысының бұзылуымен тығыз байланысты мидың маңдайлық үлестері
әлсірегенде көру түйсігі ... ... бір ...... ... ... қиындықтары тұр. Кейде қандай да бір
заттағы науқастың назарын белгілеу, ал сосын оны ... бір ... ... ... жалғастырушы науқас таба алмау үшін ... ... ... ... ... ... ... феналенінің бұзылуы
бұзылуы ретінде белгіленетін құбылыс та байланысьы. ... мен ... мен ... ... зерттеулері көрсеткеніндей миының маңдайлық
үлесі ауыр, әсіресе екі жақты, әлсіреген ... көру ... ... ... және ... ... ... бәсекелес екі көру
құрылымының ... ғана ... ... ұқсас фактілер автордың көне
бақылауларынан да ... (бір ... ... ... ... элементтер) немесе
Поппельрейтердің (бір-біріне жиектерімен қойылған ... ... ... ... ... ... ... науқастарды бұл
науқастар суреттің бір ғана бөлмелі инертті түрде белгілеуді жалғастыруда
және ... ... бір ... ... қосылмайды деп
сипатталады.
Миының маңдайлық ... ... ... көру ... бұзылуын
оларға жекелеген бөлшектері жалпы геометриялық ... ... ... ... ... ... ... болады. Миының
маңдайлық үлесі әлсіреген науқас бүтінмен, тіпті ол ... ала ... ... қажетті жеке құрылымды бөлшектеп ала алмайды. ... ... ... және ... ... ... ... бөліп
алу сынағын пайдаланған Тейбер мен Вейншитен, сондай-ақ Страусс пен Летинен
сипаттады. Миының маңдайлық үлестері әлісреген ... бұл ... да ... ... алуда айтарлықтай қиналды.
Біртектес фоннан белгілі құрылымды бөлу тапсырмасы мұндай науқастарымен
дәл қалай іске асырылатыны ерекше қызығушылық тудыруы мүмкін. Егер ... өз ... ... әдістемені пайдалана отырып, маңдайшық
синдральды науқасқа шахмат ... ... бір ... ... ол ... ... және ... тітіркендіргіштердің
ықпалына сүйене отырып, үнемі бөтен (клеткаларға) торларға ... ... ала ... ... көру ... ... берік еместігін
және науқастар тікелей әсер ететін көру факторларының ықпалына қаншалықты
оңай ... көру ... ... маңдайлық үлесі әлсіреген науқастың
осындай тапсырманы қалай шешетіні жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... жаппай әлсіреген
науқастарда біртектес фоннан белгілі құрылымды бөлу. ... (сол ... ... ... ісінуі). Суреттер шахмат тақтасынан белгілі
үлгіні бөлуге тырысқан ... ... ... ... ... ... ... әлсірегенде көру түйсігінің бұзылуы, көріп
отырғанымыздай, шолу ... ... ғана ... ... ... негізінде. Маңдайлық синдромды науқастарда сензорлық секілді,
қозғалтушы ортада да өте оның ... ... ... патологиялық
инерттілігі жатыр.
2.2. Көру қабықшасы әлсірегенде заттық қабылдаудың бұзылуы және
симультантты агнозия.
Заттар мен оларды көру түсінігінің процесі қаншалықты күрделі ... рет ... ... ... ... ... ... шынайы зат
пен оның бейнесін көру ... ... мен ... ... және бұл ... бүкіл күрделілігі толық есептілікпен
көріну үшін көру ... ... ... ... ... Дәл ... заттарды және әсіресе бейнелерді ... тану ... ... ... болып табылатындығы айқын болады.
Олай болса көру түйсігінің арнайы жағдайларда зерттелуі ... ие ... ... ... ... 1935;
А.В.Запорожец, 1960, В.П.Зимненко, 1658 және т.б.) сәбиде көру түйсігінің
дамуы сәйкес сатылардан өтетіндігін көрсетеді. Алдымен ... ... ... сырттай қармау және сонан соң ғана қабылдаудың ... Көру ... ... ... қабылданған объектінің
және белгілерінде шоғырландыру процесі қайтадан ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... көзбен қоршауға айналады.
Бұл мәліметтердің барлығы объектіні немесе оның бейнесін көру түйсігі
күрделі белсенді процесс екендігін көрсетеді. Күрделі ... ... бұл ... сензорлық және моторлық аппараттар, атап айтқанда,
шоғырландыру зерттеу қызметін іске ... көз ... ... ... бас миы ... ... ... әлсіреуі
неліктен біртектес емес және кейде көру түйсігінің бұзылуының өте күрделі
формаларына ... ... ... көру актісінің психофизмалогиялық құрылымының анализіне жуықтау
үшін бұл формалардың кейбіріне ғана тоқталамыз.
Көру қабықшасының ... ... ... ... көру түйсігінің
біз жоғарыда сөз еткен өзіндік бұзылуларына әкелмейді. Екі жарты ... көру ... ... ... ... ... ... жарты шардың шектеулерінде орналасқан мұндай бұзылу көру аймағының бір
жақты бұзылуына алып келеді, оның ... ... ... ... ... болдырады. Алайда, сақтамалы көру аймағы, Гельб және
Гольдштейн мен Тейбер көрсеткеніндей, қызмет етуін жалғастыра береді және
көру ... ... ... ... ... кең көру ... ... бірақ екі жарты шарды
немесе олардың байланыстарын жұмылдырса, көру түйсігінің бұзылуы өте ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болады. Вильбрандт
пен Лиссауэрдің уақыттарында оптикалық агнозия оқиғасы ретінде сипатталатын
бұл ... ... көру ... ... ... ... заттарды, және әсіресе олардың бейнелерін көру түйсігі
бұл жерде бұзылған болып табылады.
Бұл облыстың жаппай әлсіреуі кезінде ... (1889) ... ... ... ... ... агнозияның «классикалық»
формасымен ауыратын науқас өте қарапайым ... ... ... де тани ... ... ... формасының негізінде «ес образдарының»
бұзылуы емес және символдық функцияның бұзылуы жатпайды. Айтылғандар
оптикалық ... көру ... ... ... ... көру жөнделуі болып табылады.
Сондықтан Денни-Браун мен басқалардың агнозияның кейбір формаларының
негізінде аморфосинтездің ... ... ... ... ... ... нақты блып көрінеді және көріп отырғанымыздай, бұл құбылыс ... ... ... агнозия оқиғаларына ғана (емес) жатпайды, ... ... да ... әлі де ... агнозияның физиологиялық механизмдері туралы аз
білеміз. Алайда, мұқият патофизиологиялық зерттеу мұндай ... ... ... ... деген күдік қалдырмайды.
Оптикалық агнозиялардың мұндай түсінігі үшін қосымша және өте тікелей
мәліметтерді біз ... ... ... ... ... ... сол ... біршама басқа формада іздеуге мүмкіндік
беретін оқиғалар ... ... ж. ... ... және өте ... бақылауға мүмкіндік
берген шеке жүйелерінің екі жақын әлсіреу ... ... ... мен олардың бейнелерін жақсы асырды. Алайда ол сол мезгілде тек
бір объектіні ғана ... ... Оның көру ... екі ... ... мен ... ... пайда болғанда, ол біреуі ғана көре алады, егер ал
формальды ине болған балауыз жарығы жоғалып кетті. Бұл ... ... ... да симптомдармен семебелесті науқас назарын бір
объектіден келесісіне еркін аудара алмады, оған ... ... ... ... бола ... ... Дәл осы құбылыс Балиннтік
бүкіл ... ... ... ... деп ... ... ... ұқсасбақылауларды ары қарай Г.Холмсон, Жанн және Ауриагер, кейінірек
А.Б.Лурия, А.Л.Либус жасады. Күрделі көру ... ... ... ... ... ақпарат бар пунктердің өзара ... Бұл ... ... ... ... ... біз ... алмаймыз. Осылардың зерттелуі енді бастау керек.
Көру агнозиясының басқа ... ... ... ... болса аз зерттелген. Оларға түске ... ... ... құбылыстары жатады.
Қорытынды
Мектеп жасына дейінгі баланың жалпы организмінің қызметі, оның ішінде
жоғарғы жүйке жүйесі мен ... ми ... ... ... тез ... ... ... бөлуі, ойлауы сияқты балалардың жалпы
психикалық дамуы күшейеді.
Кішкене сәбидің миының қызметі – үлкен ми сыңарларының ... мен ... асты ... ... тез ... Мидың бұл екі ... ... ... ... ... ... нерв ... деп
атаған.
Түйсіну негізінде функциялар дамиды. Жалпы психологияда оны ... ... ... оны ... бір ... ... ... деп
атайды. Енді аса гнозистік пайда болу ... ... ... ... ... бір ... адам психиасында пайда болуы, яғни
адамзаттың даму тарихында жекелеген анализаторларда ассоциациялық байланыс
туындауымен келіседі. Космостағы ... ... ... оның ... ... ... істейді. Біртіндеп олар мәліметті біріне-бірі бере
бастайды. Осыған орай бір ... ... ... қосымша күш немесе
қуаттауы болғаннан кейін, немесе басқалай айтсақ, басқамен ... ... ...... ... ... ... өзінің
өзгешелігіне ғана тән гнозис түрі жасалынады. Мысалы, алғашқы кезеңге
сылдырмақпен танысуды алып ... Оны көру ... ... оның ... меңгереді. Біз мұнда сол сылдырмақтың дыбысы туралы ... жоқ, тек көру ... ... ... образын меңгеруді ғана сөз
етіп отырмыз. Ал ендігі ... сол ... ... арқылы сол
затты көру образының беріп жатқан дыбысын, яғни оның есту ... ... Ең ... сылдырмақтың дыбысын есту арқылы ... ... ... ... ... ... жетеді.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік тәуекел13 бет
"Организмнің әрбір ағзаларының қалыпты микрофлоралары. Олардың маңыздылығы. Дисбактериоз."5 бет
Іле Алатауы өзендерінің қалыпты жылдық ағындысын бағалау25 бет
Ақша қызметтері және олардың қазіргі жағдайдағы даму сатылары9 бет
Ақша қызметтері және олардың қазіргі жағдайдағы дамуы9 бет
Ақшалардың қызметтері және олардың қазіргі жағдайдағы дамуы33 бет
Ақшаның атқаратын қызметтерi және олардың қазiргi жағдайдағы дамуы30 бет
Бейбітшілік уақытындағы төтенше жағдайдағы медициналық көмекті ұйымдастыру51 бет
Денсаулық – адам организмінің қалыпты жағдайы4 бет
Есту қабілеті зақымдалған балалардың бөтен адамды алғаш көрген кездегі эмоциялық әсері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь