Тянь - Шань таулы өлкесі

Мазмұны

І.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І тарау Тянь . Шань таулы өлкесі
1.1.Географиялық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Тянь.Шань таулы өлкесінің тау жоталары. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7

ІІ тарау. Ақсу Жабағылы қорығы Тянь . Шань таулы өлкесі
2.1Тянь.Шань тауының климаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
2.2.Табиғат зоналары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

Пайдаланыған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
Кіріспе
Т я н ь - Ш а н ь таулы өлкесі Азия материгіндегі ең ірі таулардың бірі. Тянь-Шань деген сөзді қытай тілінен аударғанда а с п а н т а у деген мағынаны білдіреді. Тянь-Шань тауы жоталарының орналасуы бағытына қарай: солтүстік Тянь-Шань, Орталық Тянь-Шань, Батыс Тянь-Шань, Шығыс Тянь-Шань деп бөлінсді. Тянь-Шань - Азиядағы ең ірі тау жүйесінің бірі. Таудың шығыс бөлігі Қытай жерінде орналасқан. Тянь-Шань сөзі қытай тілінде «Тәңір шыңы, Аспан тау» деген мағынаны білдіреді. Қазақстанға Тянъ-Шаньның солтүстік және батыс бөлігі, Орталық Тянь-Шаньның кейбір жоталары кіреді. Солтүстік Тянь-Шаньнан Іле Алатауы, Қырғыз Алатауының батыс бөлігі, Шу-Іле таулары, Батыс Тянь-Шаньнаы Піскем, Өгем жоталарының оңтүстік-батысы, Қаратау, Орталық Тянь-Шаньнан Талас Алатауының оңтүстік-батыс бөлігі Қазақстанның оңтүстік-батысы мен оңтүстігіндегі таулар сілемін кұрайтын жоталар болып табылады.Таулар жүйесі, жер бедері мен геологиялық тарихы Тянь-Шаньның ең биік нүктесі -Хантәңірі (6995 м). Орталық Тянь-Шаньның үлкен жотасы Теріскей Алатау оңтүстігінде орналасқан. Сол жерден Қазақстан мен Қырғызстанның шекарасы өтеді. Теріскей Алатаудың жыныстар мен гнейстердің қалың қабатынан құралған. Оның үстінде төменгі палеозойдыңтақтатасы, құмтасы, шөгінді эффузивті жыныстары қабаттасқан. Тау беткейлері кұрғак;, терең шатқалдармен тілімделген, жері жазық, солтүстігі Бетпақдаламен шектеседі. Қазіргі уақытта жоталарының биік бастары мәңгі қар жамылып, әлсін-әлсін жер сілкіну болуы Тянь-Шань тау жоталарында альпілік тау жасалу жүріп жатқанын байқатады. Тянь-Шань тау жоталары пайдалы қазбаларға, оның ішінде полиметалл рудаларына өте бай. Тянь-Шань тау жоталарының пайдалы қазбалары әлі толық зерттелмеген Таулардың жалпы жер бедері біркелкі емес. Ол биік жоталармен бірге тауаралық алқаптардан, қыратты жазықтардан тұрады. Таулардың биік белдеулері оның да
Падалынған әдебиеттер тімі.
1.Соседов И. С. и др. Методика территориальных водно-балаисовых обобщений в горах.- Алматы: Наука КазССР, 1976..
2.Соседов И. С. и др. Водный баланс и водные ресурсы северного склона Джунгарского Алатау. Алматы: Наука КазССР, 1984..
3.Токмагамбетов Г. А. Ледники Заилийского Алатау - Алматы: Наука КазССР 1976..
4.Мачерет Ю. Я., Черкасов П. А., Боброва Л. И. Толщина объем леднивДжунгарского Алатауподаннымаэрорадиозондироеания. - МГИ, 1988. С. 59-71.
5.География және табиғат –2006,N 2.
6.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен мұхиттар географиясы. Алматы,2001.
7.Төкенов Б.Географияны оқыту әдістері –География және табиғат. 2003,
8.Сейсенов А. Географиялық карталарды оқыту. География окружающая среда 2005 , N 3 .
9.Қазақстанның физикалық герграфиясы.-Алматы,1999.
        
        Мазмұны
І.Кіріспе...................................................................
...........................................3
І тарау Тянь - Шань таулы өлкесі
1.1.Географиялық
орны........................................................................
.............4
1.2 Тянь-Шань ... ... тау ... ... Ақсу ... ... Тянь – Шань таулы өлкесі
2.1Тянь-Шань ... ... ... я н ь - Ш а н ь ... ... Азия материгіндегі ең ірі ... ... ... ... ... тілінен аударғанда а с п а н т а у ... ... ... тауы жоталарының орналасуы бағытына қарай:
солтүстік Тянь-Шань, Орталық Тянь-Шань, Батыс Тянь-Шань, Шығыс ... ... ... - ... ең ірі тау жүйесінің бірі. Таудың шығыс
бөлігі Қытай жерінде орналасқан. Тянь-Шань сөзі қытай тілінде «Тәңір ... тау» ... ... ... ... ... солтүстік
және батыс бөлігі, Орталық Тянь-Шаньның кейбір жоталары кіреді. ... Іле ... ... ... ... ... ... таулары,
Батыс Тянь-Шаньнаы Піскем, Өгем ... ... ... ... Талас Алатауының оңтүстік-батыс бөлігі Қазақстанның
оңтүстік-батысы мен оңтүстігіндегі таулар сілемін кұрайтын жоталар болып
табылады.Таулар ... жер ... мен ... ... ... ... нүктесі -Хантәңірі (6995 м). Орталық Тянь-Шаньның үлкен жотасы
Теріскей Алатау ... ... Сол ... ... ... ... ... Теріскей Алатаудың жыныстар мен гнейстердің
қалың қабатынан құралған. Оның үстінде ... ... ... ... ... ... Тау ... кұрғак;,
терең шатқалдармен тілімделген, жері жазық, ... ... ... уақытта жоталарының биік бастары мәңгі қар жамылып,
әлсін-әлсін жер ... ... ... тау ... альпілік тау
жасалу жүріп жатқанын байқатады. Тянь-Шань тау жоталары пайдалы қазбаларға,
оның ішінде ... ... өте бай. ... тау жоталарының
пайдалы қазбалары әлі толық зерттелмеген Таулардың жалпы жер ... ... Ол биік ... ... ... ... ... тұрады. Таулардың биік белдеулері оның да муының негізгі
заңдылықтарын белгілейді.
І ... Тянь - Шань ... ... Географиялық орны
Батыс Тянь-Шаньның қазақстандық бөлігі Қырғыз Алатауынан ... ... ... ... ... ... Талас Алатауының батыс
тармағы (Тараз қаласының маңы), ... маңы ... ... ... ... ... Қазақстан аумағына кіреді.
Географиялық орны, жер ... ... ... пайдалы
қазбалары.Қырғыз Алатауы да көлемі мен ... ... ... тау жүйесі
болып келеді. Оның ең биік ... - ... шыңы (4566 м). ... ... одан ... (4500 м ... Тау ... қарай
аласара береді. Оның солтүстік беткейі кұлап, ... тау ... ... беті тас ... ... ... әктастар мен
граниттерден тұрады. Оның беті күшті тілімделген, тегіс ... ... ... жер ... ... ... ... бөлігі - Жабағылы таулары. Екі жотаға
бөлініп, Ақсу-Жабағылы өзенінің ... ... ... ... ... м, оңтүстік жотада 3500 м. Бұлар да ертедегі палеозойдың
шөіінді атпа жыныстарынан тұрады. Тау беті тілімделген, онда ... ... ... бар, жер бедері альпілік пішінде дамыған.
Ташкент маңы Алатауы Талас Алатауынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан
бірнеше жоталардан тұрады. Оларға ... ... ... ... ... Қаржантау, Қазғұрт және Боралдай таулары кіреді. Бұлардың ең ірісі
- Піскем ... ... ... м), ең биік ... - Бештұр шыңы (4208
м). Жота жоғарғы палеозойдың әктастарынан кұралған. Оңтүстік-шығыс беткейі
тік және қысқа, солтүстік-батыс беткейі ... ... жер ... ... ... (ең биік ... 4220 м), Көксу (ең биік нүктесі 3468 м), Өгем (ең
биік нүктесі 3560 м) Ташкент маңы ... ... ... биік жоталары
болып саналады. Қаржантау (2800 м), Боралдай (1800 м), Қазығұрт (1700 ... ... ... ... тарихы ұқсас. Бәрі де ... ... ... ... ... ... кең ... Тау
беткейлері тік жартасты, жер бедері тілімделген.
Батыс ... ... ... - ... ... Ол ... батыс жағынан басталып, Боралдай, Сайрам жоталары арқылы Ташкент
маңы Алатауымен шектеседі. Солтүстік батысқа қарай ... ... ... 400 км, ... ... 1800 м. Ең биік нүктесі - Мыңжылқы тауы
(2170 м). Тау солтүстік-батысқа қарай ... ... Шу ... ... ... құрылысы мен жер бедері жағынан Шу-Іле
тауларымен ұқсас. ... ... ... ... ... оңтүстік-батыс жоталарын тауаралық ойыс бөліп тұрады. Оңтүстік-батыс
жотасы протерозойдың метаморфозданған жыныстарынан ... ... ... ... ... мен ... ... Екі жотаның
арасындағы ойыс девонның қызыл түсті шөгінділерінен құралған. Сонымен қатар
мезозой мен ... ... ... ... ... кең ... жер бедері құрғақшлық жағдайда қалыптасқан. Тұрақты беткі ағыны
жоқ. ... ... ... ... ... ... пайдалы қазбалардың мол қоры табылған. Қорғасын, мырыш
Шымкент қорғасын зауытында шикізат ретінде ... ... ... ... ... етіп отыр. Онда көп жерде кенді ашық әдіспен
өндіру жолға қойылған. Гипстің, ... т.б. ... ... пайдаға асуда.
Қазақетанның оңтүстік-батысы мен оңтүетігін алып ... бұл ... ... ... ... ... Негізгі жер
бедері неоген мен төрттік дәуірлеріндегі тау көтерілу тұсында жетілген. Кей
жерлерде әлі де тау көтерілу процесі ... ... Оған ... ... ... бола ... ... Тянь-Шаньға Ыстық көлдің солтүстігіндегі тау
жоталары — Тарбағатай, Сауыр, Шу — Іле ... ... ... мен ... ... ... Орталық Қырғыз жотасы, Теріскей Алатау,Көкшалтау, Ферғана жоталары
жатады.
III. Батыс Тянь-Шанъға ендік бойымен орналасқан ... ... ... ... ... ... Алай, Түркістан,Қаратау
жоталары кіреді.
IV. ... ... ... тыс ... ... ... ... Қазақстан жеріне Солтүстік Тянь-Шань түгелімен,
Батыс Тянь-Шаньның көп ... ... ... бір бөлігі кіреді.
Тянь-Шаньның тау жоталары ендік бағытта ... ... ... ... шыңы — ... (6995 м). ... ... геологиялық дамуын екі
кезеңге (ежелгі және жас) ... ... ... даму ... палеозой эрасы
кезіндегі ертедегі тегістелген беткейлері осы ... ... ... ... ... биік тау ... жас даму кезеңіне төрттік дәуірдегі альпілік
тектоникалық қозғалыстарға байланысты. ... ... бір ... Қытай
жерінде орналасқан Кетпен жотасынан басталады. Жотаның солтүстік беткейі
оңтүстігіне қарағанда көдбеу. Екі ... де өзен көп, олар — ... ... тау ...... ... 5щъітта 2450
шақырымға созылып жатқан күрделі тау жүйесі..Тянь-Шань ... ... ... ... тау , ал тау ... ... ... кей
жерлерінде мезозой шөгінділерінен түзілген. Тянь-Шань тау жоталары каледон
мен герцин тау жасалу кезеңістік ... ... ... ... ... ... ... мүжілген аласа тауға айналып, кейіннен
альпілік тау жасалу кезінде қайта көтеріліп, ... биік ... ... ... ... тау ... ... І л е А л а т а у ы — Солтүстік ... ... биік тау ... Ол шығыстан батысқа ... ... ... жатыр. Ұзындығы 350 шақырым, ені 30-—40 шақырым, ең биік жері ... шыңы (4973 м). ... ... төрттік дәуірі кезінде пайда
болған. Гранит, әктас, ... ... Тау ... ... ... жас тау. Жер ... жиі ... тұрады. Биік шыңдарын мәңгі
қар мен мұздықтар басқан. Табиғаты көркем жерінде Қазақстанның ... ... ... Дүние жүзіне белгілі Медеу мұз айдыны, Шымбұлақ
шаңғы базасы, көптеген санаторий, курорттар мен ... ... ... ... орналасқан. Табиғатын қорғау үшін Алматы ... тауы Іле ... ... жалғасы. Абсолюттік
биіктігі 1800 м келетін, экзогендік процестердің әсер етуінен мүжілген ескі
тау шөгінді және магмалық тау ... ... ... ... Тянь-Шань Қазақстан жерінде Қырғыз Алатауынан
басталады. Жер бедері ... ... ... ... ... батыс жағында орналасқан. Жалпы ұзындығы
375 шақырым, ең биік шыңы — Батыс Аламедин шыңы (4875 м). Қырғыз ... ... ... ... ... және ... шөгінділерінен
түзілген. Биіктік белдеулік айқын байқалады. 3700 м биіктіктен жоғары мәңгі
қар мен мұздықтар ... Бұл жота — ... ... ... ... ... мал жайылымы.
Қаратау жотасы — түгелдей Қазақстан жерінде экзогепдік процестердің
әсерінен күшті бұзылған жота. ... ... 2170 м. ... ... 420 ... созылып жатыр. Протерозойдың тақтатасы мен
карбонның әктас, құмтас конгломераттарынан және ... ... ... ... ... ... ... полиметалл (Ащысай,
Мырғалымсай, Байжансай) және фосфорит (Ақсай, Жаңатас, Шолақтау кендері)
рудаларына өте бай.
Қазақстан жері Өгем ... ... ... ғана қамтиды. Герциннің
гранитті және палеозойдың шөгінді тау жыныстарына түзілген. ... ... ... және жануарлар дүниесін қорғау үшін Ақсу-Жабағылы қоры
ұйымдастырылған.
Тянь-Шань таулы өлкесіндегі биіктік ... ... ... ... ... жатыр. Сондықтан әртүрлі топырақ өсімдік жамылғысымен ... ... ... ғана тән ... ... мен ... өсімдіктер тараған. Жануарлар дүниесінің өзіндік ерекшелігі бар.
Солтүстік беткейінде ... ... ... ... ал ... ... теңізі мен Гималай жануар түрлері тараған. Батыс ... ... ... мен жануарлар дүниесінің Солтүстік ... ... ... бар. Іле және ... ... ... ... белдеулік айқын байқалады. Абсолюттік биіктігі 600— 800
м жерге дейін ... шөл ... ... Ол ... ... дала ... ... онда жусан, ақ жусанмен қатар, көде және
бетеге ... ... дала ... ... 1300—1500 м-ге дейін әртүрлі
дақылды шөп (арпабас, тарғақ шөп, ... ... ... ... ... ... орманды дала зонасы орналасқан, онда жабайы алма ... ... ... ... ... мен ... (долана, итмұрын, қара ырғай, т. б.)
өседі. Орманды дала ... ... ... ... ... ... ... Шренк шыршасы өседі. Орманды-шалғынды белдеуден
жоғары 2700—3100 м ... ... ... ... зона ... ... ... альпілік сарғалдақ, тасжарған, қоңырбас, ... ... жуа, ... ең ... гүлі — еңлікгүл өседі.
Альпі шалғынынан жоғары 3350 м-ден бастап мәңгі қар ... ... мұз ... ... ... балдырлар мен қыналар өседі. Тянь-
Шань ... ... шөл ... ... ... ... белдеуінде
жыландар, дала тасбақасы, құм тышқаны, қосаяқ, бөкендер ... ... ... ... көк қарға, үндінің мы-сық ... ... ... дала ... сүр ... ... Тянь-ІПань
тышқаны, кішкентай жертесер, ақ тышқан, түлкі, қасқыр мекендейді.Орманды
белдеудің қылқан жапырақты бөлігінде ... ... аюы, ақ ... ... ... борсық мекендейді. Батыс Тянь-Шаньда эндемик
мензбир суыры, Гималай суыры, қүстардан үш саусақты ... ... ... ... тау ... тау ... арқар, қызыл қасқыр, құстардан биік тау
тазқарасы, ... ... көк ... т. б. ... ... ... ... дүниесінің Батыс ... ... ... бар. ... ... ... ... түрі, Батыс
Тянь-Шаньда жерорта теңіздік, гималайлық, жергілікті немесе түркістандық
түрлері ... ... ... ... ... көптеген кен орындары ашылғаны —
Қаратау жотасы. Қаратауда ... мен ... ... ... өндірілген фосфоритті пайдаланып, Шымкент, Жамбыл қалаларындағы
өнеркәсіп орындары жұмыс істейді. Құрылыс материалдарына да өте бай. ... бар ... ... көптеп кездеседі (Арасан, Мерке, Сарыағаш,
Қорам, т. б.).
ІІ- тарау. Ақсу Жабағылы ... Тянь – Шань ... ... ... ... ... ... көлдері, мұздықтары. Тянь-Шань тау жоталары дүниежүзілік
мұхиттан алыс Еуразия материгінің орталық ... ... ... шөл дала қоршап жатқандықтан, оның ауа райы өте ... ... Биік тау ... мен жер бедерінің әртүрлі болуы жылу мен
ылғал мөлшеріне әсер етеді. Тау ... ... ... ... +25° болса, мұздықтар етегінде +5°, кейде одан да ... ... ... ... тау ... ... 150—300 мм, тау бөктерінде 300—450
мм, биік жоталарда 800—1600 мм шамасында. ... тау ... ... ... ... температура біртіндеп ... ... ... жауын-шашын мөлшері мен ... ... ... ... ... Мұндай өзгерістердің бәрі биік таулы
аймақтарда биіктік белдеуліктердің ... ... ... ... ... аймақтардың климаты жалпы заңдылыққа сай биіктікке
байла-нысты ... қана ... ... ... ... ... ... да өзгереді.
Тянь-Шань таулы өлкесінің өзендері — аралас ... ... мол ... кезі — жаз, ... биік ... қар мен ... кезде көп ериді. Іле өзені мен оның ірі салалары — ... ... ... ... ... Тянь-Шань тау сілемдерінен ... ... ... қатар Қаратал, Лепсі, Тентек, Аякөз өзендері де Тянь-
Шань тауларынан бастау алып, Балқаш — ... ... ... ... ... ... бөлігінде орналасқан Іле және Күнгей Алатауы — қазіргі
мұз басу жүріп жатқан жоталар. Пүл ... биік ... ... ... ... және ... ылғалды ауа массаларының өтуі ... мұз ... ... ... ... отыр. Іле Алатауы мен Күнгей Алатауы
— Тянь-Шань тау жүйесіндегі ірі мұз басу аудандарының бірі. ... ... ... ... ... ... маңызы бар. Олар,
әсіресе, жазда жер суару үшін өте ... ... ... ... ... жане ... ... жеріндегі Тянь-Шань
тауларының климаты ... ... ... тропиктік ауа массаларының
әрекеттеріне байданысты қалыптасады. Жалпы солтүстік-батыстан ылғал келетін
ауа массаларм басымырақ ... ... ... ауа ... мен ... жиі ... Соған байланысты күз бен көктемде үсік жүріп? ауыл
шаруашылығы орасан зор зиян ... ... ... жаз айларында аптапты
ыстық жел соғыц, ауаны құрғатып жібереді. Сондықтан солтүстігін қоршаған
жазықтардың құрғақ ... ... ... ... ... ... ... ауысады, Биіктік белдеулік орта және биік тауларда
айқын байқалады. Орташа ... ... ... ... ... Аса биік ... белдеуде қыс ұзақ, жаз қысқа болады, ... қар ... ... ... ... 3200 ... ... жатқан тау
бастарында жалпы ауданы 860 км2 омбы қарлар мен мұздықтар кездеседі. ... ... ... мен ... ... ... ... алады; (Ірі өзендерін атап, картадан керсетіңдер.) Қазақстан
жеріндегі Тянь-Шань тауларынан бастау алатын өзендер ... көлі ... ... қар және мұз ... ... ... ... кездегі
қуаңшылығы мен тау алды жазықтардағы егістіктерді суаруға байланысты Іледен
басқа өзендер сағасына жетпейдіТянь-Шань тауының ... ... ... ... тау жүйесінің климаты құрғақ, құбылмалы болып келеді.
Оған ... ... мен ... ... ... әсер етеді.
Тау жоталарының биіктігі, жер бедерінің әр қилылығы жылу мен ... ... ... Сондықтан күз бен көктемде салқын соғып, үсік жүруі жиі
кездеседі. Жаз айларында аптапты ыстық ... ... ... ... ... Тау ... мен жазықтардың кұрғақ ауасы тау ішіне
көтерілгенде, ауа райы қоңыржай күйге ауысады. Ұзақ қысы ... ... ... ... дейін созылады. Күнгей және Теріскей Ала-тауларында
қар кейде тамызда да жауады. Іле Алатауында ... - ... айы. ... ... салқын түседі. Мамыр, маусым айларында күн жылынып кете ... жаз айы ... ... Кіші Алматы алабында ылғалдың ең көп түсетін кезі
- мамыр айы. Тау ... ... ... тау ... қар ... ... кейбір тау төбелерівде, мысалы, Кетпен тау жотасывда неогенге
дейінгі ... ... ... ... ... ... Ал
тау беткейлерін өзен шатқалдары, ... ... ... ... мұздықтар едәуір тілімдеген. Тау етектерінде үйілген шөгінді
жыныстардан тау бөктерлері пайда болғаы. Қазіргі жер бедері жер ... ... қар ... сияқты табиғаттың апатты құбылыстарына байланысты
езгеруде.
Пайдалы қазбалары. Тянь-Шаньдағы тау ... аса биік ... ... Кен ... бар ... қабаттары жер бетінен терең
орналасуы мүмкін. Қазба байлықтары толық зерттелмеген. ... ... ... мен фосфорит өңдіріледі. Тау іші жазықтарынан көмір
табылған. Емдік қасиеті бар арасан ... ... ... Кіндіктас,
Шу-Іле тауларының гранит тастары бағалы құрылыс материалдары ретінде
пайдаланылады.
2.2 Табиғат зоналары
Табиғат ... ... мен ... ... ... ... биіктік белдеулер арқылы өлшенеді. Ол белдеулер тау жоталары мен
оны қоршаған ... ... ... ... ... ... әр тау ... өзіндік ерекшеліктеріне қарай биіктік
белдеулері Тянь-Шаньның барлық ... ... ... ... биіктік белдеу
жоғары болса, бірінде төмен жатады.
Солтүстік Тянь-Шаньдағы биіктік белдеулер ең ... ... ... ... қар ... ... жер бедерінен басталады. Оның өзі кей
жерде 2600-2800 ... ... кей ... 3300 м-ден жоғары басталады. Мұнда
жалаңаш жартастарды ... ... кең ... ... Оларда
субальпілік, альпілік шалғындар өседі, күз ... ... ... тау
бүркіті мекендейді. Іле Алатауының орталықтүсында альпілік жер бедері қатты
тілімделген күйінде көрінеді. ... ... ... мүнда жартастар
қирап, үшкірленген. Сайлары тар шатқалды? кұламалы тік келеді.
Географиялық орны Тнмь-Шань таулы өлкесі ... ... ... ... ... ... ... Тянь-Шань мен Батыс Тянь-
Шаньның бір бөлігі, Солтустік Тянь-Шань түгел дерлік кіреді, ал шығъғсында
Қытай Халық ... ... ... Орта Азия ... орналасуы онын климаты мея ландшафтысының қалыпттасуына әсер
етеді.
Геологиялық құрылысы мен жер бедері. ... ... ... Орал — ... ... ... орналаскан. Геологиялық кұрылысы кембрийге
дейінгі және төменгі палеозойлық шөгінділердің қара ... ... ... ... ... жыныстарынан, жанартаулык
жыныстардан, гранитті. Қазақстан жазықтары, орқаш таулардан ... тау ... ... ... ... ... 3000—5000 м-ге, батысывда 1000—3000 м-ге ... ... әлі ... жоқ. ... ... 7—9 ... ... болып тұрады. Жер бедері мен ... ... ... ізі ... ... ... мен ... шеткі
аймақтарында ежелгі каледон қатпарлануынан түзілген ... тау ... ... ... мен Шу — Іле ... ... ... аймақтарынан
орталық бөлігінде өткенде тау жоталары биіктеп, ... ... ... тау ... мен биік шыңдарды картадан көрсетіңдер.) ... ... ... тау іші ... орналасуынан да
байқалады. Орташа және аса биік ... ... ... ... ... ... ... Қазан революциясына декін. П. П. Семенов-Тян-Шанский, Ш.
Ш. ... т. б. ... П. П. ... ... ... ... ... белдеулігін ... ... ... ... ... ... ... Тянь-Шань тауларының
физикалық географиясы- бойынша зерттеулер жүргізілуде, Тянь-Шань тауларының
биіктік ... ... орны мен тау ... ... байланысты қалыптасқан. Оның өзіне тән ерекше айырмашылықтары
бар. Біріншіден, Орта Азияның ... ... ... ... ... ідектері Орал, Алтай тауларымен салыстырғанда едәуір
жоғары орналасқан, ландшафтыларында аридті ... ... ... ... мен ... ... ... құрылымының бір-
біріне сай болмауы айқын байқалады. ... ... ... ... ... ... ... биіктік белдеулігі бірін-бірі
қайталамайды. Солтүстік Тянь-Шаньда биіктік ... ... ... типтері кәдімгі орта азиялық ландшафтыларға ұқсас.
Бірінші белдеуге абсолют ... ... ... тау ... ... ... ... Мұнда шө шөлейт және құрғақ дала зоналары дамыған.
Табиғи ланшафтылары адам ... ... ... түле ... ... ... дақылдар? бау-бақша, егін шөпті шалғыңдар, өрісті мал
жайылымдары ,бар. Агроөнеркәсіпті жерлері өзен ... ... ... ... ... ... ылғал қорын жинауды қажет етеді.Екінші белдеуін ... ... Олар 900-1100 м-ге ... ... ... ... қызыл күрең түсті топырақ типі калыптасқан. Өсімдік жамылғыларын
әр түрлі шөптесіндер, ... то ... және ... құрайды. Шабындықтар негізінен мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Шаруашылықта пайдаланылатын жерлерінің 20%-Іне суарылмайтын дәнді дақылдар
орналасқан. ... ... ... биік тауларда тараған. Абсолют
біктігі 1500—1600 м-ден ... м-ғе ... ... ... ... құрылымында теріскей және күнгей беткейлерінің
айырмашылығы айқын байқалады. Теріскей беткейлерде ұсақ және ... ... ... дала және шалғыңдар, ал күнгей
беткейлерде дала және ... ... ... ... ... ... ... биік таулардың ормандарыңда қабан, елік, оқта-
текте аю кездеседі. Олардын эколоғиялық ... ... ... ... ... ... бүгінгі күннің мәселесі болып
отыр. Төртінші ... аса биік ... ... Олардың биіктігі 2600-
2800 м-ден басталады. Табиғат зоналары субальпілік, ... ... ... биік ... ... ... Аса биік ... таутеке, барыс, ұлар тау қыраны мекендейді. Шалғындары, жаздық мал
жайылымы ретінде ... ... ... - Орта ... ... Алдыңғы Азия лаңдшафтылары кездеседі. Бұталы
белдеуде пістіе, бадам, ормавдарында грек ... ... ... ... ... тау ... ... орташа биік таудағы ормандышалғын дала,
аса биік ... ... дала ... ... ... ... шекаралары Солтүстік Тянь-Шаньмен салыстырғанда 100—
200' м-ден жоғары орналасқан.
Қорытынды
Тянь-Шаньның табиғи кешендерін қорғау және ... ... 1926 ... ... ... ...... қорығы
ұйымдастырылды. Мұнда Орта Азия тауларының ... ... ... және
жануарлар (құстың 238 түрі, сүтқоректінің 53 түрі мекеңцейді) .мен өсімдік
түрін 1200 түрі бар ... ... ... ... жұмыс
'жүргізетін Қазақстанның арнаулы тобы ... 1935 жылы ... ... ол екі бөліктен тұрады. Бір белігі Іле ... ... мың га), ... ... Іле ортаңғы ағысында (18 мың ... ... ... ... ...... ... қорғау және сирек кездесетін.
Тянь-Шань таулары қоныстанған табиғи кешендерінің бірі болып саналы.Жер,
су байлығы ертеден-ақ пайдаланылып келеді. ... пен ... ... ... өріс алуда. Алманың алма бағы өзін дүние жүзіне танытқан. Соңғы кездеі
демалыс орнына жарамды саялы ... рөлі ... ... ... кешевдері және басқа демалыс орындары көп. ... ... ... ... ... ... металлургиялық, Жамбылда химиялі
комбинат салынып дамыған. Тау басында түщы су қоры ... бар. ... ... да ... ... ... етеді.
Падалынған әдебиеттер тімі.
1.Соседов И. С. и др. Методика территориальных водно-балаисовых обобщений в
горах.- Алматы: Наука КазССР, 1976..
2.Соседов И. С. и др. ... ... и ... ... ... ... Алатау. Алматы: Наука КазССР, 1984..
3.Токмагамбетов Г. А. Ледники Заилийского Алатау - ... ... ... Ю. Я., ... П. А., ... Л. И. Толщина объем
леднивДжунгарского Алатауподаннымаэрорадиозондироеания. - МГИ, 1988. С. ... және ... ... 2.
6.Коринский В.А. , Щенев В. А. , Душина И. В. – Материктер мен ... ... ... оқыту әдістері –География және табиғат. 2003,
8.Сейсенов А. Географиялық карталарды оқыту. ... ... ... , N 3 ... физикалық герграфиясы.-Алматы,1999.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан табитағы6 бет
Қазақстандағы жануарлар дүниесінің зона бойынша таралуы14 бет
Қазақстанның биік таулы аймақтары23 бет
Қазақстанның географиялық орны, ірі физикалық георафиялық нысандарына қысқаша сипаттама14 бет
Қазақстанның жер бедері14 бет
Евразия даласындағы Шыңғыс хан тұлғасы және көрші тайпаларды бағындыруы3 бет
Қазақтар28 бет
Геологиялық құрылысы мен жер бедері19 бет
Мұстафа Шоқайдың қоғамдық-саяси қызметі11 бет
Түркістан өлкесі - кеңес билігі тұсында (1918-1925 жж.)7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь