Экономикалық жүйенің типтері мен модульдері


Күнделікті экономиклық өмірде адамдар арасындағы қатынастар әрқашан да белгілі экономикалық жүйе ретінде қызмет жасайды.
Экономикалық жүйе - бұл экономикалық процестердің жиынтығы. Ол қалыптасқан мүліктік қатынастар мен ұйымдық түрлер негізінде қогамда жүзеге асады.
Әлемдік экономикалық әдебиеттерде экономикалық жүйені топтаудың кең таралған екі фактор негізінде жүргізіледі:
1. Меншік типтері бойынша;
2. Экономиканы ұйымдастыру типтері бойынша;
Осындай әдістер негізінде экономикалық жүйені төмендегідей типтерге бөледі:
а) дәстүрлі экономика;
ә) әкімшілдік - әміршілдік экономика;
б) еркін бәсекелестік (таза капитализм) нарықтық эконмика;
в) қазіргі нарықтық экономика (қазіргі капитализм) немесе аралас экономика.
Енді осы типтерге толығырақ тоқталайық.
а) дәстүрлі экономика тұйық, оқшау шаруашылыққа негізделелі. Ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырған дәстүр мен салт, қандай тауарды қалай, кім үшін өндіру арқылы анықталады. Экономиканың осы түрі бұрынғы заманға қарағанда, Азия, Латын Америкасы мен Африка елдерінде қазір өте сирек кездеседі.
б) еркін бәсекелестік нарықтық экономика ресурстарға жеке меншіктік және тауар өндірушінің еркін бәсекелік механизмімен сипатталады. «Тұлға өзінің барлық материалдық және рухани мүмкіндіктерін өз пайдалығы үшін қолдануға тырысады. Ол күнделікті өмірде қоғам үшін пайда келтіруді ойламайды. Адам тек өзінің мүддесін көздейді, бірақ бұл жағдайда көптеген басқа кездегідей, ол көрінбейтін қолмен, мақсатқа қарай бағыттайды және оның ойында бұл боғандай емес. Өзінің ойлаған мүддесін тіпті саналы түрде көздегенмен де, ол қоғам мүддесіне батымды – ақ жиі қызмет жасайды».

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Экономикалық жүйенің типтері мен модульдері

Күнделікті экономиклық өмірде адамдар арасындағы қатынастар әрқашан
да белгілі экономикалық жүйе ретінде қызмет жасайды.
Экономикалық жүйе - бұл экономикалық процестердің жиынтығы. Ол
қалыптасқан мүліктік қатынастар мен ұйымдық түрлер негізінде қогамда жүзеге
асады.
Әлемдік экономикалық әдебиеттерде экономикалық жүйені топтаудың кең
таралған екі фактор негізінде жүргізіледі:
1. Меншік типтері бойынша;
2. Экономиканы ұйымдастыру типтері бойынша;
Осындай әдістер негізінде экономикалық жүйені төмендегідей типтерге
бөледі:
а) дәстүрлі экономика;
ә) әкімшілдік - әміршілдік экономика;
б) еркін бәсекелестік (таза капитализм) нарықтық эконмика;
в) қазіргі нарықтық экономика (қазіргі капитализм) немесе аралас
экономика.
Енді осы типтерге толығырақ тоқталайық.
а) дәстүрлі экономика тұйық, оқшау шаруашылыққа негізделелі. Ұрпақтан
ұрпаққа беріліп отырған дәстүр мен салт, қандай тауарды қалай, кім үшін
өндіру арқылы анықталады. Экономиканың осы түрі бұрынғы заманға қарағанда,
Азия, Латын Америкасы мен Африка елдерінде қазір өте сирек кездеседі.
б) еркін бәсекелестік нарықтық экономика ресурстарға жеке меншіктік және
тауар өндірушінің еркін бәсекелік механизмімен сипатталады. Тұлға өзінің
барлық материалдық және рухани мүмкіндіктерін өз пайдалығы үшін қолдануға
тырысады. Ол күнделікті өмірде қоғам үшін пайда келтіруді ойламайды. Адам
тек өзінің мүддесін көздейді, бірақ бұл жағдайда көптеген басқа кездегідей,
ол көрінбейтін қолмен, мақсатқа қарай бағыттайды және оның ойында бұл
боғандай емес. Өзінің ойлаған мүддесін тіпті саналы түрде көздегенмен де,
ол қоғам мүддесіне батымды – ақ жиі қызмет жасайды.
Мұндай экономика ең идеалды экономика ретінде қарастырылады. Еркін
(либералды) нарықтық экономиканың негізін қалаушы А.Смит болды. Ол нарықтық
экономикаға барынша еркіндік беру қажет деп есептеді. Алайда еркін нарықтық
экономиканың нақты қызмет атқаруы көрсеткеніндей, оның бөлінбес серігі –
артық өндіру экономикалық дағдарысының үнемі туындауы болып келеді.
Экономикалық дағдарыстар тарихын зерттеуі көрсеткендей, олар 1825 жылдан
бастап үнемі әрбір 8 – 10 жылда қайталанып отырады. Дағдарыс кезінде
саудада тоқырау басталады, нарыққа өтпейтін өнімдер мөлшері көбейіп кетеді,
қолма – қол ақшалар айналымнан жойылады, зауыт пен фабрикалар тоқтатылады
және жұмысшылар жұмыссыз қалады. Тоқырау жылдарға созылады және экономика
бүлінеді.

Экономикалық жүйенің типтері мен моделдері

Негізгі Т И П Т Е Р
белгілері
Мемлекеттік Н А Р Ы Қ Т Ы Қ
жоспарлары
XVII – XIX ғғ. Қазіргі ХХ – шы ғасыр
Әкімшілдік - Еркін Аралас Әлеуметтік
әміршілдік бәсекелестік бағытталған аралас
Өндірісті Қоғам Кәсіпорын Шаруашылықты Шаруашылықты
қоғамдастыру– (мемлекет) шеңберінде бөлшектеп бөлшектеп
дың көлемі шеңберінде мемлекеттендіру мемлекеттендіру
Меншік түрі – Мемлекеттік Жеке индиви – Жеке ұжымдық Жеке ұжымдық
нің басымды – дуалды мемлекеттікпен мемлекеттікпен
рақ болуы
Экономиканы Мемлекеттік Нарықтық Нарықтық және Нарықтық және
реттеу өзін - өзі мемлекеттік мемлекеттік
реттеушілік
Әлеуметтік – Тұрақты Өндірістің әр Экономикаға мемлекеттің араласуы.
– Экономикалық дағдарыстарды ескерту
бір 8 – 10 жылмен бәсеңдету бойынша антициклдық
шаралар
сайын болатын
экономикалық
дағдарыстар
Әлеуметтік Күшті мем – Азаматтардың Жеке және Күті әлеуметтік
кепілдіктер лекеттік әлеуметтік мемлекеттік қорғау, мүлік
әлеументтік қорғалмауы сақтандыру тепе –
қорғау, мүлік қорларының теңсіздігін
тепе – құрылуы азайту
теңсіз– дігін
жою

б) әкімшілдік - әміршілдік экономика. Нарықтық экономикадағы еркін
бәсеке және оны тереңірек талдау құбылысы әкімшілдік - әміршілдік экономика
теориясының пайда болуына ықпал етті. Әміршілдік экономика теориясының
ұраны: Қазіргі өндіргіш күштермен олардың ұғыну бейнесінде, тіпті
табиғатымен қарау байқалады. Өндірістегі қоғамдық анархия өндірісті
қоғамдық – жоспарлы реттеумен алмастырылады.
Әкімшілдік - әміршілдік экономиканың нарықтық экономикаға қарағанда
артықшылығы мынада: ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономикалық жүйенің типтері. Меншік экономикалық категория ретінде
Меншіктің мәні, нысандары және экономикалық жүйенің типтері
Меншіктің мәні, нысандары, экономикалық жүйенің типтері
Экономикалық өсу: түсінігі, типтері мен факторлары
Экономикалық өсудің типтері мен факторлары
Экономикалық өсудің типтері, тиімділігі мен сапасы
Экономикалық жүйенің дамуы үшін қажетті алғы шарттар мен жағдайлар
Экономикалық жүйенің дамуы үшін қажетті алғы шарттар мен жағдайлар жайлы
Экономикалық жүйенің дамуына алғышарттар мен жағдайлар
Әлеуметтік-экономикалық жүйенің аймақтық астары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь