Жапырак

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. ӘДЕБИ ІЗДЕНІСТЕР МЕН НАҚТЫЛАРДЫҢ
(ОТАНДЫҚ ЖӘНЕ ШЕТЕЛДІК) ЗЕРТТЕУ КЕЗІНДЕГІ ӘСЕРІ
2. ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН АЙСМАҒЫНДАҒЫ
ӨСІМДІКТЕР ӘЛЕМІН ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАУ МӘСЕЛЕРІ
3. ТӘЖІРИБЕЛІК НӘТИЖЕЛЕР.

ҚОРЫТЫНДЫ.

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
* ӘДЕБИ ІЗДЕНІСТЕР МЕН НАҚТЫЛАРДЫҢ
(ОТАНДЫҚ ЖӘНЕ ШЕТЕЛДІК) ЗЕРТТЕУ ... ... ... ... АЙСМАҒЫНДАҒЫ
ӨСІМДІКТЕР ӘЛЕМІН ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАУ МӘСЕЛЕРІ
* ТӘЖІРИБЕЛІК НӘТИЖЕЛЕР.
ҚОРЫТЫНДЫ.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.
КІРІСПЕ
Жұмыстың тиянақты сипаттамасы.
Бұл жұмыста жапырақтың қасиеттері зерттелген. Жалпы ... ... ... ... арналған шетел ғалымдарының жұмыстарына шолу жасалынған. Сонымен ... ... ... және ... ... ... ... жерде балмайды. Оның негізі көзі өсімдіктердің жапырағы. Сол ... ... ... ... ... ... іске ... Бұл мәселені шешу үшін жапырақтың қасиеттерін тоық зерттеу керек. Сонымен бірге ... ... ... ... ... даму ... бүкіл әлемде ауаның ластануы жоғарылып кетті. Яғни, осыдан үлкен экологиялық қауіптілік туады. Сондықтан жапырақтың ... ... ... ... ... осы ... шешімін табу мақсатында, осы тақырыпқа қызығушылық танытты.
Жұмыстың мақсаты:
* Жапырақтың қасиетін зерттеу.
* Жапырақтың түрлерін ... ... ... ... ... ... ... кезінде оттегң бөлінетінін дәлелдеу.
* Жапырақтаң суды буландыруын анықтау.
* Жапырақтың пайдасы және қолданылуын ... ... не ... ... ... ... ... атырабым.
Табиғаттың осындай сұлулығын,
Сақтауға барша жанды шақырамын.
Жапырақ өоймасы ғой таза ауаның,
Таза ауа ... жан ... ... ұрпаққа мирас етсек,
Алармыз бір Алланың мы. Сауабын!
Жапыраққа зор мән беріп, қаралық,
Жапырақ тұр, күн нұрынан нәр алып,
Жапырақтан бөлінетін оттегі,
Тазартады ауамызға ... ... - ... ... желегі, ең қажетті сүшесі. Көктемже өсімдіктер бүршіқ жарғанда оның сыртандағы қабыршақтары түсіп қалады. ... ... жас ... ... шыққандай бүктеуін жазып, тез өсе бастайды. Жапырақ өсуі алдымен ұшынан басталып, содан соң ... ең ... ... ... ... ... белгілі шегіне жеткенде өсуін тоқтатады.
Жапырақтың сыртқы құрылысы. Жапырақ тақтадан және сағақтан тұрады. Жапырақтың кеңейген бөлімі - ... ... ... ... ... ... деп ... тақтасының пішіні. Өсімдік түріне қарай жапырақ тақтасының пішіндері әр түрлі. Қарағай, шырша және т.б. Ине ... ... ... ... ... ... ... Жөке, гүлшетен, жүрек пішінді; құсық - шөп, бүйрек пішінді; шырмауық, жебе тәрізді.
Жай және күрделі ... ғана ... бар ... жай ... ... ... терек, қарағаш, қайың, жөке ағаштары, т.б.)
Бір сағақта 2, оданда көп майда шапырақшалар ... ... ... ... Жапырақшаларының әрқайсысы өз алдына жеке - жеке түседі. Жапырақшаларының орнасуына қарай: үш құлақты күрделі, саусақ салалы күрделі, ... ... ... деп бөлінеді.
Жапырақтың жүйекеленуі. Жүйкелену деп өткізгіш шоқтардың жапырақ тақтасына орналасуын айтады. Жүйкелердің қызметі: 1) жапырақ қабаттарына су мен онда ... ... ... ... ... ... заттар басқа мүшелеріне таралады; 2)жапыраққа беріктік қасиет береді.
Жүйкелену ... ... ... 1)қауырсын тәрізді торлы жүйкелену; 2)саусақ салалы жүйкелену; 3)параллель жүйкелену; 4) доғалы жүйкелену.
Жапырақтар пішіндері неге өзгереді?
Жапырақтардың сабаққа орнадласуында белгәлә бәр зандылық бар. ... ... ... ... ... түсірмейтіндей ретпен бекінеді. Сондықтан жапырақ тақталары қанша көлемді болғанымен, бәрі күн жарығымен қамтамасыз етеді. Бекінудің 3 түрі бар: ... ... - ... және топтана орналасу.
Жапырақ өсімдікке не үшін қажет?!
Жапырақ - тірі а.заларды ... - а) ол тірі ... ... ... саналады. Өйткені, жапырақ көміртегінің өос тотығын, суды пайдаланып, күн сәулесінің қатысуымен хлорфилінде қант (глюкоза) түзеді. Бір ... ... ... ... ... крахмалға айналып, жапырақта сақталады. Ары қарай крахмалқайтадан глюкозаға айналып, жапырақта сақталады. Ары ... ... ... ... ... сабақ пен тамырға қарай қозғалады. Күн сәулесінің қатысуымен жапырақта органикалық заттың тұзілуін фотосинтез дейді. Фотосинтез өсімдңктңғ тек хлорафилі бар ... ғана ... ... ... (кактус) өсімдіктердің сабақтары фотосинтезге қатысады. Жапырақта түсетін күн сәуелесінің мөлшері шамаммен 75№ - дай ... ... ... 3№-ы ғана ... ... ... вөмірсулармен бірге, тамин қышқылдары заттармен өсімдіктің өзінен басқа жануарлар мен адамдар өоректенеді. Мұндай органикалық заттарды түзуге тек ... ... ғана ... ... ... Күн сәулесінең сіңіреді.
Ә) өсімдік тірі ағзалардың тыныс алуына қажетті оттегін бөледі! Мұны ... ... ... ... болады. Фотасинтездің ақырғы нәтижесі:
Көмірқышқыл газ+су, жарық
* Қант+газ
Жасыл өсімдік
Б)Өсімдік қоректңк заттарды қорға жинайлы. Қоректік ... ... ... сабағында және тамырында жиналады. Жапырақтарғы қор зат ұзақ сақталмайтвндықтан, олар тамыр мен сабаққа өтеді. Өсімдікте ... әрі ... ... қор зат - ... Крахмал адамдар мен жануарлардың қорек ететін негізі өміні. Зақымданбай қыстап шыққан өсімдіктер қор заттарын пайдаланып, көктемде жас өскіндер ... ... ... түсу ... үшін ... жерге түскен жапырққа зер салып қаралық! Сағақтың сабаққа бекінген жерң жуандау болады, себебі өсімдікке қажетсіз қалдық ... ... ... ... жиналады. Өоректтік заттар өсімдіктің мүшелеріне жиналады, жапыраққа тек қалдық заттар ғана болады. Жапырақты сабақтан ажырату үшін сағақтың сабаққа бекінген ... ... адам ... ... өзгереді. Әдетте, жапырақ негізі үш қызмет атқарады: фотасинтез, суды, буландыру және ... ... ... ... ету ... Жапырақ ағаштың бір жылдық өркенінде түзіледі. Алдымен жапырақ ұшынан өседі. Өсуі 30-40 күнге созылажы. Жапырақтың тіршілік ету ... ... ... 15 ... ... ... ... қарағай қылқанының тіршіліі ету ұзақтығы 2-4 жыл; Кавказ самырсыны 9-13 жыл; Тиса қылқаны 6-10 жыл; шыршада 5-12 жыл; тозды ... 1-2 жыл; ... 1-4 ... ... ... ... ... табиғаттың таңғажайыптарымен танысыңдар! Табиғатқа жанашырлықпен қараңдар! Қощғалмай тұрғаны болмаса өсімдік ... көп ... ... ... ... ... оқыңдар! Сонда ғана Отанымыздың сан алуан табиғатымен үндесе аласыңдар.
Тіршіліктің тірегі де қсімдік,
Сабақтары көкке ... ... ... тарту еткен таза ауа,
Ну орманды жаппай кесу не сұмдық!
О, табиғат, ... ... ... ... нәр ... ... жетемін.
Аялаймын алақанмен ұл-қызымдай үйдегі,
Азаматтық борышым-қорғаушың боп өтемін!
(Р. Сәтімбеков)
Жапырақтың ішкі құрылысы.
Жапырақтың ішкі құрлысымен толық танысу үшін тақтасынан жұқалап көлденек ... ... ... ... ... ... түссіз үстіңгі және астыңғы өңі мен қалың, жұмсақ ортаңғы қабаты көрінеді.
(Сурет - ... ... ... ... шығара ма?
Ағаштар мен бұталар күзде жапырақтарын түсіріп, сидиып тек сұлбасы ғана қалатыны бәрімізге белгілі. Күз дегенде көз алдымызға тек ... ... ғана ... Шын ... ... ма? ... неге ... жасушаларында хлорофилл дәндері болғандықтан жарықта фотосинтез процесі жүріп, органикалық заттар түзіледі. Хлорофил дәндері бірде бұзылып, бірде қайта түзіліп, ... ... ... басқа сары, қызғылт-сары түсті бяғыш заттар бар. Хлорофилл басым болғандықтан сары пигмент байқалмайды. Күзде, жапырақ сағағында ... ... ... тоз ... пайда болғанда, жапырақта хлорофиллдің түзілуі тоқталады. Бұл мезгілде жапырақта жасыл түстен гөрі сары түсі ... ... ... ... ... қызыл түске де боялады. Мысалы; үйеңкі, көктерек, жабайы жүзім, сары өрік, т.б. Жапырақтарды қызыл түске боятын зат антоциан деп ... ... - ... ... ... ... бояғыш зат. Ол кейде кристалл түрінде де кездеседі. Температура төмендесе жасуа шырында
Антоциан заты түзіледі. Жапырақтардың ... ... ... ... ... ... тыныштың қалпына көшуге дайындығын аңғартады.
Барлық өсімдіктер күзде жапырақтарын түсіре ме?
Мәңгі жасыл деп аталатын өсімдіктер жапырақтарын жыл сайын ... ... ... ... сыртқы қабықшасының жазушалары ұсақ, қабықшасы қалың, оның сыртын сірқабығы қаптан ... ... іші ... толы және ... ... ... ... Шайыр суды аз буландыруға көмектеседі: сірқабықтаң астыңғы жағында тағы бір ... ұлпа бар. Ол ... ... ... болмайды. Кейбір түлерінде оңасты ұлпа жасушалары үш қабаббы болады.
Мәңгі жасыл өсімдіктерге қарағай, шырша, самырсын, балқарағай, базарша, арша дәне т.б. жатады. ... ... ине ... ... ... ... жапырақты деп атайды.
Өсімдіктердің вегетативтік органдырының бірі - ... ... ... ... үш ... ... ... фотосинтез, суды буландыру, газ алмасу.
Фотосинтез - жарық энергиясының, көмір қышқыл газы мен судың қатысумен жасыл ... ... ... ... ... деп атап ... ... судың булануы да жапырақ арқылы реттеліп отырады. Сонымен бірге, жапырақта тотығу (тыныс алу) процесі ... ... ... үшін өте ... ... босап шығады. Басқа органдағы сияқты жапырақта да қоректік заттар қоры жиналады.
Гүлдеп, ... ... ... мен ... ... 3,5 ... жететін филлоботрий ағашы өседі. Жапырағаның ұзындығы 1м, ені 18см, олар ... ... ... ... Ені 1см-ге жететін гүлдері жапырақ алақанының үстіңгі бетінің негізгі жүйкелеріне орналасқан. Гүлдерінің тостағаншалары мен күлтелері күлгін-қызғылт түсті, аталықтары ақшы - ... ... ... ... ақшыл - қызыл, мойны күлгін - ... ... - ұсақ ... Дәл осындай жапырақ гингода кездеседі. Өсімдіктер арасында мұндай құбылыс өте сирек ... ... ... ... тоқталғанда оның басқа органдар сияқты бойына қоректік заттар қорын жинайтыны да ... еді. ... ... ... - ... қоректік зат жинаған етті жапырақтар, сол сияқты пияздың етті қабықтары да - жапырақ. Агава, алоэ, сары салма (очиток), ... ... ... ... да ... ... ... кезінде бойындағы шырын, қор заттарын организм пайдаланып тіршілік етеді.
Шырынды жапырақтар.
Ылғазы аз, су ... ... ... ... ... ... (сабағына, жапырғына) су қорын жинайды. Су қорын ... - ... ... ... (латынша - шырынды) өсімдіктер дейді. Бұл өсімдіктердің ұлпаларында болатын созылмалы шырышты заттар ... ... ... ... Шырынжы жапырақты өсімдіктерге сораң, семізот, жасылшөп, бозкілемдерден басқа, болмеде ... ... ... ... де ... ... өсімдіктердің жапырақ сағағы, тақтасы пішінін өзгертіп, айналған. Түрі өзгерген жапырақтар кәжімгі біз көріп жүрген ... ... ... Олар - ... ... қалаққа, дорбаға және т.б. заттарға ұқсайды. Сазды, батпақты жерлерде көбіне азотты ... ... ... ... ... ... ... денесінен сіңіруге мәжбүр болады. Осынған байланысты жәндікпен қоректенетін өсімдіктер маса, шыбын, шіркей, ұсақ шаяндар т.б. . Бұл ... ... ... ... ... ... жапырақтар.
Күн сәулесі мол түсетін дерлерде өсетін өсімдіктердің жапырақтарында ... ... 2-3 ... ... ... ... саны да ... өсетін өсімдіктер.
Көлеңкеде өсетін өсімдіктердің жапырақтарында бағаналы жасушалар 1-2 қатар немесе тіпті болмайды да. Хлоропласты ірі, хлорофилдері.
Жапырақтың түр өзгерісі.
Жапырақтың түр өзгерістері ... ... ... ... зат қорын жинайтын жапырақ, насеком ұстаңыш аппарат және т.б. ... ... ... өзі ... өмір сүру ... ... ... қарай бейімделуін көрсетеді.
Тікенге айналған жапырақтарда жапырақ жүйкелерінің ұшы тікенге айналса, жапырақ тақсаның жиегі тікенекті болады. Тікенекті жапырақтың өсімдіктіршілідегі маңызы: ... мен ... ... суды аз ... . ... айналған жапырақтар. Асбұршақ, үрмебұршақ және т.б. өсімдіктердегі жапырақтарының орталық жүйкесі мен ... ... ... ... ... ... сабақтарының жарыққа қарай көтеріліп, өсуіне сүйеніш. .(Сурет-2)
Қабыршаққа айналған ... ... ... ... ... қабыршаққа, орамға айналады. Бүршіктердің сыртын қаптан тұратын ... ... ... ... ... ... жапырақтар. Бүршіктің, пи\зшықтың ішкі бөліктерін зақымданудан, улы газдардың зиянды әсерінен ... ... ... ... жүгері собығының сыртын орап тұрады. (Сурет-2)
Бунакденелілерді (насекомдарды) аулау құралына айналған жапырақтар.
Бунакделілермен қоректенетін өсімдіктердің ... ... ... ұстағыш құраға айналған. Сағағы жалпаып, жапырақ тақтасына ұқсаған. Жапырақтары ... ... ... ... ... астам түрі белгілі. Сазда, батпақта, тоқтау суларда, көлдерде азот қосылыстары мен минералды тұздар жетіспейін ... ... ... ... ... ... ... Теңгежапырықты шықшылдық деп аталатын түрі Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстарының шымтезекті, сазды жерлерінде өседі.
(Сурет-3)
Жетілмеген жапырақтар. ... ... ... ... ... ... өсетін өсімдіктер мен паразитті тіршілік етестін өсімдіктердің ... ... ... ... ... ... ... жүзгін, қылша, арамсояу, сұнғыла және т.б.)
Бір өсімдікте ала да, құла да ... ... ... ... ... ... ... пішіні бір-біріне ұқсамайтындай болып өзгереді. Мұндай құбылысты әр түрлі ... ... Әр ... жапырақтылық түрліше ортада өсетін өсімдіктерде жиі кездеседі. Ол негізнен қоршаған орта жағдайының ... ... Әр ... ... ... су шылымы (сужаңғақ), сусарғалдақ, жебежапырақ, ермен, тұт ағашы, қандалашөп (шытырмақ) т.б. жатады.
* Су шылымы (сужаңғағы) - ... баяу ... бір ... ... ... оның 4 түрі ... Су шылымының суға батып тұратын және су бетіне қалқын тұратын 2 түрлі жапырақтарыболады. ... ... ... ... жіп тәрізді тарамдалған жәңәшке. Ал су бетіндегілерінің тақтасы жалпақ, пішіні қайың жапырағына ұқсаған. Сағақтарының іші ауаға толы ... ... ... ... ... ... ... - қысқалы болуы күн сәулесінің тегіс түсуін қастамысыз етеді.
* Сусарғалдағы да суда ... су ... ... ... бірнеше қайтара тілімделген, су бетіндегілерінің тақтасы жалпак. Оның екі ... ... ... ... алап ... ... бір өсімдіктің жапырағы деп ойламасың. Қазақстанның суларында сусарғалдағының 8 түрі өседі.
* Жебежапырақтың су ... ... ... таспа пішінді, су бетінде қалқып тұратын жапырақтары жебе тәрізді. Өсімдік атауы ... ... ... ... өсімдіктері жапырақтарының әр түрлі болу себебі: суда жапырақтарға ... өте аз ... су ... ... суды ... алмайды; фотосинтездің жүруін тежейді; жапырақ тақтасы нашар дамыған. Су бетіндегі жапырақтырың тақсы жалпақ; тұтас болғандықтан жапырақ қызметін толық атқарады. ... жебе ... саны ... ... ... жебежапырақтың 8 түрі өседі.
Әр түрлі жапырақтылықты құлықта өсетін өсімдіктерден де кездестіреміз. Бізде өсетін кәдімгі ... ... ... Егер оның ... пішіндерін дұрыстап қарасақ бір өсімдікте жапырақ тақталарының ... ... ... ... тамырға жақын, сабақ түбіндегілері ұзын сағақты, тақтасы 3 ... ... сәл ... ... ... 2 ... ... сағақсыз болады. Сабақтың орта тұсындағы жапырақтары кауырсын салалы, сағақсыз. Сабақ ұшына жақындаған сайын жапырақ тақтасының жиегі ... ... ... ... ... Осындай мысалдарды көптеп келтіруге болады.
Біз тек Қазақстанда ғана өсетін өсімдіктерге тоқталдық. Қазақтың деген ... ... де тән ... жапырақтардан байқауға болады екен. Ерменнің (Горькая полынь) Қазақстанда өспейтін жері кемде - кем. Табиғаттың біз ... ... ... ұшан - ... Оны ... зерттей аялай білгенде, қызыға қарағанда байқауға болады.
Тірі организмдердің ортақ ... - ... ... ... ... ... ... микроскоптың шығуына байланысты. 1590-1610 жылдырдың аралығында оптика ... ... ... - ... ... ... ... тапты. Микроскоп шыққаннан кейін өсімдік жасушасын зерттеу мүмкіндігі туды.
1665 жылы алғаш рет ағылшын Роберт Гук өсімдік қабығының жұқа кесіндісін микроскопппен ... Ол ... ... ... оны жасуша деп атаған.
Биология ғылымының әр саласында еңбек етіп келе жатқан қазақстандық ғалымдарды көптеп ... ... ... шыққан тұңғыш биолог - ғалымдардың бірі - Ж.М. ... ... ... атты ... 1927, 1930 - ... ... ... Биология ғылымдарының докторы, академик Н.В. Павлов Қазақстан Республикасының өсімдіктерін зерттеді. Өсімдіктің жаңа 130 түрін ашты.
Биология ғылымын дамытуға шетелдік ... С.Г. ... ... ұрықтануын ашқан), К.А. Тимирязев (фотосинтезде хлорофилдің рөлін алғаш сипаттарған), т.б. ... ... ... ... ... ... ... Гуктың зерттеуі жасушаның құрылысын толық талдауға көп себін ... бір ... 100 ... астам жасуша болады. Сонда ағаштың бір жапырағын жұлсақ, қанша жасушаны жоямыз. Миллиондаған сансыз жасушалардың тіршілігі жойылады.
Жер бетіндегі ... ... тірі ... қоректік зат дайындап, да жапырақ. Демек, тек жапырақ қана зиян шекпейді, бүкіл тірі организмдерге залалы тиеді.
Органикалық зат ... ... ... ... ... ... оттегінің мөлшері кемиді. Олай болса, дегенді мықтап еске сақтайық.
2. ШЫҒЫС ҚАЗАҚАСТАН АЙМАҒЫНДАҒЫ ӨСІМДІКТЕР ӘЛЕМІН ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ОНЫ ... ... ... 60-шы ... ... ... ... әлемін қорғауға тікелей кірісу туралы мәселе туындады. Дүние жузі көлемі және жекелеген мемлекеттер ішінде жануарлар мен ... ... ... комиссиялар құрылып, сирек кездесетін және құрып бара жатқан түрлер тізімі жасалды. Сонан кейін Халықаралық және жеке ... ... ... жазылды.
Қызыл кітап - бұл қауіп-қатер дабылы. Түрдің, бұл кітапқа енгізілуі, оған ... ... бөлу ... ... ... ... арнайы қорғау шаралары қажет, әйтпесе түрдің, мүлдем жоғалып кетуі мумкін. Қазақстан ... 1978 ... ... Қызыл кітапты құру туралы қаулы шығарды. Мүк, қына, саңырауқұлақтарды қосқанда, құрамында 300 түрден аса өсімдігі бар ... 1981 жылы ... ... ... жарық көрді. Академик И.О.Байтулин жетекшілігімен ботаниктердің, дайындаған есімдіктер Қызыл кітабының екінші басылымы жуық арада жарыққа шығып та қаалады. Оған ... 400 турі ... ... ... ... ... ... алынады. Оларды жинауға тыйым салынған (тек ерекше жағдайда арнайы рұқсатнен ғана). ... ... ... өсімдіктерді заңсыз жинаса немесе зақымдаса, әрбір данасына 360 теңге айып телейді (2001 жылы 12 қыркүйектегі N1186 Қазақстан Реснубликасы Укіметініц ... ... ... ... Қазақстанның 10 қорығы мен 8 ұлттық нарктерінде. Сонымен қатар көптеген арнайы қорықшаларында, ал мәдени жағдайда - ... ... ... ... егер республикамыздың әрбір азаматы оларды қорғаудың маңызын саналы түрде жете ұғынбаса, біздің керемет тірі асылдарымызды ешқандай айып пен ... салу ... ... ... - өз ... сирек кездесетін өсімдіктерін біліп, тулерінің, жағдайын, сырын үнемі бақылап, ... ... ... ... ... ... ... -1.
Жарықта крахмал жапырақта түзіледі.
Жарықта крахмал жапырақта түзілуін тәжірбие арқылы дәлелдеуге болады. Кез келген бөлмө өсімдігің (жапырақтары қалың, жылтыр ... ... ... әбден суарып, екі тәулік қаранғы жерге қояды. Жапырақта бұрыннан тузілген ... ... ... жапырақтар крахмалсызданады. Екі тәуліктен соң өсімдікті қараңғы жерден алады. Екі-үш жапырағының, біраз бөліпн жарық өтпестей етіп қара қағазбен екі жағынан ... ... ... қара ... ... жабылмай, біраз белігі ашық қалуы керек). Бір тәулік жарық жерге қояды. Бір тәулік өткен соң жапырақты кесіп алады. Қара қағаздан ... ... ... суға бір ... салу ... ... ... дәндері ісінеді).Судан алып жапырақ түссізденгенше спиртте қайнатылады (қауіпсіздікті сақтау үшін спирт құйылған ыдысты ішінде суы бар ыдысқа ... ... ... су ... ... спирт те қайнайды ). Түссіденген жапырақты алып,суық сумен шайып, жайпақ ыдысқа салады. Бүктелген жерлерін ... ... ... ... ... әлсіз ерітіндісін тамызады. Бір-екі минуттан кейін жапырақтыц жарық ... жері ... ... ... Қараңғыланып жабылған жері өзгеріссіз қалады. (Сурет-4)
Тәжірибенің нәтижесі: Демек, қант жапырақта тек жарық түскенде ғана түзіледі.
Тәжірибе - ... ... ... ... ... ушін мына ... ... көруге болады: бөлме өсімдігі традесканцияның кішкене 2 өркенін алып, ... ... су ... шыны ... ... Екі ыдыстың ішіне жанған май шамды сөнгенше ұстайды. Май шам
сөнген кезде ыдыстың бетін әйнекпен жабады. Біреуін жарық жерге, екіншісін ... ... ... Бір ... соң тағы да ... ішіне жанған шырақты ұстайды. Жарыққа қойған ыдысқа шырақ жануын тоқтатпайды. Қараңғыға ... ... ... тез ... ... ... өсімдік оттегін тек жарықта ғана бөлетіңі белгілі болды. Кесте-1
Тәжірибенің нәтижесі. Жасыл өсімдік оттегін тек жарықта ғана бөлетігі ... ... - ... суды ... ... ... құбылыстың бірі арқылы өте көп мелшерде буландырады. Неғұрдым жапырақ тақтасы үлкен ... ... су көп ... Жапырақты суды буландыруын білу үшін кез келген бөлме өсімдігінің өркенін (жапырақтары бар сағағы) алады. Өсіп тұрған жерін узіп ... ... аузы кең шыны ... ... ... ... ... ыдысты тұрғыға немесе түбіне сүйейтін зат қойып, бекітеді. ... кун ... ... қабырғасы мен түбінен су тамшыларының жиналғанын көреміз. Екінші тәжірибеге ішіне су құйылған 3 сынауыр ... ... ... ыдыс ... Біріншісіне қалыңдығын 0,5 мм өсімдік майын құйып, ішіне ... бар ... ... Екінші сынауырдағы суға да май құйып, еш нрсе салмайды.Үшінші сынауырдағы суға май құймайды, өсімді те салмайды (Сурет-5)
680085153035
Сурет-5
Кесте-2
Турі
Өсімдік майы бар өркен
Май ... ... ... ... ... ... ж
04.05.2010 ж
Судың деңгейі
5 см
5 см
5 см
Өсімдіктің деңгейі
10см
Тексерілген уақыт
07.05.2010 ж
07.05.2010 ж
07.05.2010 ж
Судың деңгейі
1 см
5 см
0,5 мм
Өсімдіктің ... ... ... 2-3 күн ... соң ... ... сынауырдағы су өркеннің жапырақтары арқылы буланып, азаяды. Екінші сынауырдағы судың деңгейі өзгермеген. Бетіндегі май суды буланудан сақтайды.Ушінші сынауырдағы су бетінде майы ... ... ... ... ... ... жасушалардың саңылаулары арқылы буланады.Су жеткіліксіз болса, саңылау жабылын, булану тоқтайды. ... су ... өсуі ... қурайды. Су өсімдік бойымен (сабағымен) минералды тұздардың ерітіндісінің қозгалуы үшін ... ... ... жапырақта органикалық заттар түзіледі.
Корытынды
Сонымен алынған нәтижелерді қорыта келе,
* Крахмал жанырақта тек жарық ... ғана ... ... ... ... тек ... ғана бөлетіні белгілі болды.
* Су-жапырақ өңіндегі жанаспалы жасушалардың саңылаулары ... ... ... ... саңылау жабылын, булану тоқтайды. Өсімдікке су жстіспесе өсуі баяулайды, солып, қурайды. Су ... ... ... ... тұ ... ... қозғалуы үшін қажег. Судың қатысуымен
жапырақта органикалық заттар ... ... ... бір жапырағында 100 млн-нан астам жасуша болады. Сонда ағаштың бір жапырағын жұлсақ қанша жасушаны ... ... ... жасушалардың тіршілігі жойылады екен.
* Жер бетіндегі қыбырлаған барлық тірі ... ... зат ... да ... ... тек ... қана зиян ... бүкіл тірі организмдерге залалы тиетінін білдім.
6. Органикалық зат тузілгенде оттегі бөлінеді. Жапырақ жұлынса, ауадағы оттегінің мөлшері кемиді. Олай ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
Жапырақ туралы7 бет
Жапырақты орман ағаштарының зиянкес жәндіктерінің түрлері және келтіретін зияны66 бет
Жапырақтың морфологиялық құрылысы21 бет
Жусан жапырақты ойраншөп3 бет
Сабақтану және жапырақтануына қарай өсімдіктің түрлері9 бет
Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы. Орманды қорғау11 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Абайдың табиғат лирикасы10 бет
Алматы қаласының табиғи – экологиялық жағдайы. Зерттеу нысандары мен әдістері47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь