Аяқты сырттан шалу


№ 9 тақырып: Сақтандыру, өзін-өзі сақтандыру Жанға қулау: отырып домалау, тұрып, домалап (алға, артқа) . Арқаға құлау: отырып, жартылай отырып домалап, тұрып, қарсыластан асып арқаға құлау
Сабақ мақсаты:
Самбо әдістері туралы түсінік беру.
Қаралатын сұрақтар:
Қолмен жасалатын әдістер
Үйіру, қолмен шалу, қылтадан қолмен іштен және сырттан ілу, өңгеріп тастау, бөкте
Самбо күресінің әдістері
Сарбаз самбо күресінің шебері атануы үшін мінез - құлық, моралдық, жан -жақты дайындықтармен қатар оның әдіс-тәсілдерін жетік білу керек. Самбо күресінің єдістер сан алуан, сондықтан қай халықтың күрестері болса да тай-таласа алады. Қазір олимпиада бағдарламасына еңген күрес түрлері: грек-рим күресі (ертедегі греция мен римнен), еркін күрес (ағылшындардан), жу-до күресі (жапониядан) елдерінен бастау алатынын білеміз. Ал самбо күресінің негізін қалаушы мемлекет ретінде бұрынғы КСРО елін атауға болады.
Әдіс үш бөлімнен тұрады: әдістің негізі, анықтайтын бөлімі және бөлшектері.
Әдістің негізі
деп - динамикалық, кинематикалық және ырғақты қозғалыстардың бір - бірінен сәйкес келіп қозғалыс міндеттерін іске асырудағы ерекшеліктерін айтамыз.
Ең алдымен әдістің негізін дұрыс игеріп, оның баршаға бірдей шарттарын бұлжытпай орындау керек. Жаттығуды жақсы игерген кезде жасөспірімнің жеке басының дене бітімінің ерекшелігіне байланысты әдіс негізін өзіне қолайлы өзгеріспен орындауы қателікке жатпайды. Ал, әдістің іске асыратын негізгі қозғалыс бөлігін
әдістің анықтаушы
бөлігі дейміз. Әдістің бұл бөлігін орындаған аз уақыт ішінде орасан зор дене күші жұмсалады.
Әдістің бөлшектері дегеніміз
- орындалған қозғалыстың екінші қатарлы маңызы бар, орындағанда әдістің негізгі сиқын бұзуға әсер етпейтін қозғалыстар жатады. Әдісті меңгеру нәтижесінде қимыл ебдейлігі яғни қимыл іскерлігі пайда болады. Жаңадан үйренген әдістері алғашқы орындаудың өзі, орындалатын қозғалыс жөнінде орындаушының аз ғана мөлшерде болса да білімі, қозғалыс тәжірибесі мен жалпы дене дайындығының арқасында әдістің негізін саналы орындауға мүмкіндік туғызады. Әдісті шебер орындау мен саналы басқару арасында байланыс күшейе түседі. Алғашқы да берілген әдіс сананың бақылауы бойынша тұрақсыз тәсілдермен орындалып әдістің негізінен ауытқулар болуы заңды құбылыс. Ал, әдісті жүйелі түрде көптеп қайталай берсе оның құрамына кіретін қозғалыстар бірте- бірте үйреншікті қалыпқа келіп, дененің тепе - теңдік механизмінің қозғалысы біртіндеп автоматты түрге еніп қимыл іскерлігі дағдыға айналады.
Дағды дегеніміз - әдісті көптеп қайталаудың нәтижесінде сананың қатынасуынсыз автоматты түрде басқарылып, әдістің жоғары сапада орындалуы. Іскерліктің дағдылы қозғалысқа айналу кезі, сатылап өту процесін қалыптастыруда ашық көрінеді. Қозғалыс іскерлігі оқыту, үйрету, білім беріп түсіндірудегі бағасы өте зор. Осының арқасында шығармашылық ойлау әдістерді талдап, сұрыптауға мүмкіндік туады.
Дағдының мазмұнын анықтаушы белгілерін атап өтсек:
Әдісті автоматты түрде басқару қозғалыс дағдысын анықтайтын бағалы ерекшелігі. Қимыл іскерлігі автоматтандырылған қимыл - қозғалыс әрекеттерін жасауға көмектесе отырып, әдістің жоғары сапамен, терең ықыласпен орындауға мүмкіншілігін артырып, көптеп қайталау қозғалыс барысында сананың бақылауын керек етпейді. Бұл әдісті орындауда сананың бақылау жұмысы біржола іске аспай қалады деген емес.
Ол алғашқы істің басынан бастағанда жалпы бақылау мен реттеуші жұмыс атқарады. Көп жағдайда дағды іскерлікпен жұптасып қатар қолданылады.
Дағдылы қозғалыста, әдісті тұтас орындағанда оның жеңіл, анықтаушы бөлігі мен бөлшектерінің бір-бірімен тығыз байланыста болып тұрақтылығымен сипатталады.
Сенімділік әдіс-айланы жоғары қарқында орындағанда өзінің тиімділігін сақтайды. Орындау барысында пайда болатын психикалық (қорқу, қобалжу, дене қуатының төмендеуі салдарынан болған шаршау, бейжай болу) төтеп бере алатындай жағдай болады.
Жаттығу барысында дағдылы қозғалыстың бөліктерінің тасымалдануы үлкен орын алады. Әдістерді орындағанда бір қозғалыс дағды екінші бір ұқсас әдістере қолданылуы жиы қайталанады. Оның басты себебі оқыту, үйрету барысында негізгі мақсаттардың бір жасөспірімнің бойында қозғалыстың көптеген орындалу жүйесін қалыптастыру. Ал, үйрену кезінде дағдылы қозғалыстардың бір тобы екінші бір тобына белсенді түрде әсер етеді.
Дағдының осылай бірлесіп тиімді және тиімсіз әсер етуінің түрін қарастырар болсақ:
Әдістердің бөліктерінің дағдылы үйлесімді тасымалдау кезінде машықтанған қозғалыс дағдысы, кейінгі үйренетін дағдының тез қалыптасу процессін жеңілдетеді. Әрбір дағдылы қозғалыс әдістерінің дағдыларына алғашқы тіреу болып, үйренген әдіс тәжірибесін кеңінен қолдануға көмегін тигізеді. Бұл жағдайда бұрынғы қозғалыс дағдыларының құрылым бөліктері кейінгі үйрену дағдысын тез арада меңгеруге негіз болады.
Дағдыны үйлесімсіз тасымалдау дегеніміз - адамның дағдылы қимыл - қозғалысының жаңадан қалыптасатын қимылына сәйкес келмей кедергі келтіретін қозғалысын айтамыз.
Дағдыны үйлесімсіз тасымалдау көп жағдайда дұрыс орындауды талап
ететін, техникасы күрделі әдістерді жасау кезінде пайда болады. Сондықтан дағдылы қозғалыстарды үйретуде, әдістерді топтастырғанда, оқу үйрету процессі жұмысын жоспарлағанда тигізер әсерін алдын - ала еске алу қажет.
Әдістерді дәл кітаптағыдай етіп қолдан деп талап қоюға болмайды. Палуан оны ынғайына қарай дене құрлысна сәйкестеп. Сәл өзгертіп қолдануы мүмкін. Үйіренген әдісті дұрыс қолдана білу үшін адуын күш емес тактика керек. Қарсылас палуанды ниетін сезу, оны әдіске түсетіндей оңтайлы жағдайға алдап келтіре білу де шеберлік. Әдісті шебер меңгеру - деп қарсыласының қарсы әдісіне, шаршағанына қарамай, шабуылынан нәтиже шығарған палуаның шеберлігін айтамыз.
Кілемдегі орын ауыстыру немесе жүру әдіс - айласы қарсыластар қандай бір әдіс- айлалық ұпай алу үшін тепе-теңдікті сақтап дұрыс жүріп орын ауыстырып отыруы шартты.
Қарсыластың шабуылынан қорғану немесе шабуылға шығу үшін өзіне ынғайлы жүрістер немесе орын ауыстыруларды міндетті түрде жасайды.
Самбо күресінде орын ауыстыруды негізгі үш топқа бөледі.
Тек алға, жанынан тіке алға;
Оңға, солға жанына жасалатын қозғалыстар;
Ұлы дене бұрылып жасалатын қозғалыстар (90º-180º-қа бұрылып) ;
Самбо күресінде арақашықтықты бес топқа бөлуге болады:
Қарсыластар ұстаспай аңдысып тұру.
Қарсыластар ұстасып аралары алыс қашықта жүру.
Қарсыластар ұстасып орта қашықта жүру.
Қарсыластар ұстасып жақын қашықтықта жүру.
Қарсыластар қоян-қолтық ұстасып, өте жақын қашықтықта жүру.
Сондықтан палуандар белдесу кезінде белгілі ұстау айласы және арақашықтықтағы әдіс жасауға жеңіске жетуге мүмкіндік береді.
Құлау әдіс- айласы немесе өзін-өзі қауіпсіздендіру самбо күресінде палуан құлау әдіс - айласын жасап үйренеді. Мұның негізгі мақсаты кез - келген самбошы жаттығу, жарыс уақытында күрес кілемінде әр түрлі жағдайда құлайды және әдісті дұрыс істеп үйрену үшін сан мыңдаған рет жұптасқан палуандар бірі - бірін лақтырып құлатады.
Сол себепті ішкі ағзаларды жарақаттанбау, мертікпей, ми шайқалудан сақтану үшін құлау әдіс - айласын шартты түрде орындайды. Сондықтан дұрыс құлап үйрену абзал. Құлау әдіс-айласын үйретуде жеңілден күрделіге қарай деген қағиданы ұстанған жөн.
Құлау әдіс- айласын негізгі төрт топқа бөледі.
Алға құлау әдісі;
Жанға құлау әдісі;
Артқа құлау әдісі;
Алға бүтін айналып құлау әдісі яғни алға айналып жауырынға құлау.
- Құлау әдіс - айласын жұптасыпта орындауға болады.
- Құлау әдіс -айласы самбошының шыңдалған сайын әр түрлі әдіс - айлалық элементтермен толықтырып күрделендіріп отыру керек.
Тепе - теңдіктен шығару самбошының әдіс жасауға мүмкіндік алу кезеңі, бұл әдіс - айланы шабуылдаушы орындау үшін қарсыласын:
а\ алға;
ә\ артқа;
б\ оң жақ қапталға;
в\ сол жақ қапталға;
г\ оң жақ артқа;
ғ\ сол жақ артқа;
д\ оң жақ алға;
е\ сол жақ алға қозғап тепе - теңдігінен шығару керек. Сондықтан самбошылар бұл әдіс -айланы дұрыс орындап үйренуі шарт [18] .
Бастапқы қалыптан күресу әдіс -айласысы күресте белдесу бастапқы қалып яғни табанда тұрған қалыптан басталады.
Самбо күресінде бастапқы қалыпта күресу әдіс-айласы бірнеше қимыл әрекеттермен ұштастыруға болады.
Самбо күресінде әдістер жасалу ерекеліктеріне қарай екі үлкен топқа бөліп қарастырылады:
Самбо әдістері
Бастапқы қалыпта Төрт тағанда
жасалатын әдістер жасалатын әдістер
қолмен жасалатын әдістер Буындарды ауырту әдістері
аяқпен жасалатын әдістер. Арқаға ұстау әдістері.
денемен жасалатын әдістер.
Қолмен жасалатын әдістер (үйіру, қолмен шалу, қылтадан қолмен іштен және сырттан ілу, өңгеріп тастау, бөктеріп тастау т. б) .
Аяқпен жасалатын әдістер: (шалу әдістері, қағу әдістері, ілу, орау, ашалап тастау, шалып жығу және т. б) .
Денемен жасалатын әдістер: (арқалап тастау, иықтан асырып тастау, кеудеден асыра лақтыру, жамбастан тастау т. б) .
Жоғарыда аталған әдіс-айлалық әдіс элементтерін самбошы оң және сол жаққа жасап үйіренсе бұл палуанның жеңіске жетуіне өз үлесін қосады.
Самбошы дайындау \жаттықтыру\ кезінде әдіске машықтану жүктемесін жас ерекшелігіне, жынысына байланысты жаттықтырушы өзі ғылыми негізде жасау шартты.
- Бастапқы қалыпта күресу әдіс -айласын машықтандырудың өзін үш кезеңге бөліп қарауға болады.
Тартып жақындату немесе тепе - теңдіктен шығару кезеңі;
Әдістің басталу кезеңі;
Аяқтау кезеңі.
Бұл белдесу кезеңдеріндегі тұрып жасалатын әдістің жүдеден күресу кезеңіне \партер\ дейінгі әдіс - айлалық элементтердің топтамасы [7, 26] .
ріп тастау әдістері
№10 тақырып Қарсыласты тепе-теңдіктен шығарып лақтыру.
Бір аяқты ұстап. Екі аяқты ұстап
Бұл әдістері қарсыласыңды кілемде сүріндіріп, тепе - теңдік қалпынан шығарып немесе қағып жығу үшін қажет. Белдескен кезде қарсыласыңды тізеден, аяқтың ішінен, сырттынан қағуға болады.
Қағу әдістерін жүзеге асыру үшін қарсылас палуанды оң қолмен жеңнен, сол қолмен жағасынан ұстап (немесе керісінше) өзіне қарай жұлқи тартып, тепе-теңдік қалпынан шығарып аяқтан қағу керек.
Жіберілетін қателер: қарсыласының денесін бұрау мен аяқтан қағу бір сәтте болмауы, қолмен тарта білмеу.
Қорғаныс әдістер: қарсы аяғыңды бүгіп сәл еңкейіп, шабуыл жасаушы палуанның қағуына мүмкіндік бермеу.
Қарсы әдіс : қағу кезінде аяқты көтеріп қалып өзін қарсы қағу.
Бұл әдіс негізінен аяқтан шалу әдістеріне ұқсас. Бірақ әдіс қолданушы палуан қарсыластарының аяқтарын іліп алып, әдіс өз нәтижесін бергенше аяқты ілмектен босатпайды.
Аяқтан іліп тастау. Әдістің мақсаты -қарсылас палуанның алға қарай еңкейген сәті. Оң қолмен білектен, сол қолмен жеңнен ұстап, сәл бүгіліп сол жаққа бұрылып, сол аяқты өзіне жақын ұстай оң аяқпен қарсыласының жіліншікінен іле оны жоғары көтеру арқылы кілемге жығу керек.
Жіберілетін қателер: дененің салмағы түсіп тұрған аяқты іліп алуға мүмкіндік болмауы, дененің салмағы түсіп тұрған аяқты әдіс қолданылатын жаққа бұрмай, шабуыл жасаушы палуан өз денесінің тепе-теңдігін ұстай алмауы.
Қорғаныс- қолмен тіреп әдісті жасауға кедергі келтіру.
Қарсы әдіс- қолмен және белден қапсыра ұстап, сырттан қырқа шалу.
Аяқтың алдынан іліп тастау. Оң қолмен белдікті оң бүйірден немесе сырттан ұстап, ал сол қолмен шынтақтан ұстау керек. Қарсылас палуанды оң жаққа қарай жұлқи- тартып оң аяқы алға жіберіп жоғары көтере екпінмен кілемге құлату.
Жіберілетін қателер : Аяқты ілу қарсыласының тепе-теңдік қалпынан шыққан жағдайда орындалмауы.
Қарсы әдіс.
Шегініп кетуі денеден қапсыра ұстап, сырттан шалуы.
Шалып жығу әдісі к үресте аяқпен іштен және сырттан шалып жығу әдістері бар.
Сырттан шалып жығу- Шабуыл жасаушы палуан қарсыласының белін қапсыра ұстап, жоғары көтере өзіне тартады да, сол немесе оң аяғын қарсыласының сыртына шығарып, тізе буыннан сәл төменірек аяғын шала жоғары көтереді. Осы сәтте қарсыласын иығымен не денесінің салмағымен алға қарай қозғау керек. Сонда өз салмағымен қарсыласының салмағы бір аяғына түскен кезде палуан кілемге құлайды.
Жіберілетін қателіктер: шабуыл кезінде төмен отырып қалу, шалынған аяқты жоғары көтере алмау.
Қорғаныс: Шегініп кетіп, аяқты шалуға мүмкіндік бермеу.
Қарсы әдіс
. Іштен шалу, шалынған аяқты оңға бұрып әкетіп, арқадан тастау.
а) . өзіне қапсыра қысып сырттан шалу.
№ 11 Тақырып Қарсыласты тұрып лақтыру.
Алдынан аяқты қойып, шалып лақтыру.
Шалып жығу әдісі к үресте аяқпен іштен және сырттан шалып жығу әдістері бар.
Сырттан шалып жығу- Шабуыл жасаушы палуан қарсыласының белін қапсыра ұстап, жоғары көтере өзіне тартады да, сол немесе оң аяғын қарсыласының сыртына шығарып, тізе буыннан сәл төменірек аяғын шала жоғары көтереді. Осы сәтте қарсыласын иығымен не денесінің салмағымен алға қарай қозғау керек. Сонда өз салмағымен қарсыласының салмағы бір аяғына түскен кезде палуан кілемге құлайды.
Жіберілетін қателіктер: шабуыл кезінде төмен отырып қалу, шалынған аяқты жоғары көтере алмау.
Қорғаныс: Шегініп кетіп, аяқты шалуға мүмкіндік бермеу.
Қарсы әдіс
. Іштен шалу, шалынған аяқты оңға бұрып әкетіп, арқадан тастау.
а) . өзіне қапсыра қысып сырттан шалу.
ә) . Өзінен итере сырттан шалу әдісі.
б) . Аяқтың сыртынан өкшемен іле сырттан шалу әдісі.
в) . Өзіне қыса сырттан шалу әдісі.
Іштен шалып жығу - әдісті қолдану үшін қарсыласыңның еңкейген сәтін дәл пайдалана білу керек. Шабуыл жасаушы қарсыласын арлы - бері жұлқи тартып, жағадан сәл жоғары көтеріп, шалатын аяғын ішке өткізеді де тез еңкейіп әдісті орындайды.
Жіберілетін қателіктер. Қарсыласынан тым қашықтап не жақындап кету, әдіс жасаған кезде аяқтыжоғары көтермеу.
Қорғаныс . Шалатын аяқ жақтағы белдіктен ұстау, тізе арасын қосып шалатын аяқты ішке өткізбеу.
Қарсы әдіс.
Сәл төмен отыра қалу, аяқты сыртынан шалу, аяқты сыртынан тіреу.
а) .
Іштен өкшені сыртқа қарай шалу.
ә) . Іштен өкшені ішке қарай(өзіне) шалу [20] .
Қолданылатын әдебиеттер тізімі:
- А. А. Харлампиев. Борьба Самбо. -М. : ФИС, - 1957. 460 с.
- Ж. Бөжиг. Самбо және қол сайысты үйрету негіздері. -Қарағанды: ҚарМУ баспасы, -2007. -160 б.
- Е. Алимханов. Самбо күресін үйрету негіздері. -Алматы: ҚазМСТА, 1999. -50 б.
- Есмағамбетов З. Е. Дене тәрбиесін өткізу және басқару. - Қарағанды: Арко, 2004. -325 б.
- Қуанышов Т. Ш. Дене тәрбиесінің теориясы мен әдістемесі. - Алматы: Санат, -2002. - 290 б.
№ 12 тақырып Тұрып лақтыру Артынан аяқты қойып, шалып лақтыру.
Сабақтың мақсаты: Самбо күресінің шалу әдістеріне түсінік беру
Қаралатын сұрақтар:
- Іштен және сырттан шалу, қырқа шалу
- Жіберілетін қателер
- Қорғаныс
Шалу әдістері самбо күресінде тиімді сондықтан жиы қолданылады. Шалу әдістері : Іштен және сырттан шалу, қырқа шалу болып бөлінеді.
Жеңнен және жағадан ұстап аяқтың алдынан шалу- бұл әдісті қарсыласын жақын және орта қашықтықта жүргенде қолданады.
Жіберілетін қателер: Аяқты қапталға қоя білмеу, әдісті қолданғанда аяқпен қолды бірдей жұмылдыра алмау.
Қорғаныс: қарсыласының шалатын аяғынан аяқы асырып жіберу.
Қарсы әдіс: Белден ұсап кеудеден асыра лақтыру, салмақ түсіп тұрған аяқты сырттан шалу.
Жеңнен және иықтан ұстап, аяқты сырттан шалу - бұл әдісі палуандар жарыс кезінде қарсы әдіс ретінде қолданып жүр.
Қорғаныс : қарсыласының шапанының жеңінен ұстап шалуға мүмкіндік бермеу, тез кейін шегініп кете білу.
Қарсы әдіс : жеңнен белдіктен ұстап арқадан тастау.
Іштен шалу - бір қолмен жағадан келесі қолмен шынтақ тұсынан ұстап, палуанды өзіне қарай тартып, қарсылас алға аттаған кезде аяғының ішінен шалу.
Жіберілетін қателер: қол мен аяқ қозғалысын үйлестіре білмеу аяқпен шалған кезде кеуде мен қолмен бірдей итере білмеу.
Қорғаныс: шалу кезінде кейін шегініп кету аяқтан аттап кету.
Қарсы әдіс:
єдіс жасаған кезде сырттан шалу.
Қырқа шалу -бір қолмен жағадан келесі қолмен шынтақ тұсынан ұстап қарсыласының алға аттаған кезде екі аяғының алдынан қырқа шалу.
Жіберілетін қателіктер : аяқпен қолдың қозғалысын үйлестіре білмеу.
Қорғану: шалу кезінде аяғынан аттап кету
Қарсы әдіс: сырттан шалу, артқа қайырып жығу [19] .
Қолданылатын әдебиеттер тізімі:
- А. А. Харлампиев. Борьба Самбо. -М. : ФИС, - 1957. 460 с.
- Ж. Бөжиг. Самбо және қол сайысты үйрету негіздері. -Қарағанды: ҚарМУ баспасы, -2007. -160 б.
- Е. Алимханов. Самбо күресін үйрету негіздері. -Алматы: ҚазМСТА, 1999. -50 б.
- Есмағамбетов З. Е. Дене тәрбиесін өткізу және басқару. - Қарағанды: Арко, 2004. -325 б.
- Қуанышов Т. Ш. Дене тәрбиесінің теориясы мен әдістемесі. - Алматы: Санат, -2002. - 290 б.
№13 тақырып: Тұрып лақтыру Бір, екі аяқты ұстап лақтыру
Сабақ мақсаты:
Самбо әдістері туралы түсінік беру.
Қаралатын сұрақтар:
- Қолмен жасалатын әдістер
- Үйіру, қолмен шалу, қылтадан қолмен іштен және сырттан ілу, өңгеріп тастау, бөктеріп тастау әдістері
Сарбаз самбо күресінің шебері атануы үшін мінез - құлық, моралдық, жан -жақты дайындықтармен қатар оның әдіс-тәсілдерін жетік білу керек. Самбо күресінің єдістер сан алуан, сондықтан қай халықтың күрестері болса да тай-таласа алады. Қазір олимпиада бағдарламасына еңген күрес түрлері: грек-рим күресі (ертедегі греция мен римнен), еркін күрес (ағылшындардан), жу-до күресі (жапониядан) елдерінен бастау алатынын білеміз. Ал самбо күресінің негізін қалаушы мемлекет ретінде бұрынғы КСРО елін атауға болады.
Әдіс үш бөлімнен тұрады: әдістің негізі, анықтайтын бөлімі және бөлшектері.
Әдістің негізі деп - динамикалық, кинематикалық және ырғақты қозғалыстардың бір - бірінен сәйкес келіп қозғалыс міндеттерін іске асырудағы ерекшеліктерін айтамыз.
Ең алдымен әдістің негізін дұрыс игеріп, оның баршаға бірдей шарттарын бұлжытпай орындау керек. Жаттығуды жақсы игерген кезде жасөспірімнің жеке басының дене бітімінің ерекшелігіне байланысты әдіс негізін өзіне қолайлы өзгеріспен орындауы қателікке жатпайды.
Ал, әдістің іске асыратын негізгі қозғалыс бөлігін әдістің анықтаушы бөлігі дейміз. Әдістің бұл бөлігін орындаған аз уақыт ішінде орасан зор дене күші жұмсалады.
Әдістің бөлшектері дегеніміз - орындалған қозғалыстың екінші қатарлы маңызы бар, орындағанда әдістің негізгі сиқын бұзуға әсер етпейтін қозғалыстар жатады.
Әдісті меңгеру нәтижесінде қимыл ебдейлігі яғни қимыл іскерлігі пайда болады. Жаңадан үйренген әдістері алғашқы орындаудың өзі, орындалатын қозғалыс жөнінде орындаушының аз ғана мөлшерде болса да білімі, қозғалыс тәжірибесі мен жалпы дене дайындығының арқасында әдістің негізін саналы орындауға мүмкіндік туғызады. Әдісті шебер орындау мен саналы басқару арасында байланыс күшейе түседі. Алғашқы да берілген әдіс сананың бақылауы бойынша тұрақсыз тәсілдермен орындалып әдістің негізінен ауытқулар болуы заңды құбылыс. Ал, әдісті жүйелі түрде көптеп қайталай берсе оның құрамына кіретін қозғалыстар бірте- бірте үйреншікті қалыпқа келіп, дененің тепе - теңдік механизмінің қозғалысы біртіндеп автоматты түрге еніп қимыл іскерлігі дағдыға айналады.
Дағды дегеніміз - әдісті көптеп қайталаудың нәтижесінде сананың қатынасуынсыз автоматты түрде басқарылып, әдістің жоғары сапада орындалуы. Іскерліктің дағдылы қозғалысқа айналу кезі, сатылап өту процесін қалыптастыруда ашық көрінеді. Қозғалыс іскерлігі оқыту, үйрету, білім беріп түсіндірудегі бағасы өте зор. Осының арқасында шығармашылық ойлау әдістерді талдап, сұрыптауға мүмкіндік туады.
Дағдының мазмұнын анықтаушы белгілерін атап өтсек:
Әдісті автоматты түрде басқару қозғалыс дағдысын анықтайтын бағалы ерекшелігі. Қимыл іскерлігі автоматтандырылған қимыл - қозғалыс әрекеттерін жасауға көмектесе отырып, әдістің жоғары сапамен, терең ықыласпен орындауға мүмкіншілігін артырып, көптеп қайталау қозғалыс барысында сананың бақылауын керек етпейді. Бұл әдісті орындауда сананың бақылау жұмысы біржола іске аспай қалады деген емес.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz