Оқу əдістері жəне құрал жабдықтары

Білімдену процесінің табысты болуы көбіне қолданылатын оқу əдістеріне тəуелді.
Оқу əдісі – білім игеру мақсаттарына қол жеткізуге бағытталған оқытушы мен оқушының бірлікті іс -əрекеттік қимыл - тəсілдері. Оқу мақсаты жолындағы ұстаздың оқыту жұмысы мен шəкірттің оқып- үйрену əрекеттерінің өзара байланыстылығы жəне анайылығы осы оқу əдісінен көрінеді.
Дидактикада кең қолданым тауып жүрген жəне бір түсініктер легі –бұл “оқу тəсілі” жəне “оқу ережелері”.
Оқу тəсілдері- оқу əдісінің құрамды бөлігі немесе бір қыры, яғни жалпы “əдіс” түсінігіне байланысты жалқы ұғым. Бұл екі ұғымды өз алдына шектеп болмайды, олардың ара қатынасы ауыспалы, өзгермелі. Кей жағдайларда əдіс педагогикалық міндетті шешудің дербес жолы есептелсе жəне бір ықшам оқу-тəрбие мəселесіне орай- тəсіл болуы мүмкін. Мысалы, егер мұғалім жаңа білімдерді сөздік, ауызша əдіспен (түсіндіру, əңгімелеу, сұхбат) ұсыну барысында көрнекі құралдарды пайдаланса, онда бұл көрнекілік –тəсіл ретінде қабылданады. Егер де көрнекіліктер білім игертудің негізгі құралы болып, солар негізінде оқушылар жаңа білім ақпараттарын қабылдаса, онда көрнекілік - əдіс, ал мұғалімнің қалған оқу іс-əрекеттерінің бəрі тəсіл болып есептеледі.
Сонымен, əдіс көптеген тəсілдерден құралады, бірақ олардың жəй жиынтығын білдірмейді. Тəсілдер арқылы оқытушы мен оқушының оқу жұмыстарын орындаудағы өзіндік ерекшелігі көрініп, оқу субъекттері іс-əрекеттеріне даралық сипат береді.
Оқу ережелері (дидиактикалық ережелер) – оқу процесінің қалыпты педагогикалық жағдайларында қандай жəне қайтіп əрекет жасау қажеттігін көрсететін нақты ұсыныс.
Ереже əрқандай тəсілдің сипаттамасы, норматив моделі есебінде
        
        Оқу əдістері жəне құрал жабдықтары
1. Оқу, əдіс, тəсіл жəне ережелері түсінігі мен мəні
2. Оқу əдістерін топтастыру
3. Оқу ... Оқу ... мен ... ... Оқу ... тəсіл жəне ережелері түсінігі мен мəні
Білімдену процесінің табысты болуы көбіне қолданылатын оқу əдістеріне
тəуелді.
Оқу əдісі – білім ... ... қол ... ... ... ... ... іс -əрекеттік қимыл - тəсілдері. Оқу мақсаты
жолындағы ... ... ... мен шəкірттің оқып- үйрену əрекеттерінің
өзара байланыстылығы жəне анайылығы осы оқу əдісінен көрінеді.
Дидактикада кең қолданым тауып жүрген жəне бір ... легі ... ... жəне “оқу ережелері”.
Оқу тəсілдері- оқу əдісінің құрамды бөлігі немесе бір қыры, яғни жалпы
“əдіс” түсінігіне байланысты жалқы ұғым. Бұл екі ... өз ... ... олардың ара қатынасы ауыспалы, өзгермелі. Кей жағдайларда əдіс
педагогикалық міндетті ... ... жолы ... жəне бір ықшам оқу-
тəрбие мəселесіне орай- тəсіл болуы мүмкін. Мысалы, егер ... ... ... ауызша əдіспен (түсіндіру, əңгімелеу, сұхбат) ұсыну
барысында көрнекі құралдарды пайдаланса, онда бұл ... ... ... Егер де ... ... игертудің негізгі құралы болып,
солар негізінде оқушылар жаңа ... ... ... онда ... ... ал мұғалімнің қалған оқу ... бəрі ... ... əдіс ... тəсілдерден құралады, бірақ олардың жəй
жиынтығын білдірмейді. Тəсілдер арқылы оқытушы мен ... оқу ... ... ... көрініп, оқу субъекттері ... ... ... ... ... ережелер) – оқу процесінің қалыпты
педагогикалық жағдайларында қандай жəне ... ... ... ... ... ұсыныс.
Ереже əрқандай тəсілдің сипаттамасы, норматив моделі ... ... ... ... пайдаланатын ережелер жүйесі - əдістің
норматив-сипаттама моделін құрайды.
Оқу əдістері – ... ... ... ... ... ... ... сипаты педагогикалық процестің мақсаттарына,
мазмұнына, құрал жабдықтарына өз ... ... ... ... оқу
əдістері де өзгеріске келеді.
Қоғамдық дамудың алғашқы кезеңдерінде өскелең əулетке тəжірибе ... мен ... ... ... ... ... жатты.
Бұл дəуірлердегі басты оқу əдісі еліктіру, ... ... іске ... ... ... келсе, балалар соны қайталап, қорек табу, от жағу,
киім-кешек дайындау ж.т.б. үйренді. Негізгі оқуды ... ... ... ... етіп істе”) əдісі алынды. Кейінгі замандардағы
барша əдістер осы қайталай жасау əдісінен өз бастауларын алды.
Мектептердің ресми ... ... ... ... ... əдістері пайда болды. Мұғалім дайын ақпаратты ... ... ... оны ... ... игерумен болады. Қоғамға жазудың келуі,
кітап баспасының өркендеуі, білімді ... ... ... жəне ... ... (код) таңбаны пайдалануға мүмкіндік берді. Енді сөз
негізгі ... ... ... ... ал кітап бойынша оқыту мұғалім мен
оқушының ең көп ... ... ... ... ... ... ... қолданылды. Ортағасыр мектебінде оқушылар негізінен діни
мазмұндағы мəтіндерді қарадүрсін жаттаумен шектелді. Осыдан ... ... ... ... ... ... Бұл ... сəл жетілген түрі
сұрақ қою, дайын жауаптар берумен (софистика) ... ... ашу жəне ... табу ... ... оқытудың жалғыз- ақ
жолы болған сөздік əдіс өз ... ... ... ... ... орай оқу ... бақылау, эксперимент, өзіндік жұмыс, жаттығу,
яғни оқушыда белсенділік, ... ... ... ... əдістер
ене бастады. Көрнекі оқу əдісі де кең тарады.
XІХ-ХХ ғ.ғ. шектерінде сөздік əдіске ... ... бала ... ... біршама толық ескеретін, оның өзіндік əрекеттерінің дамуына жол
ашатын эвристикалық (шығармашылдық) əдіс маңызды орын ... ... ... ... ... ” əдістер келді. Яғни оқу шынайы болмыс,
қоршаған дүниемен байланыстырылатын болды. Ұстаз бен оқушыны енді ... ... ... ... ... ... оқып- үйрену” əдісі
қызықтыра бастады. ... ... қол ... ... ... ... сонымен бірге оқушылардың кітаппен жұмыс істеуіне көп мəн
беріліп, балалардың өз тəжірибесі ... ... ... ... ... алынды. Шамалап ізденіс, зерттеу əдістері қалыптасты.
Дегенмен, білім дамуының əр кезеңдерінде қолданымға келген əдістердің
қай-қайсысы да өз бетінше жеке қажетті ... ... ... ... Оқу ... ... өз ... əмбебап қызмет атқармайды.
Оқу барысында əрқилы əдістерді өзара байланыстыра қолдану, пайдалану ғана
тиімді өнімін береді.
2. Оқу ... ... ... ... ... ... əдістер саны, түрі
орасан көп. ... ... ... ... қажеттігі туындайды. Бұл оқу
əдістеріндегі жалпылық пен ... ... пен ... ... ... ... орай əрі тиімді пайдалануға себін тигізеді.
Қазіргі күнде ... ... ... үш жолы ... Оқу ... ... ... орай топтастыру.
Мұндай топтастыруға байланысты əдістерді бөлу ең алдымен оқу мақсатын
назарға ... Бұл ... оқу ... қол ... ... ... көп көңіл бөлінеді. Мақсатты көздеген əдістер тобына енетіндер:
- білім жинақтау əдісі;
- ептілік жəне дағды қалыптастыру əдісі;
- білімді қолдану, пайдалану əдісі;
- ... ... ... ... мен тексеру (бақылау) əдістері.
2. Оқу əдістерін білім көзі бойынша топтастыру.
Тəжірибеде негізгі үш білім көзі ... ... сөз, ... ... ... ... орай ... сөздік əдістер (білім
көзі ретінде ауызша не жазба сөз қызмет етеді); ... ... ... ... ... ... құбылыстар, көрнекі құралдар) жəне іс-əрекеттік
əдістер ... жəне ... ... оқу, ... ... ... ... əдістері жүйесінде басты орын сөздік əдістерге беріледі. Олар-
əңгімелеу, ... ... ... ... ... ... ... – оқу материалын тыңдарманға сипаттама не баян формасында
монологты, бірізді сөйлеп жеткізу.
Түсіндіру – бұл ... ... ... құбылыс, кейбір ұғымдар
заңдылықтары мен ... ... ... ... ... ... ... оқушы санасына енгізу. Сұхбат – оқудың диалогтық əдісі: педагог
бірізді сұрақтар қоя отырып, оқушыны жаңа материалды ... ұғу ... не ... ... ... ... ... (лекция) - көлемді материалды монологтық жолмен баяндау.
Дəрісбаянның басқа сөздік əдістерден өзгешелігі – ... ... ... ... ... білім мəнін ашу жүйелікке негізделеді.
Дəрісбаян ғылыми-көпшілік жəне ... ... ... ... ... қайталауға шолу дəрісбаяндары қолданылады.
Қазіргі кезеңде дəрісбаян əдісін қолданудың көкейкестілігі ірі
бөлімдер мен жеке ... ... оқу ... ... ... ... ... қажетттігінен туындап отыр.
Оқу сөз-жарысы (дискуссия) əдіс ретінде нақты проблема бойынша пікір
алмасуға, ... ... ... негізделеді. Сөз-жарыс
барысындағы оқушының ой-пікірі өзінің меншікті шешімі не ... ... ... ... ... ... Оқу сөз –жарысының басты қызметі
–шəкірттердің танымдық ұмтылыстарына дем беру.
Сөз жарыс жəрдемімен оған қатысушылар жаңа білімдерді ... ... ... не ... көзін жеткізеді, өз көзқарастарын
қорғап қалуға ... ... ой ... есептесу қажеттігін
түсінеді.
Кітаппен (оқулықпен) жұмыс – кітап оқу ... ... аса ... ... Бұл ... тиімділігі –оқушы өзіне қолайлы жағдайда, ... орай оқу ... ... қайталап игеруге мүмкіндік алады.
Баспа көздерімен оқу жұмысын атқарудың бірнеше жолы бар:
- конспектілеу - оқылған ақпараттың ... ... не ... ... ... ... іріктеумен таңдап жазу, толық не
қысқа конспект түзу. Оқушы конспектіні үшінші тұлғаның ... ... ... жасағаны жөн, осы жағдайда оның дербес ойлау қабілеті дамиды;
- тезистер түзу - ... ... ... ... ... ... құрастыру – тақырып бойынша бірнеше ақпарат ... ... ... ... мен формасына өз бағасын беру;
- мəтін жоспарын жасау - мəтінді бөлімдерге келтіріп, əрқайсысына атама
беру; жоспар жай не күрделі ... ... ... беру ... мəтіннен өзгертілместен бөліп алынған
көшірме. Сілтемеге байланысты қойылатын талаптар: əдептілік ... ... ... ... алынған еңбектің авторын, атамасын,
баспа орыны мен атын, ... ... ... дəл ... түсініктеме беру (аннотация)- оқылғанның мəнді тараптарын жойып
алмастан, қысқа, ... ... ... не ... ... беру ... оқылған жөнінде өз ойын білдіруге арналған
қысқаша ауызша не жазба баян.
- анықтама (справка) түзу ... ... ... ... ... ... түрі - өмірнамалық дерек, сандық-
статистикалық, ... ... жəне ... ... ... ... ... - оқылғанды сөз-сүлбе (схема) күйінде
жеткізу;
- тақырыптық тезаурус құрастыру - тақырып, бөлім не ... пəн ... ... ... ... ... ... идеялар матрицасын жасау - біртекті ... ... ... ... авторлар еңбектеріндегі салыстырмалы сипаттамаларда кесте
формасына келтіру;
- пиктографиялық жазба –сөзсіз бейнелеу.
Білім көзіне орай ... жəне бір реті - бұл ... ... ... пайдалану барысында ақпараттық материалды игеру
оқу процесінде ... ... ... ... ... ... ... техникалық құралдарды тікелей қолдануға тəуелді. Бұлардың бəрі
оқушының сезім ... ... ... ... ... ... ... бірге пайдаланылады.
Оқудың практикалық əдістері - оқушының іс-əрекетіне, оқу ... ... ... ... –тəжірибелік ептіліктер мен дағдылар
қалыптастыру. Мұндай топтастыруда ... ... жəне ... ...... ... не ... сапасын көтеру
мақсатында оқу əрекеттерін (ақыл не қызметтік) көп ... ... ... жазба, графикалық жəне оқу-еңбектік болып
ажыралады.
Ауызша жаттығулар ... ... ... ... ... ... таным мүмкіндіктерінің дамуына ықпал жасайды.
Жазба жаттығулардың басты ... ... ... ... жəне ... ... ... мен дағдыларды қалыптастырып, қолдануға
бейімдеу.
Оқу-еңбектік жаттығулар ерекше ... ... ... ... ... ... теориялық біліктерін еңбек іс-əрекеттерінде
қолдануға үйреніп, еңбек құрал-саймандарымен, лабораториялық ... ... ... ... ептіліктерін
дамытады.
Оқушылардың өзіндік əрекеті мен ... ... ... байланысты
қалаған жаттығу қайта жасау, дағдылану, шығармашылдық сипатына ие.
Оқу ... ... ... оқу ... ... түсіндірмелі жаттығулардың тиімділігі орасан. Бұлардың мəні –
оқушы орындап жатқан ... ... ... осыдан жаттығу ісі мен
білімі көтеріңкі саналылықпен меңгеріледі.
Лабораториялық жұмыстар əдіс ретінде ... өз ... ... мен ... ... ... ... не эксперимент
жүргізуіне негізделген. Жұмыс дара не ... ... Бұл ... ... ... жоғары белсенділік жəне дербестікпен қатысып, ... ... ... ... ... Оқу əдістерін шəкірттердің танымдық əрекеттеріне орай топтастыру
Танымдық іс-əрекет сипаты оқушының ... ... ... ... ... тұрғысынан келесі əдістер түрі ...... ...... ... ... ... (репрадуктивті), проблемді баяндау, бөлшектеп ізденіс (эвристикалы)
жəне зерттеу.
Түсіндірме – көрнекілі əдістің мəні – ... ... ... ... ... ... ал ... оны қабылдайды, түсінеді
жəне есте қалдырады. Оқушылардың танымдық іс-əрекеті дайын білімдерді есте
қалдыруымен еленеді, бірақ бұл ... ... де ... ... ... əсер етпеуі ықтимал. Осыдан түсіндірме, яғни
ақпаратты- іштей түсіну əдісі əрдайым ... бола ... ... ... əдісте оқытушы ақпаратты дайын күйінде
хабарлап, түсіндіреді, ал оқушылар оны меңгеріп, ұстаз ... ... ... ... ... ... ... түспейді, оқушыдан
шығармашыл белсенділік талап етілмейді.
Қайта жасау əдісінің, ақпараттық іштей ... ... ... ... күш қуат үнемділігі. Бұл əдіс қысқа уақытта, көп күш
жұмсамай ... ... ... қоры мен ептіліктерді түсіндіріп жеткізуге
мүмкіндік береді. Сабақ барысындағы көп қайталаудан білім бекімі бірқанша
жоғары болады. Бірақ бұл əдіс те ... ой ... ... тиімсіздігімен байқалады.
Проблемді оқу əдісі - оқу процесіндегі орындаушылық қызметтен
шығармашыл іс-əрекетке өту ... ... ... Бұл ... мəні ... мəселе ұсына отырып, оның шешімін береді, таным процесіндегі ой
өрісінің даму ... ... ... дайын білімдерді, қорытындыларды
тек қана түсініп, есте қалдырумен шектеліп қалмай, дəлелдер ... ... ... ... қояды. Мұндай əдісті қолдану барысында оқушылар
таным процесінің тікелей қатысушысы ... ... ... зер сала ... ... ... шешуге үйреніп барады.
Танымдық процестің біршама жоғары деңгейде танылғаны - бұл ... ... ... Бұл ... ... оқушылар күрделі оқу
проблемасын толықтай бастан-аяқ шешпестен, проблеманы бөлшектерге келтіріп,
оларды бірінің ізімен екіншісіне жауап тауып ... ... ... ... ... əр ... ... сала
отырып, оған бағыт-бағдар сілтейді.
Оқудың зерттеу əдісі – оқушының білім ... ... ... ... ... Бұл əдісті қолданудағы басты мақсат-
оқушының білім игерудегі саналылығын ... ... мен ... ... ... олардың мəн-мағынасына тереңдей ұғынуға үйрету,
қорытындылар жасауға баулып, ... ... ... жəне ... ... ... əдістің бір кемшілігі – көп уақыт жұмсауды талап етеді.
Жоғарыда аталған дəстүрлі əдістерінің бəрі ... ... ... ... ... ... əрекеттерін дамытуға бағытталып, шын
мəніндегі шығармашыл ... ... ... ... ... ... Бұл кемшілікті белсенді жəне ... ... ... ... ... əдістері – оқушы іс-əрекетіне
өнімділік, шығармашыл- жасампаздық жəне ізденісті - зерттеу сипатын ... ... Оқу ... процесте шəкірт белсенділігін көтеруге
дидактикалық ойындар, нақты ситуатцияларды талдау, іскерлік ... ... ... ... бойынша оқу, ақыл шабуылы (“мазговая
атака”), жеке ... ... ... ...... ... ... оқу сеанстарына ұзақтай ендіру
жолымен көзделген іс-əрекетке үйретуде қолданылады (шомдыру əдісі). ... ... ... шет ел ... ... ... ... оқытуда кең қолданылуда.
Қазіргі уақыттары жалпы педагогикада теориялық негізін тауып, оқу-
тəрбие процесіне еніп жатқан бұрын соңды естімеген ... ... ... ... - ... ... оқыту; гипнопедия –ұйқыда оқыту;
фармакопедия - дəрі-дəрмек қолданып оқыту. Бұл əдістердің бəрі ... ішкі ... ... ... оқытуға бағытталған.
Сонымен, əдіс көп, оның топтастырылуы да сан қилы, əрқайсысы өз алдына
тиімді де, кемшілігі де жоқ ... көз ... ... зерделі ұстаз
оқу мақсатына, мазмұнына, алдындағы оқу субъектіне сай келетін нақты əдіс
таңдайды, оны қолданудың жолдарына мəн береді.
4. Оқу ...... ... ... оқу (дидактика) құрал - жабдықтарымен іске
асырылады. Оқу құрал-жабдықтары - бұл ... алу, ... ... «Оқу ... ... түсінігі кең жəне тар ... Тар ... бұл ... оқу жəне ... ... көрсетпе
жабдықтар, техникалық саймандар жəне т.б. байланысты. Ал кең мағынада оқу
құрал-жабдықтары деп білім мақсатын іске ... ... ... түсінеміз, яғни оқу əдісі, формасы, мазмұны, сонымен бірге оқудың
арнайы бұйымдарының бəрі осы оқу ... ... Оқу ... ... тікелей де жанама тануды ... ... ... оқу, ... жəне ... қызметтерін атқарып, оқушыларды
ынталандыруға, оқу-танымдық ... ... мен ... ... құралдар төмендегідей тіркеледі:
- көру (визуалды) құралдары -кестелер, карталар, табиғи объекттер ж.т.б.;
- есіту(аудио)құралдары-радио, ... ... ... ... ... ... ... теледидар ж.т.б.;
- сөздік құралдар - оқулықтар, мəтіндер;
- оқу процесін авмоматтастырушы құралдар – тіл ... ... ... ... қатынас тораптары;
- сөз, сөйлеу, ым-ишара, дене қозғалыстары.
5. Оқу əдістері мен құралдарын іріктеу
Педагогикалық қызмет əдістері мен ... ... ... ... субъектив себептерге тəуелді, атап айтатын болсақ, олар:
- оқу заңдылықтары жəне оларға негізделген ... ... оқу, ... жəне ... байланысты жалпы мақсаттар;
- нақты білімдену –тəрбие міндеттері;
- оқуға болған ынта деңгейі;
- нақты оқу пəнінің əдістемелік ерекшеліктері;
- материал мазмұны;
- ... ... ... ... оқу ... саны мен ... оқушылардың дайындық деңгейі;
- шəкірттердің оқу дағдыларының қалыптасу ... ... түрі мен ... ... ... балалар қызығулары мен ықыласы;
- оқу еңбегі процесінде қалыптасқан ұстаз бен шəкірт ... ... ... не ... - əкімшіл);
- материалды – техникалық қамсыздандырылуы;
- педагогтың тұлғалық ерекшеліктері мен ... ... ... ... мен ... ... отырып, оқытушы нақты əдіс пен
құрал – жабдықты іріктеу, ... ... ... ... ... ... жағдайына орай бірнеше əрқилы əдіс не ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектептегі білім беру мазмұны мен оқыту әдістері7 бет
Білім басқарудың мемлекеттік – қоғамдық жүйелері10 бет
Жоғары мектепте оқытудың ерекшеліктері8 бет
Мектепішілік басқарудағы тың енгізулер бағдары4 бет
Психологияда қалыптасқан ғылыми бағыт- бағдарлар16 бет
Психологиялық-педагогикалық зерттеуді жүргізудің әдістемесі7 бет
Тəрбие əдістері20 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
: автомобиль жолдарының жабындарын қалпына келтіру және жөндеу машиналары мен жабдықтары3 бет
«Автомобильдердің электр жабдықтары»31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь