Қазақстан Республикасында ипотекалық несиені жетілдіру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.бөлім. Ипотекалық несиенің жалпы сипаттамасы
1.1. Иптотекалық несиенің пайда болуы мен даму тарихы ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Ипотекалық несиенің атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13

2.бөлім. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиенің қазіргі жағдайы
2.1. Еліміздегі ипотекалық несиенің көрсеткіштеріне
талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.2. Қазақстан Республикасындағы банктердің ипотекалық несие беру қызметтерінің құрылымын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36

3.бөлім. Қазақстан Республикасында ипотекалық несиені жетілдіру
3.1. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиені дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .49
3.2 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиенің болашағы ... ... ... ..63

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .74
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
............................................................................
......................................3
1-бөлім. Ипотекалық несиенің жалпы сипаттамасы
1. Иптотекалық несиенің пайда болуы мен даму тарихы
...........................5
2. Ипотекалық несиенің атқаратын
қызметтері.........................................13
2-бөлім. ... ... ... ... ... жағдайы
1. Еліміздегі ипотекалық несиенің көрсеткіштеріне
талдау
жасау.......................................................................
.........................26
2. Қазақстан Республикасындағы банктердің ипотекалық несие беру
қызметтерінің құрылымын
талдау...........................................................36
3-бөлім. ... ... ... ... ... ... Республикасындағы ипотекалық несиені дамыту
жолдары.....................................................................
............................................49
3.2 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиенің
болашағы..............63
Қорытынды
............................................................................
...............................72
Пайдаланылған әдебиеттер
............................................................................
.....74
Кіріспе
Қоғамның әлеуметтік ... ... алғы ... ... тұрғын үймен қажеттілігін қанағаттандыру болып табылады. Жеке ... ... бар адам ... ... ... ... саналады. Ол
жанұя құруға, бала тәрбиелеуге, тұрмыс тіршілігін ... ... өз ... ... ... ... көтереді. Осыған орай,
халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуде ипотекалық ... ... ... ... үй ... бюджеттен тыс инвестициялық
тартудың өнімдік тәжірибесінде ең бір сыннан өткен және ... ... ... ... Нақ осы ипотека - халықтың тұрғын үй ... ... ... және пайдамен жұмыс ... ... ... ... бірқалыпты қамтамасыз етіп тұруына байланысты
мүдделерін бір ... ... ... ... ... сондай-ақ жалпы
экономикалық өсуге мүдделі мемлекет үшін де тиімді. Себебі ... ... ... кең ... ... ... жәрдемдесетін
болады.
Нарықтық экономикаға көшкеннен кейін ... да ... ... ... ... қолайлы деген малайзиялық модель
қалыптаса бастады. Қазақстанда ипотеканың дамуы ... ... ... 23 ... ... мүлік ипотекасы туралы» заң күші
бар жарлығынан бастау ... ... осы ... ... ... 2000 жылғы 21 тамыздағы қаулысымен Қазақстан Республикасында тұрғын
үй құрылысын ұзақ ... ... ... ... ... болды.
Ұсынылған тұжырымдаманың негізі жаңадан салынған тұрғын үйді, ... ... ... үйді қоса ... ... нарықта дайын тұрғын үй
сатып алу үшін азаматтарға ұзақ мерзімді ипотекалық несие берудің ... ... ... ... дамыған нарықты экономика елдерінде, ең алдымен АҚШ ... ... ... Бұл ... ... ... ... түрлерімен
салыстырғанда елеулі артықшылығы бар екендігімен байланысты. Атап айтқанда,
ипотекалық несие екі жақтың да тәуекел деңгейін азайтады. ... ... ұзақ ... яғни ... үйді өзінің иелігінде сақтап қалады. ... ... ... ... ... ... ... қай жағынан да
ұтылыссыз нұсқасына ие болады.
Ипотекалық ... ... ... ... және ... ... ... нарықта дайын тұрғын үй сатып алуына жәрдемдесу болып
табылады. Тұрғын үй ... ... ... ... ... арнап беретін ақшалай қаражаты. Тұтынушы өз кезегінде мұндай
несиені пайдаланғаны үшін ... ... ... сондай-ақ ай сайын
белгіленген көлемде қарыз қаржысын қайтарып ... ... ... есебінен
сатыпалынған тұрғын үй қарыз алушының ... ... және ... ... ... ... ... банкке кепілдікке қойылады.
Ипотекалық несиенің ең басты ... – сіз ... ... үйіңізге бүгіннің өзінде-ақ ие боласыз да, ал ақшасын бірнеше жылға
созып, бірте-бірте ... ... ... несиені алу үшін сатып
алынатын тұрғын үйден ... ... да бір ... ... талап
етілмейтіні де маңызды. Ипотекалық несие бойынша тұрғын үй сатыпалу ұзақ
жылдар бойы көп ақша ... ... ... тұрғаннан, және де соншама
қаржыңды шығындағаннан кейін де үй-жайсыз қала бергеннен әлдеқайда пайдалы
екендігі ешқандай талас ... ... ... үй ... деген
сөз. Бұл арада да ақшаның тауар екендігін, оның да өзінің құны болатындығын
ескеру керек.
1-бөлім. Ипотекалық несиенің жалпы сипаттамасы
1. Ипотекалық ... ... ... мен даму ... ... ... банк жүйесі маңызды роль ... ... ... ... ... есепайырсуымен төлемдер
жүргізіледі. Ол ... бос ... ... ... жинақтарын,
табыстарын, жұмысшыларды және белсенді түрде жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... делделдық
инвестициялық сенім кеңес беру сияқты операцияларды орындайды. Несиелік
жұмысшылардың жалпы көлемі кәсіпорындар мен ... ... және ... ... ... ... ... Несие жүйесі өз
қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды жинақтап оны қайтару және қайта бөлуге байланысты
несиелік қатынастарды анықтайды.
Несиенің пайда ... ... ... ... ... ... ... іздену қажет. Несие – бұл ... ... ... ... ... ... ... қорын құру және оларды
қайтару ... ... ... белгілі бір мерзімге уақытша ... ... ... өндірістік қатынастар жиынтығын білдіреді.
Несиелік қатынастар мазмұны тек қана ақшалай капиталды жинақтап, оны ... жеке ... ... ... берумен ғана тұрмайды. Несиелеу
процесімен ұлғайтылмалы ұдайы өндірістің айналымы үшін төлем құралдарының
қосымша массасы ... ... ... аса ... ... төлем
төлеушілермен мекемелермен алушалар ... ... ... ... ... қатынастар несие жүйесі арқылы өтеді. Несие
жүйесін құрудың маңызды принцпі ... ... ... ... мен ... ... ақша ... шоғырлануы.
Біздің еліміз бен шет елдердегі несие жүйесінің елеулі ... ... ... ... ету мақсатында ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... Бүгінгі
таңда несие жүйесі соңғы жылдары біршеме ... ... Банк ... ... ... әлемдік экономикадағы құрылымдық қайта құруда
жүріп жатқан өзгерістерге байланысты ... ... жеке ... ... мен ... емес мекемелер арасындағы өзгешеліктердің
жедел жойылуы соңғы жылдардағы несие жүйесінің ... ... ... ... бірі.
Iрі әмбебапбанк өз клиенттері үшін депозиттік шоттарды жүргізу, қолма-
қолсыз есепайырсу, жинақтарды қабылдау, әр ... ... ... бағалы
қағаздарды сатыпалу мүлікті сенім хат бойынша басқару және ... ... ... және банк ... қызметтер көрсету бойынша
операциялардың көптеген түрлерін жүзеге асырады. ... ... ... көп ... ... ... қаржылық капитал
талаптарында толық сай келеді. Несиелік мекемелердің әмбебап ... ... ... көрінеді. Біріншісі – дәстүрлі емес банктік операциялардың
кеңейуі арқылы. Коммерциялық банктер сақтандыру бизнесіне, ... ... ... ... ... ... олардың құрылымы мен белгілі бір дәрижеде несиелік
қатынастардың мәнімен тығыз байланысты келеді. Несиенің ...... ... құрылымының олардың негізгі қызметтернің, яғни, ... ... және ішкі ... барысында толық сақталатын көріністі
білдіреді. Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы байланыстар ... де ... ... сол ... ... Отандық және
шетелдік әдебиеттерінде несиенің бірнеше ... ... ... ... ... несие, банктік несие, тұтыну несиесі, мемлекеттік
несие, ... ... ... несие.
Ипотекалық несие дегеніміз - жылжымалы мүліктерді, жерді, тұрғын ... ... ... ... ала ... ... несие.
Еліміз нарықтық қатынастарға көшкен ... ... ... ... мәселенің бірі банк жүйесінің жұмысы ... ... ... ... ... мен ... ... көрсетіп, соларға
қысқа мерзімді несиелер беріп келді. Бірте-бірте әр ... ... ... ... жеке тұлғалардың онша жақсы емес ... бар ... үшін ... ... жоқ. Сол ... банктер соңғы
жылдары жеке тұлғаларға ... ... ... болды. Ұлттық банк
тарапынан екінші ... ... ... ... ... саны ... ... таза активтері жылдам қарқынмен өсуде.
Сөйтіп, жеке тұлғаларға дәстүрлі банк ... ... ... ... жол ... Бұл - ... несие болып табылады. Ал, ... - бұл ... ... кепілге ала отырып, ұзақ мерзімге
берілетін несиені білдіреді. Ипотекалық несие көбіне ипотекалық банктер
арқылы ... ... ... банктердің тәжірибесінде ипотекалық несие
беру барысы енді ғана дами ... ... ... ... ... ... үй ... басқа болмауы, сонымен қатар - жердің ... ... ... ... ... бас тартып отыруы, сондай-ақ
арнайы ипотекалық банктер мен жалпы ... ... ... етуінің
несиелеуі. Ипотека термині ежелегі грецияның б.э.д. 4 ғасырдағы құжаттарда
кездесетін көрінеді. Ипотека ... –14 ... ...... ... ... болған екен.
Ипотекалық банктер Батыс Еуропада 17 ғасырдың аяғында пайда болған
маманданған ... ... ... Олар ... ... Бұл ... ірі ... қаржылық қолдануда жүзегег асырылатын,
мемлекеттік ипотекалық банк еді. Бұл банктердің ақша қаражаттарын таратудың
бір әдісі – ... ... ... ... ... 19 және 20
ғасырларда ипотекалық банктер тек ірі шаруашылық ... ғана ... ... ... және ауыл ... да ... ... Ал. 19
ғасырдың II-ші жартсынан бастап Германияда осы ... ... ... билігіне қарасты, мемлекеттік банктер мен көрсетілді.
Алғашқы ... банк 1862 ж. ... ... ... ипотекалық банктердің жоғары дамуы 20 ғасырдың
бірінші жартсында Германияда байқалды. Олар ... ... ең ... ... бірі ... ... Бұл банктер
өнеркәсіптік компанияларға ... ... ... ала ... ... ауыл шаруашылық өндірісінің қажеттіліктеріне ипотекалық
несиелерді берді.
ХХ ғасырдың ... ... 24 ... банк және 14 ... банк ... ... ... ең ірі болып 4 акционерлік
ипотекалық банк табылды. ”Неміс орталық жер ... ... ... ”Рейн ипотекалық банкі”, ”Неміс ипотекалық банкі”. Бұл банктердің
акционерлік капиталдардың ең ... ... ... ең ірі деген
коммерциялық банктердің иелігінде болды. ХХ ... 90-шы ... ... саны ... 30 ... ... да ипотекалық банктер жұмыс істеуде, алайда олардың қызмет
сипаттамасы ... ... ... ... алдыңғы қатарлы банк
ретінде ”креди фоньсе де Франа” 1852 ж. құрылған мемлекеттің ... ... ... ... ... Бұл банк өзінің үш негізгі
бағыттары бойынша операцияларын жүргізуде.
Біріншіден, орта мерзімді және ұзақ ... ... ... 15 ... ... мерзімде. Бұндай операцияларды жүргізу ипотекалық
операцияларды шығару арқылы орындалады. Францияның ... ... ... ... ... ... 20 жылға дейінгі мерзімде
несиелерін ұсынады.
Екіншіден, құрылыс компанияларына және жер ... ... үй ... ... ... береді., бірақ ережеге сай мемлекеттік бюджет
есебінен жүзеге асырады. Сонымен қатар, бұл банк ... ... ... ... ... жеке капиталға арнайы несиелер де беріледі.
Үшіншіден, коммерциялық банктермен жүзеге асыратын құрылыс ... орта ... ... ... ... ... банк ролін Францияда саны 30 дан астам ... ... ... беру ... ... Олар жер және ... ... ... ... ... ... маңыздысы болып ”креди фоньсе
нурле ботимон” және ”ля компания ипотекэр де ля ... ... ... ... жеке ... несиелендіруге маманданған.
АҚШ-та ипотекалық несеи негізінен ссуда жинақ ассоциация ... ... емес ... институттарда, сонымен бірге
сақтандыру компанияларында қалыптасқан, бірақ ... ... ... да бар. Бұл ... үй ... несиелендірудегі
Федералды ипотекалық корпорация, Фермерлік ... ... ... ... жер ... үй құрылысын несиелендірудегі
банктер. Бұл ... ... ... қағаздарын сатады. Ал түскен ақша
қаражаттарының есебінен мемлекттік ... ... ... ипотекалық
несиелерін ұсынады. Олардың бағалы қағаздарының шығару көлемі 1980 ... жыл ... ... 38 ... ... 300 ... ... жетті.
Федералды ипотекалық мекемелердің оның ішінде банктердің негізінен мақсаты
ауыл шаруашылығын, тұрғын үй ... ... ... табылады.
Жоғарыда айтып өткен институттармен шығаратын ... ... ... мен ... банктер, сақтандыру компаниялары мен ... ... ... белгілі бір пайда көзін табуға және оны алдағы
уақытта қала халқының, фермерлер мен шағын кәсіпкерлердің ... ... үшін ... ... ... ипотекалық несиелендірумен бірнеше мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қаладағы тұрғын
үй құрылысын ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыра отырып, өңдеу өнеркәсіптеріндегі
мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... мен ... де ... Бұл ... ... және ... құрылысты несиелендірсе, ал ”Теңіз банкі” ... ... порт ... ... Аталған банктер мемлекеттік
секторды нығайтуға белгілі бір мақсатқа сай ... ... ... ... ... жеті жеке ... ... қызмет атқаруда: ”Финиш
Эстате Бэнк ЛТД”, ”Индастриал Бэнк оф Финлэнд ЛТД”, ”ОКО инвестмент ... ... Бэнк оф ... ЛТД” және ”Капсалис Бэнк ЛТД”, ... Бэнк ... Бұл ... өздерінің ипотекалық несиелендірумен
корпоративтік секторды (67 %-ға дейін), мемлекетті 23 %, жеке ... 3
%, ... ... 1% және ... да 6 % қамтамассыз етуге
бағытталған. Бұл банктерде бүкіл өнеркәсіп, ... және ауыл ... ... ... ... ... ... несиелендірумен айналысатын бірнеше ипотекалық
банктер бар. Нақты айтатын болсақ тұрғын үй ... ... ... ... және ... өнеркәсіптік компанияларды ипотекалық
несиелендірумен айналысатын ... ... ... ... ... ... халқын, фермерлерді және тағы да басқа шағын компаларды ипотекалық
несиелендірумен қамтамссыз етуші, ... ... ... және ... несие банкі” бар. Италияда ипотекалық несеи жүйесін жартылай
мемлекеттік және ... емес ... ... Ипотекалық несие
нарығындағы негізгі ... ... ... ... банктері алады.
”Медио кредите” банкі басқа ... ... ... шағын және орта
өнеркәсіптік компанияларға несиелендіруді жүргізеді, ... ... ... ... ... ... Америка және Азия ... ... ... ие. ... ... ... бұл елдер Батыс Еуропаның
алдыңғы қатарлы елдеріне жақын қалған. ... ... ... ипотекалық
банктер негізенен Аргентина, Бразилия, Мексика, Чили ... ... ... Пакистан, Туркия, Оңтүстік Корея, Тайланд және басқа да елдерде
пайда бола ... Бұл ... және ... ... ... функциясы жер меншігін, тұрғын үй және өнеркәсіп құрылысын ипотека
арқылы ... ... ... ... ... кепілге ала отырып,
ұзақ мерзімге несие беруші алғашқы банктер 18 ғасырдың 50-ші ... ... ... ... құны ... жандармен қоса арнайы
комиссиялармен бағаланып, банк ... 15,20 ... 33 ... өз ... ... несие мүліктің 60-70 % құрайды. Бұндай алғашқы банк ”ақ
сүйектер ... ... және ... ... бөлімшелерімен 1754 ж.
құрылды. 1861 жылғы ... ... ... ... ... ... болды және олар жер учаскілерінің құнына қарай ... ... ... ... ... ала отырып, ұзақ мерзімді несиелер
бере бастады.
ХХ ғасырдың басында Ресейде ипотекалық банктер торабы кеңінен таралды.
Жылжымайтын мүлікке толтырылған ... ... ... ... қалыптасты. Кейіннен ресей ипотекалық ... ... ... ... де ... ... Қазіргі
кездегі Ресейдегі ипотекалық банктердің көбісі әмбебап коммерциялық банктер
болып табылады. Ресей нарығындағы ипотеканы дайындаулың келесі бір ... жылы ... ... ... мақсаты ипотека туралы
заңды ... ... ... ... ... ... ... көктемінде күшке енген ”кепіл туралы заң” ол ... ... ете ... 1996 ... 26 ... ... ... бойынша қосымша мөлшерлемелер туралы ” Ресей федерациясының
Президентінің жарлығы шықты. 1998 ... 9 ... ... ... заң ... 1994 жылы ... ... банктер халықтың тұрғын
үймен қамтамасыз етілуін ... ... Тек ... қаласының
өзінде тұрғын үй сатыпалуды несиелендіру бойынша қызметтерін ұсынушы
бірнеше ондаған ... бар. ... ... қоры ... ... ... отырып кәсіпорындардың жеке меншігіне өткен жылжымайтын
мүліктерді сатыпалуды ипотекалық несиелендірудің бірқатар сызба жүйелерін
жасап шығауруды және оларды ... ... ... ... ... ... несиелендіру
сызбаларын өткізу мақсатында жылжымайтын ... ... қоры ... ... қоры аталған қорының бір бөлігіне ие бола отырып басқа да
ипотекалық несиелендіру жүйелерінде, яғни ... ... ... ... сондай-ақ осы мүлікке қатысты іс-шаралардың
қайталануын ипотекалық несиелендіру жүйелерінде де кепіл беруші ... ... ... ... ... ... ... агенттік жұмыс істейді. Бұл агенттік Ресейдегі ... ... ... ... айналысады. Сондай-ақ
банктерден белгілі бір ... сай ... ... ... және осы ... ... ... кепілдемелеріне ие болған бағалы қағаздар шығарады.
Қазақстандағы ипотекалық несиелендірудің ... ... ... ... ... соң бірден қозғала бастады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... үй құрылыс банкі” болды. ”Тұрғын үй құрылыс ... ... ... 1994-1995 жылдары ”жаңа тұрғын үй ... ... ... сәйкес мемлекеттің несиелік ресурстарының берілуін
ұйымдастырады. Тұрғын үй ... ... 2624 ... берілген
несие 5 % мөлшерлемесі бойынша 30 жыл мерзімге ... ... ... ... Сонымен қатар тұрғын үй құрылыс мемлекеттік
банкке несиелерді АҚШ доллары курсы бойынша бағалау және ... ... мен ... пайыздық төлемдерін долларлық эквивлентте жүргізу
құқығы беріледі. 1997 жылы ... ... ... үй ... ... ... қоғамы, ”Банк центр кредит”жабық акционерлік
қоғамының құрамына енді және оған құқықтарымен міндеттері беріледі.
Келесі преспективалық жоспар ... ... ... ... и ... bank” ... Қазақтсандық құрылысы болып табылады.
Мұндағы бірінші банк – ... ... ... банкі. Еуропалық
қаржылық институттар тұрғын үй ... ... ... ... деген болжамдар бар, қалған банк Отандық ... ... ... ... Осыған байланысты шетел инвесторларын ... - ... ... ... ... ... қажет. Халықарарлық
тәжірибеде бас банктер еншілес құрылымдарының қызметтеіне толық жағдайдың
өзінде барлық міндеттемелерін өтеп, оларды ... ... бар ... Одан ... ... - ... үй ... банкі” жабық
акционерлік қоғамының халық салымдарына кепіл беру жүйесіне қатысуы әлі ... ... ... ... ... ... қорының толық
мүшесі болатыны алдын-ала белгілі.
Нарық экономикаға көшкеннен кейін Қазақстанда да ипотеканың негіздері
қоланып, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда ипотеканың дамуы Республика Президентінің 1995 ... ... ... ... ... туралы” заң күші ... ... ... ... осы бағыттағы жұмысының бірінші кезеңі
2000 жылғы 21 тамыздағы қаулысмен ... ... ... ... ұзақ ... ... және ипотекалық кредиттеу жүйесін
дамыту тұжырымдамасын бекіту ... ... ... ... ... ... үйді қоса алғанда еркін рынокта дайын тұрғын үй
сатыпалу үшін азаматтарға ұзақ ... ... ... ... ... ... келіп салады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысымен 2000
жылғы желтоқсанында ... ... ... ... іс-шара - Қазақстан
Ипотекалық Компаниясы құрылып, Республиканың қаржы рыногына енгізілді. Бұл
жаңа институтытң негізі мақсаты ... ... ... ... ... ... ... жолымен ипотекалық несие берген екінші деңгейдегі
банктерді ... ... ... ... ... ... атрату арқылы ипотекалық рынокқа инвестиция таратуды ... ... ... ... несиелеудің негізгі шарттарының бірі ... ... үй ... ... ... соңғы уақыттарға дейін халықтың тұрғын үй несиелерін ... ... ... ... жоқ деп ... ... ... тәджірибесі халықтың несие алу көлемін кеңейтуге кедергі ... ... ... Ол ... ... ... ... бағамына
тәуелділігі. Бұл шығынын айтарлықта көбейтеді. Сондай-ақ несиелерді шетел
валютасы арқылы беру шын ... ... ... ықпалына түсіріп,
сыртқы факторларға тәуелді етіп тастайтын болыды. Міне, осының бәрі несиені
тек теңге түрінде ғана ... ... ... Сонымен, қатар тұрғын
үйді сатыпалу ұзақ мерзімді несие беру арқылы шешуді ... ... ... ... ... қарағанда ипотекалық несие бойынша сыйақы
мөлшшерлерін төмен бекіту міндеттелетінін да айту ... Бұл ... ... ... және ... үй ... ... бөлігін
қамтиды.
1.2 Ипотекалық несиенің атқаратын қызметтері
Халықты тұрғын үймен қамтамасыз етуде ипотекалық несиелеу маңызды рол
атқарады. ... ... ... ... ... ... назар аударыла
бастады. Сондай-ақ Ұлттық Банк құрған ”Қазақстан ... ... ... және ... қалаларында ипотекалық несиелеу жөніндегі ... ... ... іске ... ... бағдарламсы бойынша
берілген өзгермелі, оның ... ... бір ... ... ... ... (тұтыну бағасының индексі) байланысты болады. Өзгеріп
отыратын ставка ... ... ... 1 ... және 1 ... ... алушының белгіленген ставка бойынша несиесін қайта ... ... ... ... ... – белгіленіп қойылған мерзім болып
есептеледі. Несие алушыны айтарлықтай зиян ... ... ... үшін ... жоғары шегі алынады, ол әрбір екінші
белгіленіп қойылған мерзімнің аяғына дейін өз ... ... ... ... көрсеткішін, одан жоғары ... ... ... ... ... көлеміне қарай белгіленеді.
Қазақстан Ипотекалық Компаниясының қызметі ипотекалық несиелеу
рыногында бұрын әршқайсы әр ... ... ... ... ... мен несие беруге лицензиясы бар ... ... ... мүмкіншілік береді. Компанияның серіктесіне айналған банктер
компания ... ... ... ... ... ... ... байланысты несие стандарттарын қабылдады. Несиені стандарттау
”несие сатыпалу” көлемін ... және ... ... ... ... ... ... банктердің арасындағы бәсекелестік
банктердің тұрғын үй ипотекалық несиесі ... ... ... жағдай жасады, несие бойынша сыйақа ... ... ... және ... үшін оның қол ... болуының мүмкіндігі
жоғарлады. Компания қызметінің негізгі жетістіктерінің бірі және ... ... ... ... ... ... ... қағида – несиенің
берілуі мен оның кері қайтарылуы компания ... ... ... ... тек қана тенгемен жүеге асырылады. ... ... ... ... ... ... нарықтағы
көрсеткішінің ең төменгі деңгейде болатынымен және несие ... ... ... ... экономика елдерінде, ең алдымен АҚШ пен
Еуропада кеңінен тараған. Бұл ипотекалық несиенің ... ... ... елеулі артықшылығы бар екендігімен байланысты. Атапайтқанда,
ипотекалық ... екі ... да ... ... ... Клиент несиені
едәуір ұзақ мерзімге ала отырып, кепілге ... ... ... ... үйді өзінің иелігінде сақтап қалады. Ал, несие беруші берілген
несиенің орның толтырудың қай ... да ... ... ие болды.
Ипотекалық несиелеудің басты мақсаты - халықтың өзінің және несие
қаржысы есебінен еркін ... ... ... үй сатып алуына жәрдемдесу
болып табылады. Тұрғын үй ипотекалық несиесі - бұл банктің ... ... ... ... ... ... қаражаты. Клиент өз кезіндегі мұндай
несиені пайдалнғаны үшін ... ... ... ... ай ... ... қарыз қаржысын қайтарып отыруы тиіс. Несие ... ... үй ... ... атына хаттамалырда және клиент
ипотекалық несиені толық ... ... ... ... ... несиенің ең басты артықшылығы - сіз өзіңіздің меншікті
тұрғын үйіңізге бүгіңнің өзінде-ақ ие боасыз да, ал ... ... ... бірте-бірте төлеп құтыласыз. Бүгінгі күнде біздің Республикамызда
баспанасы жоқ немесе ... ... ... ... ... Сол қиындықтан шығу жолында көптеген азаматтар үй жалдап тұру
әрекетімен ... ... ... ... бұл да ... үй мәселесін
шешу жолдарының бірі. Алайда ай сайын төлейтін пәтер ... ... үй ... тұру ... ... ... ... төлем
қабілетінің жеткілікті болмай отырғаны бәрімізге мәлім. Осы ... алу мен ... ... тұру тұру ... салыстырғанда қайсысының
тиімді екенің мынадай бір мысалдармен салыстырсақ жеткілікті.
Үй жалдаптұру төлем ақысы мен ипотекалық несие қайтару төлем ... онда ... ... бір бөлмелі пәтердің айлық жалдау төлем
ақысы орта есеппен алғанда 150 АҚШ доллары тұратын пәтерді ипотекалық несие
арқылы сатыпалған ... ... ... ... қайтару төлем ақысы 113 АҚШ
долларына тең келеді. Одан кейін үстеу ... ... ... ... ... ай ... азайып отырады. Осы мысалдарға сүйене отырып несие
алған азамат үй жалдап тұрған ... ... ... ... ... ... үнемдей отырып үйдің заңды иесі бола алады.
Кейбір жағдайларда пәтері бар азаматтар отбасы мүшелерінің саны ... ... ... ... ... ... ... болады. Несие қайтару
мерзімі тұрғын үй жинақ шотын ашу мерзіміне байланысты ... ... ... ... ... үй жинақ шотын неғұрлым ұзақ мерзімге ашса, онда
банк несие қайтару мерзімін реттейтін коэффицент арқылы бар ... ... ... жасай отырып, банк төлем қабілеті жоғары
азаматтарға да жылжымайтын мүліктерін ... алу ... ... ... беру ... ... ... жасап бекітті. Оның мәнісі мынада – тұрғын
үй жағдайын ... ... ... ... алатын үй құның кем дегенде
30 пайызына дейін қаржылар бар жағдайда банк ... ... бере ... ... 2 ... ... ... ал сіз үш бөлмелі пәтерде
тұрғыңыз келеді. Онда сіз сатыпалынатын үйді кепілдікке қойыпқысқа мерзімді
ипотекалық ... ... ескі үйді сату ... несиені өтейсіз. Бұдан
басқы да транзиттік есепшот ашу жүйесі бойынша 30 немесе 45 % ... ... 55-70 % ... ... ... Мұндай тәсілдер банктің облыстық
филиалдары арқылы жүзеге ... ... ... ие ... үмітті
азаматтар тұрғын үй алу мақсатына несие алған кезде банкке кепілдікке сол
несиеге ... ... үйді ... тұрғын үй алуды армандайтын азаматтар көбі жастар, жас
мамандар, отбасылы студенттер, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... өздері ұйытқы бола алады. Соның ең
маңыздысы, тиімді жолдарының бірі – ... ... ... ... ... ... алу. Бұл тәсіл бойынша экономикасы ілгерлі басқа шетелдерде
тексеріліп, үлкен жетістіктерге ие болып отыр.
Жалпы ... үйді ... ... ... ... ... ... айқындаған кезде, ең алдымен тиімді ... ... ішкі ... ... ... және ... ... қаперге алынатын тұрғын үй қаржыландыру схемасын қолдану
мүмкіндіктерін ескерту қажет. Тұрғын үйді иптотекалық ... ... мен ... ... ... ... ... халықтың
белгілі бір бөлігінің тұрғын үй проблемасын шешуге жәрдемдесе алады.
Республика ... ... ... ... ету ... ... қана ... жылдам және төмен пайыздық өсіммен берілуіне иек ... ... ... жаңа ... немесе қор биржасында ипотекалық
құнды қағаздар шығару жолдарын ... ... ... үшін өлшеусіз маңызы зор. ... ... ... ... ... жаңа ... елімізде жүргізіліп жатқан экономикалық
реформаларға көзқарсына әсер ететін өткір әлеуметтік ... ... ... ... тұрғын үй саясаты тұрғын үй проблемасын
шешуде жұмыс істейтің халықтың орташа табысы және ... ... ... ... жүйесін құру халықтың тұрғын үй жағдайын жақсартуға
байланысты маңызды әлеуметтік мәселені шешуді күрт жеделдетіп қана ... үй ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық
ахуалға оңды ықпал етіп, экономикалық өрлеуге серпін беруіне ... ... бір ... бола алады. Сондықтан да бүгінгі таңдағы
басты мақсат – ... ... ... құны қол жетерліктей тұрғын үймен
қамтамассыз етудің қалыпты жүйесін ... ... ... ... ... өз жинақ ақшасымен ұзақ мерзімді ипотекалық несиелеу есебінен
монополизмнен тұрған үй нарығында ... үй ... ... ... ... керек.
Қазақстанның қазіргі жағдайында ипотекалық несиелеу ... ... дами ... Бұл ең алдымен тұрғын үйге сұраныстың
жоғары болуы жағдайында азаматтрадың ... ... ... жоғары
болумен байланысты. Сонымен бірге мемлекеттің банктік стандартты шарттары
негізінде ипотекалық несиелер ... ... ... жоқ ... ... түрлі нышандармен болуы мүмкін.
Бірінші және мейлінше қарапайым әдіс – ... ... алу ... ... ... үшін өтеусіз жәрдем ақша беру және де сол арқылы
қажетті ... ... ... ... ... үй ... ... арттырып, тұрғын үйге төлем қабілеті сұранысты
ынталандыратын болады. Бұл жүйе бойынша ... ... 30 % - ... ... ... 20-25 % - ... жәрдем ақша үлесіне және 20-50
%- ипотекалық несиелеуге тиген болар еді. ... ... ... ... 50% ... ... демеу қаржы беру жүйесі жұмыс істейді,
яғни несие соммасы қалған 50 % құрайды.
Алайда, бұл әдіс ең ... басы ... ... қаржының
жеткіліксіздігі себепті тек ерекше жағдайларда ғана пайдалануылуы мүмкін.
Бұл секілді бағдарламалар мемлекеттік ... ... ... халықтың әлеуметтік қорғалмаған топтарына қатысты жүеге асырылуы
мүмкін. Аталған шара ... ... бір ... және ... болып
келетіндіктен ұтымды әрі өз қаржысы жеткілікті жүйе құру ыңғайында алғанда
неғұрлым ... шара ... ... Бұл ақша қосымша ішкі инвестицияларды
тартуға және оларды одан әрі ... ... ... ... ... ... ... тигізбес еді.
Сондықтан мемлекеттің тікелей демеу қаржысы басқа бір ... ... ... ... ... кезде көбірек
тиімді болады. Мысалы, мемлекет сақтандыру компаниясын құрады, ол ... ... емес ... беретін ипотекалық несиелендіруді ... ... ... ... ... кредиторлар мейлі ішнара
сақтандырған жағдайлардың өзінде де несиелік ... ... ... ... ... өзінің несие портфелін ипотека есебінен ұлғайтуға
деген ... ... ... Бұл ... ... тұрғын үй нарығына ... ... ... да инвестиция әкеледі.Оған қоса ... ... ... компаниялары үшін тәуекел деңгейінің төмен
болатындығын да көрсетеді. Әдетте, ... ... ... үйін ерекше
қадірлейді. Алынған несиені өтемеген жағдайда ол үйден айрылып қалуы мүмкін
болғандықтан, ... ... үшін ... ... ... ... олар кейбір жеке шығыстарын қысқартуға барады, қосымша жұмыстарға
жалғанады. Олар Отандық банктер әзірге ... ... ... ұғынуға
дайын болмағандықтан, келіп түскен өнімдерді қатаң іріктеп, аса сақтықпен
қарауда. Сақтандырудың болуы банктердің ... ... ... батылырақ
болуына мүмкіндік берер еді.
Қазіргі уақытта бірқатар қазақстандық банктер жеке тұлғаларға тұрғын
үй сатыпалу үшін ипотекалық ... ... ... ... қызметтерінде
халықты қаймықтыратын бір нәрсе – несие мерзімінің қалағандай ұзақ ... ... ... ... байланысты болып отыр. Мұның себебі түсінкті
де: халық әзірге ақшасын қысқа мерзімді ... ... ... сәйкес
банктер де несиені ұзақ мерзімге бере алмайды. Қаржыгарлер тілімен ... ... ... ... Мұндай қиындықтан шығудың бір амалы,
халыққа ұзақ мерзімді ипотекалық несие ... ... ... ... ... ... ... қайталама нарығының
операторы пайда болуы көзделген еді.
Соңғы жылдары Республикада өнеркәсіп миграциясының ... ... ... ... ... ... тұрғын үйге несие алу
қажеттілігін тудыруда. ”Қазақстан ипотекалық компаниясының негізгі мақсаты”
ұзақ мерзімді тұрғын үй ... ... ... көптеп ұсынумен
қатар, қаржы айналымын жеделдетуді де мақсат ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық несие береді,
содан кейін қарыз алушыға талап қою ... ... Бұл ... ... алынған
үйдің кепілге қойылуымен қамтамасыз етіледі. Бұдан әрі компания ипотекалық
қайталама нарықтың операторы ретінде ... ... ... ипотекалық
несиелер бойынша талапету құқығымен қамтасыз ... ... ... Олар ... ... (зейнетақы қорлары, сақтандыру
компаниялары, банктер және тағы басқалар) сатыпалады. Осылайша ипотекалық
нарықта қайта қаржыландыру жүзеге асырылып, тұрғын үйді ... үшін ... ... ... ... ... ... Мұнын өзі әсіресе
жинақтаушы зейнетақы қорларының миллиардтаған тенге көлеміндегі активтерін
компанияның құнды қағаздарына салу арқылы жинақтаушы ... ... ... ... ... ипотекалық компаниясы” ЖАҚ өзі құрылғаннан бергі кезеңде
компанияның алдына қойылған ... ... ... ... ... ... ... механизімін енгізуде Алматы және
Астана қалаларында байқап көрді. Кейін компания қызметі ... он ... атап ... ... ... ... ... Атырау, Жезқазған,
Қарағанды, Көкшетау, Павлодар, Орал, скемен, Шымкент және Талдықорған
қалалары мен ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасының отандық нарық
үшін бірігей. Өйткені оның мына секілді артықшылықтары бар: сыйақы ставкасы
біршама төмен, несие валюталық ... ... ... ... ай ... бірдей соммада өтіледі. Бүгінде ”Альянс Банк” ААҚ, ”Астана
қаржы” ААҚ, ”АТФ банк” ААҚ, ”Банк Центр Кредит” ААҚ, ”БТА Ипотека” ААҚ ... ААҚ ... ... компаниясының” әріптес банктері болып
табылады. ... ... ... бекінген азаматтар тікелей компанияның
өзіне немесе жоғарыда аталған қаржы институттарының біріне жолығуна ... олар ... ... ... ... ... үй құның ең ары кеткенде
70 % ын өтеу үшін ... ал ... үй ... кем ... 30 %-ын ... өз қалтасынан төлеуі тиіс екенін ескергені жөн. ... ... ... қалыптастырылған жүйе бойынша төмендегі кезендерден тұрады:
• Несие алушының біліктілігін алдын-ала ... ... Бұл ... ... ... алу ... туралы керекті ақпарттың барлығын
алады және өзінің құқығымен ... ... Ал ... ... ... ... ... мүмкіндігін саралайды.
• Несие алушының қаржы мүмкіндігіне және несие берушінің талаптарына сай
келетін тұрғын үй ... Бұл ... ... ... ... ... таңданған тұрғын үйдің несие беруші ... ... ... сай ... ... болыпсаналатын тұрғын үйдің нарықтық бағасын анықтау. Несие
алушының таңдаған үйінің бағасын бейтарап бағалаушы маман ... ... ... ... ... төлейді. Бағаулаушы нарықтық
баға банк беретін несие көлемімен салыстырады.
... ... ... Бұл ... банк ... ... ... мүмкіндігін және несие алушының табысы мен ... ... ... ... ең ... көлемін анықтайды. Және де банк
несие алушы тапсырған құжаттар мен ақпарттардың ... ... ... беру яки ... туралы шешім қабылдайды. Осы кезеңде несие
алушының жеке сақтандырылуы шарт.
• Келісім-шарттар жасау ... үй ... ... ... ... сату, сатыпалу келісім-шарты
• Банк пен несие алушы арасындағы келісім-шарт
• үй сатумен есептесу кезеңі
• Сатыпалынған үйді сақтандыру ... ... ... ... және оны ... ... орталығында
тіркеу.
Ипотекалық несие алудың жолдары:
1. Өз мүмкіңдігіңізге сай, көңіліңізге қолайлы үй ... ... ... ... барып, сатыпалуға бекінгенде үй иесімен бірден
ипотекаға алатыңыз туралы келіскен жөн. Ескертетін жәйт, банк ... иесі ... ... ... бес - отыз ... ... ... бұл
сізге берілетін қарыздың көлемі деген сөз.
2. Алдын-ала ... ... ... ... ... Қажетті
құжаттар:
- үй иесінің сатыпалу туралы келісім-шарты (түпнұсқа, көшірмесі);
- пәтердің жосапары (көшірмесі);
- техникалық жоспар;
- жерге жеке меншік құқы туралы акт ... ... ... ... ... ... ... жеке құжаттары;
- үй иесінің жеке төлқұжаты;
- өз құжаттарыңыз (төлқұжат, СТН, үй иелерінің меншік иелері коперативінен
алынған 3-форма анықтамасы);
- еңбек кітапшасы ... ... алу ... ... табысыңыз туралы анықтама.
3. Банк қызметкері ... ... ... ... ... ... оған ... үшін 3000 теңге төлейсіз.
4. Бағалаушы пәтер құжаттарын банкке өткізеді. Күн сайын жиналатын арнайы
комиссия сіздің өтінішіңізді ... ... ... қарыз беру туралы
шешім қабылдайды. Шешім әдетте үш күннен кейін ... Банк ... ... ... ... сіз өз ... ... сақтандырып, банктен есепшот ашып, үй ішімен бірге тіркелген
және тұратын ... көз ... ... ... келісім-шарт
жасайсыз.
6. Банк сізге беретін қарызды есепшотыңызға аударып, оны алуға болатын
күнді белгілейді. Банк қызметкерлерімен ... ... ... оны ... төлейсіз.
Ипотекалық несие тұрғын үй, пәтер сондай-ақ тұрғын үй салу мақсатында,
жер сатыпалу үшін ... ... ... бастапқы нарықта дайын үй, екінші
нарықта бұрынғы пайдаланылған баспана және ... ... ... ... ... алу үшін ең ... еңбек ақы мөлшерін белгілегенде
екі түрлі ұғым бар ”несие ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып оның сенімділігін бағалау
және ”төлем қабілеттілігі” қарыз алушының ... мен ... ... ... ... ... ... оның банк алдындағы
қарызын өтей алуға деген қаржылық мүмкіндігі. Несие беріп жатып, ... ... ... ... ... табу көзі мен оның ... ... отбасының міндетті шығындарын, мекен-жайлық және байланыс
мәліметтерін оның төлеуге тиіс.
Бастапқы жарнаның ең ... ... ... ... және
сатыпалынатын тұрғын үйдің бағасымен байланысты өзгеріп отырады. Үй алуға
берілетін несиенің ... ... ... үй бағасымен 85 пайызына
дейін жетеді. Ақша тұрғыснан несиенің ең ... ... - ... ... ... Жетпелі тұрған соманы несие алушы өз
қалтасынан төлейді. Бастапқы жарна дегеніміз де сол. Банк ... ... ... ... бере ... егер алушы өз ... 110 ... жаба ... ... ретінде оның қазіргі баспанасы
және сатыпалынған тұрғын үйі, банк шотында жатқан ақшасы заңды ... жүре ... Егер ... ... резидент Қазақстан Республикасының
резиденті болып саналытын тұлғадан үй сатыпалу үшін банктен ... ... онда ... ... ... ... ... дейін ол үй
сатыпалуға мүмкіндік беретін мүліктік құқыққа ие ... үшін ... ... ... ... алу ... ... резиденттері болып саналмайтын тұлғаларға
иптекалық ... ... ... ... ... ... ... болуы, еңбек ақысының дер кезінде берілмеуі немесе зейнетақы
қорына тиесілі сомманың ... ... ... ... ... дұрыс немесе толық толтырылмауы, несие алушының бұрынғы несиесінің
қарызын толық ... ... оның ... төлем карточкасы арқылы іске
асырылатын несиелік бойынша қарыздың болуы ”несиелік тарихының” ... алу үшін ... ... ... аздығы немесе болмауы анкета-
өтініште көрсетілегн ... ... ... ... ... ... келмеуі, дұрыстығы тұрғысынан менеджердің күмәнің
туғызатын құжаттардың өткізілуі. Тексеру ... ... ... ... ... жасалғандығы немесе дұрыстығы анықталған жағдайда банк ол
туралы мәліметтерді ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы ипотекалық несиенің қазіргі жағдайы
1. Еліміздегі ипотекалық несиенің көрсеткіштеріне
талдау жасау
Қазақстанда енгізілген тұрғын үй ... ... ... АҚШ ... ... ... негізінде әзірленді. Екі деңгейлі жобаның
біріншісі ... ... ... ... ... мен ... ұйымдар арқылы жүзеге асырылса, ал екіншісі ипотекалық несие берушілер
ұсынатын талаптар мен кепілдік құқықтарды ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұндай ұйым функциясын қазір
«Қазақстан ... ... ЖАҚ ... келеді. Ұйым жарғысында
көрсетілгендей акционерлік қоғамның міндеті республикамыздағы тұрғын үй
нарығына бюджеттен тыс ... ... және ... несие жүйесін енгізу
болып табылады.
Тек қана Қазақстанда емес, ТМД елдерінде де ... рет ... ... 2002 жылы ... ... тарата бастады, мұны
отандық қор нарығы дамуының жаңа кезеңінің басталуы деп ... ... ... ... ... айналыс мерзімі –3 жыл. Облигациялардың
бірінші траншы 300 млн. ... ... ... ... ... ... 500 млн. ... жеткізілді, қалған бөлігі биылғы жылы
орналастырылады. ... қоса ... 2003 жылы тағы да 1,5 ... ... жаңа ... ... ... облигациялардың
пайда болуының арқасында қаржыландырушылардың тағы да бір жаңа қаржыландыру
құралы пайда болды. Тұтастай ... қор ... ... басым
бағыттарының бірі теріндегі ипотекалық облигация нарығындағы және зейнетақы
жүйесінің ... ... ... ... банкінің басқаруымен жүзеге
асырылды.
Ипотекалық облигацияның қаржыландыру деңгейін көтеру үшін Ұлттық банк
пен компания Қазақстан ... ... ... енгізу
бағытында да көптеген жұмыстар атқарды. ... ... ... толықтырулар енгізілді, осыған сәйкес эмитенттер банкротқа ұшыраған
жағдайда, конкурстық массасынан ипотекалық ... ... ... ... отырады. Ипотекалық облигациялар-осындай
мүмкіндіктері бар бірден-бір ... ... ... ... санатқа енгізілген, оның кірістерінен Салық Кодексіне сәйкес табыс
салығы алынбайды. Ипотекалық ... ... ... ... үшін ... деңгейдегі банктер үшін компания ... ... ... Мысалы, компанияның ипотекалық облигацияларының
құнсыздану қаупінің 20 пайыздық деңгейі бойынша өлшенуі, сондай-ақ оларды
мемлекеттік құнды қығаздармен кіргізу ... ... ... ... ... ... яғни ... қорларын да тартуға жағдай жасалды. Олар үшін
ипотекалық облигацияға зейнетақылық ... ... ... ... 10 ... дейінгі көлемдегі норматив
белгіленді. ... ... да, ... ... де тиімді болатын осындай облигациялық құрылым жасау ... ... ... ... ... ... облигациялар қор нарығы
үшін ерекше тиімді болып табылады, өйткені ол ... ... ... ... жыл сайын өтеліп отыруы көзделген, бұл арқылы қаржыландырушылар үшін
несиелік қауіп төмендейді.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... сыйақы ставкасын қалыптастырады. Өйткені, нарықта тауарды
сату бағасы оның өзіндік құнынан төмен болмайтындығы түсінікті. Бұл ... қосу үшін ... ... ... немесе осындай қағаздар
жөнінде жеңілдіктер беру механизмін пайдаланды. Преференцияның алуан түрі
қолданылған. Олар:
- ипотекалық ... ... ... ... салық салудан босату.
Мысалы, Германия мен Польша осы жолмен жүрген. Бірнеше ... ... ... да ... ... ... ал ... ипотекалық бағалы
қағаздардың тұрақты нарығы жұмыс істеген кезде ол жеңілдікті жоюға болар
еді;
- ... ... ... мен ... ... ... ... белгіленген міндетті нормативтерді ипотекалық
бағалы ... ... ... ... мүмкіндік беру. Бұл әдіс
бертінде пайда болған жүйелердің ішіндегі ең танымалы әрі тиімдігі ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарымен РЕПО операцияларын еш
кедергісіз жүргізуі. Бұл шара жоғары өтімділік деңгейін қамтамасыз ... ... ол ... үшін бірден-бір қажетті сапа болып
табылады. АҚШ пен Малайзияда осы әдіс ... ... ... ... ... ... ... беру жоғары
сенімділік дәрежесін қалыптастырады және ондай бағалы қағаздардың ... ... ... ... мына екі ... пайдалану арқылы береді. Біріншісі -
кепілді хатпен. Мұнда қарыз алушының атына оның құқығынсыз қаражатты алуға
дербес шот ашылады. Ашылған ... ... ... алушы бірінші жарнаның
сомасын ... ... ... ... ... ... белгілеу
түпнұсқасын белгілеу және тұрғын үйдің ... ... ... ... банк ... ... үй ... төлеуіне кепілдік хат
береді. Екіншісі - экскроу шот арқылы. Қарыз алушы ... ... ... ашады, онда қарыз алушыға бірінші ... ... мен ... ай сайынғы қосымша сомасын салады.
Негізінен ипотека жүйесінің қаржыландырылуы үш ... ... ... мен ... ... қаржыларын пайдалану
арқылы жүзеге асырылады. Әсіресе, бұл жүйе АҚШ-та жақсы жолға қойылған.
Бірақ, ... жүйе тек бай ... тән ... ... ... жағдай, ол
банктік ипотека болып саналады. Тұрғын үй құрылысын ... бұл түрі ... ... ... кең етек алды.
Алайда, екінші дәрежелі банктерде ұзақ ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуына әсер етеді.
Сондықтанда Үкімет тарапынан басқа да жолдары қарастырылуда. Бұл ... ... жүйе ... саналатын ипотекалық несиенің тағы бір түрі-
жинақ құрылыс жүйесі. Кейбір ... осы ... ... ... өте ... дегенді алға тартады. Тіпті, осы мақсатта
«Қазақстанның ... үй ... ... ... « АҚ ... Құрылтайшы
мемлекет болып табылатын аталмыш банк халық тарапынан аса сенімге ие ... жоқ. ... ... ... институты құрылыс ... ... база ... ... Оның ... жағынан екінші пәтер сатыпалу көптеген елдерде, соның ішінде
ТМД елдерінде де жолға қойылған. ... ... бұл ... ... ... 1,2 ... аспайды. Тиісінше жөндеуді қажет ететін
тұрғын үйлердің саны жалпы тұрғын үй қорының 11 ... ... ... ... үй ... 9 ... ... жөндеуден өткізілуде. Соңғы кезде
шетелдік несиелердің осы құрылыстарға салына бастағаны жылжымайтын мүлік
нарығы саласында ... ... ... ... ... болады. Мәскеу қаласының айналасындағы тұрғын үйлердің ... ... 1700 АҚШ ... ... екендігі осыны көрсетсе керек.
Бұған қарағанда Латвияда тұрғын үй құрылысы кең етек ... 1998 ... ... ... кең ... ... ... үстеменің 5-10
пайызға дейін төмендеуіне алып ... ... ... ... ... ... ... сұраныс та жоғары болыпотыр. Бұл-өз
кезегінде несие үстемесінің ... ... ... ... ... ... ... бұл салада арнайы «Ипотека
туралы заң жобасын дайындап жақын ... ... ... ету ... қарастыруда. Мемлекет тарапынан арнайы тұрғын үй
салуды ... ... ... дамытуға күш салынбақ. Осы
тұрғысынан келгенде мұнайлы ел Қазақстандық ипотекалық несие беру ... ... деп ... болады.
Енді еліміздегі ипотекалық жүйеге келсек, қазіргі таңда Қазақстанда
екінші ... ... ... ... ... ... ... 12,8-15% төңірегінде қалыптасқан. Кейбір сарапшылардың айтуынша,
алынған несиені қайтаруда ... ... екі ... ... өсіп ... жүйе ... үйді сатыпалуда бірден санапбере салатын қаражаты
болмаса да несие қайтаруға ... ... ... бар отбасылардың
мүддесіне оң жауап берді. Мысалы, бір азамат осы жүйе ... ... ... ... бір бөлмелік пәтер сатыпалыпты. Баспананың
жалпы бағасының 30 пайызын яғни 4 мыңнан астам АҚШ ... ... ... ... ... Енді ... жасасқан келісім-шарт бойынша ол енді
сегіз жыл бойы ай ... ... ... 250 АҚШ ... төлептұруға
міндетті. Бұл ұлттық валютаға осы азаматтың жағдайымен таразыласақ, онда ... ай ... ... алғанда 60-70 мың теңге кіріс кіріптұруы тиіс. Ол
қазіргі өмір ... ... ... ме? ... ... ... қарапайым мемлекеттік қызметкер мен өнер ... ... ... 10-12 мың ... ... ... ескерсек, олардың
бұндай жолмен пәтер ... ... қиын ... ... ... ... ... республикамызда орташа есеппен 1,2-1,4 миллион
адам тұрғын үй мұқтаждығын тартуда. ... ... ... ... орташадан
төмен адамдар десек ипотеканың барлығы бірдей икеміне қарай емес ... ... ... ... ... ешбір елде тұрғын үй
проблемасын толықтай ... ... ... ... жаңа ... ... ... ауыртпалығына аяқтаптастайды деу алаңғасарлық болар
еді. Ипотека қазіргі өлшемде отбасылық бюджеті 60 мың ... ... ... ... ... орайластырып әзірленген «мәзір» мұндай
қаражат таба алатындар қатары көбейген сайын ол ... ... ... ... ... ширатыла түспек. Сондықтан да банктер үшін ... ... аз ... бақуаттылардан гөрі осындай орта буын отбасылардың
көбірек тартылуына ... ... ... бағасы 10-15 пайызға өсті. Тұрғын үй бағасының
қымбаттауының бірнеше себебі бар. Оған экономикадағы өсімнің де, әлемдік
деңгейдегі ... ... да ... ... ... ... депозиттері
көтеріліп жатыр. Сонымен ... ... ... ... ... табысы да
молаюда. Тіпті соңғы екі жылда бюджеттегі мекемелердің жалақылары ... биыл да ... ... да , ... ... ... несие
бағдарламасын жүзеге асыра бастағалы пәтерлердің бағасы екі ... ... ... ... ... ... ... бере
бастауы тиімді, өйткені банкаралық бәсекелестік туады. Ал, бәсекелестік бар
жерде ... ... Ол ... ... және ... ... ... жеткізе алатын мүмкіншілік туады.
Бір жағынан доллар төмендеген сайын жылжымалы мүліктің бағасы өсуде.
қазір қай жерде жұмыс бар болса, сол ... ... ... өсіп жатыр.
Бұрынғыдай емес, адамдар жұмыс бер деп ... ... бар ма сол ... ... алып ... ... ... Республикасының сауда және
индустрия министрлігінің құрылыс ісі комитетінің деректері бойынша көптеген
Қазақстанның аймақтарында тұрғын үй ... ... ... құны әлі ... ... ... ... тұрғын үй алаңының шаршы метрі орташа
бағамен 18 мың теңгені құрап отыр. Батыс ... бұл ... ... ... ... мың теңге шек аралығын ... тұр. Ал ... ... үйдің бір шаршы метрі 81,3 мың теңге Ақтау мен Алматыда
43,3 және 26,4 мың теңгеге ... ... ... ... ... көрсеткендей бағаның өсуіне бірқатар факторлар әсер еткен.
Өйткені, 2006 жылы құрылыс ... баға 3 ... ... Атапайтқанда, технологиялық құрал-жабдықтар – 1,7 пайызға, ... ... – 4,3 ... ... ... ... болаттан
жасалған конструкцияларға баға 8,1 пайызға жоғарылады. Мұнымен қоса
бірқатар ... ... ... ... да өсетіндігін көрсетті.
Мысалы портландцемент 7,2 пайызға, құм және ... ... 6,5 ... ... 3 ... және ... шынысы 2 пайызға өскен. Ал егер ... және ... ... ... ... алсақ, онда құм 16
есе, болат құрылым 4 есе, шифер 3 есе және линолеум 2 есе өсіп ... ... бәрі ... ... әсер етпей қоймасы белгілі. Сөйтіп
құрылыс жұмыстарымен кейбір материалдарға бағаның ... ... ... ... атапайтқанда, 1999 жылы – лмлн. 105 мың, 2003
жылы-1 млн. 650 мың, 2004 жылы-1 млн. 507 мың, 2005 ... млн. 500 ... ... ... ... ... метр ... үй салынғанымен, мұндай
пәтерлерге қолы жеткендердің қатары аз. Бір Астана қаласының өзінде 5 мың
тұрғынның ипотекалық ... шарт ... ... бір жылы ... етілген
ақшалар осы жылжымайтын мүлік нарығында айналымда жүр. Сонымен бірге ақшасы
бар ... ... ... ... оларды жалға беріп жатыр. Олай болса
пәтерін жалға ... ... ақша ... ... ... ... ... бір-бірін жақсы білетін аз ғана топтың капиталы айналымда жүр
деп топшылауға болады.
Соңғы жылдары тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... тұр. берілген статистика деректері бойынша
ол екң ... ... ... Оның біріншісі-тұрғын үй үлес салмағының
күнделікті өсуі, олардың мемлекеттік емес секторда тұрғызылуы, яғни ... ... ... ... жеке ... салушылар. Екінші беталыс
біріншісіне қарағанда көп маңызы жоқ. Онда тұрғызылып жатқан ... ... өсуі ... ... ... ... үй ... метрінің құны
беталыс қымбаттағанын куәландырады. Егер 1990 жылы Қазақстанда тұрғын үйдің
78 пайызын мемлекеттік ... мен ... ... онда 1994 жылдан
бастап өзгере бастады. 2001 жылы жаңа тұрғын үй құрылыстың 98 пайызы жеке
сектордың ... ... оның ... 67,7 % ... ... жүзеге
асырылды. Бұл орайда халықтың баспанаға деген сұранысын барынша тиімді
қанағаттандыру мақсатында Мәскеу мэрі Þ. ... осы ... ... ... болар еді. Ресей астанасы үкіметтің ... ... ... үшін ... учаскелерді бере отырып, олардан арзан
әлеуметтік тұрғын үйді ... құны ... ... ... ... ... ... ахуалдан туындайтын ішкі көші-қон серпіні,
алдағы уақытта болжамдалып отырған демографиялық өсім, жұмыспен қамтыған
азаматтардың, оның ... ... ... ... ... сай ... тұруға талпыныс білдіруі тұрғын үй құрылысы индустриясының ... етіп ... Осы ... ... халықтың қолы жетерліктей
құнмен пәтерлер салу перспективасы қоғамдағы ... ... ... ... беретіні де анық.
Бір қарағанда, Қазақстандағы тұрғын үй жағдай айтарлықтай оңды болып
көрінеді. Қазіргі кезде республикамыздағы ... ... ... ... 258
млн. шаршы метрді құрайды, бұл дегеніміз баспана ... ... жан ... 17 ... ... ... аңғартады. Дегенмен, Үкіметтің
сарапшылары әкімдіктердің тиісті ... ... ... ... ... ... ... мен тұрғын үй жағдайын жақсартуды
қажетсінетін 264 мың отбасы баспанасымен қамтамасыз ету және республикадағы
тозығы ... және ... ... ... 2 миллионнан астам шаршы метр
тұрғын үй қорынан тұрғындарды көшіру үшін ... ... 3-3,5 млн. ... жаңа ... салу ... ... ... Бұл жерде шашамен 50 млн.
шаршы метр ... ... ... ... қажет ететінін айту да орынды.
Өйткені олардың ішінде қолданыс циклі біраз ... ... ... ... ықтимал. Ал жоғарыдағы көрсеткіштерге қарасақ, жыл сайын
пайдалануға берілетін пәтерлердің көлемі қолда бар тұрғын үй ... ... да ... ... ... ... құрудың алғашқы
жылдары тұрғын үй ... ... ... ... ... соңғы
кездері Үкімет тарапынан экономиканың бұл секторын ынталандыру шаралары
қолға алына бастады. ... ... әлі де ... үйге ... еліміздің
негізгі екі қаласы мен өнеркәсіптің өндіруші және өңдеуші салаларының
кәсіпорындары шоғырланған орталықтарда ғана ... ... ... пәтер сауда-саттығы нарығындағы баға критершілерін халықтың
басым көпшілігінің төлем қабілеті деңгейіне барынша сай ... ... ... үшін де өзекті мәселе болып табылады. Мұнайлы өлкенің соңғы
жылдары экономикалық әлеуметінің артып, түрлі инфрақұрылымның ... ... ... ... ... ... да арта түсті.
Жалпы алғанда Атырау облысы, Алматы және Астана қалаларымен, Оңтүстік
Қазақстан, Алматы ... ... ... мүлік нарығына сұраныс
ұсыныстан жоғары болып табылатын аймақтар санатына жатады. ... ... ... шешу ісі ... өнірінде әлі де өзекті мәселе
болып санала бермек. ... ... бірі - ... ... ... ... ... мен табиғи өсім есебінен айтарлықтай артуы байқалуда. Егер
1999 жылы облыста 440286 адам өмір ... 2004 ... ... мұнда шашамен
550 мың адам тұрады. Алайда, Атырауда пәтер құны ... мен ... ... тұр. мәселен, Атырауда ипотекалық несиелеу әдісімен
тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға берілген кезде 1 шаршы метрі 550 доллар
құрайтын «авангард» шағын ауданындағы көлемі 35-50 ... метр 1 ... ... 19-27 мың АҚШ ... ... 54-66 ... метр екі бөлмелі
пәтердің құны 29-36 мың доллар ... ... ... да ... ... үй жағдайларын жақсарту үшін есепте ... ... ... ... бағамен ипотеканы пайдалануға тәуекел етері некен саяқ.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... азайту жөніндегі мүмкіндіктеріне ерекше назар аудару
қажет. Бұл ең алдымен салық ынталандыруы ... ... ... және де ... көрініс табуы мүмкін. Мысалы, көршілес ... ... ... ... ... ... салық салудан босату
көзделген. Бұл жүйеге қосымша қатысушылары тартумен қоса, ... ... ... ... ... ынталандырады. Біздің елдегі
қолданыстағы Салық Кодексінде банктердің үш жылдан астам ... ... ... ... табыстарын салық салудан босату көзделінеді.
Алайда, тек 2004 жылға ... ғана ... ... жасалады. Біздіңше,
жеңілдік күшінде болатын кезеңге шектеуді жою яки ... ... ... ... қолға алу қажет. Өйткені енді үйге мұқтаж
азаматтардың бәрі бірдей тұрғын үй сатыпала ... ... ... ... ... ... ... күшінде болуы аяқталғаннан кейін
кредиторлар несиелер бойынша сыйақы ставкасын бірден ұлғайтады. Әрине, ... ... ... алуға мүмкіндігі бар бөлігінің қатары өсуіне
жәрдемдеспейтіні ... ... ... ... ... ... орталықтардың ипотекалық несиелерді сатыпалумен ... үшін ... ... Банктер Компанияның несиелерін одан әрі
сату шартымен несие ... ... ақыр ... ... ... ... мойнына мінеді. Жылжымайтын ... ... ... ... несие алушылардың қосымша қаржы шығындарын көбейтіп жібереді.
Принципінде жоғарыда аталған табыстар республикалық ... ... сол ... тарифтерді арзандату бюджеттің атқарылуына әсер етпейді.
Керісінше, тарифтердің арзандауы әсерінен ... ... ... ... ... несиелерді сатыпалу жөніндегі мәмілелерді
тіркеу есебінен алынатын түсімдердің артуына алып келеді.
2.2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тұрақтылығының негізгі алғы шарттарының бірі
халықты тұрғын үймен қажеттілігін ... ... ... Жеке ... пәтері бар адам психологиялық тұрғыдан тұрақты болып саналады. ... ... бала ... ... ... ... мүмкіндігі
бар, өз кезегінде халықтың еңбекке ... ... ... орай
ипотекалық несиелеу-тұрғын үй саласына бюджеттен тыс инвестициялар тартудың
әлемдік тәжірибесінде ең бір ... ... және ... әдістердің бірі
болып саналады. Нақ осы ипотека-халықтың тұрғын үй жағдайын жақсартуға,
банктердің тиімді және ... ... ... құрылыс кешенінің-өндірісті
жұмыспен бірқалыпты қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ипотека сондай-ақ жалпы ... ... ... үшін де ... ... ... ипотекалық несие
берудің кең таралуы экономикалық дамуға жәрдемдесетін болады.
Бүгінде «Банк Центр Кредит» ААҚ, ... ... Әлем – ... ... Банк»' ААҚ, «Альянс Банк» ААҚ, «Қазақстан Ипотекалық компаниясының»
әріптес банктері болып табылады. Ипотекалық несие алуға ... ... ... өзіне немесе осы аталған қаржы институттардың біріне
жолығуына болады. Сондай-ақ олар несие алушы өз ... ... ... ескергені жөн. Дегенмен, бұл арада да клиентке ... ... ... Компания кепілдік құнының 70%-дан астамын құрайтын,
бірақ 85%-нан аспайтын мөлшерде берілген ипотекалық несиелерді де ... Бұл үшін ... ... шарт ... немесе әріптес банкпен кепілдік
құнының 70%-нан ... ... ... ... ... ... жағынан сақтандырған болуы керек. Мұндай жағдайда несие алушы
бастапқыда тұрғын үй құнының 15% -ын төлесе ... ... ... ... ... ... таза табыс мөлшерінің 35% -нан аспауы керек.
Бұл ... ... ... ... ... ... үшін қажет. Сонымен бірге
бұл коэффициент қарыз алушының табысына қарай қайта қаралуы мүмкін.
Кейінгі кездері теларналарда бірқатар банктердің аз ... ... ... беретіндігі туралы жарнамалары көбейді. Бұл банктер үшін
тұрғын үй несиелік жобасы әжептеуір табыс ... ... ... ... Осы ... банк ... ел ... қаржы институттары арасында
ипотеканың несиелік ставкасын төмендетпеу туралы қағазсыз келісім бар деген
қауесеттің шындыққа ... ... Әр банк ... ... істеп, өз қалтасы үшін қарбаласта болатындықтан мұндай операцияларды
ақпарат ... ... емес ... ... ... ... ... сайын
ипотекалық несиенің банктік ставкалары төмендеп келеді. Мәселен, 2001 жылы
ипотека 5 жыл мерзімге ғана беріліп, жылдық үстеме ... ... 24 ... болса, 2002 жылы төлеу мерзімі 10 жылға дейін ұзартылып, ... ... 16-ға ... ... Ал ... ... бастап15 жылға 12,5
пайызбен несие алуға мүмкіндіктер берілуде. Осы істің қасында жүргендер
егерде ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін кеңейтіп, ... ... ... ... ... қаржы институттарын молынан тартқан жағдайда
пайыздың ставкалары 8-10 пайызға дейін түсіруге болатынын жасырмайды. Бірақ
мұндай төмен ставка ... ... ... ... 6-7 ... ... ғана мүмкін болмақ. Осыған сәйкес Қазақстанда ... ... ... ... деп ... ... ірі ... ипотекалық несие нарығы
|Мінездеме |Казкоммерция банк|Халық ... ... ... |
| | ... | ... |
| | | | ... |
|Несиелендіру |10 |20 |15 |20 ... ... | | | ... |Доллармен ... ... ... ... |13% |1565% |1366% |14% ... үй | | | | ... |15-30 |15-30 |15-30 |15-30 ... | | | | ... % | | | | ... ... ... үй ... үй ... |Жоқ ... | ... ... | |
| ... |068% |0,8% | ... |2 ... ... |3 ... ... соманың |өтейтін соманың|
|мерзімінен |алынбаған ... |0,1% | ... ... | | |1% ... |50% | | | ... | | | | ... ірі ... ипотекалық несие бағдарламасы
2-кесте көрсетіп тұрғандай әр түрлі болып отыр. ... ... үшін оның ... ... ... ... ... болып саналады. Банкте айыппұл ықпал шараларын қолданбай ... ... өтеу ... банктен ұзақ мерзімге қарыз алу, яғни ол ... ... ... ... кейбір клиенттерді қызықтыруы мүмкін.
Тұрғын үй ипотекалық несиесінде әр ... ... ... ... ... көзі бар ... ... мүмкіндігі бар. Бұрын
барлық коммерциялық банктер жеке тұлғаларға ссудалық шотты ашпауға тырысты,
өйткені негізгі ... ... ... ... ... сонымен қатар қарыз
алушының несие шартын орындамауы осындай қызметті пайдаға әкелмесі үлкен
қатерге апаруы мүмкін. Бірақ ... ... мен ... ... күшеюі, банктердің өздерінің стратегиясын өзгертуге апарды.
Тұран Әлем Банк Қазақстандағы ең ірі ... бірі ... ... ... Ол нарықтың басым көпшілігінде жетекші орын ... ... ... ... ... ... белсенді түрде игеріп
келе жатқан аса ірі әмбебап банкке айналды. Халықтың ондағы депозиттері бір
жыл ... 15,5 ... ... ... ... Банк ... келе жатқан несие
қаржының басым бөлігі экономиканың ... ... ... одан әрі ... ... ішінде шағын және орта бизнесті дамыту
үшін 243 млн. АҚШ ... ... ... ... Ал «Тұран Әлем Банктің»
ипотекалық бағдарламасы арқасында мың-мыңдаған ... ... ... үй ... шешу ... ие болды. 2007 ж банктің өзі ... ... ... ... Әлем ... атты компаниясы
берген ипотекалық несие қаржының көлемі 90 миллион АҚШ долларына ... ... ... бөлу ... ... сайын артып келеді. Келесі жылы банк бұл
мақсатқа арнап кем дегенде 140 миллион АҚШ ... ... ... отыр.
қазір еліміздегі ипотекалық несие нарығындағы «Тұран Әлем ... ... ... ... Әлем Банк» Қызылорда филиалында ипотекалық ... алу ... шарт ... Егер 10 мың ... ... ипотекалық несиеге ниет
білдірсеңіз, оның 6,5 мың долларын алдын-ала төлейсіз. Бар болғаны үш жылға
берілетін қалған 3,5 мың доллардан жылдық 12-13 ... өсім ... ... ең ... рол атқаратын банктердің бірі
ол-Халық банкі болып табылады. Мұнда ипотеканы өтеу мерзімі 20 ... ... ... ... ... ... долларымен немесе евромен
беріледі екен. Халық банкі ... ... ... несиені ең төменгі
деңгейі 7%-бен берілетінін ... ... ... ... ... жаңа ... «Ипотека Lіghts « құжатта талап ететін жоғары
құжаты мен ... ... ... ... ... ... банкі көптеген
азаматтарды толықтыратын табыс жөніндегі анықтаманы талап етпейді. Өтінімді
қарау мерзімі үш жұмыс күні ... ... ... қарамастан банк
несиені екі кезгі валюта доллары және евро түрімен бергенде сомаға ... ... ... ... ... бір түрі ... сомасының 15%
депозитке орналастыру болып табылады. «Ипотека Lіghts ... ... ... 7-11% ... мөлшерін болжайды. Бағдарламаға сәйкес
ақша қоры және ... үйді ... ... қамтамасыз етілуі керек.
Несиенің төмен 7% ... алу үшін ... ... ... ... 50% -ын салу керек. Соған сәйкес осы барлық шарттар қымбат
тауар, ... ... ... жарты ақшасын жинаған азаматтарды
қанағаттандырады. Сонда бөлігін ол ... ... ... жаба ... ... несие бағдарламасының ағымдағы 20 жылдық мерзімге әбден ... ... ... ... 1 ... тұрғын үй сатып алуға жалпы сомасы 14,7 млрд.
несие берді. «Ипотека – Lіghts» стандарттық ипотекалық бағдарламамен біріге
отырып ... ... ... ... қызмет етіпкеле жатқан екінші деңгейлі банктердің бірі
- Центр Кредит банк.
«Центр Кредит банк» облыстық ... ... ... ... мемлекеттік саясатты жүзеге асыру жолдары туралы
түсініктеме ... ... банк жеке ... ... ол ... ... ... қимылға бармайтыны анық. Президент жолдауы Үкіметке нақты
жағдайды сараптан өткізіп, тұрғын үй ... шешу ... ... алға ... отыр. Демек, Үкімет тарапынан қаржылай қолдау
демеушілігі көрсетілуі ... ... ... ауыл шаруашылық тауар
өндірушілерінің ... ... ... ... бюджет есебінен
өтеледі. Бұл шаруаға да, банкке де қолайлы.
Бүгінде «Центр Кредит банк» несиеге үйді сатыпалуға және оны ... ... ... ... мүмкіндігі 300 мың теңгеден, аса
қажет болған жағдайда 50 мың АҚШ ... ... ... ... ... 13,6% аралығында. Өтеу мерзімі 15 жыл. Мерзімнен бұрын өтеймін
десеңіз, банк мүддесіне нұқсан ... үшін ... ... 0,1% ... ... ... ... Банк Ұлттық банктің еншілес бөлімшесі болып
табылады.
Ал енді пайыздық ставканың төмендеуі баспана сатыпалушылар үшін қандай
көмек болмақ? Айталық, сіз 12,5 ... ... мен он бес ... ... теңге ипотекалық несие алдыңыз делік. Оның ай сайынғы міндетті
төлемі 18 ... ... банк ... талап етілетін отбасылық кіріс
көлемі 55461 теңгені ... Енді ... ... 11 ... ... көрейік. Бұл жерде міндетті төлем 17048 теңгеге азайып,
талаптағы отбасылық кіріс 51144 ... ... ... ... арасындағы
айырмашылық 1439 теңгені ғана құрап отыр. Бұл отбасылық бюджетке азы-аулақ
сепболса да, тұтастай алғанда ипотеканың жолын кеңейтіп оны ... ... ... ... болмақ емес. Бұған қоса несиелік жобо
негізінен жүзеге ... ... ... мен ... ... ... күрт шарықтап кетуі ипотеканы ілгері басуына қолбайлау ... ... ... ... ... ... 2003 жылы ... жылжымайтын мүлік жөніндегі отралықтың мәліметінше 28000 үй сату-
сатыпалу келісімдері жасалып, ай сайын 250-300 ... ... ... ... пен ... ... айырмашылықтың пайда болуы тауар
бағасының өсуіне әсер ... де ... ... жылжымайтын мүлік
нарығындағы ұсыныс-сатылытын пәтерлердің, сұраныс –сатыпалатын ... мен ... ... ... ... ... мен Алматыға келіп жатқан
кәсіпіздеушілер мен ... ... саны мен ... ... салынатын үйдің көлемі әлде қайда аз болыпшығатынына көз
жеткізуге болады. ... ... ... 5 жыл ... бірден 1,5
есеге артып кетсе, Алматыға жыл сайын 22мың адам ... ... ... ... ... мұндағы демографиялық өсімімен ... ... ... ... ... келе ... мен түсіндіруге де болады,
яғни ... ... ... ... ... бермейді.
Қай банк болмасын несие беру туралы өтінішінізді қарағанда банк сіздің
айлық табысыңыздын тіршілк мұқтаждықтарына ... түр де 150 ... ... ... ... ... Яғни айлық жалақыныздан
20 мың теңгені алыптастағанда пайыз өсімін (20мыңнан 45, ... ... банк ... құйып отыруға тиіссіз. Бірақ егер сіз отбасылы
болсыңыз, банк ... ... ... әр адам ... ... ... ... мұқтаждығына 20 мың теңге қалуын талап етеді. Мұндай жағдай
да, сізідің ... беру ... ... ... ... да мүмкін. Осы күні
ипотекалық несиені алыпжатқан азамттарыдың ішінде әскери қызметкерле, ішкен
істер органдарының қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпкерлер бар екен.
«Банкцентркредит» АҚ басқа банктерден өзгешелігінің бір ... ... ... ... 2003 жылы ... даму бағдарламасына сәйкес
бөлшек несиені 8млрд теңгеге дейін және несие портфельін 6,3 млрд ... сату ... 2003 ... ... « ... ААҚ бөлшек
несие нарығын үлесі 8 пайыздан 10 пайызға дейін ... ... ... сату және ... ... ... ... отырғандай республикадағы кейбір аймақтарда банк, әсіресе
ипотекалық ... ... бір ... алуы ... Қазақстандағы несие құрылымы мен көлемі
(2007 ж. қараша)
|Р/с | | | |
| ... ... ... ... |
| | ... ... | |
| | | ... ... ... |
| | | ... |% |млн.тр |% |
|1 ... |596,2 |508,1 |85 |88,1 |15 |
|2 ... |460,2 |433,2 |94 |27,0 |6 |
|3 ... |293,4 |148,8 |51 |144,6 |49 |
|4 ... |290,2 |279,5 |96 |10,7 |4 |
|5 ... |274,4 |249,6 |91 |24,8 |9 |
|6 ... |255,5 |235,1 |92 |20,4 |8 |
|7 ... |230,9 |135,0 |58 |95,9 |42 |
|8 ... |196,4 |128,8 |66 |67,6 |34 |
|9 ... |192,7 |83,6 |43 |109,1 |57 ... |Астана |191,4 |86,7 |45 |104,7 |55 ... ... |122,6 |83,6 |68 |39,0 |32 ... |Қостанай |86,2 |64,3 |75 |21,9 |25 ... ... |44,1 |43,9 |99,6 |0,2 |0,4 ... ... |42,4 |40,5 |95,5 |1,9 |4,5 ... ... |39,9 |38,5 |96,5 |1,4 |3,5 ... ... |37,8 |36,7 |97,2 |1,1 |2,8 ... |Талдықорған |33,2 |33,2 |100 |0 |0 ... ... |28,7 |18,5 |64,5 |10,2 |35,5 ... ... |24,8 |24,8 |100 |0 |0 ... ... орытынды |3441,3 |2672,7 |78 |768,6 |22 ... ... ... ... құрылымында банкте тұтыну несиесіне
–78%, ... ... – 22% ... Бірақ осы несиені аймаққа тарату тағы
да осы деректі растайды, яғни халықтың көп бөлігі, ... ... ... ... ... ... сұранысты тудырмай отыр.
Президент көтерген өткір түйіннің бірі әрбір қазақстандықтың жеке үйі
болуы үшін олардың материалдық негізі ... ... ... ... бұл ... ... жатқан ұғым. Ол үшін келесі жылдан орташа жалақы екі ... ... ... ... ... дәстүр бойынша әрбір елдің тұрмыс
деңгейін анықтайтын бірнеше белгінің қатарына жан ... ... ... ... ... ... ... стат деректерінде бұл көрсеткіш
аймақтар бойынша да көрініс береді. Ерекшелігі, бұл көрсеткіш әдетте жарты
жылдан ... ... ... ... ... ... ... Статта
ол аймақтың жалпы ішкі өнімі деп аталады. Салыстыру үшін айталық, 2000 жылы
жан басына шаққандағы жалпы өнім ... ... 103,4 мың ... ... жылы ... қаласы, Атырау, Маңғыстау, Павлодар облыстары олардың
қатарына қосылған. Үш ... ... ... ... ... ... Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстары қалыс қалған.
2007 жылдың қорытындысында ... үшін ... ... болмайды.
12 млн. тонна мұнай өндірілді, бұл ... ... ... ... ... ... табылады. Қазір Атырау, Маңғыстау облыстарымен ... ... ... ... Біз ... ... ... атаулы
әлеуметтік көмек, тағы басқа үстемелерді қосқанда ... ... ... ... ... бойынша 19 мың теңге болып отыр. Алайда, ... ... ... ... ... ... өсіп барады. Бұл
қайшылық облыстардың бәріне тән құбылыс. Мысалы 2007 жылдың аяғына ... ... жан ... ... халықтың табыс айырмашылығы
аймақтар бойынша 4,3 есеге ... Ал жан ... ... ауыл ... ... ... өте төмен. Сонда ипотека несиеге тиімді ... ... ... жалақы алатындар тау-кен өндірісінің жұмысшы мамандары.
Олардағы орташа жалақы 50 мың ... ... ... ... ... ... ... тұр. Мысалы, 2007 жылдың қорытындысы бойынша
сарапқа ... ірі ... 32 ... 2006 ... ... ... ... өсіріп жіберіпті. Демек, банктер пайдасыз жерге қадам баспайтын
болғанын көрсетіп тұр. Біздің елімізде ... ... ... ... ... ... ақша ... арқылы алу әдістері ... ... ... ... келе жатыр. Мәселен, АҚш-та қазіргі
заманда ... ... ... 3-4 ... долларға 5 миллионнан астам
ипотекалық мәміле жасалады. Осы ... ... елде 1934 ... ... ... үй ... ... халықтың табысы аса
жоғары емес топтары үшін ... ... ... ... ... ... ... елдері жөнінде айтатын болсақ, Ұлыбританияда ... ... ... ішкі ... 60 пайызын, Германияда жалпы ішкі
өнімнің 50 пайыздан астаман құрайды.
Халықтың тұрғын үй проблемасын ... ... ... ... сондай-ақ тұрғын үйқұрылысы қаражаты жүйесін мемлекеттік
ынталандыру нысаны қолданыла ... аян. 2000 ... 7 ... ... ... Заңы осы сала ... құқықтық
негіздерін белгілеп, мұндағы субъектілер арасындағы қатынастарды реттеуге
мүмкіндік берді. Аталған нормативтік ... ... ... ... 2003 ... 16 ... № 364 ... республикалық бюджет
қаражаты есебінен бастапқы жарғылық капиталы 1 млрд. 500 миллион ... ... үй ... ... ... ... қоғамы құрылып,
сол жылдың 29 қыркүйегінде ... ... ... ... ... ... мен ірі ... өз жұмысын бастап кетті. Мұндай
сипаттағы банк тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл ТМД ... ... ... ... жинақ банкі. Бұл жүйені енгізу кезінде біздің Үкімет пен
Ұлттық банк батыстық озық үлгіні, атап айтатын болсақ, ... ... ... бар ... үй ... жинақ ақшасы жүйесінің тәжірибесін
пайдаланды. Қазіргі таңда осы ... ... ... қызметтер
көрсету нарығында 35 құрылысжинақ кассасы халықтың баспаналы болу мәселесін
өз қызметіне сай қаржыландырумен айналысып ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелері мен филиалдары бар жеке
меншік несиелік институттар, ал қалған он үші осы ... ... өз ... ... ... қаржы мекемелерімен қазіргі кезде
неміс азаматтарының 25% құрылыс жинақ ақшасы туралы ... ... Дәл ... ... ... пәтерлердің 43% осындай қаражат арқылы
қаржыландырылып отырғанын да айтпай ... ... Тек 2002 ... ... ... ... сомасы 2,5 млрд. евродан ... ... ... жуық ... ... ... Бұл ... аталған
мамандандырылған несиелік мекемелер баспана алуға қажетті несиені 5-6%
жылдық ставкамен береді. ... ... ... үй ... ... ... Чехияда, Венгрияда, Польшада, Францияда және тағы басқа елдерде
ойдағыдай ... ... ... ... қадамын жасай бастаған
тұрғын үй құрылысы қаражатының жүйесінде алынатын заемдар бойынша сыйақы
ставкасы жылына 5,5-6 ... ... Өз ... ... тұрғын үй
құрылыс банкіне азаматтардың салымына салатын түсетін ... ... ... 2,5-3% ... жағдайы өте төмен азаматтарға тұрғын үй құрылыс жинақ
банкіне бару керек. «Тұрғын үй ... ... кем ... 3 жыл ... ... ... белгіленген несиенің 50 пайызын ай сайын құйып
отыруыңыз керек. ... ... ... одан да ұзақ ... ... мүмкіндігіңіз бар. Тағы бір ескертетін жағдай, сіз банкке ... ... 50 ... 3 ... ... ... ... қойсаңыз да
тұтастай соманы бәрібір алдын-ала түзілген ... ... кем ... ... ... аласыз. Жаңа жүйе Германиялық үлгінің көшірмесі болып
табылады. Экономикалық ... ... ... ... ... ... жылжуды өмір салттарының бір бөлшегіне
айналдырғандықтан ... ... осы елде ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын жинақ банкінде
тұрғын үй құрылысы жинақ ақшашы ... 700 шарт ... ... қаржы нарығында 6 ай ішіндегі қызметіне жеткен бұл ... деп ... ... үй құрылысы жинақ ақша жүйесін жүзеге
асыруға арналған мұндай банк ... ... үй ... ... ... ... мен шарттарын дұрыс түсінген жағдайда бұдан да ... ... ... деп ... ... ... алынып жұмысын
енді бастаған бұл банк ТМД ... ... ... ... ... ... ... шарттарға сәйкес тұрғын үй ... ... ... ... бойынша алу үшін тұтынушы тұрғын үй жайын
жақсартуға қажетті ... ... ... ... Ал ... ... ... жинақтаған салымы банктің сыйақасы және мемлекеттің ... ... ... жыл ... ... соммасының 20 пайызы
мөлшерінде есептеледі. Сыйақы төленетін ... ... 60 ... есептік
көрсеткішпен шектелеген.
Тұрғын үй жайын жақсартудың осындай көптеген шараларының үлкен тізбесі
белгіленген. Банк ... ... ... қай ... жұмсаймын десе де,
қалай аламын десе де ... ... ... ... ... ... кезде қазақстан халқының 5 пайызы тұрғын үй
жағдайын шешкен. Қазақстанның Ипотекалық ... 10 ... ... ... ал ... 25-30 ... ... еркін
пайдалана алады.
Салымшының құқықтары мен ақшалары заң ... де ... ... де қорғалған. Банктің жарғылық капиталы 100 процент жасақтау
арқылы ... ... ... ... ... үй ... ... акционерлік қоғамы жеке тұлғаларды салымдарына міндетті ... беру ... ... ... қорғалады. Заң бойынша салымшы
банкпен арадағы шартты мерзімінен бұрын бұзуына сонымен ... ... ... ... ... ... ... үй қарызы бойынша пайыздық
ставка мынадай мөлшерлемеде ... ... ... ... 3 жыл ... ... ақша
қаражатына клиент салым бойынша жылына 2,5 пайыздан 3 пайызға дейін
мөлшердегі пайыздық ставканы таңдауға ... ... ... ... ... 5,5-6,5 ... ... Берілетін несие
ұзақтығы 10 жылға дейін;
• Стандартты тарифтік бағдаралма 5-10 жыл аралығында жинақталған ақша
қаражатына 2-4 ... өсім ... ... несие сыйақы мөлшері 4,5-
6,5 жылдық пайыз аралығында. Берілетін несие ұзақтығы 15 ... ... Ұзақ ... ... 15 жылан жоғары жинақталған ақша қаражатына
1,5-4,5 процент аралығында өсім берілсе берілген ... ... ... ... аралығында. Берілетін несие ұзақтығы 15 жылға дейін.
Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... тұрғындарына
және бұл жүйенің халықтың тұрғын үй жағдайын жақсарту мүмкіндігін кенейтуге
арналғандығын кеңінен ... Бұл ... ... 1924 ... ... келе жатқан Германияның тәжірибесінен алынып ... ... ... ... ... Германия халқының 35 пайызы осы банктің
қызметін пайдалануда.
3-бөлім. Қазақстан Республикасында ипотекалық несиені жетілдіру
3.1 Қазақстан ... ... ... ... жолдары
Ұзақ мерзімді ипотеаклық несиелеудің проблемаларын шешудің негізгі
жолдары болып, нарық механизімдерін дамыту үшін жағдайлар жасау, ... тыс ... ... ... ... ... салу
болып табылады. Қазақстан Ипотекалық компаниясының жұмыстарының жүргізілу
барысында кейбір заңға сәйкес емес ... ... Бұл ... ... ... ... ... ипотекалық несиелеуді ендіру
мүмкіндігі болмағандықтан және ипотекалық нарықтық субъектілері әр ... ... ... ... ... Бұл жүйені енгізу көптеген,
соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... жоғарлығы, тұрғын үйді несиеге алу азаматтарға салықтық
жеңілдіктердің болмауы сияқты кемшіліктер ... ... ... ... ... кейбір заң актілеріне кейбір толықтырулар мен
өзгерістер ... ... ... Республикасының Заңының
жобасына даярлайтын жұмысшы тобы құрылды. Оның қабылдануы, елдегі ... ... ... ... ... Бірақ, ең маңызды мәселе, ипотекалық
несие саласына қаржының өз ... ... ... ... ... ... ... облигациялар шығару арқылы қажетті қаражат тарту жолдары
қарастырылуда. Отандық негізгі инвестор ... ... ... мен ... компаниялары болып табылады.
Табысты эмиссиялаудың негізгі мақсаты – ... ірі ... ... ... ... ... ... әрқашан олардың мүддесін есепке алу қажет. Жинақтаушы зейнетақы
қорларын ипотекалық облигацияларға орналастырылған активтеріне 5 пайыздан
10 ... ... ... ... несиелеудің қарқынды дамуына Қазақстанда ... ... ... ... ... ... (3-5 жыл) болып есептелінеді.
Бұнің ... ... ... ... ... ... ... банктер
болып табылады, ал арныйы ... ... ... емес
ұйымдар жатады. Банктердің үлкен бөлігінің жауапкершілігі орта ... ... ... ... ... ... ... Соның
арқасында бұл қарыз алушының несиені ... ... ... қиындықты
тудырады және әлеуметті қарыз алушылардың ... ... ... емес ... ұзақ ... қаржыландыруды алуға
мүмкіндіктері жоқ. Қазіргі уақытта қаржылық нарық инвестициясының ... ... ... бар. ... да нарықта қаржылық институтардың
жеткіліксіз екендігі білінеді. Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... оның құның
төмендетуге мүмкіндік береді. Сондықтан ипотекалық бағалы ... ... ... ... болып табылады.
Ипотекалық бағалы қағаздардың табыстылығы, яғни Қазақстан Ипотекалық
Компания құнының бірігуі, негізгі элементі ... ... ... Ипотекалық несиелерінің мөлшерлемесі соған байланысты болады.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... отырған басқа
корпоративтік бағалы қағаздармен ... түсе ... ... ... ... номиналданған қағаздар шығаруға міндетті болуы
және нарықтық табыстылықты болдыру міндетімен байланысты болып отыр. ... үшін ... ... ... ... әсер ... ... табыстылығының жалпы жағдайында ипотекалық облигация
шығару, тұрған үй ипотекалық несие ... тез ... ... ... Егер ... бойынша нарықтан төмен ... ... ... ... ... ... жағдайда талдау мен халықаралақ тәжірибеге сүйене отырып,
мынадай қорытынды жасалды: бірінші сатыда ипотекалық облигацияларға белгілі
пұрсаттылықтар ... ... Ары ... ... ... ондай қаржылық
құралдар үлкен болса, жүйенің жұмыс істеуіне кедергі келтірмейтіндей етіп
пұрсаттылықтарды алыптастауға болады. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздармен тең деңгейде
шығаруға болатын жағдай жасау ... ... ... ... ... мүмкіндігін беру, банктерге – капитализациялау мен
өтімділікті, ... ... - ... ... ... ...... орналастыру. Сонымен қатар тіркеу әдісін
жеңілдету мен ипотекалық облигация шығаруды оңтайландыру, эмиссияны алыммен
баждарды төлеумен байланысты артық шығындардан ... ... ... ... мақсаты – отандық ірі инвесторлады
ипотекалық ... ... ... ... танытулары,
пұрсаттылық әрқашан олардың мүддесін есепке алу қажет. Жинақтаушы зейнетақы
қорларын ипотекалық ... ... ... 5 пайыздан
10 пайызға көтеру көзделіп отыр. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
жұмыс тобы ... ... ... ету ... ... ... эмиссияланған қағазадр ұғымын ендірудің әзірлігі жүріп жатыр.
Қазақстан Ипотекалық несиелеуді дамыту үшін ... ... ... ... ... салу жүйесі, мысалы, салық салымының бөлігі, инвесторлардың
ипотекалық құнды ... ... ... ... ... ... анықтайтын
негізгі элементі болып табылады;
- ипотекалық несиемен тұрғын үй алу ... ... ... тіркеу
процедурасының қымбаттылығы ұзаққа созылуы;
- бағалы ... ... ... ... ... ... ипотекалық құнды қағаздар бойынша инвесторларды
бесінші топқа кіргізу.
Бұл ... ... шешу ... ... ... ... мүмкіндік береді. Маңызды аспектілердің бірі болып, ипотекалық
несиелерді ... ... құру ... табылады, ал өз ... ... ... халықтың санын өзгеруге ықпал етеді. ... ... ... ... ... ... сақтандыру
компанияларының құқықтық нормативтік ... ... ... жұмыстар
жүргізілуде.
Ипотекалық несиені орта табысы бар азаматтарда алуға мүмкіншілігі бар.
Соңғы уақытта үй ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Осы топтағы халықты тұрғын үймен ... ... ... ... үй ... ... Заң ... ол жинақтаушы
қарыз жүйесінің құрылуын қарастырады. Мемлекеттік бюджет қорынан халықты
қолдауға ... ... ... үй ... ... ... беру ... Жинақты жүзеге асыру үшін мемлекет әр жылдың ... ... ... жинақталған соммасын берген үшін, оған сыйақы
төленеді. Осы төлемге қаралған ... ... ... ... ... 20 ... ... керек.
10 жылға болжанған дерктерге сәйкес жүйені ендіру, тұрғын-үй саласына
инвеститция тарту – 32,6 млрд. теңгеге, ... ішкі ... өсуі ... ... ... ... түсім – 7,8 млрд. теңгені, жоба бойынша
мемлекеттің салушы үй құрылысына өзінің жеке және қарызға алған ... Үй ... ... үй ... ... ұйымдардан ала алады.
Қаржылық оператор ретінде ... беру ... ... ... ... деңгейлі банктер болып табылады. Қаржылық оператор үй құрылысын
қаржыландыруға өзінің жеке қаражатын да сала ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын екінші деңгейлі банктер мен
ұйымдардың ... ... және ... емес ... шығауға тартылатын
қаражаттар.
Тұрғын үй құрылысын қаржыланджыруға салатын қарыз қаражаттарының
перспиктивалы ... бірі ... ... емес және ... эмиссиялау болып табылады. Берілген қаржылық ... ... ... жүзеге асыратын екінші деңгейлі банктер мен
ұйымдардың несиесіне қарағанда, онда өте ... ... ... мен ... ... табылады. Тұрғын үйді ... ... бірі ... ... тұрған үй құрылысын қаржыландыруға және
тұрған үй нарығының инфрақұрылым институтың дамытуға ... ... ... роль ... үй құрылысын қаржыландырудың көздерінің бірі тікелей бюджеттік
қаржыландыру болып табылады. Бюджет қаражаты қаржылық ... ... және ұзақ ... ... қайтарымдылық талабымен берілуі
қаржылық оператор тендер негізінде анықталынады. ... үй ... ... ... ... ... ... бойынша
сақтандыру компанияларын құрумен байланысты. Компаниялардың құру ... ... ... құның көтереді, ол үй құрылысына
салынатын қаражат көлемін көбейтеді. ... үй ... ... бір көзі ... үй алуға халыққа адрестік мақсаттық ... ... ... өзі ... ... тобы, нашар тұрмыстағылар, әскери
қызметкерлер, бюджет қызметкерлері, экологиялық апат аймағынан көшкендерге
адрестік ... ... ... ... салынып тұрады. Табысы аз,
немесс алғысы келетін азаматтарға мемлекет қолдауы несие мөлшерін ... ... ... алғашқы жарна төлеміне қайтарымсыз субсидия беру
жүйесі ... ... ... ... көмегімен осындай
тұрғын үйді қаржыландыру жүйесімен ... ... өз ... ... құны 30 ... мемлекттік субсидияның үлесіне орташа есеппен – 20-
50 пайыз және қалған бөлігі – ипотекалық несиеге келер еді. Сонда ... ... қолы ... ... үй ... ... бар ... жанұяларға мемлекеттік қолдаудың тиімді жүйесін құру мақсатында
тұрғын үй алуда ... ... ... ... ... ... беру және оның қайтару мерзімін 15 жылға, алғашқы салымсыз алатындай
етіп ... ... ... ... ... үй ... жақындату
мақсатында, қазіргі жаңа технологияларды пайдалана отырып, ... ... ... кіші ... тұрған үй құрылысының негізгі жобалық
шешімдерінің әзірлемесі жүргізілуде.
Қаржыландырудың мемлекеттік емес мына ... ... ... Қаржылық ұйымдардың несиеледірілуі;
• Үлестік құрылыс және тұрған үйді бөліктеп сату;
• Өз жұмысшыларына кәсіпорындардың үй алуға қарыз беруі.
Қаржылық ... ... ... - тұрғын үйді қаржыландыру
жүйесінің осы негізгі блогында тұрғын үй ... банк ... және ... ... салу ... Бұл несиелер құрылыс барысының қатал
бақылау мен құрылыстық-жинақтық ... ... ... мен ... отырып, несие беруші банктер береді. Несие алушы - үй салушылар
белгілеген ... ... ... ... ... кенйін несиені
төлеуіне болады және құрылыс барысындағы шығын сметасы мен ... ... ... кейін межеленген бағаға сатуына мүмкіндік
алады.
Үлестік құрылыс және үйді ... ... бұл ... үй ... ... ... несиенің шектеулігі мен тұрғын үйге ... ... ... ... үй ... ... үйдің өтпей қалмауы
қамын ойлап, өздері дербес халықтың тікелей ... ... ... ... ... ... дайын үйді бөлшектеп сатады. Негізінен бөліп
сату үйдің бағасынан 30-50 пайызға ... 1-2 ... ... ... өз жұмысшыларына кәсіпорындардың қарыз беруінде – бұл жобалар
жұмысшы үйге төленетін төлемге, үй ... 70-80 ... ... қалған 20-30 пайызын өз қалтасынан төлейді. Қарыз кәсіпорындарға
жеңілдікпен ұзақ ... ... 10-15 ... берілуі, жұмысшының
кәсіпорынға жартылай немсес толық құтылуына мүмкіндік береді. Кәсіпорында
өздерінің құрылыс ... мол ... ... ... ... ... үй бағасының 20-40 пайызын ғана ... ... ... ... ... ... ... қорларымен жабады. Бұл тұрақты және
табысты жұмыс істейтін өзінің кадрларын ұзақ мерзімде ұстанғысы ... ... ... Комапаниясы қызметінің өмірге еніп, ... ... ... ... ... ... факторлар бар:
-біріншіден, Қазақстанда тұрғын үйді ипотекалық ... ... құру ... ... Ел азаматары мен оралмандарын баспана
жөніндегі проблемаларын жаңаша ... жолы осы ... ... ... ... өмір көрсетіп отыр. Мұны өзі халықтың өндірісі дамыған
өңірлерге қоныс аудара ... ... ... ... ... үйлердің
салынуына және мемлекеттік қордан пәтерлер берілуіне сәл болса да ... ескі ... ... кеми ... себін тигізеді.
- екіншіден, бізді тұрған үйді ипотекалық ... ... ... ... да бар ...... деңгейдегі банктер мен несие
операцияларын жасауға лицензиясы бар ... ... ... соның ішінде жылжымайтын мүліктерін кепілдікке қойып, өз
беттерінше жұмыс істей алатын. Бұл несиелерді әр банк ... ... ... ... мерзімге доллар түрінде берсе де, жалпы ... еді. ... шарт ... несие алушылардың төлем төлеу
мүмкіндіктерін зерттеуде тәуекелге бару схемалырын сыннан ... ... ... жинақтайды. Сонымен бірге кейінгі кездері
қаржы нарығында өсіпкеле жатқан банк өнімдері – тұрғын үй ипотекалық
несиелерінде ... ... ... ... ... ... осы ... уақытша пайдалану мүмкіндіктеріне қазір барлық
банк қол жеткізіп отыр.
- үшіншіден, ... ... ... ... ... тіркелімге алынған жүйесі қалыптасқан. Оны ... ... ... ... ... ... жөніндегі” мемлекеттік Комитеті жасаған болатын. Жылжымайтын мүлік
жөніндегі орталық ... әлі де ... ... ... ... Әйтсе де
оның ел ауқымы бойынша мемлекеттік тіркелімнің ... ... ... ... ... ... Қазақтстан Ипотекалық несие жүйесін құрар кезге дейін, бұл
саланың қалыптасып, өз қызметін бастауға ... ... ... ... ... ... компаниясы үстіміздегі жылы ипотекалық тұрғын үй
немесе республика халқының неғұрлым көбірек тартылуына және банк ... ... ... ... шараларды жүзеге асырмақ.
Атапайтқанда жаңа жылдан бастапжеке кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... жеке адамдардың тұрғын үй салуына да
беріледі. Қазір ірі және шағын қалаларда ... ... ... ... ... ... де ... несие беру жүзеге асырылатын
болады. Компания бағдарламасы бойынша ипотекалық тұрған үй ... ... ... ... да ... деңгейдегі банктер босата алады.
Мұндай жағдайда серіктес банктер Компания мен несие беретін ... ... рол ... болады.
2008 жылдан бастап ипотекалық несие беру еліміздегі ... ... ... ... ... барлық қалада жүзеге асырылмақ. Қазақстан
Ипотекалық Компания бағдарламасы бойынша несие жеке меншік үй ... ... – ақ ... салынатын көп пәтерлі үйлердің құрылысын
қаржыландыруға қатысушы жекелеген адамдарға да берілмек. ... ... ... ... ... ... ... кеңінен мәлім
болуына олармен бірлесе жұмыс істейтін субъектілер қызметінің де ... келе ... ... ... Олар әр ... ... риэлторлар,
натариустар, жылжымайтын мүлік орталықтары, жер Комитеттері, Сақтандыру
Компаниялары.
Қазақстан Үкіметі мен Ұлттық Банк ипотеканы ... ... ... салаларының бірі деп қарастырды. Елде экономикалық жағдай
өзгеріп жатқанда, ... ... ... ... аса мән берілді.
Азаматтар үшін ең тиімді ... ... ... ... берілетін, сыйақысының көлемі еркін болатын ипотеканы дамыту ... ... ... ... ... беру жүйесін, яғни теңгемен
ипотекалық несие беру бағдарламысн жүзеге ... үшін ... ... құрылған еді. Халықтың басым көпшілігі өз табысын теңгемен, яғни
шетел валюталарының бағамына шағып есептегенде мөлшермен алып ... ... ... үшін ... ... ... өтеу барлық
уақытта тиімді бола алмайды.
Әрине, бұл несие ... ... ... мөлшерінің азаюына себепші
болады. Қазіргі кезде еркін несиелдер сыйақы әрбір ай ... ... ... ... қайта қарастыру мерзімін бір жылға, сосын
екі жылға дейін ұзарту жоспарда тұр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... инфляция индекісінің біршама өсуіне
қорғау 4,5 пайыз ... ... ... жоғары шегін белгілеу
механизімі қарастырылған. Нақты түрде бұл – ... ... ... сыйақы
мөлшерінің жоғарғы шегін білдіреді. Егер кенеттен инфляция күрт ... ... ... онда ... ... ... сыйақы белгіленген жоғарғы
планкасы бойынша есептелінеді.
Екінші деңгейлі банктерге талаптарды анықтай ... ... ... ... қажет:
- банктердің банктік және басқа да операцияларды жүргізуге лицензиясы болуы
мүмкін;
- банктердің халықаралық стандарттарға өтуіндегі бірінші топқа кіруі ... ... ... ... ... ... талаптарына
сәйкес келу керек;
- банк Ұлттық Банкпен бакітілген нормативтер мен басқа да ... ... мен ... ... ... банк соңғы екі жылда қызметін шығынсыз аяқтау керек; банктердің соңғы
жылғы жылдық қаржылық есепберуі ... ... ... керек.
Егер банктің ипотекалық тұрғын үй несиесін ұсынудағы және ... ... ... ... ... олар мынадай көрініс береді:
• Қарыз алушының квалификациясы;
• Қарыз алушы туралы ақпарттарды жинақтау және тексеру;
• Ипотекалық тұрған үй несиесін алу бойынша арыз ... ... ... ... үй ... өтеу ... ... Ипотекалық тұрғын үй несиесін берілуі туралы шешімінің қабылдануы.
Осыған сәкей ипотекалық ... ішкі ... ... ... ... ... ... этапы болып несиені қайтарымдылық
тәуекелділігі келесі негізгі бағыттары бойынша жүргізілуі керек:
... ... ... ... оның ... мен ... талдау мақсатында ипотекалық тұрғын үй ... ... өтеу ... ... ... алушының төлем
мүмкіншілігін бағалау ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... байланысты жүзеге
асырылады.
• Несиелік тарихын талдау кезіндегі (потенциалды) ... ... ... алу ... ... ... берілген заттың құжаттарын заңдық тексеру.
• Жылжымайтын мүліктің жағдайын бағалау және құнын анықтау.
• Қарыз алушының ипотекалық тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... да ... ... ... ... банктерінің даму болжамы,
ипотекалық және екінші деңгейлі банктер, ... ... ... да несиелік
институттар арасындағы ақшалай қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... операциялардан тыс шығуын қажет етеді. Олар жеке тұлғалармен
салымдарын тарту ... алу, жеке ... ... өз ... ... ... ұлғайту мақсатында лизингтік және факторигенттік
операцияларды жүргізу керек. Отандық ... ... ... пен ... сәл ... өзі ... банктеге кері әсерін
тигізеді, себебі қарыздардың қайтарымсыздығы өседі. Сонымен жек жерге және
жылжымайтын мүлікке ... ... ... пен ... ... ... ұзақ уақыт қажет. Олай болса, банктердің алдында
аймақтық нарықтарды ұйымдастыру ... ... ... міндеті тұр.
Келесі мәселе тұрған үйлердің қымбаттауы. Оның ипотекаға еш қатысы
жоқ. үйдің бағасын түсіру үшін ... ... ... ... ... жолы - ... ... компанияларын құру арқылы бәсекелестікті
күшейту, тағы бір жолы – екінші деңгейлі банктер ұсынып жүрген несие ... ... ... ... инфляциялық коэффициентке қойылатын
деңгейін түсіру. Үшінші жолы – инженерлік инфо құрылымдар жүйесін дамытуға
жұмсалатын ... ... ... қысқарту болып табылады. Индустрия
және ... ... ... ... ... жөніндегі Комитете
мамандарының пайымдауынша ... ... ... ... ... арзан үйлерді салуда қолға алу керек. Әрине мұндай үйлер
лифтіге қосымша қаражат талап етпейтін бес қабаттан ... ... ... ... ... ... шығармас үшін де мұндай арзан ... ... ... ... орын ... болар еді. Сонда ғана
артық шығындарды қажет етпейтін үйлердің әр шаршы метрі 4-5 ... ... ... ... ... ... ... мен алушының ара-қатынасы қарыз алушы жоқ
банктен келісім шартқа отырып мүліктік құқын өз ... ... ... ... несиеге пәтер алған азамат өзіне қаржы бөлген банкке
жылжымайтын мүлікті сатуға сенім ... ... ... бұл ... ... бар. Мысалы, пәтер алушы азамат ... ... ... 5 ... ... қол жеткізгенімен, араға 2-3 жыл салып ... ... ... Міне осы ... сол ... ... басқа арзандау пәтер ауыстырып бере салатындай тұрған
үй қоры құрылмаған. Не ... ... жол жоқ. Егер ... ... ... ... мамандардың айтуан қарағанда біраз жылдан кейін ... ... ... ... кету ... ... ... жоқ емес.
Әсірге ипотека жүйесі ешқандай әлеуметтік ... ... ... ең әлсіз тұстарының - бірі жас отбасыларға деген қамқорлық
көрсетілмей отыр. Шетелдік тәжірибеде ипотека деген ұғым бар. ... ... ... ... ... ... ... орай әр түрлі пайыз өсіміне, әр түрлі көлемдегі несие
беруді қарастырады. Алдағы уақытта ... осы ... ... ... болар еді.
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиенің дамуы әлі жай ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің тұрақты
табысының төлем қабілеттілігінің төмендігі ... ... ... ... ... ұзақ ... және ... емес қаржылық ресурстардың
жетіспеушілігі ипотекалық несие ... ... ... ... болып отыр.
Ипотекалық несиенің ұзақ мерзімділігі ... ... ... ... ... ... ... дамыту үлкен сын деп
есептеуге болады. Өте қысқа және ... ... ... ... ... банктердің мүмкіндігін шектейді. Бірде-бір
коммерциялық банктер ұзақ мерзімді ... ... ... құруда қысқа
мерзімді депозитке сүйене отырып жұмыс ... ... Банк ... ... мен мөлшерінің сәйкес келмеуі банкротқа әкеліп ... Бұл ... ... ... ... нарықтың ипотекалық несиені
ипотекалық жүйенің бағалы қағаз нарығы арқылы ұзақ ... ... ... екінші деңгейлі банктерді қайта қаржыландыру механизмі ... ... ... ... көлемін ұлғайту мақсатында
Қазақстан Республикасының Үкіметі 2000 жылы 21 тамызда ”Ұзақ ... үй ... ... және ... ... ... ... өкім қабылдады. Бұдан мемлекеттің ұлттық ипотекалық жүйесі екінші
нарықтың ипотекалық несие элементінің инфрақұрылымының ... ... ... ... ... енді ғана ... келе жатыр. Халық
қымбат тауарды несие алуға және ұзақ ... ... ... әлі үйреніп
қалыптаса қалған жоқ болатын. Бірақ соңғы жылдары өзгерістер ... ... ... ... бастап, тұрғын үй ... ... ... ... Оның ... ... дамуына бізде
алғышарттар бар. Жергілікті еңбек нарығының шарттары және халықтың ... ... ... ... ... тұрғын үйге сұраныс өсті.
Мұндай жағдайлар жылжымайтын мүлік пенипотека дамуының ... ... ... ... орта және ұзақ мерзімді активтерді әртүрлі қаржылық
құралдарға сала бастады. Бұл экономиканың құрылымының ... ... ... ... ... ... ... депозит көлемінің өсуі,
институтционалдық инвесторлардың пайда болуы қарыздық құралдарды бірнеше
жылға салуға ... ... ... өткізуде қосымша ішкі
инвестицияның пайда болуы қор ... ... ... ... ... өсуіне көптеген объективті себептер әсер ... ... ... ... ... ... мен
табыстың өсуі екінші деңгейлі банктердегі ... ... ... Осы ... заң ... ... нормалдық заң объектілері,
ұйымдастырылған сұрақтарды шешуде елеулі жұмыстар жүргізілген.
Қазақстан Республикасының ... үй ... ... ... ... мынаны көрсетті. Бірінші, ипотекалық несие нарығының
даму шарттарын қалыптастыру, оның ... ... ... әдістері мен стандарттарын таңдау.
Екінші бағалы қағаздар мен оны инвесторларға ... ... ... ... ... банк есебінен ипотекалық несиенің
қайта ... ... ... ... ... ... етілген нарықтағы жоғары бағалы
қағаздарды қалыптастыру.
Қай ипотекалық несие тиімді дер шешім қабылдамастан бұрын, ... ... ... несие шарттарымен мұқият танысуы тиіс. Тек
жарнамалық ... ... ... оқып қана ... болмайды.
Әсіресе, өз қолыңызды қоятын шарттарға, соның ішінде банк қарыз шартына
мұқият ... ... ... ... қарастыру үшін банк шарттарының
алдын-ала жобасы сұрапалуға құқыңыз бар. ... сіз ... ... шарт – бұл ... ... ... Кодекісінің 272 –
бабына сәйкес міндеттеме шарттарын және заң ... ... ... ... тиіс.
3.2 Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиенің болашағы
Халықаралық тәжірибе көрсетіп отырғандай ипотекалық несиенің ... ... ... ... ... және әлеуметтік саясат жағынан
қарағанда маңызды болып келеді. Соған сәйкес ... ... ... ... ... ... ішкі инвестиция – халықтың
жинағы, яғни ... ... ... ... ... ... ... жанама қаржыландыру, соның ішінде құрылыс
саласы болып келеді. Бұның бәрі салық ... мен ... ... ... түсімдердің көбейіп өсуіне әсер етеді. Ипотекалық несиенің ... ... ... ол ... ... ... ... фактор болып табылады.
Біздің мемлекетімізде ипотекалық несие жүйесінің, әсіресе қарапайым
халықтың қажеттілігін қанағаттандыратын ... ... ... ... ... ... тікелей қаржыландыра алмаса, онда ипотека дамуының
негізгі факторы басқа көздерге қол ... ... ... ... бұл қор ... ... ... институционалдық
қаржылары жатады. Қазақстан Ипотекалық компаниясы ипотекалық несиенің кепіл
құқығының ... ... ... ... бағаздар шығару
жолымен қажетті қаражатты іздестіруді жоспарлап отыр. Бұл дүние ... ... ... әдіс және ол ... пен өтемпаздық
әкелетіндіктен шетел инвесторларының арасында ... ... ие ... Сондықтан да бірінші кезекте бұл қағаздармен ... ... ... бар, соған жақын зейнетақы қорлары айналысуы ... ... ... құны яғни ... ... қағаздың табысын
ипотекалық несиенің ... ... ... ... Осыдан жоғары
экономикалық шарттасылған табыстың мөлшерін төмендету ... ... ... ... компаниясының талдауынан өткенде,
бұл шартты іске қосу проблемалы болып өткенін ... Бұл ... ... ... оның ... ... ... валютасымен
түсіндіріледі. Сонымен бірге бұл мөлшерлер мемлекеттік шешімінен ... ... ... ... ... Дүниежүзілік
тәжірибеде бұл сұрақ белгілі бір пұрсаттылық ипотекалық бағалы қағаздарды
ұсыну ... ... ... бұл ... Үкімет пен Ұлттық банк қолға
алып, қарастырып жатыр. ... ... ... дамуының негізгі
алғы шарттары - тұрғын үйге үлкен әлеуметті сұраным, ... ... ... банк ... ... өзгерісі болып
табылады. Шыныменде, рентабельдік бизнес жоспарлардың саны шектеулі, ... ... ... ... ... көңіл бөледі. Несиелендіру нарығында
элиттік тұрғын үй шектеулі, яғни оны көп ... ... ... ... ... ... түрі ... қатерге апарады, өйткені қарыз
алушының міндеті үлкен. Тағы бір қауіп факторы – ... үйге ... ... кетуі.
Қазіргі жағдайда елімізде ипотекалық несие алуға қалың көпшіліктің ... ... ... ... Бұл ... азаматтардың орташа
табысының жоғары еместігіне байланысты. Мемлекеттің қолдауы әртүрлі ыңғайда
болуы мүмкін.
Болашақта ”Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар” ұғымы белгіленсе, ”Қазақстан
Ипотекалық компаниясының” ... ... ... ... ... ... Ондай жағдайда Компанияның облигациялары бойынша табысқа
салық салынбайды. Соның нәтижесінде ... өз ... ... ... мөлшерін кемітеді. Сөйтіп арзанырақ қаржы ресурстарына
қол жеткізеді. Бұл ипотекалық несиелерге пайыздық мөлшерлерді төмендетуге
алып келеді. Ипотекалық несие ... ... ... болып табылады.
Қолдаудың тағы бір көрінісі ретінде мемлекет ипотекалық сақтандыратын
сақтандыру компаниясын ... ... еді. ... жағдайда несие алушылар
үшін несие тәуекелі едәуір азаяды. Оларды ... ... өз ... ұлғайтуға ынтасын туғызады. Осы арқылы жалпы тұрғын үй нарығына,
соның ішінде құрылыс саласына ... ... ... ... ... ... бүкіл экономикаға оңды ықпал етеді.
Бүгінде ”Қазақстан Ипотекалық компаниясы” ипотекалық несиеге халықтың
әртүрлі тобының қолы ... болу үшін ... ... Компания 2004 жылы
1,8 миллиард теңгеден астам ипотекалық ... ... ... ... ... да ... ... отбасының өз пәтерлеріне ие болу мүмкіндігі деген
сөз. Тарихта елді тұрғын үйді ипотекалық несиелеуден бас тартқан ... ... елді ... ... ... бұл жүйе экономикасы шақтап
дамыған мемлекеттерде баспана ... ... ... ... ... ... жуық бұрын өмірге келген жүйенің жемісін жетілдіріпжатқан
осы елдердің тәжірибесін біздің ... ... ... Алғашқы
қадамдарымыз жаман емес. Ипотекалық нарықты дамытудағы ... ... ... ... ... үміттеміз. Оған Егемен елімізде барлық
жағдай жасалып жатыр. Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... одан әрі ... ... ... шаралар
іске асырылатын болады. Оның ішінде: ... ... ... ... құру, ипотекалық несиелеу мерзімін 20 жылға дейін ... ... ... ... ... одан әрі төмендету, несиелік тәуекелдерді
азайту мақсатында несиелік бюро құру. Сонымен бірге Ұлттық Банктің ... ... ... мүлікпен мәмілелерге ақы төлеу және тіркеу
жүйесін жетілдіруге Қазақстан қор ... ... ... ... ... халықты ипотекалық несиелеу көлемінің ... ... ... ... ... банк ... ... үй
құрылысын жинақ ақшасы жүйесін дамыту жөніндегі ... ... ... тұрған үй құрылысы проблемаларын ... ... ... ... ... ... ... үй салу
идеясын бұрынғысынша күшінде қалуда. Осыған ... ... ... бастап тұрғын үй құрылысында жаңа ... іске ... Бұл ... мән ... оның құнының арзандауы, тұрғын үйді
несиеге алудың мерзімінің ... ... ... жарнасының және несиенің
көлемінің төмендетілуі арқасында халықтың басым бөлігінің қолы жететін
тұрған үймен қамтылуына ... ... ... ... ... ... ұдайы
өсуі саясаты нәтижесінде жүзеге асырылуы тиіс. Тұрғын үй жеке ... ... ... ... ... жауапкершілігі саласына жатады. Бүгінде
еліміздің тұрғын үй қорындағы жеке меншік үйдің үлесі 47 пайызға жуық. ... әрі ... ... ... ... үй ... аң ... проблема
болып қалып отыр. 2003 жылы Қазақстанда 2 ... ... ... ... үй ... Бұл 2002 жылы ... ... үй санына 30
пайызға көп. ... осы ... өзі ... ... ... көрсеткендей, жыл сайын кем дегенде 4 миллион шаршы метр тұрғын
үй салуға қол жеткізу керек. Осы ... ... ... ... саласының біріне айналыдру кере. Осы саланы біздің экономикалық
дамуымыздың жетекші саласының біріне айналдыру ... ... үйді ... ... ... ... ... өнеркәсібін, жиһаз өнімдерін, метал
өңдеуді дамытады. Мұның барлығы ... ... ... ... ... ... асырылуы тиіс.
Өз қаражатына сатыпалу немесе тұрғын үй құрылысын салу секілді жолдан
басқа, тұрғын үйдің ақшасын біртіндеп төлеп ... екі ... бар ... Ол ... ... және тұрғын үй құрылысы қаражатын жинау жүйесі
арқылы. Бірақ, бұл ... де ... ... қымбатшылығына байланысты
көпшіліктің қолы жете бермейтін жүйе болыптабылады. Жаңа тұрғын үй ... ... ... ... құның төмендетуге бағытталатын
болады.
Елбасының Қазақстан халқына Жолдауындағы тұрғын үй ... ... ... ... ұсыныстар мен нақты талаптар, сөз жоқ, бұл түйінді
проблемаларды шешудің жолдары. Өйткені ... ... ... үй ... ... ... көп мәселелер қордаланып отыр. Қазір әрбір
қалада, әсіресі Астана мен Алматыда көп қабатты және ... ... ... жаппай салынып жатыр. Бірақ, қалаға көрік беретін жаңа
заманның тұрғын үйлерін кез келген адам ... ала ... Оған ... қолы жете бермейді: оның әрбір шаршы метрінің құны 500 доллардан 1 мың
доларға ... ... өсіп ... Бұл ... ... ... жатқан
тұрғын үй екенін енді өзінен өзі түсінікті. ... ... ... үй жайы көзді қызықтырумен бірге әлеуметтік жағдайы төмен адамдар
үшін емес екендігі белгілі. Міне, сондықтан да ... ... үй ... біздің экономикалық дамуымыздың жетекші саласының біріне ... ... бері ... ... ... үй ... ... және тұрғын үй құрылысы қаражатын жинау
жүйесін ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі параметрлері бойынша
Орталық Еуропаның көш ... ... ... ... ... ... жасыратыны жоқ, мемлекетімізде ... ... ... ... ... , халықтың әл-ауқатын арттыра түсу
бағдарламалары қалыптасуда. ... оның ... ... қабілеттілігін артыруда, ендігі кезде бұл ... ... ... ... ипотекалық несиелердің қайтарым мерзімі ... ... 20 ... ... ... алғашқы төленетін жарна көлемін тұрғын
үй құның қазіргі 20 ... ... 10 ... дейін төмендетілетін,
несиелік мөлон үштен он пайызға дейін азайтылатыны, ... ... ... ... жүйсендегі алғашқы төлемақы жарнасы елуден жиырма бес
пайызға дейін қысқартылып, ... ... ... ... ... 15 ... 25 жылға дейін ұзартылатыны белгілі болды.
Жұмыс барысын тиісті дәрижеде бақылап отыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... құратын
болады. Оған және әкімдерге республика бойынша кең ... ... ... ... Тұрғын үй құрылысын дамыту бағдарламаларын
жүзеге асыру нәтижесінде жалпы ішкі өнімнің болжамды ... ... ... 2 % ... ... ... Жаңадан 45 мың жұмыс орны ашылды,
сондай-ақ үш жыл ішінде 80 миллиард теңге көлеміндегі қосымша ... ... ... индустриялық бағдарламасының бір бөлігі болып табылатын,
үлкен мултипликативтік қайтарым беретін ... ... ... ... болады. Жартылай ұмтыла бастаған құрылыс отрядтарын еске ... ... ... ... ... ... ... Отандық және
Шетелдік құрылысшылар мен құрылыс индустриясының жұмысшылары алдында олар
қазірдің ... ... ... тиіс ... үлкен майданы
ашылмақ. Тапсырыстарды кімдер ... ... ... тек ... ... ...... үй нарығын адамдар үшін мүмкіндігенше қол жетерлік
ету, тұрғын үй құны мен халықтың табысы ... ... ... әрі нарықтың өзі-ақ осы өлшемдер негізінде реттелетін болады. Тұрғын
үй құрылысмен қатар оны ... ... ... ... ... ... жерде мемлекеттің оған араласуы шектеулі болуы тиіс. Жеке ... ... ... ... ... ... ... қаражаттық жианқтаудың, құрылысты мемлекеттік бақылауға алу
және пайдалануға берудің жүйесін орналастыру керек. ... үй ... және ... ... ... үй ... қажет.
ТМД елдерінде , тіпті басқа да кейбір шетелдерде ... ... ... ... үй ... жаңа ... Қазақстанда өмірге келуі
еліміздің экономикалық мүмкіндіктің кең екендігін ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін келер жылы бюджетке тұрғын үй
құрылысын дамыту үшін келер қосымша 50 ... ... болу ... ... үшін жасалып отырған нақты қамқорлақтың бірі.
Осы орайда Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына биылғы Жолдауында
ел азаматтарын ... үй ... жаңа ... ... ... ... бекітуді тапсыруы, құрылысты арзандату мақсатында
жергілікті биліктен тұрғын үй ... ... өз ... ... етуі ... үйді ... несиелеу және тұрғын үй құрылысын
жинақ ақшасы жүйелерінің принцптеріне ... ... ... ... мүлікпен операциялар жасау жөніндегі нормативтік құқықтың база
жетілдіріп келеді. ... ... ... ... тіркеу туралы”
заңға тиісті өзгерістер енгізіліп, ... ... ... мемлекеттік тіркеу үшін бір жолға ақы алу көзделіп отыр. Бұл
бұрын ипотекалық несиелерді арзандатуды ынталандыру ... ... ... ... алымдарын төлеуге эмитеттің шығыстары мен
мемлекетке төленетін төлемдер қарыз алушыларға ... ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізіп келген
механизімді жоюға мүмкіндік туғызады. Алдағы уақытта ипотекалық мәмілелерді
және жылжымайтын мүлікпен оларды ... ... ... ... ... ... несиелеумен тұрғын үй құрылысы
жинақ ақшасына кепілдіктер беру жүйесін реттейтін шаралар мен нормативтік
құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... ... құнын төмендетуге жол ашпақ. Сонымен, ... үй ... ... арзан бағамен иемденуге болатын күннің болатынына сенім мол.
Мемлекет жергілікті органдарға республикалық ... ... ... Осы ... пайдалуда несиелендірудің біріңғай тәртібі ... ... үй ... аймақтық бағдарламысн өтілетін болады.
Мемлекеттік бюджеттен жергілікті атқарушы ... ... ... болады. Соңғы тендірдің негізін тұрғын үй құрылыс ұйымдары
анықтайтын болады. Құрылыс ... ... үй ... және ... ... өткізетін жергілікті органға белгіленген тәртіп бойынша өткізеді.
Соған сәйкес әкімияттар ... жаңа ... ... ... ... міндетті. Сонымен қатар, Елбасы 2007 жылдың аяғына дейін тұрғын
үйдің 12 миллион шарша метрін пайдалнуды енгізуге ... ... ... Оның ... ... ағымындағы жылғы республикадығы тұрғын
үйлерді 500 мың ... метр ... ... ... Әр ... 2003
жылдың көлемімен салыстырғанда 36 пайыз өсім қамтамасыз етілуі ... ғана біз ... ... ... 2005 жылы – 3 ... ... 2006 жылы – 4 миллион және 2007 жылдың ... - 5 ... ... 138 ... ... ... болды. Аталған сома ипотека
жүйеснің қатысушы - қаржылық институттарды ... ... ... 30 ... аса ... ... ... Жинақтаушы тұрған үйдің жеңілдік
несиелендіруніне 2 миллиард теңге ... 2008 ... ... ... ... орташа болуы керек. Осындай міндеттің ауқымы құрылыс саласының
мүмкіндігімен алдын-ала дайындалған тұрғын үй ... ... өз ... алу ... Жаңа ... үй саясатын өткізуде негізгі роль
ипотека мен жинақтаушы құрылыс ... ... ... ... арсындағы барлық қаражат көздері бойынша
тұрғын үй құрылысына 300 миллиард теңге, оның ... ... ... ... ... 150 ... теңге мемлекет есебінен бөлу,
сондай-ақ Қазақстан ипотекалық Компаниясы және ”тұрғын үй жинақтаушы банкі”
қаржыландыру ... ... салу ... ... ... ... билік органдарына жүктер
отырған міндеттері көпмәселені шешуге түрткі болар деп ойлаймыз.
Елбасы Жолдауында атапкөрсетілген ... шешу үшін ... ... ... жөн. ... тұрғын үй құрылысына бөлінетін
жер метрінің құнын 350 доллардан аспайтын бағада ... ... ... ... бөліпберу керек. Екіншіден, әлеуметті тұрғын үй құрылысын
салуда ... ... ... ... ... ... материалдарын арзан бағада шығару мәселесі шешілсе,
оларға, мәселен, кірпіш ... ... ... ... ... ... болып шығар еді.
Бізде кәсіби мамандар жетпейтіні белгілі, сондықтан да ... ... ... саласының кәсіби мамандарын даярлау қажет.
Тағы бір мәселе, барлық тұрғын үй ... және ...... ... ... бір орталықтан қадағалап қарайтын министрлік
немесе арнайы ... ... ... ... осы алға ... ... шешу үшін Үкіметпен әкімдер арзан тұрғын үй-жай салуға әбден
болатын мүмкіндіктерге жол ашуы керек. Құрылыс саласын тек мол ақша ... көзі деп ... ... ... ... ... ғана ... фирмалардың арасында да нағыз әрі бәсекелестік туғызатын тендер
талабын сақтасақ, ойға алғанымыз ... ... Ең ...... ... ... үшін мүмкіндігінше қол жетерлік ету, әлеуметтік-
экономикалық саясат тұрғысындағы ... ... ... де терң ... жұмысында қорытындалай келе, ипотекалық несие арқылы тұрғын ... шешу ... ... ... ... қамтып келе жатқанын
білдім. Ипотекалық несие беру жүйесінің әлі жетілдіруді қажет ететін ... ... ... ... ... толық анық емес. Ипотека орта
буынды ... ... ... ... ортадан төмен әлеуметтік топ
қажеттіліктеріне жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... жағдайына бейімделіп, пайыздық өсім көлемін әлі екі есе
төмендете түсуі керек. Әзірге ... ... ... ... топтарға
жеңілдік қарастырмайды. Тіпті қоғамның ең әлсіз тұстарының бірі – ... ... ... лебі ... ... тәжірибеде әлеуметтік
ипотека деген ұғым бар. Әлеуметтік ипотека мемлекеттің қатысуымен әртүрлі
әлеуметтік топтарға олардың ... орай ... ... өсіммен,
әртүрлі көлемдегі несие беруді қарастырады. Алдағы уақытта үкіметтің ... ... ... дұрыс болао еді. Ресейдегі ипотека тарихында несие
алған жас ... ... ... ... ... ... мемлекет олардың
несие көлемінің бір бөлігін кесіп отырады. Осындай жолмен несиенің ... ... ... ... ... Жас ... ... қамқорлықтың,
демографияның болашағын ойлау дегеніңіз осы! Егер осындай тәжірибе бізде де
қолға алынса, қазақтың саны бес - алты ... ... екі ... ... ме
еді!
Қазіргі жағдайда елімізде ипотекалық несие алуғат көпшіліктің қол
жеткізуі мемлекеттің ... ... Бұл ... азаматтардың орташа
табысының жоғары еместігіне байланысты. ... ... ... ... мүмкін.
Осы орайда Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан ... ... ел ... ... үй ... жаңа ... ... арнаулы бағдарлама бекітуді тапсыруы, құрылысты
арзандату мақсатында ... ... ... үй ... өз ... алуды талапетуі тұрғын үйді ипотекалық несиелеу
және тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы ... ... ... енгізуге әкелуде. Қазіргі кезде жылжымайтын мүлікпен операциялар
жасау жөніндегі нормативтік, құқықтық база жетілдіріліп келеді.
Елбасының Қазақстан халқының жолдауындағы тұрғын үй ... ... ... құнды ұсыныстар мен талаптар, сөз жоқ бұл ... ... әрі ... проблемаларды шешудің жолдары. Өйткені
соңғы кезде тұрғын үй ... ... ... ... көп ... ... Жаңа тұрғын үй саясаты оларды арзандатуға сондай-ақ
құрылыс құнын төмендетуге бағытталатын ... ... ... ... мәмілелерді және жылжымайтын ... пен ... ... ... ... ... сондай-ақ, ипотекалық
несиелер мен тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына кепілдікке беру ... ... мен ... ... ... ... ... жолдауында тұрғын үй туралы жаңа саясат жүзеге асқан жағдайда
200 мың отбасы ... және ... үй ... ... жүйесін
пайдалана алатының көрсетіліп отыр. Бұл ретте 2007 жылдың аяғына дейін 12
млн. Шаршы метр ... жай ... ... ... Сонымен тұрғын үй
нарығындағы үздік өнімді қалтаға аса ауыр түспейтіндей бағамен ... күн алыс емес ... ... ... ... тізімі:
1. Қ. Бораш. Ипотека: аңыз бен ақиқат/ Егемен Қазақстан, 2004, 10 ... Ә. ... ... ... ... ... 2004, 10
наурыз.
3. М. Сағындықова. Ипотека игіліктері/Егемен Қазақстан, 2004, 23 қаңтар.
4. Ә.Алдаберген.Ипотекалық несие тұрғын үй ... ... ... 2003, 21 қаңтар.
5. Ә. Алдаберген. Арзан пәтерге үміт бар/Гемен Қазақстан, ... ... Г. ... ... ... кім үшін?/Түркістан, 2004, 12 ақпан
7. Ж. Ақсақалұлы. Ипотека кімге тиімді?/Сыр бойы, 2004, 15 ... Н. ... ... үй ... ... оңтайлы жолы/Егемен
Қазақстан, 2004, 26 сәуір.
9. И. Елекеев. Баспана болудың өркениетті жолы/Егемен ... 2004, ... М. ... ... ... Ол ... ... хабары,
2004, 27 наурыз.
11. А. Джалилов. Квадратура благополучия/Казахстанская правда, 2004, ... М. ... ... несие беру негізгі күш-білімде/Жас алаш,
2003, 26 ... Қ. ... ... Әлем ... Қазақстан, 2004, 3 сәуір.
14. Н. Рамазанов. Жилье 2008/Деловая неделья, 2008, 26 март.
15. М. ... ... ... ... ... 2002, 4 желтоқсан.
16. К. Иванова. Прибыло клиентов ипотеки/Понорама, 2003,
13 май.
17. Ж. ... ... ... келе ме? /Сыр ... 2004, 15 ... М. ... Жылжымайтын мүлікке қалай ие боламыз? ... ... ... Ж. ... Ипотекалық несиеден жұрт неге безе бастады? /Заң, 2003, №3.
20. М. Иванов. Перспективы ... ... банк в ... ... ... ... 2001, №6.
21. М. Дюсембаев. Перспективы развития ипотечного кредитования в ... ... 2004, ... Ш. ... О развитии рынка ... ... и ... 2003, №2.
23. Н. Токобаев. Развития ... ... и ... ... ... в Республики Казахстан/Банки Казахстана, 2003, №10.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ипотекалық несиелеу және оны ұйымдастыру-құқықтық негіздері62 бет
Ипотекалық несиенің теориялық негіздері және экономикалық маңызы25 бет
Коммерциялық банктерде ипотекалық несиелеу механизмін жетілдіру79 бет
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ипотекалық неселеу тәжірибесі мен жетілдіру жолдары30 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несие жүйесінің қалыптасуы және жетілдіру жолдары76 бет
Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған тұжырымдамасы69 бет
Ақша. Несие. Банктер.22 бет
Банк қызметіндегі несие35 бет
Банк қызметіне қаржылық талдау63 бет
Жалпы несие туралы түсінік және оның формалары32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь