Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың түсінігі, құрамы және түрлері, тергеу ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ТҮСІНІГІ, ТҮРЛЕРІ МЕН БЕЛГІЛЕРІ ... ... ... ... ... 77
1. Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың жалпы түсінігі, түрлері мен белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 77
1.2 Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстарды топтастыру... 9
1.3Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың белгілері мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

2 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ... 1
14
2.1 Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың объектісі 114
2.2 Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың объективтік жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 116
2.3 Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың субъектісінің түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 321
2.4 Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың субъективтік жағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 227
3 ЭКОНОМИКА АЯСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫ ТОПТАРҒА БӨЛІП ЖӘНЕ ҚЫЛМЫС ТҮРЛЕРІНЕ ҚАРАЙ САРАЛАУМЕН ТЕРГЕУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ 3
334
3.1Кәсіпкерлік және басқа да қызмет саласындағы қылмыстар ... ... .. 334
3.2 Ақша . несие саласындағы қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
3.3 Сауда және қызмет көрсету саласындағы қылмыстар 66
3.4 Экономикалық қызмет саласындағы басқа да қылмыстар
67
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 69

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... .. 72
        
        Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың түсінігі, құрамы және түрлері,
тергеу ерекшеліктері
МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ..............................................................|4 |
|...................................... | |
| | |
|1 ... ... ... ... ... ТҮРЛЕРІ МЕН |77 |
|БЕЛГІЛЕРІ ................... | ... ... ... ... ... ... түсінігі, |77 |
|түрлері мен | ... ... | ... ... қызмет саласындағы қылмыстарды топтастыру... |9 |
|1.3Экономикалық қызмет саласындағы ... ... мен |11 ... ... | |
| | |
|2 ... ... ... ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ |1 |
|СИПАТТАМАСЫ... |14 ... ... ... саласындағы қылмыстардың объектісі |114 ... ... ... ... ... ... |116 |
|жағы.................................................................| |
|............................. | ... ... ... ... ... ... |321 |
|түсінігі.............................................................| ... | ... ... ... ... қылмыстардың субъективтік |227 |
|жағы.................................................................| |
|.......................... | |
|3 ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... |3 ... ҚАРАЙ САРАЛАУМЕН ТЕРГЕУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ |334 ... және ... да ... ... ... |334 ... Ақша - ... саласындағы |54 ... | ... ... және ... көрсету саласындағы қылмыстар |66 ... ... ... ... ... да ... |67 ... ... | |
| | ... ... ТІЗІМІ.................................. |72 |
КІРІСПЕ
Қазақстанда, міне, он жылдан астам ... ... ... ... жатыр.
Нарықтық қайта құруларға өту кезеңінде қылмыстың, оның ішінде ... ... ... белсенділігі бұрын -соңды болып ... өсе ... ... Республикасындағы қылмыстың өсу ... ... аса зор ... ... ... экономикалық қызмет
саласындағы қылмыстарының ... ... ... ... қылмыстар кең мағынасында жалған ақшаларды немесе бағалы
қағаздарды дайындап сату ... ... ... ... және ... ... ұрлау, парақорлық, жалған банкроттық,
заңсыз кәсіпкерлік,несиені заңсыз алу және мақсатсыз пайдалану және т.б.
жатады.
Алайда ... ... ... тікелей экономика аясында
жасалатын, сауда ережесін бұзу, сапасыз өнімдерді сату, жалған кәсіпкерлік,
монополияға қарсы ... бұзу және т. б ... ... ... ... қызмет саласындағы қылмыстар қазіргі кезеңде көп ... ... ... де ... саласында алып отырған орны да ауқымды
десек ... ... бұл ... ... ... басқа қалмыстарға қарағанда, яғни адам мен азаматтарға
қарсы қылмыстардан кейін келтірер зардабы жоғары қылмыстар ... ... ... ... ... ... ... үшін, егеменді
қазақстанның ішінде, сол сияқты одан тысқары ... ... ... ... Бұл ... ... көлеңкелі экономикадағы
мемлекеттік және басқа статистикалық есептерді жетілдіру керек. ... ... ... ... қатынастарды дамытуға жағдай
туғыза ... ... ... ... уақыттағы экономикалық қызмет саласындағы қылмыстың тамырын, ең
алдымен экономикалық қатынастардан іздеу ... ... ... ... ... нарықтық қайта құрулар жүріп жатыр. Нарықтық қайта құруларға
өту ... ... оның ... ... ... саласындағы
қылмыстардың белсенділігі бұрын -соңды болып көрмеген дәрежеде өсе түсіп
отыр. ... ... ... еркіндіктің тұрақты ахуалы, ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы сауданың ... ... ... - ... ... ... ... және салық
саясатына қатаң бақылаумен, оларды бұзғаны үшін ... ... ... жүруі тиіс деген пікірді көптеген зерттеуші ... ... ... ... ... ... ... берік қадап, өз алдына егемен ел атанған Қазақстан мемлекетінің даму
бағытын ... ... ... ... ... де он ... ... мызғымас ірге тасы қаланып, Қазақстан Республикасы ... ... мүше ... ... ... мемлекет ретінде 120-дан астам
елдер мойындады. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... он ... арналған салтанатты
жиналысында сөйлеген сөзінде: «Біз осы жылдар ішінде, сөз жоқ талай ондаған
жылдарға татырлық жылдан өттік, біз жаңа ... ... онда ... жаңа ... бекітіп, азаматтардың негізгі құқықтарын қорғауға
алдық. Біздің басты жетістіктеріміз – 1995 ж. бүкіл халқымыз қабылдаған осы
Конституцияның ... ... ... ... ... ... көрсетілгеніндей қылмыстық заңнамада ... ... ... ... ... адам ... мен бостандықтарының
бастылығы мен ажырамастығын тану негізге алынуға тиіс-, деген тұжырым
жасады ... ... ... ... ... ... ... одан әрі дамыту туралы тұжырымдама жасалып, онда алдағы уақытта
қылмыстардың түрлеріне қарай ... ... ... ұсынылды. Бұл тұжырымдамада көзделген шараларды орындау
Қазақстанда ... ... ... ... мемлекет құруға
ықпал етеді. Қазақстан Республикасында қылмысқа қарсы күрестің 2005-2010
жж. ... ... ... ... реформаларды
және қоғамдық демократияландыруды одан әрі тереңдете түсу, құқықтық салалы
реформаларды, қалыптасқан құқықты қолдану ... ... ... ... ... ... туындайтын қоғамдық
қатынастардың заңнамалық реттелуін қалайды.Осыған сәйкес дипломдық зерттеу
жұмыстарын жүргізе ... ... ... ... ... сипаттамасын беру және оларды ... мен ... ... ... ... саласындағы қылмыстардың
түрінің көптігі оларды тергеу және ... ... ... ... ... ... сөзсіз, сондықтан осы зерттеу ... ... ... ... ... талдау жасай отырып, ұсыныстар енгізу.
Дипломдық зерттеу жұмысының алға ... ...... ... ... ... қызметт саласындағы қылмыстарды болдырмау,
болу себептерін анықтау, оның болуына жол бермеу, экономикалық ... ... үшін ... ... ... ... табылады. Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстары ... ... ... ... ... ... ел
экономикасының еркін де бір қалыпты дамуын қамтамасыз ... ... ... ... қабылдаудың маңыздылығы да осында болуы тиіс. Жаңа
қылмыстық саясатты қалыптастыру, ... ... оның ... экономикалық
қызмет саласындағы қылмыс үшін бақылаудың қажеттігін сезінуді болжайды.
Бақылаудың мұндай тетігі қылмыстың ... бұл ... ... басқа
әлеуметтік және құқықтық шаралар айқын ... ... ... ... ... ... ... ахуалы, басып - жаншитын салық салудың
жоқтығы, ішкі және сыртқы сауданың жалғастықпен ... ... ... ... ... ... ... және салық саясатына қатаң
бақылаумен, ... ... үшін ... ... ... ілесе
жүруі тиіс.
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың алдын алуда алға қойған
мақсаттарға жету үшін ... жаңа ... ... республикада
ақпараттарды қорғаудың бірегей жүйесін құру, ақпараттар және электронды-
есептеу техникалары саласында құқықтық қатынастарды құқықтық ... ... ... ... ... ең алдымен экономикалық қатынастардан
іздеу көзделеді.
Сондықтан да жаңа қылмыстық саясатты қалыптастыру, қылмыс үшін, оның
ішінде экономикалық ... ... ... үшін ... қажеттігін
сезінуді болжайтындығын естен шығармау қажет.
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТ САЛАСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ТҮСІНІГІ,ТҮРЛЕРІ ... ... ... саласындағы қылмыстардың түсінігі, түрлері мен
белгілері
Қылмыстық ... ... ... ... ... арналған. Осы тарауға енген қылмыстардың топтық объектісі -
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың тобы болып табылады. Осы тарауға енген ... ... ... ... әр ... саласында көрініс табады.
Қылмыстың тікелей объектісі - экономикалық қызмет саласын ... ... ... ... ... ... ... құрамы қосымша
тікелей объектіге қол сұғуы мүмкін.
Көптеген экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың белгісі - оның
заты болып табылады. ... ... ақша ... бағалы қағаз (206-бап);
тауарлық белгі (199-бап); осы топқа жататын қылмыстардың объективтік жағы
әрекет ... ... ... ... ... ... қылмыстардың құрамының міндетті белгісі- қоғамға қауіпті іс-
әрекеттерді істеу тәсілі болып табылады. ... ... ... тәсілдері (209-бап); салық төлеуден жалтару (221, 222-баптар); кеден
төлемдері мен алымдарын төлеуден ... ... ... ... ... ... жағының белгісі - қоғамға ... - зиян ... орын алуы ... ... Зиян келтіру -
едәуір, ірі, аса ірі ... ... ... тиісінше түсінік кейбір
баптардың ескертуінде берілген (Мысалы 189, 190, 193- баптар).
Объективтік жағынан экономикалық қызмет ... ... ... қасақаналық түрімен жүзеге асырылады. Бұл тұрғыдағы
қылмыстардың ішінде бірде-бір абайсыздықпен істелген ... ... ... жекелеген қылмыс түрлері кінәның екі ... ... ... ... ал қоғамға қауіпті зардапты абайсыздықпен) (Мысалы
189-бап).
Қылмыстың субъектісі - жалпы, сондай-ақ арнаулы субъекті болуы мүмкін.
Осы ... ... ... үшін субъектінің жауаптылығы 16-жастан
басталады.
Экономикалық қызмет саласындағы ... ... ... болып
қызмет бабын пайдаланып жасаған мемлекеттік органның лауазымды адамдары,
сондай-ақ коммерциялық немесе басқа ... ... ... ... ... ... құқықтағы негізгі мәселелердің бірі әрбір ... ... ... беру ... ... Жеке адам мен қоғам арасындағы
қақтығыстардың ... ... ... ... басым екендігінің
анықтау және оған осы мәселеде қылмыстық құқылық шараларды қолдану арқылы
осы ... ... ... ... ... бірі ... ... әр уақытта да белгілі бір іс-әрекеттің ( ... ... ... ... табылады.
Заң шығарушы осындай тұжырымдарға келе отырып, қылмыстың әр уақытта да
адамның нақты іс ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Қолданылып жүрген қылмыстық заңға сәйкес қылмыстың түсінігі
заңның өзінде көрсетіледі.
Қылмыстық заң ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілік, қылмыстық құқыққа қайшылық, кінәлілік және
жазаланушылық. Қылмыстың ... ... - оның ... ... ... Бұл белгі қылмыстың материалдық мәнін білдірумен бірге не себепті
осы немесе ... ... ... ... табылатынын түсіндіреді.
Қоғамға қауіптілік белгісінің ... өзі ... ... зиян келтіруін немесе зиян келтіру қауіпін ... ... тек қана ... ... тән ... емес. Әкімшілік
құқықты бұзу, мәселен, жеке басты адамға, қоғамға, мемлекетке зиян ... ... ... ... ... дәрежесі өте төмен. Қылмысты басқа
құқықты бұзу әрекеттерден бөлу заң ... ... ... ... ... ... қылмысты әрекеттердің белгілерін
көрсетеді.
Қылмыстың екінші белгісі – оның ... ... ... ... ... заң тиым ... осы ... көрсетілмеген іс-әрекеттерді
істеуін қылмыс қатарына жатқызуға болмайды. Тек заң шығарушы ғана ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін оның мәнді
белгілерін анықтайды. Қылмыстық құқыққа қайшылықтың міндетті белгісі болып
осы ... ... іс- ... істеген жағдайда нақты нормада
көрсетілген қылмыстық құқылық санкция белгілеген ... ... ... ... ... ... әрекеттің қылмыстық құқыққа
қайшылығын белгілеген ... ... ... ... ... ... ... қатарына жатады. Мұндай ретте мемлекет осындай іс-
әрекеттермен ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
алады.
Қылмыстың тағы бір белгісі кінә болып табылады. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... абайсызда әрекет жасаған
адам ғана қылмысқа ... деп ... ... ... ... ... қарамастан, егер оны істеген адамның іс- ... ... бір түрі ... ол ... ... да, жазаға да тартылмайды.
Кінәсіз қылмыс та, жазаға да жоқ. [1. 9 ... тағы бір ... ... бірі ... ... болып табылады. Өйткені, қылмыс дегеннің өзі, қылмыстық заң
жазамен қорқытып тиым салған ... ... ... болып табылады.
Қылмыстарды топқа бөлу негізіне әртүрлі белгілер жатады.
Біріншіден, қылмыстық объектісі. Қылмыстың объектісіне сай ... ... ... ... ... Ол ... ... жасайды. Осы белгінің маңызы зор. Әрбір әрекеттің әлеуметтік –
саяси маңызын дұрыстап ұғынуға, және оларды жүйелеуге ... ... ... топтастыру белгісі боп кінәліктің формасы
табылады. Барлық қылмыстық әрекеттер қасақана немесе абайсыздықтан жасалған
қылмыстарға бөлінеді.Осы ... ... ... қауіптігіне, жазалауға,
оның салыну тәртібіне, қылмыстық жауапкершілік пен жазалаудан босатауына
әсер етеді. Кейбірде ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың топтастыру негізіне әрекеттің қоғамға
қауіптігінің ... мен ... ... ... ... ... сипатына қоғамдық қауптілік дәрежесіне қарай онша ауыр
емес қылмыстарға, ауырлығы орташа қылмыстарға, ауыр ... және ... ... ... ... осы ... ... заңды бұзған
адамдарды жауапкершілікке тарту, жазалау, жауапкершілікпен жазалаудан
босатуға әр түрлі бабын табуға ... ... ... қызмет саласындағы қылмыстарды топтастыру
Қазақстан Республикасының Конституциясы әркімнін кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне, өз ... кез ... ... кәсіпкерлік қызмет үшін ... ... ... ... ... 4 ... [3,13 б].
Монополистік іс әрекет заңмен реттеледі де шектеледі. Қара ниетті бәсекеге
тиым ... Осы ... ... ... ... ... ... реттеу номативтік базасын құрайды.
Нарыққа көшу салдарынан болған экономикадағы ... ... ... мүддесін қорғайтын қылмыстық- құқықтық нормаларын
реформалауға әкеп ... ... ... ... жазу және ... ... есепті бұрмалау, ауыл ... ... ... өз ... шөп ... өз ... ... басып алу, сауда тәртібін
бұзу, ... ... ... ... заңсыз жұмсарту, шегіне жеткен
деңгейден асқан бағамен тауарды сату және ... ... ... ... деп ... ... ... 24 жаңа баптар қосылады.
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар деп қызмет бабын ... ... ... ... сондай-ақ коммерциялық немесе
басқа ұйымдардың басқарушылары немесе жеке кәсіпкерлер ... ... ... ... ... жасаған іс- әрекеттер болып
табылады.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік және банктік қызмет саласындағы қылмыстар;
банкроттықпен байланысты қылмыстар; ... ... ... ... тағыда
басқа төмен құжаттармен байланысты қылмыстар; ... ... ... ... ... ... қатынастарды реттеу саласындағы
қылмыстар;салық төлеу саласымен ... ... ... ... ... топқа жататын қылмыстар:189 – бап-заңды кәсіпкерлік қызметке
кедергі жасау;190 – бап- ... ... – бап- ... ...... ... – бап -заңсыз жолмен алынған ақша
қаражатын немесе өзге ... ... – бап- ... ... алу және
мақсатсыз пайдалану;195 – бап-несиелік берешекті ... ... ... ... немесе банктық құпияны құрайтын мәліметтерді заңсыз алу
мен жария ету; 219 – бап-банк операциялары туралы көріну, жалған мәліметтер
беру;220 – ... ақша ... ... ... ... ... қылмыстар: 215 – бап- банкроттық жағдайындағы
заңсыз іс-әрекеттер; 216 – бап-әдейі банкроттық;217 –бап-жалған банкроттық.
Үшінші ... ... ... – бап-бағалы қағаздарды шығару
(эмиссия) тәртібін бұзу,203 – бап- бағалы қағаздарды ұстаушылар ... ... ... ... – бап-бағалы қағаздармен жүргізілетін
операциялар туралы көрінеу жалған мәліметтер ...... ... ... ережелерін бұзу;206 – бап-жалған ақша
немесе бағалы қағаздар жасау ... ... 207- ... ... мен өзге ... және есеп ... ... жасау немесе
сату;208 – бап-акцизделетін тауарларды акциздік алым маркасымен таңбалаумен
тәртібі мен ережелерін бұзу, ... алым ... ... ... ... ... жататын қылмыстар: 209 – бап-экономикалық контрабанда;
214 – бап- кеден төлемдері мен алымдарын төлеуден ... ... ... ... 213 – ... ... ... қайтармау.
Алтыншы топқа жататын қылмыстар: 218 – бап- ... ... ... 221 – ... ... ... ... 222- бап-
ұйымдарға салынатын салықты төлеуден жалтару.
Жетінші топқа жататын қылмыстар: 196 – ... іс- ... ... ... 198- бап-Тауарлық белгіні заңсыз пайдалану; 201 – бап-
кәсіптік спорт жарыстарының және ... ... ... ... мен ... ... алу; 224- бап- ... сыйақы алу;
225- бап-табиғат пайдалану жөніндегі заңсыз ... ... 227- ... ... заңсыз кіру, ЭЕМ үшін зиянды бағдарламаларды жасау,
пайдалану және тарату.
І.3 Экономикалық қызмет ... ... ... ... қызмет саласындағы қылмыстардың белгісі мен ерекшеліктері
төмендегідей бойып табылады:
Қылмыстың бірінші, негізгі сапалық белгісі – оның ... ... ... ... ... ... 189- ... «Заңды
кәсіпкерлік қызметке кедергі жасау» ... ... ... ... ... ... ... болып табылады Осы қылмыс
экономикаға жалпы зиян келтіреді.
196-бап. Монополистік іс-әрекеттер және ... ... ... ... ... нарықты бөліп алу, нарыққа ... одан ... ... ... да ... ығыстыру,
бірыңғай баға белгілеу немесе ұстап тұру ... ... ... болып
табылады. Осы іс-әрекеттің нәтижесінде азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке
зиян келтіріледі.
202–бап. Бағалы қағаздарды шығару (эмиссия) тәртібін бұзу.
Нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... айналымының ролі арта түспек. Бағалы қағаздар ... ие бола ... ол ақша ... ... төлем немесе айналым
құралы ретінде немесе заңда белгіленген басқа да қызметті ... ... ... қағаздарды шығару тәртібін бұзу саласындағы әртүрлі
қиянаттардың қоғамға қауіптілік дәрежесі ерекше зор. Бұл ... ... ... ... ... ... 1997 жылғы 5 наурыздағы
Заңында ерекше атап көрсетілген [5,13 б].
204-бап. Бағалы қағаздар мен жүргізілген ... ... ... ... беру.Осы қылмыстың қоғамға ... ... ... ... ... беру ... ... қаржы
пайдалылығына зиян келтіріледі.
205-бап. Бағалы қағаздар мен операциялар жүргізу ережелерін ... ... ... ... ... ... ... бұзудың
нәтижесінде мемлекеттік бюджетке кіріс түспейді, ... ... мен ... ... бап. Ұйымдарға салынатын салықты төлеуден жалтару. Осы қылмыстың
қоғамға қауіптілігі мемлекеттің жоспар бойынша алам ... ... ... боп табылады, сонымен еліміздің пайдасына экономикалық және ... зиян ... - бап. ... ... ... заңсыз мәмлелерді тіркеу. Осы
қылмыстың қоғамға қауіптілігі. ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының пайдалығына
экономикалық зиян келтіріледі.
Қылмыстың екінші белгісі – оның ... ... ... ... Осы ... ... қылмыстардың бәрінің қылмыстық құқыққа
қайшылығы бар. Қылмыстың тағы бір белгісі кінә ... ... ... деп ... ... ... ... жасаған адам танылады. Мәселен
189-бапты алсақ қылмыс тікелей қасақаналық ... ... ... ... іс-әрекеті арқылы заңсыз кәсіпкерлік кедергі жасағанын сезеді,
біледі және соны ... ... ... және ... ... шектеу тікелей
қасақаналықпен істеледі.
202–бап. Қылмыс қасақаналықпен жасалады. Лауазымды адам ... ... ... көрінеу сенімсіз ақпараты бар эмиссия проспектісін, ... ... ... ... ... ... бекіткенін сезеді де
оны тілейді.
204–бап. Қылмыс ... ... ... ... Адам өзінің
бағалы қағаздармен ... ... ... ... ... ... ірі зиян ... сезеді де соны тілейді.
205-бап. Қылмыс тікелей қасақаналықпен жүзеге асырылады. Кінәлі адам
өзінің қызмет бабына ... ... ... ... қайшылығын сезуге
міндетті. Бірақта өзінің пайдақорлық мінез-құлқын мақсатқа соны ... ... ... ... ... ... ... адам
міндетті жағдайларда жылдық жиынтық табыс туралы декларациялар біреудің не
декларацияға, бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... жасырып, салықтар мен төлемдерді міндетті төлеуден
жалтарғанын қоғамға ... ... ... одан туатын зардаптарды болжайды
және оның болуын ... ... ... ... ... ... ... Кінәлі адам
өзінің табиғат пайдалану жөніндегі көрінеу заңсыз ... ... ... ... ... ... табиғат ресурстарын
қорғап, молықтырғаны үшін төлемді қасақана төмендету әрекеттерін істегенін
сезеді де соны ... ... ... ... ... ... Жетінші тарауға
енген қылмыстардың диспозициясында тікелей ... ... ... ... әртүрлі критерийлер жатады.
Бірінші критерий қылмыстың обьектісі ... ... ... 7-ші ... ... қылмыстардың объектісі болып экономика
саласын мен ... ... ... табылады.
Екінші критерий болып кінәліктің формасы болып табылады, ... ... ... ... ... ... ... Осы
критерий туралы жоғары да айтылған соң біз оған тоқтамаймыз.
Үшінші критерий ... ... ... қауіптілігі және оның
дәрежесі табылуға мүмкін. Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... туралы арнаулы норма енгізілген, онда
қылмыстар сипатына және ... ... ... және кінәнің түріне
байланысты онша ауыр емес, ... ... ауыр және аса ауыр ... ... Ауыр емес ... бас бостандығынан айырмайтын
жаза қолданылуы мүмкін, ... екі ... бас ... ... ... деп танылады. Осы критерийге жататын аталмыш тараудың 189-
бап, 196-баптың бірінші бөлімі, 225-бап ... ... ... ... ... абайсызда істелген
қылмыстар, бес жылға бас бостандығынан айырудан аспайтын ... ... Осы 7-ші ... ... ... ... ол 196- баптың
екінші және үшінші бөлімдері, 202-бап, 213-бап.
Ауыр қылмыстарға он екі ... бас ... ... ... деп танылады. Осы критерийге жататын 206 баптың екінші ... ... ... ... ауыр қылмыстарға он екі жылдан астам мерзімге бас бостандығынан
айыру түріндегі жаза ... өлім ... ... ... әрекет деп
танылады. Осыған жататын 206 баптық үшінші ... ... ... ... ... қылмыстылықтың түп - тамырымен
жоюмен, оны тудырып отырған себептерін жою ... ... мен ... тарапынан жүргізілетін өзара байланысты амал шаралар
кешені ретінде қарастырылады [5. ... ... ... ... ... ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ
СИПАТТАМАСЫ
2.1Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың объектісі
Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың мәнін ашу үшін ... ... ... ... ... қылмыс белгілі бір
объектіге қол сұғумен қатар оған белгілі бір зиян келтіру қаупін ... заң ... ... объектіге қылмыстың қол сұқпауы мүмкін
емес. Сондықтан да ... қол ... ... ... ... ... маңызы ерекше.
Қылмыстың объектісін дұрыс анықтау ұқсас қылмыстарды бір-бірінен,
қылмысты ... емес ... ... ... ... қылмыстық-
құқықтық қорғау объектісіне әрқашан да өзінің мәні мен дәрежесіне қарай
ерекшеленген маңызды қоғамдық қатынастар жатады. Объект ... ... ... ... ... та ... болып саналады, соған орай оны қылмыстық-
құқықтық қорғау да қатаң түрде жүзеге асырылады. ... ... ... объектісі деп қылмысты қол сұғушылықтан қылмыстық заң ... ... ... айтамыз [5,31 б].Әрбір істелген қылмыс
белгілі бір ... ... ... зиян ... ... ... қаупін туғызады.
Сондықтан да қылмыстық құқық ғылымы қорғалатын қоғамдық қатынастарды
барлық қылмыстардың жалпы объектісі деп таниды.Қылмыс істеу арқылы ... ... ... келтіретін немесе қауіп келтіруі мүмкін жағдайда ғана
қылмыстық құқықтық ... ... ... қатынастар қылмыстың
объектісі болып табылады.Қылмыстың жалпы объектісі болып танылатын қоғамдық
қатынастардың өзі ... ... ... ... Оның қатары жаңа
құбылыстардың қылмыс болып танылуына байланысты кеңеюі немесе қылмыс болып
келген кейбір ... ... ... байланысты тарылуы мүмкін.
Қылмыстық ғылым теориясында қылмыстың объектісін жете білу үшін оның
маңызын және атқаратын ... ... ... ашу ... ... ... топтық және ... деп бөлу ... ... ... деп ... заң нормасы арқылы
қорғалатын қоғамдық қатынастардың жиынтығын айтамыз [6,141 б]. Қылмыстық
заңда көрсетілген ... ... кез ... ... ... ... ... белгілі бір түріне қиянат келтіруінің өзі қоғамдық
қатынастарды барлық қылмыстардың жалпы ... ... ... ... ... ... қол ... қылмыстық заң
қорғайтын біртектес немесе өзара ... ... ... белгілі бір
бөлігі болып табылады. Қылмыстың тікелей ... деп ... ... ... қатынастарға бір немесе бірнеше қылмыстардың тура немесе
тікелей бағытталуын айтамыз.Қылмыстық құқық ... ... ... қосымша және факультативті тікелей объектілер болып бөлінеді.
Негізгі тікелей объект деп бұл қоғамдық ... ... үшін ... ... шығарылатын және осы басты белгі бойынша Қылмыстық кодекстің тиісті
тарауына орналастыруға ... ... ... айтамыз.Мысалы,
қарақшылықтың негізгі тікелей обектісі- бөтен біреудің мүлкі. ... ... ... ... заң ... ... ... объектіге
зиян келтірілгенде немесе зиян келтіру қаупі болғанда жол –жөнекей оған да
қауіп туатын, тағдыры ... ... ... ... ... Факультативті тікелей объект дегеніміз қылмыс жасалған кезде зиян
келтіру қаупі туатын, бірақ қылмыс құрамының негізгі элементіне ... ... ... қоғамдық қатынастарды айтамыз. Қылмыстың
тікелей объектісін анықтау қылмысты дұрыс саралау ... ... ... қауіптілігін, мәні мен дәрежесін дәл анықтау үшін, істелген
қылмысқа тиісті әлеуметтік құқықтық баға беру үшін аса ... ... ... ... кейін объектінің түрлеріне
тоқталып, қылмыстық әрекетті саралаудағы объектілердің түрлерінің маңызын
ашу ... ... ... ... ең ... ... қылмыс құрамының ... тән ... ... ... ол ... ... ... және қылмысты саралауда
қандай роль атқаратындығына назар ... жөн. ... ... ... сәйкес көптеген белгілердің болуы мүмкін, бірақ
олардың барлығы бірдей қылмысты саралауда ... роль ... ... объектілері бойынша саралауда ең алдымен ... ... ... ... ... өйткені объектінің маңыздылығына
қарай әрекеттің қылмыс немесе құқық бұзушылық екендігін анықтаймыз.
Қылмысты объектісіне ... ... ... ... ... ... ұқсас қылмыстық әрекеттерді бір-бірінен ... ... б]. ... ... ... ... судьяны қорлау- ҚК-тің 342-
бабы бойынша, ал өкімет өкілін қорлау- ҚК-тің 320- бабы ... ... ... Жоғарыда келтірілген мысалға жүгіне отырып, ... ... ... ... кім ... басты роль
атқаратындығын көруге болады.
Сонымен қатар, топтық объектісіне қарай саралауда, тағы да бір ... ... ... ... ... ... табылады. Мысалы,
орташа ауырлықтағы дене жарақатын салғаны үшін ҚК-тің 104-бабы ... ... есі ... жасы 16-ға ... физикалық тұлға қылмыстық жауаптылыққа
тартылады, ал тап осындай әрекетті әскери қызметші жасаса, онда ол ... ... ... жауаптылыққа тартылады. Арнайы объектісіне қарай
саралауда ... ... ... қорғалатын қоғамдық қатынастар
маңызды роль атқара қоймайды, маңызды роль атқаратын ... ... жеке ... ... жеке мүлкі т.б. Объектінің бұл түрін
анықтау арқылы қол ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілігін және құқыққа қайшылық дәрежесін анықтауға
болады. Қылмыстық заң теориясында арнайы объектіні негізгі, ... ... деп үшке ... ... ... көптеген криминалдық
әрекеттер бір уақытта ... ... ... ... ... ... бұзақылықтың, арнайы объектісі-қоғамдық ... ... ... ... ... ал ... арнайы
объект- жеке мүлік, ... ... ... ... ... қылмыстық әрекеттерді саралау негізгі арнайы объектілерге
байланысты жүзеге асырылады. Жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... саралау да көзделген.
Қосымша және факультативті ... ... ... қосымша объект көбінесе екі объектілі қылмыс құрамдарында, ал
факультативті объект жай ... ... ... ... ... алу және мақсатсыз пайдалану.
Факультативті объектіге қол сұғу қылмысты саралауда ешқандай ... ... ... ... жаза ... ... зардаптың орнын толтыруда міндетті түрде есепке алынады.
Қылмыстық әрекетті саралаудағы қылмыс ... ... және оны ... үшін ... ... ... жөн. Қылмысты объектісіне
қарай дұрыс саралауда ... заты ... роль ... Мысалы,
экономикалық контрабанда.
Қылмыс заты қылмысты саралауда ғана ... ... ... ... жаза ... да маңызды роль атқарады. Қылмыс заты, зардап
келтірген зат қана емес ( ... ... ... ... ... сол затты алу үшін жасалған қылмыстық әрекетте де қылмыс заты болып
табылады ( ... ... ... ... пара ... ... уақыт өтуіне қарай өзгеріске ұшырауы мүмкін, бүлінеді,
жойылады т.б. Міне, осы белгі қылмыс затын ... ... ... ... ... қызмет саласындағы қылмыстардың объективтік жағы
Объективтік жақтың жалпы сипаттамасы төмендегідей: ... ... ... ... ... ... байланысты мінез-
құлқының ішкі жағы. Объективтік жақтың өзіне тән төмендегідей ... ... ... ... немесе әрекетсіздік; 2)қоғамға қауіпті
зардап; 3) ... ... ... пен зардаптың арасындағы себепті
байланыс; 4) қылмыстың жасалу орны, уақыты, жағдайы, ... және ... үш ... ... ... ... белгілерін, ал ... ... ... ... ... ... саралау, объективтік жақтың бар
екендігін анықтаудан басталады, яғни, ... пен ... ... және осы екеуінің арасындағы себепті байланысты. ... ... бір ... ... ... туралы нақты жазылса, мысалы,
ұрлық, ал екінші бір жағдайда, тек қылмыстық зардаптың орын ... ... ... ... ... ... ... кейбір
диспозицияларда қылмыстың объективтік жағы толықтай ... ... ... ... және одан ... ... ... мысалы, 165-
бап, мемлекеттік опасыздық; 103-бап, денеге ауыр зардаптар келтіру т.б
Қылмыстық заңда ... ... ... ... қылмыстық
әрекеттерді саралауда ерекше роль ... Егер ... ... қылмыс субъектісінің мінез-құлқы нақты көрсетілсе, онда сот
қылмыстық жаза тағайындауда ол ... ... ... ... Егер ... заңның диспозициясында қылмыстық зардап көрсетілсе,
онда алдын ала тергеу және сот органдары зардап ... ... ... ... ... ... жасауы керек, өйткені қылмыс жасаушы
тұлға әрекетті кінәнің екі нысанымен жүзеге асыруы мүмкін: ... ... ... ... ... деген ұғым нені білдіреді,
оның өзіне тән қандай белгілері бар екендігін ... ... ... білеміз. Қылмыстық әрекетсіздік-мінез-құлықтың енжарлық
нысаны. Мұнда қылмыс жасаушы адам әрекет етуге ... бола тұра ... ... ... ... ... алимент төлеуден жалтару. Мұндай
әрекетсіздіктер кей жағдайларда ауыр ... ... ... мінез-құлықтың енжарлық нысаны ретінде қылмыстық ... ие ... үшін ... ... ... ... ... келуі
керек:
1.Әрекетсіздіктің нақты көрінісі неде, яғни айыпкер адам ... ... ... міндеттерді істемеді?
2.Әрекетсіздік жасаған адам осы нақты әрекеттерді істеуге міндетті ме?
3.Осы әрекеттерді ондай адамның істеуге нақты мүмкіндіктері ... ... үшін ... ... тартатын кезде осы жоғарыда
көрсетілгендердің ... ... ... ... үшін қылмыстық
жауаптылыққа тартудың ең негізгісі-ол қылмыстық-құқылық ... ... ... ... ... тиіс ... және оны
орындауға нақты мүмкіндігі болды ма, осы ... ... ... ... жүктелген белгілі бір міндеттерді, ... ... ... ... ... ( ... Қылмыс туралы хабарламау)
2.Кәсіптік немесе қызмет талаптарынан (заң немесе арнаулы ереже бойынша
жәрдем көрсетуге міндетті ... ... ... ... ... ... көрсетпеуі-118 бап)
3.Келісім шарттан, контрактіден, келісім шартта көрсетілген құқықтарды
пайдаланып біреудің баласына оны ... ... зиян ... ... ... қатынастардан ( кәмелетке толмаған баланы
тәрбиелеу жөніндегі міндеттерді ... ... ... мен ... ... ... ... қалдыру немесе дәрменсіз адамға көмек көрсетпеу) [9,57 б].
Қылмыстық әрекетсіздік жағдайында алдын ала тергеу және сот ... ... ... ... ету мүмкіндігінің болған болмағандығын,
зардаптың алдын ... ... ... ... анықтауға тиіс.
Қылмыстық зардап- бұл заңда көрсетілген қоғамдық қатынастарға әрекет немесе
әрекетсіздік арқылы келтірілген зиян болып табылады.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... үшін заң шығарушы әр түрлі терминдерді, түсініктерді
қолданады.Көптеген жағдайда заң шығарушы ... ... ... іс-әрекеттен
туындайтын зардаптардың бірнеше балама түрлерін көрсетіп берген. Мысалы,
259 бап.( Есірткі заттарды ... ... әсер ... ... заңсыз
дайындау, иемденіп алу, сақтау, тасымалдау, жөнелту немесе ... ... ... ... ... ... анықтағанда “ауыр
зардап”, “едәуір зиян”, “елеулі бұзу” деген түсініктерді ... ... ... іс-әрекетті дұрыс саралауды шешу үшін көп ... ... ... ғана ... оның шамасын анықтаудың ... ... ... ... ... түрлері төмендегідей:
материалдық, моралдық, ... ... ... ... ... мөлшері мен қоғамға қауіптілік дәрежесі ... ... ... ... қауіптілік дәрежесі арнайы объектінің
маңыздылығы мен құндылығына ... ... ... ... ... дәрежесі де анықталады.Мысалы, мемлекетке қарсы
қылмыстар ... ... ... келтірсе, жеке тұлғаларға қарсы
қылмыстар-физикалық, психикалық зардаптар келтіруі ... ... ... ... жай және ... болып бөлінеді. Күрделі құрамды
қылмыстарда зардап бірнеше объектіге келтірілуі мүмкін, мысалы,бұзақылықта
зардап келтірілетін объектілер- ... ... және жеке ... ал жай құрамды қылмыста зардап тек бір ғана ... және ... ... ... тұрғысында
“құны”,“саны”, “сапасы” деген критерийлерге және ... ... да ... ... ... ... құны, денсаулыққа келтірілген
зардаптың және еңбек ету қабілетін жоғалту ... ... ... тура ... Ал ... ... ... саяси, психикалық,
әлеуметтік зардап көлемдерін саралауда көптеген қиыншылықтар туындайды,
өйткені олар ... ... ... ... ... [10,134 б]. ... ... қол сұғылған объектідегі зардап көлемінің ... ... ... ... ... ... ... объектінің
қоғамдағы орны т.б. ұғымдар болуы мүмкін. Қылмыстық құқық теориясында
қылмыстық зардап негізгі және ... ... ... ... ... ... ... негізгі объектіге келтірілген, қылмыстық ниет
бойынша қамтылған зардап болып есептеледі, ал қосымша ... ... ... ... ... ... ... объектіге келтірілетін
зардап түрі болып табылады.
Сондықтанда, қылмыстық әрекетті саралауда негізі және ... ... роль ... және жаза ... есепке алынады.
Қылмыстық әрекетті келтірілген зардап ... ... ... ... ... ... әрекеттің дәрежесін анықтауға
мүміндік береді;
2.Қылмыстық зардап қылмыс құрамының міндетті ... ... ... көлемі қылмыстық әрекетті құқық бұзушылықтан
ажуратуға мүмкіндік береді;
4.Қылмыстық ... ... ... ... іс ... ... мәселе
шешімін табады.
5.Қылмыстық зардапқа байланысты басқа да мәселелер анықталса, қылмыстық
жаза тағайындауда жазаны ауырлататын мән-жайлар ретінде қарастырылады.
Кейбір заңгерлердің, атап ... ... ... сүйенсек,
қылмыстық зардаптарды негізгі және сараланған деп екіге бөлу керек [11,49
б]. Қылмыстық ... ... бөлу ... заң ... ... саралау да жүзеге асырылмайды, бірақ
сараланған қылмыстық зардап жаза тағайындауда есепке ... ... ... пен одан туындайтын зардаптың арасын
объективті түрде жалғастыратын себепті байланыс ... Бұл ... ... ... ... ... ... белгісі. Істелген
іс-әрекетті орын алған қоғамға зиянды зардаптың ... деп тану ... осы ... тек осы іс-әрекеттің тікелей нәтижесі болуы қажет,
өйткені, кез келген іс-әрекет зардаптың орын алу ... ... ... ... ... ... саралауда себепті байланысты ... ең ... ... істеген мезгілде қоғамға ... ... ... болу ... одан кейін осы зардаптың, сөз жоқ, ... ... ... ... ... ... байланыс әрекет пен
әрекетсіздік ... ... ... ... ... ... болып табылады. Әрекетсіздік арқылы жасалатын материалдық құрамға
мысалы, лауазымды ... ... ... ... ... ... зардаптың арасындағы себепті байланысты анықтау
үшін лауазым ... ... ... ... жүктелгенін және міндетті оның
орындамағандығын анықтау керек.
Белгілі бір жағдайларда бірнеше адамдардың әрекеттерінен орын ... ... ... ... ... ... болады. Мысалы,
материалдық құрамдағы қылмысқа бірге қатысып істеген ... ... ... ... мен ... ... арасын
байланыстыратын себепті байланысты табу, бірлесіп істелген қылмыстан келген
зардапты анықтауда қылмысты саралау және қылмысқа бірге ... ... ... ... ... дұрыс саралау үшін өте маңызды роль
атқарады.
Қылмыстық әрекеттегі себепті ... ... ... ... ... табылады:
1.Қоғамға қауіпті іс-әрекеттен туған зардап үшін адам оның ... ... сол ... ... байланыс болғанда ғана оған
жауаптылық жүктеледі.
2.Белгілі бір нақты қылмыс ... үшін ... ... ... үшін ең ... осы ... ... жағын
құрайтын іс-әрекет мезгілі жөнінен қоғамға зиянды зардаптың алдын ... ... ... ретінде заңда көрсетілген қылмысты
зардаптың нақты орын алуы.
4.Істелген іс-әрекетті орын алған ... ... ... ... ... ... қылмыстың осы зардабы тек қана осы іс-әрекеттің тікелей нәтижесі
болуы қажет.
Қайсыбір қылмыстар белгілі бір уақытта, белгілі бір ... ... бір ... ... ... ... Мұндай жағдайларда
қылмыстың ... ... осы ... ... ... ... қоғамға қауіптілігіне елеулі әсер етуі мүмкін. Сол себепті ... оның ... ... бір ... қылмыс құрамының негізгі белгісі
етіп көрсетуі мүмкін.
Қылмыстың тәсілі дегеніміз кінәлі адамның іс-әрекетті ... әр ... ... мен ... ... ... Қылмыстың
істелу тәсілдері арқылы меншікке қарсы қылмыстар ... ... ... Қылмыстың істелу жағдай кейбір реттерде қылмыс
құрамының объективтік ... ... ... ... ... Бұл
көбінесе әскери қылмыстарда кездеседі. Мысалы, 367-бап,3-тармақ., 368-бап,
3-тармақ. ... ... орны ... ... ... кеңестікті,
екіншіден; жер бетінің қай бөлігінде қылмыс істелгенін саралуға ... ... ... ... ... қоймада, бас бостандығынан айыру
мекемелерінде т.б.
Қылмыс істеу мерзімі қылмыс құрамының ... ... ... өте ... кездеседі. Қылмыстық құқықта мерзім деген ұғымға тәулік,
жыл уақыты, ... ... бір ... ... ... ... уақыты.
Кейбір баптарда қылмыс істеу мерзімі құрамы объективтік жақтың белгісі
ретінде ... ... ... ... ... жауаптылық
пен жазаны жеңілдететін мән-жайлар айтылған.Осылардың ішінде қылмыстың
жасалу жағдайын белгілейтін бірнеше ... бар. ... ... алғаш рет кішігірім ауырлықтағы қылмыс жасау; жеке ... ... өзге де ауыр ... тоғысуының салдарынан не жаны
ашығандық себепті қылмыс жасау; күштеп ... ... ... да ... ... ... өзге де тәуелділігі себепті
қылмыс жасау; қажетті қорғанудың дұрыстығының шартын бұзу, аса қажеттілік;
қылмыс жасаған адамды ... ... ... бұйрықты немесе өкімді орындау
жағдайларында қылмыс ... ... ... үшін ... ... ... заңға қайшы немесе адамгершілікке жатпайтын қылығы.
Қылмыстық кодекстің 54-бабында жауаптылық пен ... ... ... ... ... ... ... объективтік жағына мыналар
жатады: аса қатыгездікпен, садизммен, қорлаумен, сондай-ақ жәбірленушіні
қорлап қылмыс ... ... ... ... ... оны ... арнайы дайындалған техникалық құралдар, тез тұтанатын ... ... улы және ... заттар, дәрілік және өзге ... ... ... пайдаланып, сондай-ақ күш
көрсетіп, психикалық мәжбүрлеу, не ... ... ... қылмыс жасау.
Жоғарыда айтылғандарға сәйкес қылмыстың объективтік жағының факультативті
белгілерінің қылмысты ... ... үш ... ... бар ... ... ... белгілер қылмыс құрамының міндетті ... ... ... Екіншіден; факультативті белгілер қылмыс құрамының
ауырлататын түрін белгілеуі мүмкін. Үшіншіден; қылмысты ... ... да ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылады.
2.3 Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың субъектісінің түсінігі
Қылмыстың субъектісі болып қоғамға қауіпті іс-әрекет жасаған және заңға
сәйкес сол үшін ... ... ... ... адам танылады.
Қылмыстық кодекстің ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қылмыстық ... күші ... ... Қазақстан Республикасының аумағындағы азаматтығы ... ... ... қолданылады. Бұдан туатын қортынды,
қоғамға ... ... үшін ... жауаптылыққа тек қана тірі адам-
азамат тартылады.
Заттар, жануарлар дүниесі, ... ... ... зиян үшін ... ... тартылмайды, яғни бұл аталғандар қылмыс субъектісі
болып танылмайды. Егер адам жануарларды немесе табиғи күштерді ... ... ... абайсыздықпен басқаға зиян келтірсе, онда қылмыстық
жауаптылыққа сол ... өзі ... ... заңды тұлғалар-мекеме,
ұйым, кәсіпорын және басқа да ... ... ... ... ... ... ... мекеме, ұйымда еңбек қорғау ережелерінің
елеулі бұзылуы үшін қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... еңбек қорғау ережелерін кінәлі түрде бұзған адам, егер соның салдарынан
адамдар ... ... ... ... ... Жеке тұлғаны
қылмыстың субъектісі деп тану үшін, ең алдымен ол адамның қоғамға ... ... ... ... ... ... Жеке ... қылмысты
тікелей өзі немесе басқа біреулерді: кәмелетке толмағандарды, есі дұрыс
емес адамдарды ... ... да ... ... жағдайда қылмысты
саралау кезінде басқа тұлғаларды қылмыс жасау үшін ... ... ... ... ... ... жеке ... ол
адамдарды қылмыс жасауға түрліше ... ... ... ... Егер ... ... жоғарыда келтірілген тәсілдер
пайдаланылғандығы анықталса, онда ... ... ... ... ... ... анықтау керек. Мысалы; алдау, сеніміне кіру, қорқыту, күш
қолдану т.б. Бұл тәсілдердің түрлерін анықтау ... ... жаза ... ... ... ... да, жеңілдететін
де мән-жайлардың болуы мүмкін [12,74 б].
Сондай-ақ, ... ... ... ... ... қатысушылар
(ұйымдастырушы, айдап салушы, көмектесуші және орындаушы) және жанасушылар
(қылмысты жасырушылар, ... ... және ... ... да ... Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылыққа өзінің істеген
іс-әрекетіне есеп бере алатын және ... ... ... бар ... есі ... ... ғана тарта алады, керісінше қоғамға қауіпті ... ... есі ... емес ... ... ... жөнінде өзіне есеп
бере алмайтын адам ... ... бола ... ... сезу және оны ... алу дені сау адамға туған
кезден бастап қалыптасады, ... ... Адам ... бір ... ... ... өмірлік тәжірибесі арқылы өзін қоршаған ортадағы құбылысқа
дұрыс баға беру, сол ... ... іс ... ... не ... ұғыну, нақты жағдайларға байланысты іс-қимыл жасап құқық,
мораль нормалары ... ... ... істеу-істемеу немесе ондай
қимылдан бас тарту мәселелерін шешуге толық қабілетті болады. Психолог,
психиатр, педиатр, ... және ... ... ... ... мұнда
жас мөлшері 16 -жасқа толған уақыт деп белгіленген. Осы ... ... ... қылмыстық заңға қайшы кез келген ... ... ... тартылады.
Қылмыстық кодекстің 15-бабында көрсетілген кейбір қылмыстарды істегені
үшін мұндай ... одан ... ... ... толған уақыттан
басталады. Сонымен, қылмыстың субъектісі болып ... ... ... ... есі дұрыс жеке адам саналады. Қылмыстың субъектісі жалпы және
арнаулы болып екіге бөлінеді.
Есі дұрыстық, ... ... ... толу және жеке адам болу ... ... қылмыстарға тән, ортақ белгілер. Бұл ... ... ... береді. Жалпы субъектінің осы ... ... ... ... ... ... ... арнаулы
белгілерді қажет ететін арнаулы субъектісі болып табылады [13,92 ... ... ... мүддесіне қарсы қылмыстың барлығы дерлік арнаулы
мемлекеттік қызметшілер арқылы істеледі.
Жоғарыда аталып кеткендей, қоғамға қауіпті іс-әрекет ... үшін ... адам заң ... жауап беруге және жазалануға тиіс әрі жасы толған
адамдар ғана қылмыстың субъектісі болып ... Есі ... емес ... ... ... ... сол себепті олар қылмыстық
жауаптылыққа тартылмайды. Мұндай адамдарға ... ... ... жаза ... ... медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары
қолданылуы мүмкін. (ҚК 89-96-баптар) ... ... ... ... ... берілген есі дұрыс еместіктің түсінігіне назар аудару
керек.Онда:
-осы кодексте көзделген қоғамдық қауіпті әрекетті жасаған ... ... емес ... ... яғни созылмалы психикалық ауруы, психикасының
уақытша бұзылуы, кемақылдылығы немесе психикасының өзге де дертке ... ... ... (әрекетсіздігінің ) іс жүзіндегі сипаты мен
қоғамдық қауіптілігін ұғына алмаған немесе оған ие бола ... ... ... ... тиіс ... ... еместіктің ұғымын ашып көрсеткенде қылмыстық құқық ғылымы екі
белгіні: медициналық (биологиялық) және ... ... ) ... ... ... сот ... ... іс-әрекетті істеген адамның
өзінің іс-әрекетіне есеп бере алатынын және оны істегенде өзін басқара
алатынын ... ... ) ... ... ... қауіпті әрекетті
істеген адамның аурулық жағдайына байланысты болған ... ... ... кез ... ... ... оны есі дұрыс емес
деп тануға негіз болмайды, сол аурулардың ... ... ... ... ... ... ... бөгет жасайтын аурулар ғана оны есі дұрыс
емес деп ... ... ... ... медициналық белгі міндетті түрде
заңдылық белгімен қабаттасуы керек. Тек осы екі ... ... ... ғана адам есі ... емес деп танылуы мүмкін. ... ... ... төрт ... ауру ... ... ... Бұл ауруға жазылмайтын немесе жазылуы
қиын, аурулық жағдайы өрістей беретін аурулар жатады. ... ... ... ... ми ... салдарынан үдемелі сал
ауруына шалдығу, ... ... ... ... уақытша бұзылуы. Бұған ... ... ... ... белая горячка. Бұл аурулар тез пайда
болады, емделген жағдайда артынан жазылып кетуі де мүмкін;
3.Кемақылдылық. Бұл-адамның ақыл-ой ... ... ... Мұндай аурулар тұрақты туа біткен ауру нерв ауруының ( ... ... ... ... пайда болады. Кемақылдылықтың үш түрі
бар.Дебильдік (жеңіл түрі), имбецильдік (орташа түрі), идиотия (ауыр түрі);
4.Психиканың өзге де ... ... Бұл ... күйге жататындар
психикалық аурулардың қатарына жатпайтын, бірақ адам психикасына әсе ... ... ... ... Бұған әр түрлі жұқпалы аурудың әсерінен адамның
сандырақ күйге түсуі, ауыр ... ... ... ми ісігі немесе
нашақорлық аштығынан болған ... ... ... белгі адамның өзінің істеген әрекетіне есеп
бере алмауынан (интеллектуалдық кезеңнен) ... ... ... басқара
алмауынан (еріктілік кезеңінен ) тұрады. Интеллектуалдық кезеңнің ... ... ... ... шын мәніндегі жағдайын түсінбейтінін,
оның қоғамға қауіпті мәнін яғни, ... ... үшін өз ... ... көрсетеді. Ақыл-ойдың бұзылуы еріктің бұзылуына
себепкер болып, адамның өзінің әрекетінің ... ... ... байланысты өзін басқара алмайтын кезеңдер де болады. Мысалы,
наркотикалық аштық жағдайындағы адам.
Адамды есі дұрыс емес деп тану үшін сот ... ... ... Есі ... емес деп ... ... ... кем дегенде біреуін және заңдылық белгінің нышандарының
интеллектуалдық ... ... ... ... ... жағдайдың
кейбіреулері үшін тек қана еріктілік белгісін анықтау қажет. Осы екі белгі
қабат болған жағдайда ғана есі дұрыс еместіктің ... ... ... ... мас күйінде жасаған адамдардың әрекеттерін
саралауға тура келеді. Қылмыстық кодекстің ... ... мас ... ... адам ... ... ... Мастықтың екі
түрі бар: физиологиялық және патологиялық ... ... ... ... ... жатады, мұндай
жағдайда қылмыс істеген адамды есі ... емес ... ... ... ... ... ... есірткі немесе басқа
есеңгірететін ... ... ... ... ... ... соның
әсерінен өзінің іс-әрекеті туралы есеп беруден қалған, өзін-өзі басқару
қабілетін жоғалтқандар ... Жаза ... мас ... ... ... және оның қылмыс істеуге ықпалы есепке алынады.
Субъектіні жасқа толу белгісіне қарай ... ең ... ... ... ... және оны болашақ заңгерлердің міндетті түрде
білуі керек. ... ... ... ... ең негізгі шарттарының бірі
оның белгілі жасқа толуы болып ... ... ... ... және ... ... ... деп тану мәселесі Қылмыстық кодекстің
15-бабында арнайы көрсетілген. Қылмыстық заң ... ... ... ал ... заңда арнаулы көрсетілген қылмыстардың түрі үшін 14
жастан тартылатынын ... ... ... ... ... ... ерекше белгілеріне қарай, қайсыбір қылмыстардың субъектісі
болып, жасы кәмелетке толған ... ғана ... ... дұрыс
саралауда қылмыс істеген адамның жасы, туған жылы, ... ... ... ... ... бір ... (14,16,18,25) толуы дәл күнімен
емес, одан кейінгі тәуліктен бастап есептелінеді. Кәмелетке толмағандардың
жасы сот-медициналық ... ... ... ... ... күні ... сол аталған жылдың соңғы айының соңғы күні танылады.
Кәмелетке толмағандар жөніндегі істерді қарағанда ... ... ... оның ... және өмір сүру ... қылмыстық ниетін, істеген
қылмысының себебі мен жағдайын толық есепке ала отырып, оларға тәрбиелік
сипаттағы шараларды ... ... жаза ... ... ... ... ... арнайлы субъектінің белгілерін нақты білмейінше заң
нормаларына сәйкес дұрыс ... және жаза ... деп ... ... ... субъектілер жөнінде төмендегідей ұғымдарды білу керек.
Жаңа қылмыстық кодекс ... ... ... ... ... ... және ... арнаулы субъектілері деген ұғымдарға әртүрлі түсінік
беріліп келген ... жаңа ... ... ... жасаушының қызметі
арнаулы субектінің белгісі ретінде қарастырылатын болды. Сондай-ақ, жаңа
қылмыстық кодексте “лауазым ... және ... ... ... жеке-жеке түсініктер берілді. Қылмыстық ... ... ... ... түрі ... екі ... ... мемлекеттік қызмет мүдделеріне қарсы қылмыстар 13-тарау және ... ... Бұл ... ... ... бойынша
қылмыстық әрекеттерді саралауда қылмыс субъектілерінің арнаулы белгілері
негізгі белгілер болып табылады, егер ол ... ... онда ... жай ... ... әрекет болып сараланады.
Н.Ф.Кузнецованың арнаулы субъектілерге белгілері бойынша жүргізілген
талдауларға сәйкес оларды үш топқа бөліп ... ... ... ролі мен құқықтық жағдайын қарастыратын белгілер
(азаматтығы, жеке тұлғаның лауазымы, ... ... ... түрі,
әскери қызметке қатыстылығы, сот ісіне қатысы, қамауда болған немесе
жазасын өтеу ... ... ... ... ... ( жасы, жынысы, денсаулық жағдайы)
-субъектінің жәбірленушімен, оның ... ... ... ... және ... да ) [14,132 ... ... құрамдар үшін қылмыстың субъектісі ... ... ... белгіленген жасқа толу жеткіліксіз, ондай құрамдарға
субъект болу үшін осы ... ... ... ... да ... ... ... Мысалы, сайлау құжаттарын, референдум құжаттарын
бұрмалау және дауысты қате ... ... ... ... ... қана осы бапта арнайы көрсетілген - арнаулы адамдар ғана бола ... ... ... ... ... болып тек сол құпия
сеніп тапсырылған адам танылады. Еңбек ... ... ... ... ... ... адам танылады. Аталған қылмыстың құрамының
ерекшелігі сол, мұндай қылмыстарды ... ... ... белгілері жоқ
кез келген адам істей алмайды. Жоғарыда айтылған сайлау ... ... ... немесе дәрігерлік атақтар, арнаулы белгілерді
көрсетеді. Сонымен, қылмыстың арнаулы ... ... ... ... (есі ... ... бір жасқа толу) бірге ... ... ... ... нормаларда көрсетілген қосымша -
арнаулы белгілері бар адамдарды айтамыз.
Колданылып жүрген қылмыстық заңда қылмыстың арнаулы ... ... ұғым ... ... арнаулы субъектісін сипаттайтын белгілер
Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті қылмыстық-құқылық нормаларының
диспозицияларында көрсетілген. Кейбір ... заң ... ... бар ... ... жеке тарауларға біріктірілген,
сондай-ақ Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің нақты нормаларында арнаулы
субъектінің белгілерін ... ... ... ... ... ... ... екі түрлі тараудың аты көрсетілген: 13-
тарау - мемлекеттік қызмет мүдделеріне қарсы қылмыстар және 16-тарау ... ... ... ... ... ... сол, мұндай
қылмыстарды тек қана мемлекеттік органның ... иесі ... ... тағайындалған адамдар ғана қызмет бабын пайдалану арқылы істей алады
[10,141 б]. Санатқа ... ... ... ... ... жағының белгілерін орындауы мүмкін емес. Әскери ... ... тек қана ... қызметшілер, әскери қызмет атқаруға
міндеттілер ғана саналады. Кейде арнаулы ... ... ... ... бөлімінің нақты нормаларында көрсетілмегенімен, ондай
белгіні заңды ... ... ... ... ... ... ... Кылмыстық кодекстің 118-бабы ... ... үшін ... ... ... Ол ... ... немесе
арнайы ереже бойынша көмек көрсетуге міндетті адамның» деп көрсетілген.
Тиісті заң және ... ... ... ... және ... ... ... фельдшер, медбикелер, адамдарға кез келген
кезде жәрдем ... ... ... ... ... біз бұл ... арнаулы субъектісіне тән белгіні анықтаймыз. Кейбір нормалар
бойынша қылмыстың арнаулы субъектісін ... үшін заң ... ... ... жүйе ... тән ... береді. Мысалы, Қылмыстық
кодекстің Ерекше бөлімінің 15-тарауы бойынша сот ... және ... ... қарсы қылмыстардың бірнеше нормалары әділсоттылыққа қоса
осы органның лауазымды адамдарының анықтаушы, ... ... ... ... ... туралы көрсетіп, олардың қылмыстық ... ... ... ... ... ... Қылмыстық құқығы
бойынша қылмыстың субъектісі болып Қазақстан Республикасының азаматтары,
сондай-ақ ... және ... жоқ ... (6, ... ... ... қылмыстарды қылмысқа бірге қатысып істегенде оның
орындау-шысы тек қана ... ... ал ... ... жай ... Арнаулы субъект мынадай белгілері бойынша топтастырылады.
Мемлекеттік құқылық жағдайы бойынша: Қазақстан Республикасының азаматы,
шетелдіктер және ... жоқ адам ... ... ... бойынша: Кінәлінің жынысына қарай еркек (120, 121-
бап), әйел (121-бап);жас мөлшері(131,132-баптар).
3.Отбасылық туыстық қатынастары бойынша:Ата-аналар (136-бап), жұбайлар
(140-бап), қамқоршы ... ... ... — ВИЧ, ... ... ауыратын адамдар (116,115-баптар).
Әскери міндетке қатысы жөніндегі ... ... ... қызметке
шақырушылық (326-бап), әскери қызметкерлер және ... ... ... ... ... ... ... (307, 308, 309, 310, 311, 312, 313, 314,
315,316-баптар).
Арнаулы мемлекеттік жүйелерде лауазымдық жағдайына ... ...... судьялар (339,365-бап).
7.Кәсіби міндетіне қарай: дәрігер (144-бап), медицина қызметкерлері
(114-бап).
Атқарған ... ... ... ... қарай қызмет не жұмыс бабын
өзіне сеніп тапсырылған ... ... ... ... ... кеме және әуе ... ... (295-бап), сайлау комиссиясының
мүшесі (147- бап), ... ... ... ... ... ... мәніне қарай: куә, куәгер, сарапшы
(352-бап).
10.Адамның жәбірленуші ... ... ... байланысты:
жәбірленушіге қамқорлық жасауға міндетті адам ... ... ... ... ... ... ... болуы (102-бап, 2-бөлігі).
11.Адамның бұрынғы істеген қоғамға жат әрекетін немесе әрекетсіздігін
сипаттайтын белгілері ... ... адам ... ... адам ... ... ... «н» тармағы),бұрын сотталған адам ... ... ... ... ... ... ... субъективтік жағы
Қылмыстың субъективтік жағы бұл ... ... ... іс-
әрекетінің қылмыс істеуге тікелей байланысты жағының көрінісі ... және ... ішкі ... мазмұнын білдіреді. Сондықтан да
қылмыстың субъективтік жағына барынша тығыз талдау ... ... ... ... ... ... заңдылық белгілері: кінә, ниет,
мақсат құрайды. Осы белгілердің жиынтығы қылмыс істеген, яғни ... ... ... ... жан-дүниесінде орын алған ішкі өзгерістерді,
оның санасы мен еркінің өзара ... ... ... ... бұл ... сонымен қатар адамның эмоциясын да
жатқызады. ... ... ... туралы сөз ету үшін, алдымен
ол адамның қылмыс жасауға ... ішкі ... ... ... ... деп жазады Б.С.Утевский [16,124 б]. Ғалымдардың басқа ... ... ... адамның эмоциясы оның кінәсінің мазмұнына кіреді
және ол қылмыстық ... ... ... [17,96 ... ... жағының белгілері негізгі және факультативті
болып екіге бөлінеді. Негізгі ... кінә және оның ... ... абайсыздық); факультативті белгілер ( ниет пен мақсат) Ниет
пен мақсат бір қылмыстар үшін ... ... ал ... бір ... ... ... болуы мүмкін, мысалы, 216-бап ... ... ... ... , ... ... адам өлтіру ( бұзақылықпен,
қылмысты жасыру мақсатында)
Істелмекші болған қылмыс жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... элементтері болып табылмайды,
сондықтан ол қылмыстың субъективтік белгісіне жатпайды.
Қылмысты саралауда ... ... ... ... ... ... ... жауаптылық негізінің құрамдас бөлігі ретінде ол қылмысты
қылмыс ... ... ... ... мүмкіндік береді.
-қылмыстың субъективтік жағы объективтік жағынан өзара ұқсас құрамдарды
бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік туғызады.
-қылмыстың субъективтік жағының мазмұны істелген қылмыстың, сондай-ақ
оны ... ... ... ... дәрежесінің деңгейін анықтауға себеп
болады.
Сонымен қылмыстың субъективтік ... ... ... ... ... үшін, істелген қылмысты дұрыс саралау үшін және әділ ... үшін ... ... ... ... қылмыстық іс қозғап, қылмыстық жауаптылыққа
тарту мүмкін болмайтындықтан келесі ... ... ... оқып ... Қылмыстық құқықтың ең маңызды қағидаларының ... ... және ... жауаптылыққа тек қана қылмыс істегенге кінәлі адам
ғана ... ... ... ... айыптауға, яғни кінәсіз зиян
келтіргені үшін қылмыстық жауаптылыққа жол берілмейді және ... ... ... ... адам ғана ... ... деп танылады. Қылмыс
құрамы болмаса кінә туралы сөз де ... ... ... ... және одан ... ... оның қоғамға қауіпті мәнін сезінуі немесе сезінуге мүмкіндігі болуы
кінәнің әлеуметтік мазмұнын құрайды. ... ... және сот ... ең көп ... ... ... ... болып табылады.
Қасақаналықтың ұғымы негізінен екі түрлі элементтен-инттеллектуалдық және
еріктілік кезеңінен құралады. ... ... ... ... ... мәнін сезіну және сана-сезім арқылы өтетін оның қоғамға
зиянды зардабын болжау қасақаналықтың ... ... ... ... ... ... оның тууына саналы түрде жол беру еріктілік
кезеңі деп аталады. Қасақана қылмыс ... ... ... ... ... қылмыстық заңға қайшы екендігін сезеді. Бірақ қылмыстық заң
тыйым салған ... ... ... ... ... ... де
кездесіп қалуы мүмкін. Соған қарамастан адамның мұндай ... ... ... ... ... Өйткені, іс-әрекеттің қылмыстық заңға
қайшылығын сезінуді заң шығарушы қасақаналықтың белгісі ... ... ... ... ... ... ... қылмыс субъектісінің өзінің әрекетінен немесе әрекетсіздігінен
болатын ... ... ... ... ... ... ... мазмұнын іс-әрекеті арқылы келтірілген зардаптың нақты ... ... ... сондай-ақ осы іс-әрекетпен келтірілген зардаптың
арасындағы себепті байланыстың ... ... ... құрайды.
Қоғамға зиянды зардаптың болуын тілеу немесе оның тууына саналы түрде
жол беру ... ... ... құрайды. Қылмыстық құқық
теориясы және сот тәжірибесі қасақаналықтың басқа түрлерін бөліп көрсетеді.
Пайда болу мерзіміне қарай ... ... ала ... немесе табан
астында пайда болған қасақаналық болып бөлінеді. Алдын ала ойлаудан туатын
қасақаналықта кінәлі адам ... ... ... ... сол ойын ... өткізіп алып іске асырушылық жатады. Қылмыс істеуді алдын ала ... оны ... ... ... ... істеген қылмысы үшін
жауаптылықтан қалай құтылудың да амалын қарастырады. Табан ... ... ... жай және ... ... ... Табан астында пайда
болған жай қасақаналықта кінәлінің қылмыс істеу туралы ... ... ... дұрыс күйінде пайда болып, сол ниеттің сол арада тез не ... соң іске ... ... ... ... жәбірленушінің тарапынан кінәліге немесе оның
жақындарына заңсыз күш жұмсау ... тіл ... ... ... ... ... жан күйзелісі үстінде ашуға байланысты ... ... ... ... істелетін іс-әрекетінен келетін қоғамға ... дәл ... ... ... ... ... және
екі ұшты (нақтыланбаған) болып бөлінеді. Айқын (нақтыланған ) қасақаналықта
кінәлі нақтылы, дәл анықталған қоғамға ... ... ... болжайды.
Екі ұшты (нақтыланбаған) қасақаналықта ... адам ... ... ... ... орын ... және оның ... болатынын
дәлме-дәл елестете алмайды. Екі ұшты қасақаналықта кінәлі адам нақты орын
алған зардап үшін ғана жауапты болып ... ... орта ... ... ... ... абайсыздықпен
істеледі: осыған орай оның зияндылығы немесе ... ... ... жоқ ... ... [18,101б]. Абайсыздық туралы ұғым қылмыстық заңда 21-бапта
көрсетілген. Онда менмендікпен немесе немқұрайдылықпен жасалған ... ... ... деп танылады деп көрсетілген.
Кінәнің абайсыздық түрі болып табылатын немқұрайдылықтың менмендікпен
бір ғана ұқсастығы бар. Абайсыздықтың осы екі ... ... ... ... адам сол ... жағдайға байланысты қоғамға зиянды
зардаптың нақты болуын ... ... ... да ... ... ... ... қарай саралауда ең алдымен қылмыстың кінәнің қай
нысанымен жасалғандығын анықтау керек. ... соң ... ... әрі ... жөн. Егер ... ... жасалған болса, онда
қасақаналықтың қай түрімен ... ... ... ... маңызы зор, сондай-ақ ол жаза тағайындауда да ерекше рооль
атқарады.
Ал, егер ... ... ... онда да оның ... ... туындайды, өйткені кейбір жағдайларда түрлеріне және келтірілген
зардаптың көлеміне қарай қылмыс жасушыны қылмыстық жауаптылықтан босатуы да
мүмкін. ... да ... ... ... ... қарай дұрыс
саралау әлеуметтік әділеттіліктің орнап, бұзылған ... ... ... ... роль ... ... саралауда кей жағдайларда қылмыстық ниет пен мақсат
бір қылмыстар үшін ... ал ... бір ... үшін ... ... осы ... бір-бірімен салыстыра отырып танысуға
тура келеді. Қылмыстың субъективтік жағына оның міндетті белгісі болып
табылатын кінәмен ... ... ... және ... ... егер ... құрамында ниет пен мақсат оның белгісі ретінде ... онда ... ... ... ... міндетті, қажетті белгісі болып, ал басқа
жағдайларда құрамның факультативті белгісі болып саналады.
Қылмыстық ниет деп ... бір ... мен ... іштей
түрткі болуына байланысты адамның соларды басшылыққа ала отырып саналы
түрде қылмыс істеуге бел ... ... ... деп ... ... ... ... болашақта белгілі бір
нәтижеге жетуін айтамыз. Қылмыстық ниет пен мақсат өзара ... ... ... ... ... ... байланысты болса, ал мақсат
пайда болған ниеттің қандай әдіспен, ... ... ... ... ... ... ... өзі қалайтын, тілейтін болашақ
нәтижесін елестетуі қылмыстың мақсаты болады.Ниет пен мақсат ... ... ұғым ... олар ... ... процесінің әр түрлі жағын
сипаттайды. Ниет адам неге қылмыс жасады деген сұраққа жауап ... ... сол ... ... ... пен мақсатқа дұрыс қылмыстық құқылық баға беріп саралау үшін
оларды топтастырудың ... өте зор. ... ... ... ... ниет пен мақсат моралдық және құқылық негіздерге байланысты ... ... ... ... және оң ( ... емес) ниеттер мен
мақсаттар.
Зұлымдық ниеттер мен мақсаттарға қылмыстық жауаптылықты ... ... ... құрамы сараланған қылмыс құрамына жатқызуға, сондай-ақ
қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесін шешуге қажетті тікелей әсер етеді.
Ниет пен ... ... ... ... ... бар. ... заң шығарушы оны нақты қылмыс құрамының қажетті белгісі етіп көрсетсе,
онда ол ниет пен мақсат сол ... ... ... ... ... ... ниет пен мақсат қылмысты саралауда да шешуші маңызды
атқарады, кейде ол жауаптылықты ауырлататын қылмыс құрамын түзуі де ... ... ... пен ниет ... ... құрамында аталмайды. Егер
ол аталған жағдайда қылмысты саралау өзгеріп, қатаң жауаптылық белгіленуі
мүмкін.
Үшіншіден; ниет пен ... жаза ... ... ... ... ... мән-жайлар ретінде қарастырылады. Егер
қылмыстық ниет пен ... ... ... ... ... ретінде
көрсетілсе, онда ол жауаптылықты жеңілдететін немесе ауырлататын мән-жайлар
қатарына қосылмайды.
Көп ... ... бір ғана ... ... арқылы істеледі. Кейбір
жағдайларда қылмыс құрамында ... екі ... ... ... ... ... ... және абайсыздық қабыстырылған
ретте қылмысты іс-әрекеттің істелуі ... ал ... ... ... абайсыздықпен сипатталады. Мұндай қылмыстарда
кінәнің бір нысаны әрекет немесе ... ... ... орын ... ... бір ... ... туындайтын қылмыстың зардабы жөнінде бөлек
орын алады. Яғни, бір қылмыс құрамында кездесетін ... ... ... нысанының қабаттасуын кінәнін екі түрімен істелген қылмыс деп
айтамыз. Қылмыстық құқық ... оны ... «екі ... ... ... кінә ... деп те ... Бұл аталған терминдердің
түпкі мәні біреу — ол бір ... ... ... екі бірдей нысаны —
қасақаналық және абайсыздықтың қатар қабаттас болатындығын ... ... ... ... ... екі ... ... қылмысқа
мынадай анықтама береді: егер қасақана ... ... ... ... ... ... жазаға әкеп соқтыратын және ... ... ауыр ... ... ... ... үшін қылмыстық
жауаптылық, егер адам олардың пайда болатынын алдын ала білсе, ... ... ... ... ... ... менмендікпен сенген жағдайда
немесе егер адам бұл зардаптардың пайда болуы мүмкін екенін ... ... ... ... тиіс және ... ... ... жағдайға ғана пайда
болады. Тұтас алғанда мұндай қылмыс қасақана ... деп ... ... ... ... мұндай кылмыс қасақана қылмыс деп танылады. Осы
зандылық анықтамаға сәйкес кінәнің екі бірдей нысаны объективті ... ... ... ... ... ... байланыс және қоғамға
зиянды зардап болып табылатын материалдық қылмыс ... ғана ... ... ... екі ... жүзеге асырылатын осындай қылмыстарда
іс-әрекеттің нәтижесінен туындайтын зардап ... ... тек ... орын ... ... Сол ... де ... екі түрімен жүзеге
асырылатын іс-әрекет қылмысқа оқталу ... орын алуы ... ... ... ... одан ... ... болмайды. Зардап жоқ
жерде кінәнің екі түрлі нысаны ... сөз де ... ... ... ... ... зардап туралы ұйымдастырушы, көмектесуші немесе
айдап салушы ештеңе білмеген болса, ол жөніңде бұл хабардар болмаса, ... ... үшін ... орындаушысының өзі ғана жауапты болады.
Жалпы алғанда, кінәнің екі ... ... ... ... ... ... объективтік белгілері өзара ұқсас қылмыстарды бір-
бірінен дұрыс ажыратуға немесе істелген іс-әрекетті қасақана я ... ... ... ... ... ... жатқызуға толық
мүмкіндік береді.
Қылмыстың субъективтік жағының белгісін талдағанда адамның жіберген
қатесінің ... ... және оның ... ... ... ... ... анықтаудың маңызы ерекше. Қате дегеніміз адамның
істелетін қоғамға қауіпті іс-әрекетіне байланысты факт ... заң ... ... ... ... болып табылады. Қылмыстық құқықтағы
мұндай қате заң туралы қате және ... қате ... екі ... ... ... ... деп ... іс-әрекетінің қылмыс қатарына жататыны
немесе жатпайтыны, оның ... осы ... үшін ... түрі, мөлшері жөніндегі теріс ұғымын айтамыз.
Мұндай ретте адам өзінің істеген іс-әрекетін қылмыс деп ... ... ол ... ... жатпайды. Мысалы, адам басқа біреуге
байқамай абайсыздықпен жеңіл жарақат келтірді. Ол бұл әрекетін қылмыс ... ... ... заңда абайсыздықпен жеңіл түрде жарақат салу
туралы жауаптылық көрсетілмеген. ... ... ... кінә де, ... жоқ. ... адам ... істеген іс-әрекетін қылмыс емес деген жалған
ұғымда болады, бірақ оның іс-әрекеті заң ... ... ... ... ... адам ... ... жалпы негізде тартылады, өйткені
заңды білмедім деген сылтаумен ... ... ... ... ешкімге де
жол берілмейді. Адамның өзінің істеген ... ... бап ... ... жаза түрін және мөлшерін тағайындау ... ... ... ... және оның ... ешбір әсер етпейді.
Фактілі қате деп адамның қылмыс құрамының объектісі және объективті жағының
белгілері, яғни ... ... ... ... ... ... ... мынадай түрлерге бөлінеді:
1.Қылмыстың объектісі мен заты жөніндегі қате.
2.Әрекет немесе әрекетсіздіктің мәні жөніндегі ... ... ... ... қате.
Объект жөніндегі қате бірнеше жағдайда болуы мүмкін:
а)қылмыскер белгілі объектіге қол ... ... ... ал ... ... ... зиян ... Мысалы,адам дәріханадан
наркотикалық препаратты ұрлаудың орнына қателесіп, іш ... ... Бұл ... қатеде субъектінің жауапкершілігі қылмысты істеген
кезде оның ойы неге ... ... ... ... Осы ... ... ... әрекеті наркотикалық нәрсені ұрлауға оқталғаны
үшін сараланады [19,136 б].
б)қылмыскер бір объектіге ғана қол ... ... ал шын ... ... зиян келтіреді. Мұндай нақтыланбаған қасақаналықпен
әрекет істегенде кінәлі адам ... ... ... үшін ғана ... ... ... ... қылмыстың заты және жәбірленушінің өзі
жөніндегі қателікті ажырата білу ... ... ... ... арпа ұрлау,
бағалы қағаздьң орнына жалған ақша ұрлау. ... ... ... әсер ... Жәбірленушінің өзі туралы ... ... сол ... адам ... бір ... ... ... басқа бір адамға
қиянат келтірді. Адам өзінің іс-әрекетінің қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... әрекетсіздігін заңға қайшы
емес деп ойлайды. Мұндай реттегі қылмыс адамды қасақана ... ... ... ... жол ... ... та сол ... үшін ол
адам абайсызда зиян келтіргені үшін қылмыстық жауаптылықта ... ... ... ... ... ... және болжауға тиіс болған ретте ғана
жауапқа тартылуы ... ... ... одан ... ... ... ... орын алатын себепті ... ... ... ... ... жөніндегі қателік деп айтамыз. Мысалы,
жүргізушінің өзі айдап келе жатқан ... жаяу ... ... ... оны өліп қалды екен деп суға лақтырып жібереді. Бірақ адамнын ... ... ... суға ... ... ... ... екі бірдей
қылмыстың жиынтығы ретінде сараланады.
Жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар ... адам осы ... орын алуы ... орын ... ... ... болады. Мұңдай ретте оның жауаптылығы ... неге ... ... шешіледі.
3 ЭКОНОМИКА АЯСЫНДАҒЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫ ТОПТАРҒА БӨЛІП ЖӘНЕ ҚЫЛМЫС ТҮРЛЕРІНЕ
ҚАРАЙ САРАЛАУМЕН ТЕРГЕУ ... ... және ... да ... саласындағы қылмыстар
а) Заңсыз кәсіпкерлік. Заңды кәсіпкерлік қызметке кедергі жасау
Кәсіпкерлік қызметті тіркеуден өткізбей не ... ... алу ... ... арнаулы рұқсатсыз (лицензиясыз) немесе лицензиялау
шарттарын бұзып жүзеге асыру, ... ... ... ... ... егер осы ... ... ұйымға немесе мемлекетке
ірі зиян келтірсе, не ірі мөлшерде табыс ... ... ірі ... ... ... ... және өткізумен байланысты
болса - іс-әрекет заңсыз кәсіпкерлік деп ... ... ... ... қызметін тіркеудің тәртібі ... ... ... ... ... ... орай
азаматтар арнайы көзделген жағдайларды қоспағанда занды тұлға құрмай-ақ
мемлекеттік тіркеуге ... ... ... ... қызметпен
айналысуға кұқылы. Сондай-ақ шаруа (фермер) қожалығы; мердігерлік шарт ... ... ... ... бір жолғы жұмыс атқаратындар;
көтерме және бөлшек сауда желісінен басқа өздеріне ... ... ... ... ... сатып алынған өнімдерді оған қоса импорттық
өнеркәсіптік және ... ... сол үшін ... ... ... комиссиялық дүкендер арқылы сатумен айналысатын азаматтар; жұмыс
істеп, ... ... ... ... жылына ең төменгі жиырма жалақы
жиынтығынан аспайтын ... ... ... ... ... тұлғалар құрмай-ақ кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырады (АК-тің 19-
бабының 4-тармағы) [20].
Азаматтық ... ... ... ... ... ... тәртібі көзделген. Осы және жеке кәсіпкерлік туралы 1997 жылғы ... ... ... ... заң күші бар ... ... қызметті атқару арнаулы рұқсат лицензия болған жағдайда ... ... [21]. ... орай осы ... ... ... жүзеге асырудың мемлекет белгілеген ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Қылмыс объективтік жағынан мынадай балама әрекеттерден құралады: ... ... ... ... не ... ... алу міндетті
болған жағдайларда арнаулы рұқсатсыз (лицензиясыз) ... ... ... ... ... ... ... тіркеуден өткізбей
жүзеге асыру занда белгіленген тіркеу тәртібін бұзып, бұл ... ... ... ... ... (лицензия) алмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыруға-заңда белгіленген қайсыбір ... ... ... ... ... алу ... бұзу ... Лицензия шарттарын бұзып
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға: лицензияда көрсетілмеген ... ... оның ... ... ... бұзу, лицензияны бөтен адамға
беру; қолданылу, мерзімі өтіп кеткен ... ... және ... ... ... ... ... Заңда кейбір
қызметтің түрлерімен кәсіпкерлікпен шұғылдануға тыйым салынған. ... ... заң ... ... ... ... кәсіппен
шұғылданады.
3.Жоғарыда көрсетілген әрекеттер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі
зиян келтірсе, не ірі ... ... ... ... ірі ... тауарларды өндірумен, сақтаумен немесе өткізумен байланысты
болса.
Қылмыстық кодекстің осы бабының ескертуіне сәйкес заңсыз кәсіпкерлік
(190-бап) және ... ... ... ... ... ... 500 ... есептік көрсеткіштен асатын табыс - ірі мөлшердегі табыс, ал құны жүз
айлық есептік көрсеткіштен асатын тауарлар саны ірі ... ... ал ... 2000 ... ... ... асатын табыс - аса ірі
мөлшердегі ... деп ... Ірі ... ... ... ... берілген- ол азаматтар үшін айлық есептік көрсеткіштен 100 есе,
ал ұйым мен мемлекетке 500 ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қылмыс құрамы жөнінен материалдык құрамға жатады.
Осыған орай қылмыс занда көрсетілген ірі зиян ... ... ... ... ... ... аяқталған деп танылады. Субъективтік
жағынан қылмыс кінәлының қасақаналық ... ... ... Қасақаналык
тікелей немесе жанама болуы мүмкін. Қылмыстың субъектісі ... ... ... мүмкін. Қылмыстық кодекстің 190-бабының 2-тармағында осы
қылмыстың ауырлататын:
а) ұйымдасқан топ жасаған;
б) аса ірі ... ... ... ұштастырылған;
в) заңсыз кәсіпкерлігі немесе заңсыз ... ... үшін ... адам ... ... ... Ұйымдасқан топтың түсінігі ҚК-
тің 31-бабының 3-тармағында көрсетілген. Аса ірі мөлшердегі ... ... ... ... Заңсыз кәсіпкерлігі немесе заңсыз
банктік қызметі үшін Қылмыстық ... 190 ... ... ... ... бірақ сотталғандық атағы занда ... ... ... алынбағандар танылады (ҚК-тің 69, 77-баптары).
Ұйымдық-құқықтық нысандарына немесе меншік нысандарына қарай ... ... ... ұйымның құқықтары мен занды мүдделерін
шектеу, сондай-ақ жеке кәсіпкер мен коммерциялық ұйымның дербестігін ... оның ... өзге де ... ... егер осы ... ... ... қызмет бабын пайдаланып жасаса, сол сияқты заңды күшіне енген
сот актісін бұза ... ... ... залал келтіріп жасалса, заңды
кәсіпкерлік қызметке кедергі ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы әркімнің кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне, өз мүлкін кез келген занды кәсіпкерлік ... үшін ... ... ... берген (26-баптың 4-тармағы). Қазақстан
Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... ... мен занды түлғалардың тауарларға (жұмысқа,
қызметке) сұранымды қанағаттандыру арқылы пайда ... жеке ... ... жеке ... ... кәсіпкерлік) не мемлекеттік кәсіпорынды
шаруашылық басқару құқығына (мемлекеттік кәсіпкерлік) негізделген ... ... ... ... атынан, оның тәуекел етуімен және
мүліктік ... ... ... Мемлекет кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне кепілдік береді және оны ... мен ... ... ... ... ... ... лицензия берілетін қызмет түрлерінен басқа
кәсіпкерлік қызметті ... де ... ... алмай-ақ, жеке кәсіпкер
ретінде мемлекеттік тіркеуден өткізген соң ... ... ... ... ... да ... қызметпен заңды тұлға болып табылмай-ақ,
шаруа (фермер) қожалығын мемлекеттік ... ... соң ... асырады.
Заңды тұлғалар заңда белгіленген тәртіпке сәйкес Әділет министрлігі
органдарында мемлекеттік ... ... ... қызметпен айналысады.
Казақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 17 сәуірдегі ... заң күші бар ... ... кейбір кәсіпкерлік қызмет түрімен
айналысу үшін жеке ... ... ... ... ... ... рұқсат-лицензия алулары қажет. Лицензия- жеке немесе
заңды тұлғаларға белгілі бір ... ... ... бір ... және оны ... асырудың шарттарын белгілейтін ресми құжат болып
табылады. Қазақстан Республикасындағы шетелдік азаматтар кәсіпкерлік қыз-
метпен айналысу үшін ... ... 1994 ... 27 ... ... ... Заңына сәйкес тіркеуден өтеді [22]. Осы
қылмыстың объектісі болып ... ... ... ... қол сұғу ... ... ... қатынастар тізбегі Қазақстан
Республикасының "Жеке кәсіпкерлік туралы" 1997 жылғы 6 ... ... ... ... ... ... мына төмендегі бірнеше балама ... ... ... ... ... меншік нысандарына қарай жеке
кәсіпкердің немесе коммерциялық ұйымның құқықтары мен занды ... жеке ... мен ... ... ... ... не ... өзге де заңсыз араласу;
в) сол сияқты заңды күшіне енген сот актісін бұза отырып ... ... ... үлкен залал келтіріле отырылып жасалған осы әрекеттер.
Ұйымдық-құқықтық нысандарына немесе меншік нысандарына қарай ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін
шектеуге - заңда белгіленген кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... түрімен айналысуға субъектілердің тең
құқығын бұзу, жеке немесе коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... жалтару, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға
лицензия беруден ... бас ... ... ... ... ашық жалтару;
жеке немесе коммерциялық ұйымдардың кәсіпкерлік қызметін экономикалық,
ғылыми-техникалық немесе ... ... ... ... ... тұлғалардың, мемлекеттік басқару органдарының заңды ... ... ... ... әрекеттеріне сотқа ... ... ... одан ... т.б. ... жатады. Жеке кәсіпкер
мен коммерциялық ұйымның дербестігін шектеуге не оның қызметіне өзге ... ... - ... ... өз ... ... кедергі қою; өз өнімдеріне тұтынушылар мен өткізушілерді
сұрыптап алуды, олардың бағасын дербес белгілеуді шектеу; жеке немесе ... ... ... ... ... меншік объектілерін,
қаржысын келісім-шарт ... ... ... тежеу; сыртқы
экономикалык қызметті жүзеге асыруға негізсіз араласу әрекеттері жатады.
Заңды күшіне енген сот актісін бұза ... ... ... ... жасауға - жеке немесе коммерциялық ұйымдардың заңды кәсіпкерлік
қызметіне кедергі жасалуына байланысты ... ... ... ... ... бермеу, әр түрлі кедергілер келтіру т.б.)
кәсіпкерлердің ... ... ... анықталып, сот құжатында
көрсетілген, занды күшіне ... ... бұзу ... ... ... ... ... жасалған заңды кәсіпкерлік қызметке
кедергі жасауға азаматқа айлық есептік көрсеткіштен жүз есе ... ... ... не ұйым мен мемлекетке қылмыс жасалған сәтте ... ... ... ... ... ... бес жүз
есе асатын сомада келтірілген зиян жатады (189-баптың ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамы формальдық-
материалдық құрамға жатады. Қылмыс 189-баптың диспозициясында көрсетілген
балама әрекеттердің біреуі жасалса ... деп ... ... ... ... қасақаналық арқылы істеледі. Кінәлы
адам өзінің іс-әрекеті арқылы заңсыз кәсіпкерлік қызметке кедергі жасағанын
сезеді, біледі және соны тілейді. Қылмыстың ... - ... ... ... ... ... беретін мемлекеттік органдардың
лауазымды адамдары.
б)Заңсыз банктік қызмет. Жалған кәсіпкерлік
Ақша - несие ... ... ... саласындағы қылмыстардың ең
қауіпті түрі ... ... Бұл ... ... ... ерекше бір
көрінісі болып табылады. Қылмыстық заңда: "Банктік қызметті (банктік
операцияларды) тіркеуден ... ... ... ... алу ... ... ... рұқсатсыз (лицензиясыз) немесе лицензиялау
шарттарын ... ... ... егер осы ... азаматқа, ұйымға немесе
мемлекетке ірі зиян келтірсе, не ірі мөлшерде табыс табумен ұштасқан ... ... ... ... деп ... ... ... объектісі ақша-несие жүйесіндегі заңмен белгіленген қоғамдық
қатынастарға қол сұғу болып табылады. Объективтік жағынан ... ... ... жеке дара ... ... ... қызметті
(банктік операцияларды) тіркеуден өткізбеу; міндетті рұқсат ... ... ... ... ... ... бұзып жүзеге асыру;
көрсетілген әрекеттер ұйымға, мемлекетке ірі зиян келтіру немесе ... ... ... ... ... болып табылады.
Банктік қызметті (банктік операцияларды) лицензиясыз жүргізу, ... ... ... деп ... Міндетті лицензия алуды сақтамау ... ... ... осы ... ... ... ... бұзуға осында рұқсат етілген банктік ... ... ... ... ... ... танылады. Көрсетілген іс-
әрекеттер занда көрсетілген ірі зиян келтірумен немесе ірі ... ... ... ... Егер заңда көрсетілген қылмыстық зардап орын алмаса,
онда кінәлы адам әкімшілік жауапқа тартылуы мүмкін. Ірі зиян ... ... ... ... ... кодекстің 190, ... ... ... болып заңсыз банктік қызметпен ... ... ... ... ... ... жоқ ... жағынан қылмыс кінәлының қасақана нысаны арқылы жүзеге
асырылады. Бұл жерде қасақаналықтың ... ... ... түрі де ... Ұйымдасқан топ жасаған; аса ірі мөлшерде табыс табумен ұштасқан;
заңсыз банктік қызмет немесе заңсыз кәсіпкерлік үшін ... ... ... ... ... ... қызмет жүргізу құрамының ауырлататын
түріне жатады (191-бап 2-тармағы). Бұл белгілердің ... ... ... ... ... осындай белгілерге ұқсас
болып табылады.
Қылмыстық кодекстің 192-бабында ... ... яғни ... ... ... ... асыру ниетінсіз несие алу, ... ... өзге де ... пайда алу немесе тыйым салынған қызметті жасыру
мақсаты бар ... ... ... ... ірі зиян келтірген
коммерциялык ұйым құру - жалған кәсіпкерлік" деп ... [2]. ... ... кәсіпкерлік немесе басқа да коммерциялық әрекетті
реттейтін қоғамдық ... ... ... ... ... ... - ... ұйымның немесе мемлекеттің құқықтары мен мүдделеріне
зиян келтіру болып табылады. ... ... осы ... ... ... ... немесе банктік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз,
несие алу, салық төлеуден босатылу, өзге де мүліктік пайда алу ... ... ... ... ... ... белгіленген зардапты келтіре
отырып коммерциялық ұйым құру әрекеті арқылы сипатталады. Қылмыс тек әрекет
арқылы жүзеге асырылады. Жалған ... ... ұйым құру үшін ... және оған ... алу үшін ... ... ... құжаттарды
дайындайды. Құрылтайшылар жиналысын өткізеді, жарғы қабылдап, қажет болған
ретте құрылтайшы шартын бекітеді. Осыдан ... ... ... ... ... ... ... оған лицензия беріліп, банк
операцияларын жүзеге асыру үшін алымдағы және ... шоты ... ... ... ... ... ... доғарылады да жалған
кәсіпкер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке зиян ... ... ... ... ... ... ... немесе ұйымдардан
ақша қаражаттарын жинайды, сөйтіп тыйым салынған ... ... ... ... ... ... қауіпті зардап -
азаматқа, ұйымға қауіпті зардап немесе мемлекетке ірі зиян ... ... ... ... ... деп танылады. Қылмыстық құрамы зандылық
мәні ... ... ... жатады.
Субъективтік жағынан қылмыс қасақаналықпен (тікелей немесе жанама)
жүзеге асырылады. Қылмыстың субъективтік ... ... ... ... ... ... ... несие алу, салық төлеуден босатылу немесе
өзге де мүліктік пайда табу мақсаты болады. Қылмыстың ... - ... есі ... 16-ға ... ... ... жолмен алынған ақша қаражатын немесе өзге мүлікті
заңдастыру.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... немесе өзге де мүлікпен қаржылық операциялар немесе басқа
да ... ... ... ... ... немесе өзге де мүлікті
кәсіпкерлік немесе өзге де экономикалық қызметті жүзеге ... ... ... ... ... ... ... әрекеттер заңсыз
жолмен алынған ақша қаражатын немесе өзге мүлікті заңдастыру деп аталады.
Қылмыстың ... ... ... ... аясындағы ақша қаражат
айналымын реттеудің қоғамдық ... ... ... Осы ... ... ... - оның заты ... табылады. Қылмыстың затына
ақша қаражаты ... ... ... ... өзге ... ... Ақша
қаражаты теңгелік немесе валюталық көріністе болады. Мүлік қозғалатын
немесе қозғалмайтын (ғимараттар, құрылыстар, ... ... ... ... ... жер ... ... мүмкін. Қылмыстық кодекстің 193-
бабындағы көрсетілген әрекеттер нысаны бойынша заңды мәнге ие болған сияқты
болып көрінеді, ... ... ... алып ... бұл ... ... әрекетке жатады, өйткені қыл-мыстың заты - ақша және мүлік
заңсыз ... - ... ... бабында пайдакүнемдікпен қиянат жасау,
наркотикалық нәрселерді немесе қару-жарақты ... ... ... ... ... қызмет, жалған кәсіпкерлік, салықты төлеуден жалтару арқылы
алынған.
Қылмыстың объективтік жағы- заңда белгіленген мынадай нысандар арқылы:
1) ақша ... ... өзге ... ... ... жасау; 2)
басқада мәмілелер жасау; 3) қаражатты немесе өзге де ... ... өзге де ... ... жүзеге асыру үшін пайдалану. Ақша
қаражатымен немесе өзге ... ... ... ... деп ... ... ақша қаражаттарын пайдаланып банктік есеп ашу ... оны ... ... ретінде пайдалануды, осы қаражатқа акция,
вексель, облигация, ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде пайдалануды айтамыз.
Заңсыз жолмен ... ақша ... ... өзге де ... арқылы азаматтық құқық және міндеттерді ... ... ... ... (сатып алу, сату, айырбастау, сыйға беру, т.б.)
істеуді басқа да ... ... деп ... ... ... ... ... немесе мүлікті кәсіпкерлік немесе өзге де экономикалық қызметті
одан әрі дамытуға жұмылдыру, жарғылық қорға ... ... ... де экономикалык кызметті заңсыз жүзеге асыру үшін пайдалану ... ... ... ... ... жатады. Қылмыс объективтік
жақтың осы белгілерінің біреуі жасалған уақыттан бастап аяқталған ... ... ... жағынан тікелей қасақаналықпен істеледі.
Кінәлы адам көрінеу заңсыз жолмен аталған ақша ... ... өзге ... ... ... және соны ... Қылмыстық ниет субъективтік
жақтың қажетті белгісі болып табылмағанымен, ол сөз жок ... ... ... ... ... Қылмыстың субъектісі - 16-ға толған
есі дұрыс кез келген ... ... ... ... 2-тармағында
мынадай ауырлататын белгілер көрсетілген: адамдар тобының алдын ала сөз
байласуы бойынша; әлденеше рет; адам ... ... ... пайдаланып жасаған
әрекеттер.
Егер заңсыз жолмен алынған ақша қаражатын немесе өзге де мүлікті
заңдастыруды бірлесіп ... ... күні ... - ... ... дейін
уағдаласқан адамдар қатысса, ол адамдар тобы алдын ала сөз байласып жасаған
кылмыс деп танылады. ... ... ... ... ... екі немесе одан да көп жасау, егер адам бұрын жасалған қылмысы
үшін заңмен белгіленген тәртіппен қылмыстық жауаптылықтан ... ... ... ... ... ... ... мерзімі өтпесе онда
қылмыс әлденеше рет істелген деп ... Осы бап ... ... ... ... әркетке мемлекеттік органның, коммерциялық немесе өзге
де ұйымның заң ... ... ... деп ... қылмыстары
жатады. Қылмыстық кодекстің 193-бабының 3-тармағында осы ... ... ... ... Олар ... топ, қылмыстық
қоғамдастық (қылмысты ұйым) жасаған немесе ірі мөлшерде жасалған әрекеттер.
Ұйымдасқан топ пен ... ... ... ... ... 3, ... берілген. Осы бап бойынша он мың айлық есептік
көрсеткіштен ... ... ... ... ... ақша қаражатын немесе
басқа мүлікті ... ірі ... деп ... Осы ... 2-
тармағында көрсетілген ескертуге сәйкес заңсыз ... ... ... немесе мүлікті заңдастыру дайындалып жатқаны не жасалғаны ... ... ... ... егер оның іс-әрекетіне осы баптың екінші ... ... ... ... ... өзге де ... құрамы болмаса,
қылмыстық жауаптылықтан босатылады.
в)Монополистік іс-әрекеттер және бәсекені шектеу
Қылмыстық кодекстің 196-бабында "Монополиялық жоғары ... ... ... мен ... ... ... рынокты бөліп алу, рынокқа кіруді
шектеу, одан экономикалық қызметтің басқа да ... ... баға ... немесе ұстап тұру арқылы бәсекені шектеу, егер бұл
әрекеттер азаматқа, ... ... ... ірі зиян ... -
монополистік іс-әрекеттер және ... ... ... ... ... ... [2].
Нарықтық экономиканың басты белгілерінің бірі нарықтық заңдардың өзін-
өзі, яғни сұраныстың ұсынысты ретке келтіруі болып табылады. Осы ... ... ... қызмет етуінің және ... ... бірі ... ... негізделген заңдардың жүзеге асырылуы болып
табылады. Бірақта нарықтың өзін-өзі ретке келтіру ... сан ... ... шектейтін нысандарды туындатады. Мұндай ретте мемлекет кұқық
нормаларын ... ... және ... ... экономикалық қызмет
субъектілерінің қызметіне ... ... ... ... ... субъектілердің нарықтағы заңсыз үстемдікке жол бермеу,
әр түрлі қиянаттарын тойтару мақсатымен мемлекет ... ... ... ... ықпал етеді. Мемлекеттің ... және ... ... ... ... ... 1998 жылғы 9 шілдеде ... ... ... заңы болып табылады [24].Осы тұрғыдағы қоғамға қауіпті іс-әрекет
қылмыс ретінде қарастырылып, оның ... ... ... ... ... - адал бәсекеге негізделіп, ... ... ие ... ... ... ... реттейтін
қоғамдық қатынастар. Қылмыс объективтік жағынан мынадай әрекеттерді істеу
арқылы көрініс ... ... ... немесе төмен бағаны белгілеу мен ұстап тұру;
2)бәсекені шектеу монополиялық іс-әрекеттер және ... ... ... ... ... ... шектеуге, тежеуге
немесе жоюға жол бермеуі қажет. Осыған ... ... ... ... ... ... мен ұстап тұру заңға қайшы әрекет болып
табылады. ... ... баға ... деп ... нарығында үстемдік
жағдайға ие ... ... ... ... ... тауарына
көтеріңкі, жоғары баға қойып оған жұмсалған шығынын ... ... ... ... ... ... төмен бағаны белгілеуге нарықта үстемдік жағдайға ие
болған шаруашылық субъектілерінің өзара келісіп бәсекені шектеу ... ... ... үшін ... ... ... ... баға
белгілеп сатып алу, сөйтіп тауар өндірушіге зиян ... ... ... ... пайда табу сияқты әрекеттер жатады. ... - ... ... алу, ... ... ... одан ... басқа субъектілерін ығыстыру, бірыңғай баға белгілеу немесе ұстап
тұру әрекеттері ... ... ... ... алу дегеніміз тауар өндірушілердің өзара келісіп сауда
алаңын өзара бөліске салып, басқа тауар өндірушілерді сол ... ... ... ... ... ... қаржысы көп кәсіпкер сауда орнындағы
барлық қоймаларды, тауар сататын, ... ... ... ... ... ... басқа субъектілердің рынокқа кіруіне қолдан ... ... ... ... ... ... ығыстыру мақсатымен
тауарларға бірыңғай жоғары немесе төмен баға белгілеп ... бір ... ... ... ... олар ... ... үстемдігін орнату арқылы
басқа кәсіпкерлерді сол ... ... ... Осы көрсетілген
әрекеттер азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян келтірсе ... ... деп ... Осы қылмыс құрамы материалдық құрамға
жататындықтан қоғамға ... ... пен оның ... ... ... ... қажет.Субъективтік жағынан қылмыс тікелей
қасақаналықпен істеледі. Қылмыстың субъектісі - ... ... ұйым ... ... ... ... ... қылмыстың ауырлататын белгілері көрсетілген: бірнеше рет; адамдар
тобының алдын ала сөз байласуы ... ... топ ... ... ... пайдалануымен жасалған әрекеттер.
Қылмыстық кодекстің 196-бабының 3-тармағында көрсетілген қылмысты
ерекше тәсілмен істеу арқылы монополиялық баға ... ... ... қол жеткені үшін жауаптылық белгіленген. Бұл күш қолданып немесе
күш қолданамын деп ... сол ... ... ... жойып не бүлдіріп,
не оның мүлкін жоямын немесе ... деп ... ... ... ... жоқ) әрекеттер болып табылады.
Бұл жерде қорқыту қылмыстың тәсілі ... ... ... ... ... субъект монополиялық баға белгілеп ... ... ... немесе мақсатына жетеді. Егер кінәлының іс-әрекеті
жоғарыда көрсетілген әрекеттерді істеу арқылы ... ... ... ... талап етумен ұштасса, онда оның әрекеті Қылмыстық кодекстің
181-бабымен сараланады.
г)Тауарлық белгіні заңсыз пайдалану. ... ... ... ... ... заңсыз пайдалану деген ұғым ... ... ... ... 1 және ... ... екі
бірдей жеке қылмыс құрамын қамтиды. Объектісі, субъектісі және субъективтік
жақтары өзара ұқсас бұл ... ... ... ... жағы ... заты ... ғана ажыратылады. Тауар белгісін заңсыз пайдалану -
бұл арам ... ... бір ... Арам ... ... жүргізуші субъектілердің қолданылып ... ... ... ... ... ... ... арқылы кәсіпкерлік
қызметте артықшылықтар алуға, басқа кәсіпкерлердің іскерлік беделіне,
мүлкіне зиян ... ... ... кодекстің 199-бабының 1-тармағында "Бөтеннің тауарлық
белгісін, қызмет көрсету ... ... ... ... ... атауын немесе олармен біртектес тауарларға немесе қызмет
көрсетулерге арналған ... ... ... ... егер бұл ... рет ... ... ірі зиян келтірсе», ал осы баптың 2-тармағында
"Қазақстан Республикасында тіркелген тауарлық ... ... ... ... атауына қатысты ескерту таңбаларын заңсыз пайдалану, егер
бұл әрекет бірнеше рет ... ... ірі зиян ... - ... ... ... құрамы орын алады" деп белгіленген [2]. ... адал ... және ... ... ... ... ... қатынастар болып табылады.
Егер тауар тұтынушылардың заңды кұқығы мен мүддесіне зиян келтірілсе,
онда ... ... ... қол ... ... заты ... ... қызмет көрсету белгісі, фирмалық атау, тауардың шығатын
орнының ... ... ... ... ... немесе қызмет
көрсетулерге арналған ұқсас ... Бұл ... ... 1993 ... 18 қаңтардағы "Тауар белгілері, қызмет көрсету
белгілері және тауардың шығатын орнының атауы туралы" ... ... ... ... - ... ... біртектес тауардың өзіндік сөзбен,
өрнекпен немесе басқадай шартты белгілері болып табылады. Тауар белгісін
пайдалану ... ... ... ... және ... ... тек қана патенттік ведомстводан тіркеуден откен соң ... ... ... - ... ... ... мен ... туралы белгілері. Қызмет көрсету белгісі заңға сәйкес тауар
белгісіне теңестіріледі. Қызмет көрсету белгісі ... ... ... ... ... және оның ... ... заңға негізделген куәлік
беріледі.
Фирманың атауы да өзіндік белгілермен өрнектеледі және ол да ... ... ... өтеді.Тауардың шығатын орны - тауар шығатын
мемлекеттің, тұрғын елді пункттің, ... ... ... ол ... белгіленген тәртіппен тіркеуден өтеді және ол жөнінде иеленушіге
мерзімсіз ... ... ... ... көрсететін белгіні пайдалану
құқығы беріледі.
Объективтік жағынан қылмыс әрекет арқылы - бөтеннің тауарлық белгісін
оның иесінің келісімінсіз пайдалану, ... ... ... ... ... ... ... белгісімен айналымға шығару, шындыққа сай келмейтін
фирмалык атауды, ... ... ... ... ... ... біртектес
тауарларға немесе қызмет көрсетулерге ... ... ... ... арқылы істеледі. Қылмыс көрсетілген әрекеттерді әлденеше рет (екі
немесе одан да көп) көп істеген жағдайда (формальдық ... ... ... ... - ірі зиян ... уақыттан бастап (материалдық
құрам) аяқталған деп танылады. Ірі зиян тауарлық белгінің заңды иесіне,
сондай-ақ ... ... ... ... ... іс-әрекет пен
келтірілген зиянның арасындағы себепті байланысты анықтау қажет. ... ... - ... ... ... ... істеледі.
Субъект - арнаулы кәсіпкерлік немесе басқадай экономикалық қызметпен
заңды ... ... ... ... ... ... ... ұйым жетекшісі немесе басқа адам. Ауырлататын құрамының ... ... ... ... ... ... немесе тауардың шыққан
атауына қатысты ескерту таңбаларын заңсыз пайдалану жатады. Осы ... ... ... ... ... ... ... ұқсас.
Ескерту таңбалары дегеніміз ... ... ... көрсету
белгісінен, фирмалық атаудан, тауардың шыққан орнының атауынан басқа сол
тауардың Қазақстан Республикасында ... және ... ... ... ... болып табылады. Жарнамада жарнама берушінің
пайдакүнемдік ... ... және ірі зиян ... ... ... ... ... сондай-ақ оларды өндірушілерге,
орындаушыларға ... ... ... көрінеу жалған ақпаратты
пайдалануы - көрінеу жалған беру деп танылып, ол үшін Қылмыстық ... ... ... ... ... - ... ... субъектілерінің адал
бәсекелестігін реттейтін қоғамдық қатынастар. Объективтік жағынан ... ... пен ... ... ... ... және іс-әрекет
пен зардап арасындағы себепті байланыстың болуы арқылы сипатталады.
Жарнама дегеніміз тауардың құны немесе басқа да ... ... ... ... ... ... туралы ақпарат болып табылады.
Бұл қылмыстың объективтік жағы - жарнамада жарнама берушінің ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оларды
өндірушілерге, орындаушыларға немесе сатушыларға қатысты жалған ... ... ... ... ... сапасы туралы, жұмыс немесе
қызмет көрсету - олардың адамдар және ... ... ... ... ... ... тауар белгісі туралы жалған
ақпараттар беру. Мұндай ... ... ... тұтынушылар құқығын
қорғау ассоциациясы арқылы ... ... Егер ... ... ... ... ... берілсе, онда оның таратылуы осы
қылмыстың объективтік жағының белгісін қүрайды.
Көрінеу жалған жарнама беру үшін ... ... тек қана ірі ... ... орын ... ... жағынан қылмыс құрамы
материалдық. Субъективтік жағынан қылмыс ... ... ... ... ... ... жалған жарнама берген кінәлы адам
өзінің жарнамада тауарларға, жүмыстарға немесе қызмет көрсетуге байланысты,
сондай-ақ оларды өндірушілерге, орындаушыларға немесе ... ... ... ... ... ... және ... және
басқаларға ірі зиян келуі мүмкін екенін немесе ... зиян ... ... ала ... ... ... мақсатпен соның болуын тілейді.
Мұндай жарнама беру арқылы кәсіпкер өз тауарын, жұмыс немесе қызмет ... ... ... рыноктан ығыстыруды ниеттейді. Осыған
орай жарнама бергенде ... ... ... ... анықтау қажет. Егер
мұндай жарнама ... ... онда ... ... емес ... жауаптылык азаматтық құқық нормасы арқылы реттеледі. ... ... ... ... ... ... жетекші немесе оны
жүзеге асырушы.
д)Коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді заңсыз алу
мен жария ету.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... ... құрайтын мәліметтерді, құжаттарды ұрлау,
коммерциялық немесе банктік құпияны ... ... ... ... сатып алу немесе оларды қорқыту жолымен байланыс құралдарында
ұстап алу, компьютерлік жүйеге ... ... ... ... арнаулы
техникалық құралдарды пайдалану арқылы, сондай-ақ бұл ... ... не ... ... ... өзге де ... ... жинау»-
коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді заңсыз алу мен
жария ету деп танылады [2].
Қылмыстың ... ... ... ... ... құпияны
құрайтын мәліметтерді қорғауды ... ... ... ... ... ... ... банктер және банк қызметі
туралы» 1995 жылғы 31 тамызда ... ... ... заң күші бар ... реттеледі [26].
Қылмыстың заты - коммерциялық және банктік құпияны кұрайтын құжаттар.
Коммерциялық құпия - деп ... ... кез ... ... ... ... ғылыми-техникалық және өзге де іскерлік
саласындағы ... ... ... ... ... ... ұйымға бәсекелестікте артықшылықтар беруі немесе ... ... ... тигізуі мүмкін. Осыған орай коммерциялық құпия заңмен
қорғалады.
Банктік құпияға - банктік есеп, ... ... ... счеттар
бойынша есептеу, банк салымшылары туралы мәліметтер жатады. Нормативтік
актілерге сәйкес коммерциялық және банктік ... ... ... ... рұқсат беретін құжаттары, ... ... ... ... жататын мәліметтері, үкімет қаулысының
арнаулы тізбегінде көзделген басқа да мәліметтер коммерциялық және ... ... ... ... ... 1-тармағында көрсетілген
қылмыс құрамының объективтік жағының белгісі: ... ... ... құрайтын мәліметтерді жинау болып табылады. Осындай мәліметтерді
жинаудың тәсілдері заңда: ... ... ... ... банктік
құпияны білетін адамдарды немесе олардың туыстарын сатып алу ... ... ... ... құралдарын ұстап алу; компьютерлік жүйеге немесе
желіге заңсыз кіру; арнаулы техникалық құралдарды пайдалану арқылы; сондай-
ақ өзге де ... ... ... деп ... ... Коммерциялық
немесе банктік құпиясы бар құжаттарды олардың иелігінен әр түрлі ... ... ... алу құжаттарды ұрлау деп танылады.
Коммерциялық немесе банктік ... ... бар ... ... ... ... ... игіліктер беру арқылы сол құпияларды
қолға түсіру сатып алу деп есептеледі. ... және ... ... ... ... ... туыстарын болашақта ұрып сабаймын,
өлтіремін, денеге жарақат келтіремін, масқаралайтын ... ... ... ... деп осы құпия мәліметтерді талап ету қорқыту
деп танылады. Байланыс құралдарын, арнаулы ... ... ... да банктік немесе коммерциялық құпиялары бар құжаттардың мазмұны,
көшірмесі алынуы мүмкін. Компьютерлік жүйені немесе ... ... ... құжаттарды пайдаланып, ондағы мәліметтерді қолға түсіруі де мүмкін.
Құрылысы жағынан 200-баптың 1-тармағындағы қылмыс ... ... ... ... осы ... ... жағының белгілерінің біреуін
істеген уақыттан бастап аяқталған деп табылады. ... ... ... ... құрамы тікелей қасақаналықпен және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қылмыстың субъектісі - 16-ға толған, есі дұрыс, кез ... ... ... ... ... ... құқығы жоқ адам. Қылмыстық кодекстің 200-
бабының 2-тармағында көрсетілген қылмыс құрамының ... ... ... ... ... ... құрайтын мәліметтерді
олардың иесінің келісімінсіз, бұл құпия ... ... ... ... ... ... ірі зиян ... отырып пайдакүнемдік
немесе өзге де жеке басының ... ... етуі ... ... ... ... жария ету дегеніміз - коммерциялық немесе банктік
құпияны құрайтын мәліметтерді олардың ... ... осы ... ... ... байланысты сеніп тапсырылған адамның хат жазысу,
жария түрде баяндама жасау, құжаттарды ... ... тағы ... арқылы бөтен адамға жариялауы болып табылады. Бөтен адам ... ... ... бойынша коммерциялық немесе банктік құпияға ешбір
қатысы жоқтарды айтамыз.
Пайдалану деп заңсыз жария етілген осы ... ... ... ... іске ... оның ... елеулі зиян келтіруін айтамыз. Қылмыс
құрамы материалдық. Осы жоғарыда көрсетілген әрекеттер ірі зиян келтіргенде
қылмыс ... деп ... ... ... ... ... жағынан қасақаналықпен (тікелей және жанама) ... ниет ... және өзге де жеке ... Қылмыстың
субъектісі - арнаулы субъект. Қызметіне немесе жүмысына байланысты өзіне
коммерциялық немесе ... ... ... ... ... ... жарыстарының және ойын-сауықтық коммерциялық
конкурстардың қатысушылары мен ұйымдастырушыларын сатып алу.
Қылмыстық кодекстің ... екі ... ... ... ... ... Оның біріншісі: "Кәсіптік ... ... ... ... ... ... ... мен
басқа да қатысушыларын немесе ұйымдастырушыларын, ... ... ... ұйымдастырушыларын немесе қазылар алқасы
мүшелерін осы жарыстардың немесе конкурстардың ... ... ... ... ... рет немесе ұйымдасқан топпен жасалған әрекеттер көрсетілген
қылмыс ... ... түрі ... ... . Яғни ... 1 және ... ... спорт жарыстарын және ойын-сауықтық коммерциялық
конкурстардың қатысушылары мен ... ... алу ... белгіленген.
Қылмыстың тікелей объектісі - кәсіптік спорт жарыстарының және ойын-
сауық коммерциялық конкурстардың ұйымдастырылуы мен ... ... ... ... ... болып табылады. Қылмыстың затына -
ақша, бағалы ... және ... ... ... ... ... сипаттағы
қызмет көрсетулер жатады.
Объективтік жағынан қылмыс әрекет арқылы - кәсіптік спорт жарыстарының
спортшыларын, спорт төрешілерін, жаттықтырушыларын, ... ... да ... мен ... ойын-сауықтық коммерциялық
конкурстардың ұйымдастырушыларын, қазылар алқасы мүшелерін сатып алу арқылы
жүзеге асырылады. Сатып алу ... ... ... адамдарға
кінәлының тікелей өзінің немесе делдал арқылы спорт жарыстарының ... ... ... ықпал ету мақсатымен ақша, мүлік
тапсыруы немесе оларға мүліктік ... ... ... ... ... алу ... мен тәсілдері мазмұны жағынан Қылмыстық ... және ... ... құрамдарының мазмұнымен ұқсас. Қылмыс
құрамы құрылысы жөнінен формальдық құрамға жатады. Осыған орай ... ... ... ... көрсетілген адамдардың
сыйақының бір бөлігін алған немесе мүліктік сипаттағы ... ... ... ... ... деп табылады.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналықпен және ... ... ... адам ... адамдардың біреуін жарыстар мен
конкурстардың қорытындысына ықпал ету ... ... ... ... ... ... Қылмыстың субъектісі - сатып алу әрекетін істеген кез келген
жасы 16-ға толған, есі ... ... ... ... ... ... алудың бірнеше рет істелген немесе ұйымдасқан топпен
жасаған ауырлататын түрі үшін қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... қорытындыларына ықпал ету мақсатында ... ... ... ... өзге де ... ... ... сондай-ақ спортшылардың
осындай мақсатта өздеріне берілген мүліктік сипаттағы қызмет көрсетулерді
заңсыз пайдаланғаны», ал ... "Осы ... ... ... мақсатта кәсіптік спорт жарыстары спорт төрешілерінің,
жаттықтырушыларының, команда ... мен ... да ... немесе
ұйымдастырушыларының, сондай-ақ ойын-сауықтық коммерциялық ... ... ... ... мүшелерінің ақша, бағалы
қағаздар немесе өзге де мүлікті заңсыз алуы, ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық белгіленген.
Объективтік жағынан алғанда Қылмыстық кодекстің ... 3, ... ... ... ... ... - ... көрсетілген
адамдардың заңсыз ақша, бағалы қағаздар немесе өзге де мүлікті заңсыз алуы,
мүліктік ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады. Қылмыс құрылысы жағынан формальдық құрам. Сондықтан да ... ... бір ... ... мүліктік сипаттағы қызмет көрсету
басталған уақыттан бастап-ақ аяқталған деп ... Егер ... ... сыйақы алуды немесе мүліктік сипаттағы қызмет көрсетуді пайдалануы
жарыс ... ... ... ... ... ... істеуге
байланысты болса, онда оның әрекеті қылмыс болып ... ... ... ... ... және ... мақсатпен істеледі.
Қылмыстық кодекстің 201-бабының 3-тармағында ... ... тек қана ... ... Олар – ... ... ... мәртебені пайдаланатын спортшылар. Қылмыстық кодекстің 201-бабының
4-тармағындағы қылмыс субъектілері - ... ... ... басшылары, басқа да қатысушылар (менеджер, секундант) және кәсіптік
спорттық жарысты ... ... ... ... немесе олардың қазылар алқасының мүшелері.
ж) Банкроттық жағдайындағы заңсыз іс-әрекеттер.
Кәсіпкерлік немесе басқа да экономикалық қызмет кәсіпкердің ... ... ... ... келтіру тәуекелімен тікелей байланысты өзі
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... берушілердің
талаптарын қанағаттандыра алмайтын жеке кәсіпкер сот шешімі бойынша банкрот
деп танылуы ... ... ... ... ... ... [27].
Жеке кәсіпкердің немесе заңды тұлғалардың соттың банкрот деп тануының
негізі және тәртібі ... ... өзін ... ... ... деп ... ... банкрот болған занды тұлғалардың қызметін ... ... ... "Банкроттық туралы" арнаулы Заңы
арқылы реттеледі.
Жеке кәсіпкерді немесе заңды ... сот ... ... деп ... ... жабу, тарату процесінде кейбір адамдар әр түрлі қиянаттар мен
заңсыз іс-әрекеттер ... ... ... ... ірі зиян ... ... ... олардың іс-әрекеті қылмыс деп танылуы мүмкін. Осыған
орай Қылмыстық кодекстің 215-бабында ... ... ... ... оның ... ... жері ... мәліметтерді не
мүлік туралы өзге де ақпаратты жасыру, ... ... ... ... ... ... немесе жою, сондай-ақ экономикалық қызмет ... ... және өзге де есеп ... ... жою, ... бұл ... ... жағдайында немесе банкроттықты күн ілгері біле
отырып, борышкер ұйымның басшысы немесе меншік иесі, не жеке кәсіпкер ... зиян ... ... ... ... ... деп танылады
деп белгіленген [2].
Қылмыстың тікелей объектісі - банкроттық жағдайдағы несие берушілердің
талаптарын қанағаттандыруды реттейтін ... ... ... ... ... іс-әрекеттер нысанын істеу арқылы жүзеге асырылады:
мүлікті немесе мүліктік міндеттемелерді, мүлік, оның мөлшері, ... ... ... не мүлік туралы өзге де ақпаратты жасыру; ... ... ... ... ... шығару; мүлікті жою; экономикалық
қызмет көрініс табатын бухгалтерлік және өзге де есеп ... ... ... ... жасалу нысандарына қарап қылмыстың заты - ... ... ... ... ... ... және өзге де
есеп құжаттары болуы мүмкін. ... ... ... ... ... шығару, жою, бұрмалау) немесе әрекетсіздік нысанда ... ... ... ... өзге де ... ... ... жағынан бұл қылмыс материалдық құрамға жатады. Осыған орай
қылмыстың зардабы - ірі зиян ... орын алуы шарт және де ... ... ... Осы ... ... ... жағының міндетті
белгісі - қылмыстың істелу жағдайы болып табылады. Бұл несие ... ... ... ... немесе банкроттықты күн ілгері
білу жағдайында істелген әрекет. ... ірі зиян ... ... ... деп ... Бұл зиян азаматтарға, ұйымдарға, мемлекетке
келтірілуі мүмкін. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 21 және
51-баптарында несие ... ... ... ... ... ... немесе занды ұйымның азаматтардың өміріне және денсаулығына
келтірілген зиян үшін, сондай-ақ алимент ... алу ... ... ... ... ... ... бойынша жұмыс істейтін адамдардың енбегіне ақы төлеу
және авторлық шарттар бойынша сыйақы төлеу;
3) бюджетке ... ... тыс ... ... ... ... ... несие берушілер- жатады [20].
Зиян осы жоғарыда көрсетілген кез келген адамға, сондай-ақ ... ... ... немесе несие беруші болып ... ... де ... ... жағынан қылмыс қасақаналықтың екі түрімен (тікелей немесе
жанама) жүзеге ... ... адам ... ... ... ... оның мөлшері, тұрған жері туралы мәліметтерді не
мүлік туралы өзге де ... ... ... өзгенің иелігіне
беретінін, оны иеліктен шығаратынын немесе жоятыны, сондай-ақ экономикалық
қызмет көрініс ... ... және өзге де есеп ... ... ... ... одан ірі зиян ... күні
бұрын біледі және оның болуын тілейді (тікелей ... ... ... ... жол ... не оған немқұрайды қарайды (жанама қасақаналық).
Қылмыстың субъектісі - арнаулы, ол ... ... ... ... ... жеке кәсіпкер. Қылмыстық кодекстің 215-бабының 2-тармағында осы қылмыс
құрамының ... түрі ... Ол ... шын ... (банкроттығын) білетін борышкер ұйымның басшысының немесе
меншік иесінің басқа несие берушілерге көпе-көрінеу зиян ... ... ... ... ... ... ірі ... зиян келтіре
отырып қанағаттандыруы болып табылады. Бұл жерде ... адам ... 21 және ... ... бұзу ... несие берушілердің
талабын қанағаттандырудың заңда белгіленген кезегін өрескел ... ... ... ... артықшылық жасай отырып, ... ... ірі ... зиян ... тікелей қасақаналықпен істеледі. Өйткені ұйым басшысы ... иесі ... ... берушілердің талабын заңсыз қанағаттандыра
отырып, басқа несие ... ... ... келтіретінін сезеді және сол
зардаптың болуын тілейді (тікелей қасақаналық) ... ... ... ... береді немесе бұған немқұрайды қарайды (жанама қасақаналық).
Қылмыстың субъектісі- ұйым ... не ... иесі ... ... ... Жалған банкроттық
Қылмыстық кодекстің 216-бабында: "Әдейі банкроттық, яғни коммерциялық ... ... ... ... ... жеке ... жеке мүддесі
немесе өзге адамдардың мүддесі үшін төлем қабілетсіздігін қасақана ... ... ірі ... ... өзге де ауыр ... әкеп ... ... берілген [2].
Қылмыстың тікелей объектісі, ҚК-тің 215-бабында ... ... ... ... ... ... көрсетілген қылмыс
құрамы: қылмысты әрекет күйінде; ірі зиян ... өзге де ауыр ... ... ... пен ... ... ... байланыс арқылы
сипатталады.
Қылмысты әрекет әдейі банкроттық жағдайында жасалады. Әдейі банкроттық
дегеніміз қасақана төлем қабілетсіздігін жасау ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражатын ұйым
мүддесінен ... ... ... ... ... ... келген ірі зиянға - ... ... ... басқа да контрагенттің экономикалық, қаржы жағдайын елеулі ... ... ал өзге де ауыр ... әдейі банкроттықтың
әсерінен көптеген қызметкерлердің жұмыссыз қалуы, маңызды ... ... ... іске аспай қалуы, несие берушінің ауыр
күйзеліске, ... ... т.б. ... ... келтірілген зардап пен істелген іс-әрекеттің
арасында себепті байланыс болуы ... ... ... - ... ... ... ірі зиян ... өзге де ауыр зардаптар орын алған
жағдайда аяқталған деп табылады.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей немесе ... ... ... ... адам ... төлем қабілетсіздігін жасағанын ... ... және одан ірі зиян ... өзге де ауыр зардаптар
болатынын біледі және соның ... ... ... ... немесе
соған саналы түрде жол береді не ... ... ... ... ... ... ... жағының міндетті белгісі - қылмыстық
ниет болып табылады. Осы құрамның ... ... ... ұйым ... ... ... жеке ... жеке мүддесі
немесе өзге адамдардың ... үшін ... ... ... ... - мүліктік немесе мүліктік емес болуы мүмкін. Кінәлы адам
жеке баю, ... кек алу ... ... жат ... ниеттерді
басшылыққа алуы ықтимал. Қылмыстың субъектісі - арнаулы: коммерциялық ұйым
басшысы немесе меншік иесі, жеке кәсіпкер.
Қылмыстық кодекстің ... ... ... үшін қылмыстық
жауаптылық белгіленген. Осы ... ... ұйым ... ... ... ... жеке кәсіпкердің несие ... ... ... ... ... ... ... немесе борышын азайту,
сол сияқты борышын төлемеу үшін несие берушілерді жаңылыстыру мақсатында
өзінің ... ... ... ... ... егер бүл әрекет
ірі зиян келтірсе - жалған банкроттық болып табылады деп белгіленген.
Қылмыстың тікелей объектісі Қылмыстық кодекстің 215, ... ... ... ... объективтік жағы мынадай үш түрлі ... ... ... нысанында істеу;қылмыстық зардаптың орын алуы; іс-әрекет
пен зардаптың ... ... ... ... ... - ... банкрот деп жариялау, яғни өзінің
дәрменсіздігі туралы көпе-көрінеу ... ... ... ... ... адам бұл ... ... берушінің тиесілі төлемдерді төлеу жөніндегі
талаптарды қойған уақытында немесе одан бұрын жүзеге асыруы мүмкін. ... ... ... ... заңды сияқты болып көрінеді. Бірақ
шын мазмұны жағынан мұндай ... ... ... қажет. Шындығында
коммерциялык ұйым басшысы, меншік иесі, жеке ... ... ... ... бола отырып несие берушілердің алдында өз
міндеттемелерін орындауға, төлемдерді қайтаруға толық ... ... та өзін ... ... деп ... ... қуаттайтын өтірік ресми
кұжаттар жасау арқылы несие берушілердің алатын ... ... ... немесе бөліп-бөліп төлеу, сондай-ақ борышын азайту, төлемеу арқылы
олардың ... ... ... ірі зиян ... Бұл ретте жалған ресми
құжат жасау жалған банкроттық құрамын ... ... ... ретінде
көрініс табатындықтан барлық іс-әрекеттер Қылмыстық кодекстің 217-бабымен
қамтылады. Қылмыс құрамы - ... ... ... ірі зиян ... ... ... бастап ол аяқталған деп танылады.
Субъективтік жағынан қылмыс тікелей қасақаналықпен және ... ... ... несие берушілерге ірі зиян келтіретінін сезеді
және бұл зиянның болатынын күні бұрын біледі және оның ... ... ... ... ала ... тілейді. Бұл мақсат несие ... ... ... ... ... ... адам: несие
берушілерге тиесілі төлемдерді кейінге қалдыру немесе бөліп-бөліп ... ... ... сол ... ... ... максаттарына жету
мүмкіндігін жүзеге асыруы мүмкін. Қылмыстың субъектісі: ... ... ... меншік иесі, сондай-ақ жеке кәсіпкер.
и)Бухгалтерлік есеп ережелерін бұзу
Бұл қылмыстың қауіптілігі сонда-кәсіпорында, ... және ... ... ... ... ... құндылықтардың
ұрлануына, салықтарды және басқа төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... Бұл қылмыстың объектісі-қандай
ведомствоға қараса да барлық ұйымдарда, мекемелерде немесе кәсіпорындарда
бухгалтерлік есеп жүргізудің ... ... ... ол Қазақстан
Республикасы Президентінің 1995 жылғы 26 желтоқсандағы “Бухгалтерлік есеп
туралы” заң күші бар ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жөніндегі ... ... 1996 ... ... бухгалтерлік есептің
стандарттары, субъектілердің қаржы-шаруашылық ... ... ... Бас ... бекітілді. Бұл қылмыстың объективтік жағы мына іс-
әрекеттердің біреуін жасаумен сипатталады:
а)заңда көзделген мәліметтерді құжаттаудан ... алу ... есеп беру ... ... ... және ... ... көпе-көрінеу жалған ақпараттарды енгізу;
в)қаржы және басқа есепке алу немесе есеп беру құжаттарын оларды сақтау
мерзімі аяқталғанға дейін жою.
Мәліметтерді құжаттаудан ... ... ... ... ... бухгалтерлік актілерге сәйкес бухгалтерлік
құжаттарға енгізілуге тиіс ... ... алу ... есеп беру ... ... ... және қаржы
қызметі туралы көпе-көрінеу жалған ақпараттарды енгізу ... ... ... ... ... ... материалдық, ал осы іс-әрекеттерді ... ... ... және ... қызметіне ірі зиян келген кезден
бастап аяқталған деп ... ... ... жағы ... немесе жанама ниетпен
сипатталады. Айыпкер өзінің заңда ... ... ... ... алу ... есеп беру ... ұйымның шаруашылық
және қаржы қызметі туралы көпе-көрінеу жалған ақпаратты енгізгенін қаржы
және ... да ... алу ... есеп беру ... ... ... мерзімі
аяқталғанға дейін жойғандығын түсінеді.Ол ірі зиян ... ... ... оның қалайда болатынын алдын ала біледі, соны ... ... ... ... ... түрде жол береді. Бұл қылмыстың
субъектісі-арнаулы бухгалтерлік есепті ... ... ... ... де, ... ... бөлімшесінің басшысы да,
сондай-ақ бухгалтерлік есеп жүргізуге уәкілеттігі бар басқа да адам ... ... ... ... ... тіркеу
Қылмыстың объектісі-табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану саласындағы,
сондай-ақ табиғат пайдалану жөніндегі ... ... ... ... ... ... қатынастар.
Объективтік жағынан қылмыс мына іс-әрекеттердің кемінде біреуін
жасаумен сипатталады:табиғат пайдалану жөніндегі көрінеу заңсыз ... ... ... ... алу ... ... деректерін бұрмалау;табиғат ресурстарын пайдаланғаны үшін
төлемді қасақана төмендету;
Азаматтар мен ... ... ... құқықтар мен міндеттерді
белгілеуге, өзгертуге ... ... ... ... ... ... ... заңсыз деп саналады: жарамсыз мәмілелер;
мазмұны заң талаптарына сай келмейтін ... ... ... ... ... ... барлық объектілерінің жай-күйі, саны, құқықтық
режимі жайындағы мәліметтер деректердің бірыңғай банкінде немесе ... ... ... тіркеледі.Есепке алу деректері
бұрмаланғанда ... ... ... табиғат пайдалану
объектілерінің жай-күйі, саны мен ... ... ... кем ... асыра
көрсетілуі мемлекеттік есепке және ... ... ... жалған
деректер енгізуі, сондай-ақ басқадай іс-әрекеттер жасалуы мүмкін.
Табиғатты пайдаланғаны үшін төлемнің мөлшерін ... ... ... ... ... ... төленентін жер
салығының, арендалық немесе басқадай белгіленген баға төлемдерінің азаюына
алып келетін іс-әрекеттерді ... ... ... Қылмыстың субъективтік жағы тікелей ... ... ... ... ... байланысты
заңсыз мәмілелерді тіркегенін, мемлекеттік ... алу мен ... ... ... ... ... ресурстарын
пайдаланғандық үшін төлемді төмендеткенін біледі, сол әрекеттерді еркімен
жасайды. Сонымен ... заң ... бұл ... ... ... пайда табуды немесе басқадай жеке бастың мүддесін жатқызады.
Бұл қылмыстың субъектісі-жасы 16-ға толған, есі дұрыс ... ... ... ... ... да ... тіркеу, өлшеу, бөлу, сондай-
ақ табиғат ресурстарын пайдаланғандық үшін заңда белгіленген төлемдерді
жинау міндеті жүктелген лауазымды адам ... ... ... ... оны жасаудан бас тартуға мәжбүр ету
Қылмыстың объектісі-әртүрлі мәміле жасаудағы бостандық. ... жағы ... ... ... оны ... бас ... ... сипатталады. Мәміле жасау немесе оны жасаудан бас тарту ... ... ... ... ... ... бағытталған, азаматтық
заңдармен реттелетін ... ... ... ету ... еркіне ықпал жасау.Ол ауызша да, жазба түрінде де болуы
мүмкін. Мәжбүр ету ... ... күш ... деп ... ... ... немесе бүлдіремін деп қорқыту; жәбірленушінің немесе оның
жақындарының құқықтары мен заңды мүдделеріне едәуір зиян ... ... ... деп ... қылмыстың объективтік жағының міндетті нышаны сол, мұнда қорқытып
алушылық нышаны, яғни мүліктік сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп мүлікті немесе мүлікке
құқықты беруін талап етсе немесе мүліктік ... ... ... ... алу ... саралады.
Қылмыс құрамы-формальды.Мәміле жасауға немесе оны жасаудан бас тартуға
мәжбүр еткен кезден бастап, яғни ... ... ... ... ... ... аяқталған болып есептеледі.
Қылмыстың субъективтік жағы тікелей ниетпен сипатталады.Субъект
жәбірленушіні мәміле ... ... оны ... бас ... ... етіп
отырғанын және ондай әрекеттерді жасай алатынын біледі.Қылмыс жасаудың
себебі әртүрлі болуы ... ол ... ... ... ... ... ... мәміле жасауға немесе оны
жасаудан бас тартуға мәжбүр ету.
Қылмыстың ... жасы 16-ға ... есі ... ... әрекеттерді лауазымды адам немесе ... не ... ... болып табылатын адам жасаса, әрекет ... ... ... ... ... 307 бап ... сараланады.
3.2 Ақша - несие саласындағы қылмыстар
а)Несиені заңсыз алу
Қылмыстық кодекстің 194-бабында "Жеке ... ... ... ... ... ... иемесе кепілдік мүлкі туралы немесе ... ... ... ... ... арналған елеулі мәні
бар өзге де мән-жайлар ... ... ... ... банкке
немесе өзге де несие берушіге беру арқылы жеке кәсіпкердің ... ... ... ... ... не несиелеудің жеңілдікті шарттарын алуы,
сондай-ақ несиелеуді, демеуқаржы беруді тоқтатуға, жеңілдіктерді жоюға ... ... мен ... мөлшерлерін шектеуге әкеп соғатын мән-
жайлардың пайда болуы туралы ақпаратты банкке немесе өзге ... ... егер осы ... ірі зиян ... - ... ... алу» деп
табылады делінген [2].
Қылмыстың тікелей объектісі банктік немесе ... ... ... ... ... ... ... Несие дегеніміз банк
немесе несиелік ұйымдардың қарыз алушыларға беретін ақшалай қаражаттары
болып табылады. Ақша ... - осы ... заты ... ... ... ... ... қылмыстың зардабынан және себепті
байланыстан тұрады. Заң іс-әрекеттің мынадай нысандарын белгілеген: несие
алу; несиені жеңілдік шарттармен ... ... жеке ... ... ұйым ... несие алуды немесе
несиені жеңілдікпен ... осы ... ... ... тәсілдерді -
жеке кәсіпкердің немесе ұйымның шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... несиенің, демеуқаржының, несиелеудің
жеңілдікті шарттарына арналған елеулі мәні бар өзге де ... ... ... ... банкке немесе өзге де несие берушіге ... сол ... ... демеуқаржы беруді тоқтатуға, жеңілдіктерді
жоюға не бөлінген несие мен демеуқаржы мөлшерін шектеуге әкеп ... ... ... ... ... ... ... өзге несие берушіге
хабарламау арқылы заңсыз түрде жүзеге асырылады. Яғни бұл ... ... ... ... ... енгізілген ресми құжаттарды пайдалану
болып табылады. Мұндай құжаттарда жеке ... ... ұйым ... ... ... тәртіппен расталуы қажет. Қылмыс занда
көрсетілген зардап - ірі зиян келтірілсе ... деп ... Зиян ... ... ... өзге де ... ... келтіріледі.
Субъективтік жағынан қылмыс құрамы тікелей қасақаналықпен жүзеге
асырылады. Қылмыстың субъектісі - ... ... Олар жеке ... ұйым ... ... ... не мемлекет кепілдігімен берілген несиені
тікелей мақсатқа пайдаланбау, егер осы ... ... ... ... ірі зиян ... ол ... құрамының ауырлататын белгісі болып
табылады. Мемлекеттік мақсатты несие деп ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа пайдалануға (тұрғын үй ... ... ... өнеркәсіп объектілерін салу) берілетін ақша
қаражаттары болып табылады. Мемлекет ... ... ... ешбір
пайызсыз несие алушыға банк жүйелері арқылы белгілі бір ... ... ақша ... ... бір мерзімге беру жатады.
Осы несиелерді тікелей мақсатқа пайдаланбау деп - мақсатты несиені не
мемлекет ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды айтамыз. Мысалы шаруа қожалығының жетекшісі ауыл
шаруашылық техникасын, тұқым сатып алу үшін мемлекеттен мақсатты несие ... бұл ... ... ... ... ... жасауға жұмсайды. Несиені тікелей мақсатқа пайдаланбаудың
салда-рынан азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян ... - ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің 194-бабының
2-тармағында көрсетілген қылмыс құрамының субъектісі 16-ға ... ... есі ... ... яғни жай ... ... берешекті өтеуден әдейі жалтару
Қылмыстық кодекстің 195-бабына сәйкес ірі ... ... ... ... сот актісі занды күшіне енгеннен кейін ұйым ... ... ... ... несиелік берешекті өтеуден әдейі ... ... ... ... - несиелік шартқа қатысушының мүддесін
белгілейтін қоғамдық қатынастар. Мұндай құқықтық қатынастар мәні ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстың
объективтік жағы әрекетсіздік арқылы ірі мөлшердегі несиелік ... ... сот ... ... ... енгеннен кейін әдейі жалтару бойынша
жүзеге асырылады. Мұндай әрекетсіздікті істеуден әдейі жалтарған деп ... ... ... өтеуден кінәлы адам тиісті сот актісі
занды күшіне енгеннен кейін;
-екіншіден несиені өтеуден жалтару әдейі;
-үшіншіден ірі мөлшердегі ... ... ... ... ... болады. Қылмыс құрамы жағынан формальдық болып
табылады, қылмыс заңда көрсетілген зардап ірі ... ... ... ... занды күшіне енгеннен кейін өтеуден жалтарған уақыттан бастап
аяқталған деп саналады.
Субъективтік жағынан қылмыс ... ... ... ... заңда тура көрсетілген. Ол несие алған ұйым жетекшісі ... ... ... ... ... тәртібін бұзу
Нарықтық экономикаға көшу жағдайында мемлекеттің шаруашылық қызметінде
бағалы қағаздардың айналымының рөлі арта ... ... ... ... ие бола ... ол ақша ... ... төлем немесе айналым
құралы ретінде немесе занда белгіленген басқа да қызметті атқарады. Осыған
байланысты бағалы қағаздарды ... ... бұзу ... әр ... ... ... ... ерекше зор. Бұл ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 5 наурыздағы
Заңында ерекше атап көрсетілген [4].
Қылмыстық кодекстің 202-бабында көрсетілген осы қылмыстың объектісі ... ... ... (эмиссия) тәртібін реттейтін қоғамдық қатынастар
болып табылады. Бағалы қағаздарды ... ... ... Республикасының
арнаулы заңымен белгіленген. Қылмыстың заты - ... ... ... ... 130-бабында бағалы қағаздың түрлері - облигация,
вексель, чек, банк сертификаты, коносамент, ... және ... ... ... ... да құжаттар деп ... Осы ... тек қана ... ... ... бағалы қағаздар ғана жатады.
Мұндай бағалы қағаздардың эмитенті болып Қазақстан ... ... ... ... ... арнаулы рұқсат-лицензия алған қаржы
ұйымдары болады. Бағалы қағазға қойылатын барлық талаптарды куәландыратын
ресми құжат - ... ... деп ... ... жағы мына ... ... ... жүзеге
асырылуы мүмкін: көрінеу сенімсіз ақпараты бар эмиссия проспектісін бекіту.
Бұл ресми құжатқа ... ... бір ... болып табылады. Бұл
әрекетті эмитент ақпараттың көрінеу сенімсіз екендігін және оны ... ... ... ... біле тұра эмиссия ... ... ... ... ... ... көрінеу сенімсіз есепті
бекіту. Көрінеу сенімсіз есеп жалған құжаттың бір түрі, онда ... ... ... эмиссияланған бағалы қағаздарды шығарудың саны; оларды
орналастыру мерзімшің ... және ... ... қағаздардың бағасы
және оны төлеу тәртібі; эмиссияланған бағалы қағаздардан алынатын табыс;
эмиссияланған бағалы қағаздарды тіркеуді ... ... ... ... ... сенімсіз мәліметтер әдейі бекітіледі. Құрылысы жағынан бүл
қылмыс формальдық құрамға жатады. ... ... ... белгілерінде
көрсетілген балама әрекеттердің біреуін істегеннен соң аяқталды деп
танылады.
Субъективтік ... ... ... жасалады. Қылмыстың
субъектісі - арнаулы. Бағалы қағаздар рыногы ... ... ... ... ... ... адамдар немесе бағалы қағаздың иеленушілері
алдында өз атынан міндеткерлік алатындар. Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... осы бағалы қағаздарға деген құқықтың
басқа ... ... әкеп ... көрінеу жалған мәліметтер енгізгені үшін
жауаптылық белгіленген. Қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстың заты - бағалы қағаздар
ұстауға ... ... ... объективтік жағынан - әрекет арқылы бағалы қағазды ұсташылар
тізіміне осы бағалы қағаздарға деген құқықтың басқа ... ... ... көрінеу жалған мәлімет енгізу арқылы жүзеге асырылады. Қылмыстың
істелу тәсілі - көрінеу ... ... ... ... ... ... ... деген құқықтың басқа ... ... ... соғатын
әрекеттер арқылы жүзеге асырылады. Заң бойынша бағалы қағаз ... ... ... ... ... ... көрсетілген
[20]. Қылмыс осы баптың талаптарына кереғар түрде заңсыз, әдейі істеледі.
Субъективтік жағынан қылмыс ... ... ... ... - 16-ға толған, есі дұрыс адам. Осы баптың 2-
тармағында қылмыстың ауырлататын түрі - ірі зиян ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
мемлекеттік органдарға бағалы қағаздармен жүргізілген операциялар туралы
ірі зиян ... ... ... ... ... ... ... объектісі - бағалы қағаздармен операцияларды ретке келтіретін
қоғамдық қатынастар. Қылмыстың заты - бағалы қағаздар. Объективтік жағы-
көрсетілген қылмыс ... ... ... ... ... ... туралы көрінеу жалған мәліметтер беру ... ... ... Осы ... ... жағы - ... істеу тәсілі жалған
мәліметтер беру арқылы яғни көзбояушылықпен жүзеге асырылатыны ... ... ... ... ... ... көрінеу
жалған мәлімет қағаздың шығарылуының ... ... ... ... бағасы және оларды т.б. ... беру ... ... ... осы ... байланысты операцияларға жалған ауызша немесе
жазбаша мәліметтер енгізіліп, алдау амалдары. Қылмыс құрамы материалдық, іс-
әрекеттен зардап келтірілуі қажет. ... ... ... ... ... ... ... субъектісі 16-ға толған, есі дұрыс,
бағалы қағаздармен операциялар жүргізуге міндетті ... ... ... ірі зиян ... ... бағалы
қағаздармен операциялар жүргізу ережелерін бұзғаны үшін жауаптылық
көзделген. Бұл ... ... ... ... ... ... ... операциялар жүргізу ережелерін бұзу әрекеттері ... ... ... бланкетті диспозицияға ... ... ... ... ережелерін бұзуға: ұсынбалы ордерлік және
атаулы бағалы қағаздарды заң ... ... ... ... ... талаптардың орындалмауы, бағалы ... ... ... ... ... ... ... т.б. бұзылуы
жатады. Іс-әрекеттен ірі зиян келтірілсе қылмыс құрамы орын ... ... ... ... ... ... ... құрамының
ауырлататын түрлеріне бірнеше рет, адамдар тобының алдын ала сөз ... ... ... топ ... ... әрекеттер жатады.
в)Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізіміне көрінеу жалған мәліметтер
енгізу
Бұл қылмыстың тікелей ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысында бағалы қағаздар
рыногы саласында қалыптасатын қоғамдық қатынастар.
Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізімін жүргізу қызметі дегеніміз-белгілі
бір күнгі ... ... ... ... ... ... беретін
деректерді жинақтау, бекіту, өңдеу, ... және ... ... ... тізімі құжатталған немесе құжатталмаған нысандарда
шығарылған атаулы бағалы қағаздарға ... ... ... ... тізімін жүргізу жөніндегі кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асырушы тіркеуші-заңды тұлға іске ... Бұл ... ... ... ... ұстаушылардың меншігі, себебі, тізім- бағалы қағаз ... ... бір ... ... ... ... заты- бағалы қағаздарды
ұстаушылардың тізімі- бағалы қағаз ұстаушылардың ресми тізімі, ол белгілі
бір күнге жасалынады және ол ... ... ... ... ... ... номиналды құнын және ... ... ... ... ... жағы ... ... ұстаушылар тізіміне
көрінеу жалған мәліметтер енгізу сияқты ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті зардаптармен, сондай-ақ
осы әрекеттермен зардаптардың арасындағы себептік байланыспен сипатталады,
яғни бұл қылмыстың құрамы материалды. Қылмыс ... ... ... ... ... ... қылмыс үшін арнаулы субъектінің-
ұйымның лауазымды адамы-тіркеушінің болуы қажет, ол басшы, бас ... ... ... және ... ... туралы есепке
қол қойған тексеру комиссиясының төрағасы. Бұл ... ... ... зиян келтіру.
г)Бағалы қағаздармен жүргізілген операциялар туралы көрінеу жалған
мәліметтер беру Бұл ... ... ... қағаздар рыногы
саласында қалыптасқан және бағалы қағаздармен операцияларды реттейтін
қоғамдық қатынастар.Қылмыс ... ... ... ... ... мен міндетті реквизиттерді сақтай отырып, жүзеге асырылуы
тек оны көрсеткенде ғана мүмкін болатын мүліктік құқықтарды куәландыратын
құжат. Бағалы ... ... ... ... акция жәнек
заң актілерімен немесе олар ... ... ... ... ... басқа да құжаттар.
Бұл қылмыстың объективтік жағы бағалы қағаздармен жүргізілген
операциялар ... ... ... ... беру ... белсенді
әрекеттермен, ірі зиян түріндегі қоғамға қауіпті ... және ... ... ... ... себептік байланыспен сипатталады. Бағалы
қағаздармен операциялар дегеніміз-осы қағаздармен ... ... ... ... Бұл ... субъективтік жағы тікелей ниетпен
сипатталады.Айыпты ... ... ... ... ... жөнінде
көрінеу жалған мәліметтер беріп отырғанын түсінеді, соны жасағанды қалайды.
Сонымен қатар, қылмыстың бұл ... ... бір ... табу ... ... ... ... субъектісі-
арнаулы.Айыпты адам жасы 16-ға толған, есі ... ... ... туралы мәліметтер беруге өкілетті мемлекеттік органның
қызметкері болуға тиіс.
д)Бағалы қағаздармен операциялар жүргізу ережелерін бұзу
Бағалы қағаздармен операциялар жүргізу ... ... ... мемлекет белгілеген ережелерді әдейі айналып өтуде жатыр,
нәтижесінде мемлекеттік бюджет бұл операциялардан ... ... ... бағалы қағаздардың айналымын, бақылау тәртібі және ... ... ... Бұл ... ... ... ... Қазақстан Республикасының экономикасын ұтымды дамытудағы
мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ережелерін бұзудың объективтік жағы сол жасалған
әрекетте.
Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 5 наурыздағы ... ... ... тіркеу туралы” Заңына және оған енгізілген 1997 жылғы
11 шілдедегі өзгертулерге сәйкес барлық ... ... ... түрде
мемлекеттік комиссиядан өтуге тиіс [29]. Қылмыстың құрамы ... ... ... ... мәміле және сол мәмілелерді тіркеу, бағалы
қағаздарды листингке қосу қор ... ... ... ... ... мәміле жасау заты болып табылатын бағалы қағаздарға рұқсат және
оларды есепке алу ... ... ... ... ... әрекеттердің барлығын қор биржасы орындайды, ол акционерлік
қоғам ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік болудың қажетті шарты-бағалы ... ... ... ... оған ірі ... келуі.
Қылмыстың субъективтік жағы тікелей ниет түріндегі кінәдан көрініс
табады.Айыпты өз әрекеттерінің заңдылығын ... ... ... ... ... ... ... қағаздармен операциялар жүргізу
ережелерін білуі керек, қоғамға қауіпті ... ... ... ... қалайда болатынын алдын ала көре білуі керек және материалдық пайда
көздеп сол зардапты тілеуі тиіс. Бұл қылмыстың субъектісі заңда ... ... есі ... адам.Бұл жағдайда ол бағалы қағаздармен операцияны
жүргізу міндеті жүктелген лауазымды адам. ... ... ... операциялар жүргізу ережелерін бұзуды бірнеше рет, оның ... сөз ... ... ... немес ұйымдасқан топтың жасауы.
е)Жалған ақша немесе бағалы қағаздар дайындау немесе өткізу
Қылмыстың объектісі Қазақстан Республикасының ақша қаражат жүйелері ... ... заты - ... ... ... ... мен ... мемлекеттік бағалы қағаздар, ... ... ... ... шетел валютасы, шетел
валютасындағы бағалы қағаздар. Бұлар Қазақстан ... 1996 ... ... ... ... ... заңымен реттеледі
[30].Объективтік жағынан іс-әрекеттер мынадай екі нысан арқылы сипатталады:
жалған ақша немесе ... ... ... ... ақша мен ... ... ... ақша мен бағалы қағаздарды өткізу. Ақша ... ... ... ... немесе ішінара жүргізілуі мүмкін. Дайындау
тәсілі қылмысты саралауға әсер етпейді. Дайындау әрекеттері қолдан ... ... ... арқылы (баспаханалық тәсілмен, ротапринт,
ксерокөшірме арқылы суреттерін қолдан жасау т.б.) ... ... ... кодекстің 206-бабымен саралау үшін дайындалған ақша
немесе бағалы қағаздар осы аталған ... ... - ... ... ... реквизиттері жөнінен бірдей, ұқсас болуы қажет. Егер
жалған ақша ... ... ... ... ... жасалып, оның
түпнүсқасына көрінеу сай келмесе, нәтижесінде мұндай жалған дүниені жаппай
таратуға мүмкіндік ... онда ... ... ... ... ... ... саралануы мүмкін. Жалған ақша немесе бағалы
қағаздардың біреуін болса да дайындау осы қылмыстың аяқталғанын ... ақша ... ... ... ... шығару оны өткізу деп танылады.
Сақтау деп алған жалған ақша мен ... ... ... ... ... тұруды айтамыз.
Қылмыс субъективтік жағынан тікелей қасақаналықпен және арнаулы ниетпен
істеледі. Кінәлы адам жалған ақша немесе бағалы қағазды өткізу ... ... ... және осы ... ... ... ... - жалпы субъект, 16 жасқа толған есі дұрыс кез келген
адам. Жалған төлем карточкаларына, ... ... да ... ... өзге де төлем және есеп құжаттарын өткізу мақсатымен ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің арнайы
баптарында белгіленген. Қылмыстың тікелей объектісі - төлем ... өзге де ... және есеп ... ... мен шығаруды реттейтін
қоғамдық қатынастар. Қылмыстың заты - төлем және есеп карточкалары, бағалы
қағаз ... ... өзге есеп ... ... ... және ... ... ағымдағы ақшаны алу үшін банк клиенттеріне берілген
төлем құжаттары болып табылады. Өзге есеп құжаттарына ... ... ... ... ... ... төлем тапсырмалары және осыларға
теңестіріліен заңмен белгіленген құжаттар ... ... ... мына нысандардағы іс-әрекеттерді жасау арқылы сипатталады: жалған
төлем және есеп карточкаларын дайындау; осы ... ... ... ... ... қасақаналықпен және арнаулы мақсат
- жалған төлем карточкаларын, өзге есеп құжаттарын дайындау немесе өткізуді
басшылыққа ала отырылып ... ... ... 16-ға ... ... ... Осы баптың 2-тармағында қылмыстың ауырлататын белгісі: бірнеше
рет немесе ұйымдасқан топ жасаған әрекеттер үшін жауаптылық кезделген.
ж)Жалған төлем ... мен өзге ... және есеп ... ... ... ... ... қоғамға қауіптілігі сол-төлем карточкаларымен, өзге төлем
және есеп айырысу құжаттарымен жұмыс істеудің заңда белгіленген тәртібі
бұзылады, ол ... ... ... алу ... бір ... есеп ... ... ақшаны басқаның атына заңсыз аударуға, банктен
қолма-қол ақша алуға мүмкіндік тудырады. Қылмыстың объектісі-заңды тұлғаның
экономикалық дербестігі, ... ... ... ... ... жағы бағалы қағаздар болып табылмайтын жалған төлем
карточкаларын, өзге де ... және есеп ... ... ... ... ... ... әрекеттермен сипатталады.
Бұл құрамдағы қылмыс заты, сонымен қатар, өз шотынан белгілі бір соманы
сатып алушы ... ... ... ... тапсырмасы бар төлем
құжаттары да болуы мүмкін. Сонымен қатар, еңбекақы жазылған ведомость та,
кассадан ақша ... ... ... ... ... ... бланкілері
де қылмыс жасау заты болуы ... бұл ... ... ... ... ... болып табылмайды, бірақ оларсыз банкте немесе
кәсіпорында, мекеме не ұйымда ақша ... ... ... ... ... бұл ... тікелей ниетпен жасалады. Айыпты бағалы
қағаз ... ... ... карточкаларын, өзге де төлем және есеп
айырысу құжаттарын сату ... ... ... ... түсінеді, осы
әрекетті жасауды тілейді. Қылмыстың субъектісі жасы 16-ға толған, есі дұрыс
Қазақстан Республикасының азаматы, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ ... ... ... ... рет ... және ... ... алым маркаларын қолдан жасау және пайдалану
Бұл қылмыстың тікелей объектісі-мемлекеттік қаржылық қызметі саласындағы
қоғамдық қатынастар, себебі Қазақстан Республикасы ... 1995 ... ... ... және ... міндетті төлемдер туралы” заң күші бар
Жарлығының 3 бабына ... ... ... ... ... бірі болып
табылады [31].
Қылмыс заты-акциздік тауарларды маркілейтін акциздік алым ... екі ... ... және отандық шампан шарабын, арақты,
ликер-арақ бұйымдарын, күшті ішімдіктерді, шырындарды, ... ... ... ... Акциздік тауарларды маркілеуді отандық тауар
өндірушілер мен шетелдік тауар әкелушілер жүзеге асырады.Отандық тауарларды
салық ... ал ... ... ... ... ... олар маркілердің дұрыс пайдалануын бақылайды.
Бұл қылмыстың объективтік ... ... ... ... ... пен ... арасындағы себептік байланыс. Бұл қылмыс әрекет
немесе әрекетсіздік арқылы ... ... ... ... ... алым ... ... тәртібі мен ережесі бұзылады.
Қылмыстың субъективтік жағы-тікелей ниет түріндегі ... ... ... алым ... маркілеудің тәртібі мен ... ... және осы ... ... ... ... 16-ға толған, есі дұрыс адам. Бұл ... ... ... ... ... ... кезден бастап қылмыс
аяқталған болып саналады.
и)Экономикалық контрабанда.
Қазақстан Республикасының кедендік шекарасынан кеден ... ... одан ... не құжаттарды немесе кедендік теңдестіру ... ... ... ... ... ... ... осы Кодекстің 250-
бабында көрсетілгендерін қоспағанда, не декларацияланбаумен немесе күмәнді
декларациялаумен ұштасқан ... ... ... тыйым салынған немесе
өткізу шектелген, кедендік шекара ... ... ... ... тауарларды, заттар мен құндылықтарды ірі мөлшерде өткізу.
Экономикалық ... ... ... ... ... тауарлар мен өзге заттарды реттейтін қоғамдық қатынастар.
Қылмыстың заты - ... ... ... ... ... мен өзге ... болып табылады.Осы тауарлар мен өзге заттарды,
құндылықтарды ірі мөлшерде кедендік шекарадан ... ... ... ... ... ... кодекстің 209-бабының ескертуінде,
егер өткізілген тауарлардың құны бір мың айлық есептік көрсеткіштен асса
ірі ... ... ... деп ... деп ... ... жағынан мына іс-әрекеттерді істеумен сипатталады:
экономикалык контрабанда заттарын кеден шекарасынан ... ... ... ... ... өткізу, кеден шекарасын сырт айналып
кету, бір затқа ... бір ... ... ізін ... т.б. ... ... орны ... Республикасының кедендік шекарасы; қылмыс істеу тәсілдері -
контрабанда заттарын кеден ... ... не ... ... ... ... ... пайдалану, не декларацияланбаған
немесе күмәнді декларация алумен ұштасқан, кедендік ... ... ... ... өткізуі шектелген, кедендік шекара арқылы өткізудің
арнаулы ережелері белгіленген тауарлар мен ... ірі ... ... ... Сотының 1997 жылғы 18 шілдедегі №10
қаулысында "Контрабанда үшін қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... осы мәселеге терең талдау берілген
[32]. Қазақстан Республикасының кедендік шекарасынан кеден бақылауын ... одан ... ... ... ... тәсілдерді қолданып заттарды
жасырын өткізу, кеден шекарасын сырт айналып ... бір ... ... ... ... ізін ... т.б.) ... Құжаттарды немесе кедендік теңдестіру
құралдарын алдап ... ... ... ... ... ... ... құралдарын көрсету, көрінеу жалған құжаттарды қолдан
жасау ... ... ... ... ... ... заңсыз жолмен алынған
құжаттар мен теңдестіру құралдарын алдап пайдалануға ... ... ... күмәнді декларацияланумен ұштасқан әрекеттерге -
декларациялануға міндетті тауарлар мен ... ... ... ... ... жалған мәлімет енгізулер жатады. Кедендік
шекарадан өткізуге тыйым салынған немесе ... ... ... ... ... ... ... Кедендік шекара арқылы
өткізудің арнайы ... де ... ... ... ... ... ... бланкеттік. Мұндағы кедендік шекара,
кедендік декларация т.б. ұғымдардың ... ... ... кодексінде берілген, ал қандай тауарлар мен заттардың, құндылықтардың
кедендік шекарадан өткізілу немесе ... ... ... ... актілерде белгіленген.
Қылмыс құрылысы жағынан формальды. Субъективтік жағынан қылмыс тікелей
қасақаналықпен істеледі. Қылмыстың субъектісі 16-ға толған, есі дұрыс ... ... ... ... ... ... тікелей объектісі-есеп айыруды шетел ... ... ... ... ... ... ... қалыптасатын қоғамдық
қатынастар. Қылмыстың қосымша объектісі-шетел валютасында есеп ... ... ... ... ... яғни шет ... ... объективтік жағы-Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... ... ... түрде
аударылуға жататын шетел валютасындағы қаражатты, мүмкіндік бола тұрып
шетелден ірі мөлшерде қайтармау түріндегі әрекетсіздік.
Бұл ... ... жағы ... ниет ... ... ... адам ... Қазақстан Республикасының уәкілетті банкке
аударылуға жататын шетел валютасындағы қаражатының ... ірі ... ... ... және соны ... ... субъектісі-жасы
16-ға толған, есі дұрыс ұйым басшысы.
л)Жеке ... ... ... ... кеден алымдарын төлеуден
жалтару.
Қылмыстық кодекстің 214-бабында ірі мөлшерде кеден бажын, салықтарды,
кеден алымдарын, лицензия бергені үшін ... ... ... ... ... төлеуден жалтарғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қатынастар. Қылмыстың заты - кеден төлемдері.
Объективтік жағынан қылмыс кеден төлемдері мен алымдарын төлеуден
жалтару ... ... ... орай ... ... ... ... болғанын, жалтаруға толық мүмкіндігі болғанын анықтау. Қылмыстық
кодекстің 214-бабының негізгі ... ... ірі ... ... ... жалтарған жағдайда ғана орындалады. Қылмыс субъективтік
жағынан тікелей қасақаналықпен ... ... адам ірі ... ... мен ... ... жалтарғанын сезеді және соны тілеп әрекет
істейді. Қылмыстық ниет - ... ... ... - ... мен алымдарын төлеуге міндетті кез келген 16-ға толған, есі дұрыс
адам. Қылмыстық ... ... ... осы ... түрлері: бірнеше рет; лауазымды адамның ... ... ... ... в) ... ... немесе қылмыстық ұйыммен
жасалған әрекеттер көрсетілген.
м)Банк операциялары туралы көрінеу жалған ... ... ... ... операцияларын жүзеге асырумен байланысты туындайтын
қоғамдық қатынастар. Қылмыстың ... ... ... ... ... яғни ... ... беру.Бұл мына нысандарда көрініс
табады: заңды немесе жеке тұлғалардың банк ... ... ... ... ... беру; осы банктің іс жүзіндегі қаржы ... ... ... ... ... және өзге ... ... Республикасының 1998 жылғы 29 маусымдағы “Төлемдер мен ақша
аудару туралы” ... ... ... банк шоты дегеніміз, ол ... және ... ... ... ... банк пен ... арасындағы
шарттық қатынастарды бейнелеу тәсілі [33 ]. Жасалынатын банк операциялары:
қолма-қол ақшаны қамтамасыз етумен және ... ... ... банктің
пайдалануымен; ақшаны клиенттің пайдасына қабылдап алумен; клиент
тапсырмасы ... ... ... ... ... және ... қылмыстың құрамы-формальды, яғни азаматқа, ұйымға немесе мемлекетке
ірі зиян келтіру қаупін төндірген банк ... ... ... ... берілген кезден бастап қылмыс аяқталған болып танылады. Қылмыстың
субъективтік жағы-тікелей немесе жанама ниет ... ... ... ... ... жеке ... банк шоттары бойынша операциялар
туралы көрінеу жалған мәліметтер, сол сияқты осы банктің іс жүзіндегі қаржы
жағдайымен көрінеу ... ... ... ... және ... міндеттемелер беріп отырғандығын түсінеді және соны тілейді, не сондай
салдардың ... ... ... жол ... ... субъектісі-арнаулы-16
жасқа толған банк қызметкері.
н)Банктің ақша қаражатын заңсыз ... ... ... ... объектісі-банктің ақша қаражатын пайдалану
процесін жүзеге асырумен байланысты ... ... ... факультативтік объектісі-несие берушілер мен банк клиенттерінің
мүдделері.Банктің өз ... және банк ... ... осы ... ... ... өз ... банктің жарғылық және өз капиталдарынан
құралады. Қылмыстың объективтік жағы мынадай нысандарда көрініс ... өз ... және ... ... ... ... несие беруге пайдалану; банктің тартылған қаражатын көпе-көрінеу
қайтымсыз несие ... ... ... өз қаражатын және банктің
тартылған қаражатын көпе-көрінеу пайдасыз мәмілелер жасау үшін ... ... не ... ... ... ... ... шарттарын
беру
Бұл қылмыстың алғашқы төрт тәсілін жасау банктің өз қаражатын ... ... ... ... ... ... және банк үшін ... пайдасыз мәмілелер жасауға пайдаланумен байланысты, ол несие
берудің және мәміле жасаудың ... ... ... ... ... ... ұйымға немесе мемлекетке ірі зиян келген
кезден бастап ... ... ... саналады. Қылмыстың субъективтік жағы
–тікелей немесе жанама ниет түріндегі кінә. ... ... ... ... ... ... ... түсінеді, ірі зиян келтіретінін алдын
ала біледі, соның болуын тілейді, не сол ... ... ... ... не оған ... ... Қылмыс субъектісі-арнаулы-16 жасқа
толған банк қызметкері
о)Азаматтың салық төлеуден жалтаруы
Салық салу тек мемлекеттік шығыстарды жабу амалы ғана ... ... ... ... ... ... объектісі-мемлекеттің бюджет құрастыру
жөніндегі қаржы қызметі саласында қалыптасқан қоғамдық ... ... ... ... Бұл ... ... ... құжат, оны
салық төлеуші толтырып, мемлекеттік салық инспекциясына ... ... ... сәйкес төлеуге тиісті салықтың мөлшерін анықтауға ... ал ... ... ... салынатын бірлікке сай салық
мөлшері.
Қылмыстың ... жағы ... ... әрекетсіздікпен
сипатталады, олар мына түрде болады: салық төлеуден жалтаруды ірі ... ... ... ... да табыс туралы декларацияны бермеу
арқылы болады; табыстар мен шығыстар туралы көрінеу бұрмаланған деректерді
декларацияға кіргізу жолымен ірі ... ... ... бұлтару.
Қылмыс субъектісі-16 жасқа толған, есі дұрыс адам. ҚР ... ... 24 ... ... ... сәйкес, табыс салығын төлейтін
жеке тұлғаларға Қазақстан азаматтары, шет ... ... жоқ ... жатқызылған. Қылмыс субъектісі-арнаулы.Ол-салықты
есептеуі және өзінің төлеуі үшін салық қызметі ... өз ... ... ... және табыс салығын төлеуге міндетті жеке ... ... ... немесе жанама ниет түріндегі кінә.
п)Ұйымдарға салынатын салықты төлеуден жалтару
Қылмыстың тікелей объектісі-мемлекет бюджетін құрастыруға байланысты қаржы
қызметінің ... ... ... ... Қылмыс заты:
жинақталған жылдық табыс туралы декларация, егер декларация міндетті болса;
бухгалтерлік құжаттар.
Салық салынатын объект салық алудың ... ... ... ал ... ... ... мен ... жатады.Салық салынатын объектілерді
Қазақстан Республикасының заңдары белгілейді. Салықтар ... және ... ... ... ... ... табыс салығы; қосымша құн
салығы; акциздер; бағалы қағаздар мен жасалған операцияларға салық; ... мен жер ... ... ... ... ... және ... жер салығы; мүлік салығы; көлік құралына салық;
заңды тұлғаны тіркеу алымы; қызметтің кейбір түрлерімен ... ... ... ... алым жатады.
Қылмыстың объективтік жағы мына түрлердегі іс-әрекет: декларация беру
міндетті бола тұрып жинақталған жылдық ... ... ... бермеу;
декларацияға немесе бухгалтерлік құжаттарға табыстар мен шығыстар жайында
көрінеу бұрмаланған мәліметтер енгізу. ... ... ... ... ... міндетті төлемдерді жасыру.
Қылмыстың субъективтік жағы тікелей ... ... ... 16-ға ... бухгалтерлік есеп жүргізуді
ұйымдастыруға жауапты, бухгалтерлік құжаттарға қол қоюға ... ... ... құжаттарды рәсімдеуге және салық органдарына беруге міндетті,
есі дұрыс адам.Осы құжаттарды салық органдарына берген кезден ... ... ... ... және ... ... ... қылмыстар
а)Көпшілік сауда-саттықтар мен аукциондарды өткізудің белгіленген
тәртібін арнайы ... ... ... ... ... ... саласында
қалыптасатын қоғамдық қатынастар. Қылмыстың ... ... ... мен ... ұйымдастырушысының, сатып алушының
немесе басқа шаруашылық субъектісінің мүдделері.Сауда-саттық өткізудің
ұйымдастырушысы сатушы немесе ол уәкілеттілік ... ... ... ... объективтік жағы-көпшілік сауда-саттықтары мен аукциондар өткізу
тәртібінің бұзылуы түріндегі әрекет. Қылмыс құрамы материалдық.
Қылмыстың субъективтік жағы-тікелей ниет түріндегі ... ... ... және ... ... ... ... түсінеді, өз әрекетімен меншік иесінің, сауда-саттық немесе
аукциондарды ... ... ... ... ... ... ... ірі зиян келтіруі мүмкін екендігін немесе қалайда
келтіретіндігін алдын ала біледі және соны ... ... ... ... ... есі ... ... тұлға.
ә)Тұтынушыларды алдау
Қазақстан Республикасының 1991 жылғы 5 ... ... ... туралы” Заңы тұтынушылар құқықтарын қорғаудың заңдық,
экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... сату және халыққа қызмет
көрсету саласындағы қоғамдық қатынастар. ... ... ... жағы кем ... кем тарту, артық санау,
тауарлардың тұтынушылық қасиеттеріне ... ... ... ... тұтынушыны өзгедей ... ... ... ... ... мен ... ... сондықтанда заң шығарушы
ең маңыздыларына ғана тоқталған. Қылмыстық жауаптылыққа тарту үшін ... ... ... жасау жеткілікті.
Қылмыстың объективтік жағының міндетті нышаны-аталған әрекеттерді
едәуір мөлшерде жасау, яғни ... ... ... ... бір ... ... ... зиян келтіру. Қылмыстың жасалатын орын-
тауарлар сататын немесе халыққа қызмет көрсететін дүкендер ... ... ... ... қай ... ... қарамастан. Сауда
саласына кәсіпкер ретінде тіркелген азамат та тұтынушыларды алдауы мүмкін.
Қылмыстың субъективтік жағы ... ... ... ... қоғамдық тамақтандыру, тұрмыстық қызмет көрсету кәсіпорындарының
қызметкерлері, сауда қызмет көрсету саласында кәсіпкер ... ... ... ... ... және ... емес ... қалыпты
жұмысы. Қылмыстың объективтік жағы-қатардағы қызметкердің, яғни мемлекеттік
ұйымның лауазымды ... ... ... ... сол ... емес ... ... атқармайтын қызметкерінің өз
міндеттері шеңберіндегі жұмысты орындағаны ... ... ... ... ... жеңілдіктерді немесе мүліктік сипаттағы ... ... ... ... ... міндетті нышаны-заңсыз
сыйақыны қорқыту тәсілімен алу.
Заңсыз сыйақы алу дегеніміз- субъектінің орындалған ... ... ... ... ... тауар, ішімдік т.б, сондай-ақ жеңілдіктер
немесе мүліктік сипаттағы қызмет көрсету түрінде ... ... ... ... ... және ... да ... орын алуы мүмкін. Сыйақы алуға
негіз ... ... ... ... көрсетілген қызмет сыйақы алушының
жарғыларда, нұсқауларда ережелерде, еңбек шарттарында, ... ... ... ... болуға тиіс. Қылмыстың
субъективтік жағы тікелей ... ... ... ... жеңілдікті немесе қызмет көрсетуді қорқыту ... ... ... соны тілейді. Қылмыстың субъектісі жасы ... ... иесі ... ... егер ... ... емес ұйымда
жасалса-басқару қызметін атқармайтын адам. Заңсыз сыйақы алудың сараланған
түрлері-бұл қылмысты бірнеше рет немесе ірі мөлшерде ... ... ... ... ... да қылмыстар
а)Компьютерлік ақпаратқа заңсыз кіру, ЭВМ үшін зиянды бағдарламаларды
жасау, пайдалану және тарату. Қылмыстың объектісі деп ... ... ... ... ... өңдеу жүйесінің қауіпсіздігін күзетуге
байланысты қоғамдық қатынастарды есептеу қажет. ... ... ... ... заңмен қорғалатын компьютерлік ... ... ... санкциясыз жоюға, бөгеуге, жаңартуға не көшіруге, ЭЕМ
жұмысын, ЭЕМ жүйесін немесе олардың желісін бұзуға ... алып ... ... ... бағдарлама жасау; қолда бар ... ... ... әкеп ... өзгерістер енгізу; сол зардаптарға
әкелген осындай бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... тарату.
Қылмыс өзінің субъективтік жағынан тікелей ... ... ... ... ... ... ... отырғандығын
түсінеді, ақпараттың жойылуы, бөгелуі, жойылуы, ... ... ... ... ... ... жүйесі жұмысының бұзылуы ... ... ... ... ... ала біледі, сондай зардаптың болуын
қалайды, немесе бұл ... ... ... қаламайды, бірақ оларға
саналы түрде жол береді не ... ... ... ... ... жасы 16-ға ... есі ... физикалық тұлға.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүкіл әлемдегі қылмыстың өсе түсуі, одан шыңдап сақтануды талап етеді.
Соңғы бес жылда қылмыстықтың ... ... ... 25%-ке өсіп ... ... процесті дер кезінде тежемейтін болсақ, онда ... ... ... ... ... ... ... Қылмыс экономикалық
әлеуметтік жағдайлар барысында туындайды, өзінің жеке ... ... ... ... тұлғаның, әлеуметтік топтардың немесе тұтастай
қоғамның мүдделерінін жоққа шығарушылық пайда болады [35].
Соңғы жылдардағы Қазақстандағы қылмыстың ... тән ...... ... ... ... онда ауыр қылмыстар түрінің басым
болуы, экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың үлес салмағының ... ... ... ... нығая түсуде.
Қазақстандағы экономикалық, лауазымдық және жалпы қылмыстық жасалатын
қылмыстар құқықтың және экономикалық ... ... ... ... ... қорғау органдарының қызметкерлерімен, басқа жауапты лауазымдық
тұлғалармен ұйымдасқан байланысты ... ... ... ... ... ... ... қылмыстар саны ұлғая түсуде.
Жаңа экономикалық қатынастар Қазақстанда қылмыстың жаңа ... әлем ... ... баюы үшін ... ... ... кез келген әлеуметтік жаңалыққа жедел ... ... ... ... Қазақстандағы іс-әрекеттерін теріс мақсатқа
пайдаланушылықтар, басым көпшілік ... ... ... соның ішінде бірлескен кәсіпорындардың, ... әр ... ... ... ... байланысты [36,14
б].
Қылмыс түрлерінен оның ... ... ... ... ... ... ... бір жіктерімен жекелеген азаматтардың
жағымсыз мінез-құлықтарының жолын кесу үшін, биліктің қолданатын әдістері
мен құралдарына қатысты ... ... ... ... бұзушылықтар одан соң ... ... ... өсуі
қалыпты өмірлік қажеттіліктер мен оларды жүзеге ... ... ... ... ... түрде қоғамдық санаға келеңсіз әсер етеді, құқық бұзушылық
динамикасын өзгертеді, ... ... ... ... ... қорғау органдарының жұмысын, заңдылықтардың
жетілмеушілігіне ұрындырып, оны қолдау ... ... ... өсуі көп ... ... ... хал- ... келісілген.
Негізгі себептер түрінде заңгерлер ... ... ... ... және ... ... қосарлы мораль, биліктің
жоғары эшолонындағылармен қылмыстық іс-әрекеттерге қатысуы,
-қосарлы заңдылық, яғни қатардағы азамат пен басшының заң алдында нақты
тепе-теңдігінің ... ... мен ... ... сақтауға шынайы
мүдделіліктің жоқ екендігі [37,34 б].
Мемлекет иелігіне алу мен ... ... ... ... заң ... жол ... Қызмет жағдайларын теріс
пайдаланудың өсуі мемлекеттік ұйымдар мен кәсіпорындардың жекешелендірілген
негізгі және айналым қорларын ... ... алу ... ... ... мен байланысты болды.
Қазақстан үшін, қарақшылық, заңсыз ... ... және улы ... ... ... мен ... ... жасандылық сияқты, мемлекеттің тікелей
экономикалық мүдделерін қозғаушы ... ... ... ... шараларға қатысуы маңызды болып саналады.
Трансұлттық қылмыс экономика мен экология саласына белсенді түрде
енуде, ... ... ... және жер ... олар үшін ... ... Нарықтық экономиканы құру процесі мен Қазақстандағы
нарықтық қатынастардың ... ... ... заңдарды түбегейлі түрде
жетілдірудің, оны қылмыспен және басқа құқық бұзушылықпен күресте қазіргі
заманғы талаптарға теңдестігін ... ету ... ... ... ... ... етуші ұйымдасқан қылмыс ұйымдасқан
лауазымдық тұлғаларды пайдаланусыз тәжірибеде өз қызметін жүргізе ... ... ... ... ... және ... ... органдары мен басқару органдарына өтіп кетуіне белсенді
түрде ықпал етеді.Ұйымдасқан қылмысты заңды экономикаға кең түрде ... ... және ... ... ... үшін ... ... Жалпы қылмыс пен ... ... ... ... ... қарамастан экономикалық қылмыс қоғамға
үлкен шығын әкеледі, қылмыстық дәстүрлі түрлеріне ... ... ... және ... ... оның ... ... формаларының
міндетті компаненттері болып саналатын ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерге сүйене отырып, зерттеу қорытындысы
бойынша төмендегідей ұсыныстар жасауды жөн көрдім:
-Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың түрлері мен ... ... ... ... саралау мен тергеу ерекшелігін
және осы ... ... ... ... ... ... ... жасалу себептері мен жағдайларына ұдайы талдау жасау, сөйтіп
қылмыстың алдын алу жұмыстарын ұйымдастыруды жолға қою;
-Экономикалық ... ... ... ... тұлғасына
талдау жасауды жолға қою;
-Алдын ала тергеу жүргізу және ... ... ... ... ... мен ... анықтауды басты міндет етіп белгілеу;
-Экономикалық қызмет саласындағы ... ... алу ... ... және ... ... ... жасалған
қылмыстардың түрлері мен жалпы қылмыстың үлес салмағына қарай ұйымдастыруды
жолға қою;
-Экономикалық қызмет саласында ... ... ... ... ... ... ... мамандандырылған тәжірибелі тергеушілерді қою және
олардың біліктілігін ... ... ... ... тәжірибе
алмастыруға жіберу отыруды жоспарлау.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан ... 10 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексі 16.07.1997ж ( 2008жылғы 25
желтоқсандағы өзгерістермен, толықтырулармен)
3 Қазақстан Республикасының ... 1995 ж. 30 ... ... ... 2007 ж. 21 ... ... өзгертулер енгізілген
4 Қазақстан Республикасы Президентінің «Бағалы қағаздар нарығы туралы»
5.03.1997 заңы
5 ... М.М. ... ... ... с экономической контрабанды.
Алматы.2008.31б
6 В.Бертовский.,В.А.Образцов. Выявления и расследования экономических
преступлений. М. 2003.141б
7 Алиев М.М. Субъект преступления и ... ... ... 85б
8 Байсаков К.Г. Контрабанда- как угроза экономической безопасности
страны. ... ... ... Республикасының Қылмыстық құқығы. Жалпы бөлім.
Алматы. 2004.57б
10 Борчашвили И.Ш.,Рахимжанова Т.К Комментарий к ... ... ... ... А.С.Михлин Состав преступления и его значения при ... Е.А. ... Б. ... ... саралау.
Алматы.2005.74б
13 Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификации преступлении. М. 2002. 92б
14 Н.Ф.Кузнецова. Объект и ... ... ... ... ... Арнайы субъектінің белгілері және қылмысты
саралаудағы орны. Алматы. 2002.91б
16 Б.С.Утевский. ... ... и ее ... ... Я.Н. ... ... ... және оның қолдану аясы. М.2003. 96б
18 Н.Д. Дурманов .Понятие экономической преступлении.М.2007.101б
19 А.Д. ... С.В ... ... ... Қазақстан РеспубликасыАзаматтық құқығы.Алматы. 2004.
21 Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... Президентінің «Шетелдік инвестициялар туралы»
27.12.1994ж. заңы
23 Қазақстан Республикасы Президентінің «Жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... туралы»
9.07.1998ж. заңы
25 Қазақстан Республикасы Президентінің «Тауар ... ... ... және ... ... орнының атауы ... ... ... ... ... мен банк қызметі ... ... ... Республикасы «Банкроттық туралы» 21.01.1998ж. заңы
28 Қазақстан Республикасы Президетінің «Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... жасалған мәмілелерді
тіркеу туралы» 5.03.1997ж. заңы
30 Қазақстан Республикасы Президентінің «Валюталық зерттеу туралы»
24.12.1996ж. заңы
31 ... ... ... ... және ... ... туралы» 5.06.1997ж. Жарлығы
32 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының «Контрабанда үшін ... ... ... жөніндегі тәжірибелер туралы» 18.07.1997ж.
қаулысы
33 Қазақстан Республикасы «Төлемдер мен ақша ... ... ... ... ... ... құқығын қорғау туралы»
5.06.1991ж. заңы
35 Статистические данные управлении комитета по ... ... ... при ... РК. Алматы.2008.
36 А.Н. Ералин., К.А. Бекишев «Контрабандамен күрес» ... ... ... с экономической преступностью в Казахстане.- Алматы:
Жеті Жарғы. 1996. 34б
38 Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Жаңа онжылдық-
жаңа экономикалық өрлеу-Қазақстанның жаңа ... атты ... ... ... арнаған жолдауы

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Контрафактілік өнімдер айналысы саласындағы қылмысқа тергеу жүргізуді ұйымдастыру ерекшеліктері88 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Қылмыстық іс жүргізу жүйесіндегі сот тергеуі35 бет
Қылмыстық іс қозғау28 бет
Қылмыстық процеске қатысушылар73 бет
Өртке байланысты қылмысты тергеу әрекеттері66 бет
Криминалистикалық сипаттамаманың элементтері67 бет
Қылмыстық топтар сипаттамасы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь