Валюталық қатынастар

КІРІСПЕ 6

1.ВАЛЮТАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 7
1.1.Ақшаның қатынастарының теориялық негіздері 7
1.2. Валюта ресурстарын қалыптастыру және пайдалану 9
1.3. Валюта бағамының (курсының) мәні 13

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ВАЛЮТАСЫ . ТЕҢГЕ 17
2.1. Теңгенің шығу тарихы 17
2.2. Теңгенің қалыптасу кезеңдері мен даму мәселелері 19
2.3. Қазақстан Республикасының банкноттары 20

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІН РЕТТЕУДІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ 31
3.1 Қазақстан Республикасы валюталық жүйесінің түсінігі мен белгілері 31
3.2. Қазақстан Республикасырың Ұлттық банкінің ақша.несие саясаты 33
3.3. Қазақстан Республикасындағы валюталық бақылаудың негізгі принциптері 34

ҚОРЫТЫНДЫ 38

ГЛОССАРИЙ 41

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 42
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
6
1.ВАЛЮТАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... негіздері
7
1.2. Валюта ресурстарын қалыптастыру және пайдалану
9
1.3. Валюта ... ... ... ... ... ... - ... 17
2.1. Теңгенің шығу ... ... ... ... мен даму ... Қазақстан Республикасының банкноттары
20
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІН РЕТТЕУДІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
31
3.1 Қазақстан Республикасы валюталық жүйесінің түсінігі мен
белгілері ... ... ... Ұлттық банкінің
ақша-несие саясаты ... ... ... ... негізгі принциптері
34
ҚОРЫТЫНДЫ
38
ГЛОССАРИЙ
41
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
42
КІРІСПЕ
Жалпы ақшаның дүниеге келуі өткен заманнан келе жатқан, көп ғасырларды
қамтитын өте ... ... ... Мен осы ... шығу ... ... кезеңдері, бізге жеткенге дейінгі тарихы, осы кездегі
нарық заманында алатын орны ... ... өз ... ... ... ... келмей тұрып, жалпы адамзат өздерінің қажетінше бір
тауарды екінші тауарға айырбастау арқылы адамдарда өзара айырбас ... бұл ... ... ... ... ... кейін келе олар
сол тауарлардың ішінен айырбасқа жиі ... ... ... ... ... да, оны ақша есебінде пайдалана бастайды. Сол кездері жердің әр
аумағында ақша әр халықтың шаруашылығына ... ... ... ... ... мал ... айналысатындар айырбаста малмен
өтелетін, ... ... ... сүлы т.б. Бүл айырбас қолайсыз болды да
кейіннен ерекше эквивалент ретінде ақша бөлініп ... ... ... ... кейіннен арнайы, өлшемі бар, мөрмен расталатын
алтын немесе күміс металдар, одан әрі сол металдарды ыңғайлы түрде монета
ретінде болды, содан көп ... даму ... ... ... ... қолда
біз қағаз ақша үстап отырмыз. Осы жайлы Карл Маркс: "Біз" ... ... осы ... ең ... ... ... ... жайлы атап
айтпай кетуге құқым жоқ. Осы орайда айта кеткім ... ... ... ... ... ... - ... Республикасының Ұлттық
Валютасы - теңгенің шығарылуы. Бүл тарихымыздағы елеулі өзгеріс, ... ... оның ... ... бүл ... де ... ... бастап, нарықтық экономикада Қазақстан өзінің тәуелсіздігін
жаңадан алды. Ұлттық валютанын айналымға енуі ... және ... ... ... ... әкелді.
1.ВАЛЮТАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1.Ақшаның қатынастарының теориялық негіздері
ХХ ғасырда ақша қызметтері және ақшаның жалпыға ортақ ... рөлі ... ... ... ... есеп ... валюталар – доллар, маркалар, иендер т.б. арқылы
жүзеге асады. Сонымен алтынның айналыстан шығуы және оның ақша ... ... ... деп ... ... ... ақша рөлін және жалпыға ортақ, эквивалент рөлін атқаруды
доғаруы. Осы жерде ... өте қиын ... ... жақындаймыз.
Қазіргі ақшалардың мәні, табиғаты жалпы қандай? Өйткені кімге де болса
анығы қазіргі уақытта асыл ... ақша ... ... ақша – ... Ақшаның
барлығы немен анықталады, оның тұрақтылығы неге байланысты?
Батыстың ... ... бұл ... бойынша пікір талас
жүріп жатқанына кемінде екі ... ... Егер ... ақша ... ... айрылатын болса, онда оның бағалылығы төмендейді.
Сондықтан қағаз ақшаның құны ... ... ... ... ... ... ... мәселемен тығыз байланысты.
Ақшаның пайда болуын маркстік және неоклассикалық мектептер айырбас,
сауданың даму процестерімен, ... ... ... ... Айырмашылықтары ең алдымен тауар табиғатын түсіндіруде
жатыр.
К.Маркстің теориясында ақша бұл ерекше тауар. Ол ақшаның ... ... яғни ... құн ... дамуымен байланыстырады. Ол
форма төртеу: жай немесе кездейсоқ; ... ... ... ... ... ... ... тауардың эквиваленті алтын болды.
Ақша сөйтіп, айырбас пен құн формасының ұзақ даму процесінің ... ... ... ... екі ... ... бірінде тауардың жалпы
массасы, екіншісінде бір ғана тауар – ақшаның ... ... ... ... ... ... ... деген. Маркстің теориясында ... ... ... - ... мен ... ... Бұл ХІХ ғасырдың аяғы
мен – ХХғасырдың басындағы алтын стандарт жүйесінің болуымен дәлелденеді.
Алтынның ақшаның рөлін атқаруға үш ... ... ... Портативтілігі (шамалы көлемде жоғарғы құндылықтың болуы);
3. Экономикалық бөлінуі (алтын құймасы, яғни ... ... ... ... ... ... мал да, бағалы терілерде, інжу –
маржандарда, алмаздарда және т.с.с. жоқ.
1-кесте
|Ақшаның қызметері ... | ... ... ... | ... ... ... жүзінде әр түрлі ақша айналымының жүйелері бар, ол тарихи
даму кезеңдерінен өткен және әр ... ... ... Ақша
айналымының басты компаненттері мыналар:
1. Ұлттық ақша өлшемі (доллар, теңге, сом, франк,марка, йена, крона
және т.б.) олар ... ... мен ... ... ... ... және қағаз ақшалар, монеталар жүйесі, олар қолма – ... ... ... ... болып саналады.
3. Ақша эмиссиясы жүйесі, яғни айналымға ақша ... ... ... ... Ақша ... реттеп отыратын мемлекеттік органдар.
Ақша айналымы жүйесінің негізгі екі түрі бар:
1. Металл ақшалар айналымы жүйесі. Мұнда ... ... ... ... ... болады, олар ақшаның барлық қызметтерін
атқарады.
2. Несие және қағаз ақша айналымы ... ... ... ... ... ... өзін айналымнан ығыстырады.
Қазіргі рыноктық экономикада банктік ақша дәуірі басталды.
Банктік ақшаға ... ... ... және т.б. жатады.Алалған есеп
айырысу құралдары банктік депозиттерді де билейді. Қазіргі кезде қағаз
және несие ақшаларды шығаруды мемлекет өз ... ... ... ... ... және пайдалану
Қазақстан Республикасының халықаралық экономикалық қатынастарын
дамытуда орталықтандырылған валюта қорларын қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... ... рөл
атқарады. Сыртқы экономикалық қызметтің ырықтануы жағдайында валюта
түсімдерінің негізгі ... ... ... ... Алайда
халықаралық қатынастарға мемлекеттің қатысуы және ұлттық ... ... ... үшін ... ел ... да, ... – ақ ... құрамындағы әкімшілік – аумақтық құрылымдар деңгейінде ... ... ... ... ... емес ... валюта ресурстары
валюталық операциялар ... ... ... пайдаланылады.
Валюталық операциялар – бұл: меншік құқығының және өзге құқықтардың
валюталық құндылықтарға өтуіне ... ... ... шетел валютасы
төлемдері мен шетел валютасындағы төлем құралдарын ... ... ... ... валюталық құндылықтарды кез келген
тәсілмен елге немесе елден ... және ... ... валютаға,
сондай-ақ номиналы мен құны ұлттық валютада көрсетілген ... ... ... ... меншік құқығы мен ... ... ... ... мен ... ... ... ресурстар көбінесе ... ... ... ... ... үшін ... жалпы
мемлекеттік ресурстардың бір ... ... ... ... ... басқа, биліктің жергілікті органдары ... ... ... ала ... уәкілетті органдары мен оның қаржы
агенттері де банкаралық биржада валютаны сатып алушылар бола алады.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... «валюталық басқыншылықтарды» - елдегі ... ... ... ету жөніндегі мемлекеттің стратегиялық жоспарлармен
анықталатын, реттелетін ... ... ... ... ... отыру
мақсатында валютаны сатуды жүзеге асыру үшін;
2) Қаржы министрлігі: қарыздар туралы келісім – шартпен ... ... ... өтеу ... ... жабу ... ... мүшелік жарналар төлеу; ... ... және ... ... ... ... жұмысын
қаржыландыру үшін;
3) Үкімет органдары: мемлекеттік қажеттерді – тауарлар мен ... ... ... ... ... сатып алуды
қанағаттандыру үшін;
4) Басқарудың жергілікті органдары – ... ... емес ... ... аймақтардың жергілікті
инфрақұрылымын дамытуды, халықтың түрлі ... ... ... ... нысандары компанияларының, фирмаларының және
ұйымдардың валюта ресурстарының негізгі екі көзі ... ... ... ...... бір бөлігін кәсңпорын салықтар мен
кеден баждарын төлегеннен кейін Ұлттық банкке оның ... ... ... ал бір бөлігін уәкілетті банктер арқылы Ұлттық банк
белгілейтін ... ... ішкі ... ... ... міндетті
болатын. Қолданыстағы тәртіп бойынша заң жүзінде белгіленген ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың
қарамағында қалады және иегердің немесе құрылтайшының қарап шешуі ... өнім ... ... ... ... ... ... оны валюта рыноктарында ұлттық валютаны айырбастау
жолымен сатып алады. Осылайша барлық ұйымдық - ... ... ... валюта қорларын көбейте алады.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... көзі – ... ... кредиттері. Өнім
өндірумен немесе қызмет көрсетумен айналысатын, ... ... ... аймақты, жалпыұлттық шаруашылықты дамыту ... ... ... ... бағдарламаларын жүзеге асыруға қатысатын
компаниялар,фирмалар үшін шетел банктерінен алынған кредиттерді ... ... ... ... ... ... коммерциялық
есеп қағидатын дамыту қажеттілігімен және ... ... ... үшін ... оларды пайдаланушыларға ауысумен
байланысты бірте – ... ... ... ... осыған ұқсас
бағыттарын қаржыландыру үшін валюта қаражаттары компанияларға,
фирмаларға ... ... ... ... ... мүмкін.
Үлестік негіздерде әрекет ететін шаруашылық жүргізуші субъектілер
үшін валюта ... ... осы ... ... ... қосымша салымдары есебінен жетуге болады.
Валюта қаражаттары түсімдерінің мүмкін болатын көзі ... ... ... ... ... ... ... елдердің сақтық органдары тарапынан болатын
валютадағы сақтық өтемдерді ... үшін ... ... ... ... ... ... қаражаттары жиынтығында
шаруашылық жүргізуші субъектілердің валюта ... ... бұл ... ... ... және ... ... әр түрлі
мақсаттарына пайдаланылады. Валюта қорларын пайдаланудың ... ... ... табылады:
1) дүниежүзілік рыноктарда жұмыс ... ... ... ... ... импортты алмастыратын өнім ... ... ... ... қолданыстағы өндірісін ұлғайту; бұл мақсаттарды жүзеге
асыру үшін валюталық ресурстар ... ...... ... ... лицензиялар, ноу-хау сатып алынады, негізгі
құралдардың лизингі жөніндегі операциялар жүргізіледі, шетел мамандары
шақырылады, кадрларды ... ... ... және ... ... үшін ... ... сыртқы экономикалық ұйымдарға ... ... ... ... ... ... үшін
комиссиялық сыйақылар төлеу;
5) капиталға қатысу ретінде шетелдік компаниялардың, ... және ... ... бағалы қағаздарын сатып алуға жұмсау;
6) сыртқы ... ... ... ... ... үшін айыппұлдар, өсімпұлдар, өтемақылар төлеу;
7) ішкі қажеттілікті қанағаттандыру үшін ұлттық ... ... ұйым ... ... ... үшін ... ... арналымның шетелдік тауарларын, дәрілік заттарды,
медициналық жабдық пен саймандарды сатып алу.
Иегерлердің ... ... ... ... ... қаржы
ресурстарының басқаша пайдалануы да мүмкін.
Заңи тұлғалар өздеріне қарасты валюта қорларын дамудың: өндірістік
инфрақұрылымның, бірігіп пайдаланудың ... ... ... ... және ... ... өндіріске енгізудің,
келешекке арналған жобаларды, ... ... ... ... және т.б. ... міндеттерін орындау үшін
біріктіруге құқылы.
1.3. Валюта бағамының (курсының) мәні
Халықаралық қатынастар жүйесіндегі ... ... ... бір- ... ... жүргізу мүмкін емес.
Халықаралық сауданың дамуына байланысты ұлттық валюталардың айырбас құны
пайда болды және мұның өзі ... ... ... ... бір ... ... ... бағамы (курсы) дегеніміз – ... ... ара ... ... ... ... ... арқылы көрсетілетін
жеке бір ел валютасының «бағасы». Қазақстандағы ... ... ... ... ... теңгенің санымен анықталады.
Валюта бағамы өте құбылмалы, ширақ ... ... ... ... ... балансының жағдайы, елдегі инфляция деңгейі ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың ара ... ... ... дүниежүзілік рыноктағы бәсекелестігі, саяси және әскери
факторлар, ... – ақ ... ... да жанама факторлар әсер етеді.
Олардың валюта бағамының динамикасына әсері уақытша немесе тұрақты түрде
болуы мүмкін. Ал, ... ... ... ... құндылықтар
қозғалысымен тікелей байланысты.
Валюталардың айырбас курсы ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс ара қатынасымен анықталады.
Валюталық рынок дегеніміз - ... пен ... ... ... ... ... бағамы (курсы) бойынша сатып алу мен сатуды
жүзеге асыратын орталық.
Шетел ... ... ... ... биржадағы
тауарларының бағасы дүниежүзілік практикада орныққан заңдық нормалар
арқылы баға белгілеу түрінде жүзеге асады.
Дүниежүзілік тәжірибеде баға ... екі ... ... баға ... ... ... ... валюта бірлігі ұлттық
валютаның белгілі санына теңестіріледі. Мысалы, Қазақстанда АҚШ-тың
бір доллары теңгенің белгілі ... ... Баға ... бұл ... ... ... елдерінде қолданылып отыр.
Жанама баға белгілеу әдісі бойынша ұлттық валюта бірлігі ... ... ... ... ... ... 1 ... АҚШ долларының белгілі санына теңестіріледі. Бұл жүйе аз ғана
елдердің іс – ... ... ... ... ... деңейі бойынша валюталардың сипаттамасы мынадай
болып келеді:
• еркін ауысатын валюта;
• жарым- жартылай, шамалы ауысатын валюта;
• ауыспайтын ... ... ... валюта.
Еркін (толық) ауысатын валюта дегеніміз басқа елдердің ... және ... ... валюта. Бұл валютаның толық ішкі және
сыртқы айырбасталу мүмкіндіктері бар. Ұлттық валюталардың еркін ... ... ... ... ... ... ... Малайзия, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Біріккен Араб Эмираттары,
Оман, Сеймень аралдары, Сингапур, АҚШ, ФРГ, Жапония елдерінің валюталары
ие ... ... ... ... мүмкіндігі ұлттық валютаны тұрақты даму
бағытындағы елдердің валюталарына тән. ... ... ... ... ... декларативтік жолымен жетуге болмайды.
Еркін ауысатын валютаның бір бөлігі резервтік валюта деп аталады.
Олар халықаралық ... ... ... ... ... да, ... ... орталық банктерінде сақталады. Қазіргі
кезде резервтік валюталарға АҚШ – тың ... ... ... ... ... ... ... немістің маркасы жатады.
Аталған бес валюта дүниежүзілік валюталық резервтердің 100% - не дейінгі
сомасын құрап отыр.
Жарым ... ... ... ... ... ... айырбасталатын және халықаралық төлем айналымының барлық түрінде
қолданылмайтын валюталар жатады. Мұндай валютаның қолданыстағы шектеулігі
елдің экономикалық ... ... және оның ... балансының
теріс сальдосымен түсіндіріледі. Мемлекет тарапынан валютаның қолданылуын
шектеу саясаты заңдық және ... ... ... мен ... ... ... ... (тәріптеу) ережелері
арқылы жүргізіледі.
Дүние жүзі елдерінің басым ... ... ... ... ... ... –жартылай ауысатын валюталарға жатады.
Қазақстандық теңгенің еркін ауысу мүмкіндігіне жетуі үшін елдің саяси-
экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... валюталық ынтымақтастық
механизмінің қалыптасуы қажет.
Ауыспайтын (тұйықталған) валютаға шетелдік ... ... тек ел ... ғана ... ақша ... ... ... валюта жатады. Оларды әкелу, әкету, сату, сатып ... ... ... ... және ... ... реттеудің қатаң шаралары қолданылады.
Клирингтік валюталарға банктік ... тек қана ... ... ... ... ... ... бір-
біріне жеткізетін тауарлары мен ... ... ... есептік
валюталық бірліктер жатады.
Валютаны сатып алу-сату әрекеттері валюталық рыноктарда жүзеге
асырылады. ... ... ... ... пен ... ... ... ұлттық валютаға курсына сәйкес сатып алу мен сатуды
жүзеге асыратын орталықтар.
Ұлттық валюта рыноктарының дамуы және ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік валюта рыногы қалыптасты.
Оның өзі көпдеңгейлі, ... ... ... ... ... көрінеді.
Валюталық рыноктың құрамында дүниежүзілік, аймақтық, ұлттық валюта
рыноктары кіреді. Бұл ... ... ... ... операциялары
мен валюта сомаларының сипатына қарай ерекшеленеді. Әдетте, дүниежүзілік
валюта рыноктары дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... – банктердің маманданған
қаржы – несие институттарының ... ... Бұл ... валюта, несие, қаржы операциялары жүргізіледі және бағалы
қағаздармен, алтынмен байланысты ... ... ... ... - ... ... шығу ... ұлысы Жібек Жолымен керуен тартып келген саудагердің әр
теңін бір теңгеге балап, ақша шығаруға бел ... ... ... ... ... ... басталады.
Теңге - қазақтың «тең» деген сөзінің есімше түріне айналған
баламасы. ... ... ... ақтарсақ: теңге дүниеге келгелі
халқымыздың әр кезеңдегі тұрмыс жағдайының айнасына айналған. Хақназар
хан тұсында бір ... құны бір ... ... хан тұсында бес теңгеге
бір жылқы, Шығай ханның тұсында теңгенің құны төмендей түскен. ... ... ... ... ... ... жанжалдан деп
түсіндіреді. Тәуке хан заманында теңгенің ... екі ... ... ... ... Мұхаммед, Қасым, Абылай уақытында қайта көтерілді.
Бұл кезеңде теңге құрамына күміс қосып, қазіргі «нейзильбер» қоспасына
жақындай ... ... ... өнер ... ұқсатып соғылды.
Жібек жолының бойымен жосылып жатқан керуенге тең-тең асыл жиһаз
артқан саудагерлер ... ... ... ... ... белгілерін
іздеген. Ол белгілер бойынша күміс аз қосылса, теңге тотыққыш келеді.
Мұны саудагерлер ... ... ... я ... ... ... Егер жеңіл болуы үшін қалайы қосылса, онда теңгенің аумағы –
диаметрі ... ... де аса ... ... Бұл ... ... ... жасалған.
Қазіргі ұлттық валютаны енгізу уақыты туралы пікірталас көп болды.
Ресей біздің республиканы рубль ... ... ... ... саясат
жүргізді.
Оның бірі 1993ж. маусымда Ресейдің жаңа рублінің ... ... ... Ресейде ақша реформасының жүзеге асуы еді.
Қазақстанға басқа республикалардан ескі ақша ... ... да, ... жүйесі қожырап, инфляция күн санап өсті, халықтың тұрмыс деңгейі
барынша нашарлап кетті. ... ... ... валюта – теңге
айналысқа 1993 жылдың 15 қарашасынан бастап енгізілді.
Біздің ел үшін ... ... ... ... ... ... жыл өте ауыр болды. Қазақстан үкіметі бағаны ырқына жібергендіктен
және өндірістің құлдырауына байланысты (ішкі жалпы ... 1993 ... -9,2%, 1994ж. -12,6%) ... ... кетті (1993ж – 2165 %,
1994ж – 1158%). Мемлекет ... ... ... мен ... ... ... мен ... банк экономикаға
тиетін соққыны жұмсартуға қажетті ... ... ... ... ... ... ... және азаматтардың әл-ауқатын төмендетпей
сақтап ... ... ... ақша ... металл ақшамен қатар, мерейтойлық
және ескерткіш металл ақшалар қолданылуда. ... және ... ... ... ... ... төлем қабілетіне ие, ... ... ... ... ... ... ... Тәуелсіздігінің 10 жылдығы құрметіне мерейтойлық
үш металл ақша: ... және ... ... ... ақша ... адам» бір алтын ақшасы, «Қолданбалы өнер» сериясынан «Нарқобыз»,
«Қазақстанның Петроглифтері» сериясынан ... ... ... ... ... ... ақшалары шығарылған.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жанынан 1997ж. ақша ... Осы ... ... көптеген елдерінің ақша, валюта үлгілері
жиналған. Арнайы көрмеде қазақ сахарасының ... Жолы ... ... бес ... жуық ... ... еткен, қолдан қолға өткен мыс,
жез, алтын, күміс, қола ... ... ... ... үлгілері
қойылған. Олар Атыраудан Алтайға дейінгі аралықта сауданың ... ... ... ... асыл ... ... бір
томында: б.з.д. 704-766 ж. Таразда құйылып, ... ... ... ... ... ... ... «Түркінің көк ханының теңгесі»
деген анықтама жазулар бар.
2.2. ... ... ... мен даму мәселелері
Тәуелсіз егемен мемлекеттің міндетті рәміздерінің бірі оның ұлттық
валютасы болып табылады. Кез келген мемлекеттің ... оның ... ... өз ... тарихы да кіреді. Басқа көптеген ... ... ... сан ... бойы ... Кез келген
ұлттық валюта елдің өткенін, бүгінгісін және болашағын бейнелейді. Ал
Теңгенің - ... ... ... ... тарихы Президенттің
1993 жылғы 15 қарашадағы жарлығынан басталды.
Алғашқы кезде теңгенің бірінші шығарылған қатары (1 ... = ... ... ... тұрды:
• 1,3,5,10,20 және 100 теңгелік банкноттар;
• 1,3,5,10,20 теңгелік монеталар;
• 1,3,5,10,20 және 50 ... ... ... ... айналысқа:
• 1994 жылы 1993 жылғы үлгідегі номиналы 200 теңгелік және 1994 жылғы
үлгідегі 500 теңгелік банкноттар ;
• 1995 жылы 1994 ... ... ... 1000 теңгелік банкноттар ;
• 1996 жылы 1996 жылғы үлгідегі номиналы 2000 теңгелік банкноттар ;
• 1997 жылы номиналы 1, 5, 10, 20, 50 ... ... ... 1999 жылы 1998 ... ... ... 5000 теңгелік банкноттар;
• 2000 жылы 1999 жылғы үлгідегі номиналы 200 және 500 ... ... ... ... 2000 ... үлгідегі номиналы 1000 және 2000 теңгелік банкноттар
( дизайны өзгертілген );
• 2001 жылғы үлгідегі ... 100 ... ... ( ... ... );
• Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған 2001
жылғы үлгідегі 5000 ... ... ... ... 2001 ... ... 5000 ... банкноттар ( дизайны ішінара
өзгертілген ).
2002 жылы :
• 2003 жылғы үлгідегі номиналы 100 ... ... 1999 ... ... номиналы 200 және 500 теңгелік банкноттар
( дизайны ішінара өзгертілген ) ... жылы ... ... ... ... 10 000 ... ... ақша айналысындағы монетамен қатар мерейтойлық және
ескерткіш ... да ... . ... және ... ... ... құнға сәйкес төлем қабілетіне ие , ... ... ... - ... ... ... . ... , олар
қатаң шектеулі таралыммен шығарылады және ... ... және шет ... коллекциялық құнымен сатуға арналған.
2.3. Қазақстан Республикасының банкноттары
2006 жылғы үлгідегі банкноталар бірыңғай ... ... бет ... негізінен тігінен, сырт жағында көлденеңінен
орналасқан. Тұтастай ... ... ... ... ... ... ... нышандар, сәулет объектілерінің және елдің
табиғат ландшафтарының бейнелері кіреді.
Банкноталардың бет жағында орталық ... ... - ... ... ... сәулеттің, конструкторлық және
инженерлік ойдың ... ... ... даму ... Банкнотаның ортасында түрлі-түсті жолақтарда Қазақстан
Республикасының мемлекеттік әнұраны ноталарының фрагменттері бейнеленген,
оларға номиналдың ... ... ... ... ... сол
жағында бір түспен Қазақстан ... ... ... Оң жақ ... бөлігінде – мемлекеттік жалаудың бейнесі.
Банкнотаның төменгі бөлігінде сенімді, шынайылықты және ... ... ... ашық ... ... ... ... 500 теңге банкноталарда номиналдың мемлекеттік тілдегі әріптік
белгілеуі оң жақ төменгі бұрышында тігінен, номиналы  1000, 2000, ... 10000 ... ... төменде сол жақта орналасқан. 200 және 500
теңгелік номиналдардағы ... ... ... ... жазу ... ... ал 1000, 2000, 5000 және 10000 теңгелік номиналдарда
тігінен төменде оң жақта орналастырылған.
Сериялық нөмірлері бет жағына жазылған және ... ... екі ... ... сырт жағында  ландшафтардың және елдің ... ... ... ... ... бар. Олар Қазақстан
картасының контурымен жиектелген. Сол жақта төменде және оң ... ... ... ... ... ал төменде ортада орыс
тіліндегі әріптік белгілеуі орналастырылған. Жоғары ... ... ... банкі" деген жазу және эмитент банктің логотипі басып
жазылған.
Банкноталарды қорғау тұрғысынан ... жаңа ... ... және ... ... ... бұл ... ақшаны қолдан
жасаудан қорғайтын, ортақ бейнеге үйлесіммен кіріккен классикалық және ең
жаңа, неғұрлым күрделі қорғаныш ... ... ... ... 200
теңгеден 2000 теңгеге дейінгі банкноталарды ауыстырған кезде, ... ... 5000 және 10000 ... соңғы екі номиналды ендірген
кезде де осындай ... ... ... ... ... ... ... арнайы құралдарсыз анықталатын, яғни визуалды
және жарыққа көрінетін, сондай-ақ саусақтың ұшымен  ... ... ... барынша мүмкін саны пайдаланылды. Банкноталарда
арнайы ... ... ... танылатын жасырын элементтер де
кездеседі, бірақ ақша белгісінің түпнұсқалылығын шапшаң және қарапайым 
анықтауға негізгі акцент жасалған.
Банкноталарда ... ... ... ... Сутамғы белгілер. Сутамғы белгілерінің бейнесі банкнотаны жарыққа
тосып қарағанда анық көрінетін қарама-қарсы қою және ашық реңдерден
тұрады.
... жіп. Бір ... жіп ... ... ... және
банкнотаны жарыққа тосып қарағанда тұтас сызық түрінде көрінеді.
Екінші, үзік-үзік жіп - ... ... ... қарағанда анық
көрінетін жазбалар және суреттер тұтас сызық болып пунктир түрінде
қағаздың бетіне шығарылған.
• Мөлдір орын. Банкнота ... ... ... ... көрінетін ашық
орындағы полимерлік лентадағы сурет.
• Қосарланған бейнелер. Банкнотаның ... және ... ... ... ... ... тосып қараған кезде тұтас
суретті құрап, дәл сәйкес келеді
• Алтын интаглио. Тығыз жоғары рельефті қабатты алтын түстес металл
бояуы бар ... ... ... ... жоғары
деңгейде қорғайды.
• Көзі нашар көретін адамдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... болатын жоғары рельефті
шығыңқы элементтер бар.
• Бояудың оптикалық өзгеріп тұратын ... ... ... ... кезде бояудың түсі өзгереді. Мұндай қорғаныш элементі, атап
айтқанда, АҚШ долларында бар.
• Көшіруге ... ... ... ... түрлі бағытта растр
түріндегі тордың сызықтары бұзылады.
• Микроқаріптер. Микромәтіндер, бірнеше есе ұлғайтқан ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі
тәсілдерімен орындалған.
• Көшіруге қарсы элемент (тартан, пирамида). Көшірген ... ... ... түріндегі тордың сызықтары бұзылады.
• Сериялық нөмір. Магниттік сериялық ... ... ... бар ... ... екі әріпті сериядан және жеті цифрлы нөмірден
тұрады. Фосфорлы сериялық нөмір ... ... бар қара ... екі әріпті сериядан және жеті цифрлы нөмірден тұрады.
... ... ... ... жылтырағы бар арнайы ... ... ... ... ... ... кезде сурет пайда
болады.
• Жасырын бейне (лифт). Купюраны көз деңгейінде қисайта ұстап ... оюлы ... ... номиналының цифры көрінеді.
• Иристік басу. Бір бояудан басқасына өтуі кезінде ... ... ... арнайы басу түрі.
• Ультракүлгін қорғаныш: Ультракүлгін сәулелердің негізгі көздері
болып ... ... ... ... ... ... ... бейне.
• Қағазға өндірілген талшық. Банкноталардың жоғары номиналдарына
қызғылт ... ... ... ол ... ... түсін өзгертеді.
Ескі үлгідегі банкноталардың ауыстыруы ескі және жаңа ... бір жыл бойы ... ... ... Осы жыл аяқталғаннан
кейін ескі үлгідегі банкноталарды екінші ... ... және ... ... ... тағы бір жыл ... болады.  Осыдан
кейін 10 жылдың ішінде Ұлттық Банк  ескі үлгідегі банкноталарды қабылдап,
оларға сараптама жүргізгеннен кейін ауыстырады.
Егер ... жүру ... ... да бір ... тұлға номиналына
қарамастан ескі немесе жаңа дизайындағы банкноталарды қабылдаудан ... ... онда ... ... ҚР ... құқық  бұзушылық
туралы кодексінің 166-1-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылыққа
жатады. Банкнотасын қабылдаудан бас тартылған тұлғаның ... ... Банк ... ... ... Кодексте көзделген айыппұлдар салуға
уәкілетті.
1-сурет
2006жылғы үлгідегі номиналы 10000 теңгелік банкноттың сипаттамасы
2006 жылғы ... ... 10000 ... ... ... ... дайындалған.
Бет жағы: басым түсі күлгін-көк, басым бейне –тігінен. Орталық
бөлігінде «Астана-Бәйтерек» монументі бейнеленген. ... ... ... және қара көк ... ақ түспен Қазақстан Республикасының
мемлекеттік Әнұраны нотасының фрагменттері ... онда ... ... ... ақ ... ... ... сол жағында күлгін көк түспен ... ... ... ... ... ... бөлігінде ашық алақан
бейнеленген. Төменгі сол жақта  номиналдың мемлекеттік тілдегі әріптік
белгісі ... ... ... БАНКІ" жазуы төменгі оң жақта
тігінен орналасқан, оның астында жалған ақша ... ... ... қолдан жасау заңмен ... ... ... жазу ... жағы: басым түс күлгін-көк, басым бейне –көлбеу. Негізгі
бейне: ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президентінің Ақорда  резиденциясы, артқы жағында каньондар.
Төменгі сол жақ ... және ... оң жақ ... ... ... ... ал ... ортада орыс тіліндегі әріптік
белгі орналасқан. Жоғарыда ... ... ... ... жазуы және
эмитент банктің логотипі басылған. ... ақша ... ... ... ... ... преследуется по закону"
деген орыс тіліндегі жазу ашық жердің ... сол жақ ... ... ... ... 5000 теңгелік банкноттың сипаттамасы
Банкнот өлшемі 144*76мм қағазда дайындалған.
Бет жағы: басым түсі күрең ... ... ... – тігінен.
Орталық бөлігінде  "Астана-Бәйтерек" монументі бейнеленген. Банкнотаның
ортасында күрең-қызыл және қара сұр жолақтарда ақ ... ... ... ... нотасының фрагменттері бейнеленген,
онда  номиналдың сандық белгілерінің контуры ақ сызықтармен жүргізілген. 
"Бәйтерек" монументінің сол ... ... ... ... ... елтаңбасы бейнеленген. Жоғарғы оң жақ
бөлігінде – Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... бөлігінде ашық алақан бейнеленген. Төменгі сол жақта 
номиналдың мемлекеттік тілдегі әріптік белгісі орналасқан. ... ... ... ... сол ... тігінен орналасқан, оның астында
жалған ақша жасау жауапкершілігін ескертетін "Банкноттарды ... ... ... деген мемлекеттік тілдегі жазу орналасқан.
Сырт жағы: басым түсі күрең қоңыр-қызыл, басым ... ... ... ... ... ... ... орналасқан
Тәуелсіздік монументінің жоғарғы тұсы, "Қазақстан" қонақ үйі, ... ... ... сол жақ ... және жоғарғы оң жақ бөлігінде
банкнота номиналының сандық белгісі, ал төменде ... орыс ... ... ... ... ортасында "ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ"
жазуы және ... ... ... ... ... ақша ... ескертетін "Подделка банкнот преследуется по закону"
деген орыс тіліндегі жазу ашық ... ... сол жақ ... ... ... номиналы 2000 теңгелік банкноттың сипаттамасы
Банкнот өлшемі 139*73мм қағазда дайындалған.
Бет жағы: ... түсі қою және ... ... ... ... – тігінен.
Орталық бөлігінде «Астана-Бәйтерек» монументі бейнеленген. Банкнотаның
ортасында қою жасыл және көк ... ... ... ... ноталарының фрагменттері ақ түспен бейнеленген, осы
жерге номиналдың сандық белгісінің контуры ақ ... ... ... сол ... ... Республикасының мемлекеттік
елтаңбасы жасыл түспен бейнеленген. Жоғарғы оң жақ ... ... ... туы ... ... ... ... алақан бейнеленген. Төменгі сол ... ... ... әріппен белгісі орналасқан. «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» жазуы
төменде сол жағында тігінен орналасқан, оның астында ... ақша ... ... ... ... ... ... қудаланады»
деген мемлекеттік тілдегі жазу орналасқан.
Сырт жағы: басым түсі қою және ақшыл жасыл, басым бейне-көлбеу.
Негізгі ... ... ... ... алдыңғы жағында Алматы
қаласындағы Абай атындағы опера театры, артқы жағында тау өзені. Төменгі
сол жақ бөлігінде және ... оң жақ ... ... ... ... ал ... ... орыс тіліндегі әріптік белгі 
орналасқан. Жоғарыда ортасында "ҚАЗАҚСТАН ... ... ... және
эмитент банктің логотипі басылған. Жалған ақша жасау жауапкершілігін
ескертетін "Подделка банкнот преследуется по ... ... орыс ... ашық жердің жоғарғы сол жақ бұрышында орналасқан.
4-сурет
2006 жылғы ... ... 1000 ... ... ... ... ... қағазда дайындалған.
Бет жағы: басым түсі сарғыш-қоңыр, басым бейнесі – тігінен. Орталық
бөлігінде «Астана-Бәйтерек» монументі бейнеленген. Банкнотаның ... және қою ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік
әнұраны ноталарының ... ақ ... ... осы ... ... ... контуры ақ сызықтармен ... ... сол ... ... Республикасының мемлекеттік
елтаңбасы қоңыр түспен бейнеленген. Жоғарғы оң жақ бөлігінде Қазақстан
Республикасының мемлекеттік туы бейнеленген. Банкнотаның төменгі ... ... ... ... сол ... номиналдың мемлекеттік
тілдегі әріппен белгісі орналасқан. «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» жазуы
төменде сол ... ... ... оның ... ... ақша ... ... "Банкноттарды қолдан жасау заңмен қудаланады»
деген мемлекеттік тілдегі жазу орналасқан.
Сырт ... ... түсі ... ... ... – көлбеу. Негізгі
бейнесі: Қазақстан картасының контуры, алдыңғы жоспарда Президент мәдени
орталығының үйі,  артқы жоспарда таулар. Сол жақ ... және оң ... ... ... сандық белгісі, ал орта жақ төменде - орыс
тіліндегі әріппен белгісі ... ... ... ... ... БАНКІ» жазуы және эмитент банктің логотипі басылған. ... ... ... ... ... банкнот преследуется по
закону" деген орыс тіліндегі жазу ашық жердің ... сол жақ ... ... ... ... 500 ... банкноттың сипаттамасы
Банкнот өлшемі 130*67мм қағазда дайындалған.
Бет жағы: басым түсі көкшіл-сұр, басым бейнесі – тігінен. Орталық
бөлігінде ... ... ... ... ... ... және көк жолақтарда Қазақстан Республикасының мемлекеттік
әнұраны ноталарының фрагменттері ақ ... ... осы ... ... ... контуры ақ сызықтармен жүргізілген.
«Бәйтерек» ... сол ... ... ... ... көк ... бейнеленген. Жоғарғы оң жақ бөлігінде Қазақстан
Республикасының мемлекеттік туы бейнеленген. Банкнотаның төменгі жағында
ашық алақан бейнеленген. ... оң жақ ... ... ... ... әріппен белгісі орналасқан. Мемлекеттік әнұран
ноталары астында ... ... ... ... тілде «ҚАЗАҚСТАН
ҰЛТТЫҚ БАНКІ» орналасқан, оның астында жалған ақша жасау жауапкершілігін
ескертетін "Банкноттарды ... ... ... ... ... тілдегі жазу орналасқан.
Сырт жағы: басым түсі көкшіл-сұр, басым бейнесі – ... ... ... ... ... алдыңғы жоспарда ҚР Қаржы
министрлігінің үйі, Астана қаласы әкімшілігінің үйі, артқы жоспарда теңіз
үстіндегі ... Сол жақ ... және оң жақ ... банкнота
номиналының сандық белгісі, ал орта жақ төменде - орыс тіліндегі әріппен
белгісі орналасқан. Ортасында жоғары ... ... ... ... және ... ... ... басылған. Жалған ақша жасау
жауапкершілігін ескертетін "Подделка банкнот ... по ... орыс ... жазу ашық ... жоғарғы сол жақ ... ... ... ... 500 ... банкноттың сипаттамасы
Банкнот өлшемі 126*64мм қағазда дайындалған.
Бет жағы: басым түсі сарғыш-жасыл, ... ...... ... ... монументі бейнеленген. Банкнотаның ортасында
көк, қоңыр және жасыл жолақтарда Қазақстан Республикасы мемлекеттік
әнұраны ... ... ақ ... ... осы жерге
номиналдың сандық белгісінің ... ақ ... ... ... сол ... ... Республикасының мемлекеттік
елтаңбасы жасыл түспен бейнеленген. Жоғарғы оң жақ бөлігінде Қазақстан
Республикасының мемлекеттік туы бейнеленген. Банкнотаның төменгі ... ... ... Төменгі оң жақ бұрышында ... ... ... әріппен белгісі орналасқан. ... ... ... ... ... атауы мемлекеттік тілде «ҚАЗАҚСТАН
ҰЛТТЫҚ БАНКІ» орналасқан, оның ... ... ақша ... ... ... ... ... заңмен қудаланады» деген
мемлекеттік тілдегі жазу орналасқан.
Сырт жағы: басым түсі ... ... ...... ... ... картасының контуры, алдыңғы жағында ҚР Көлік және
коммуникация министрлігінің үйі және Астанада Есіл ... ... ... ... ... ... артқы жағында ҚР Қорғаныс министрлігі
және жайлау. Сол жақ төменде және оң жақ үстінде банкнота номиналының
сандық ... ал орта жақ ... - орыс ... ... ... Ортасында жоғары жағында «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» жазуы және
эмитент банктің логотипі басылған. Жалған ақша жасау ... ... ... ... по ... деген орыс тіліндегі
жазу ашық жердің жоғарғы сол жақ бұрышында орналасқан.
3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІН РЕТТЕУДІҢ ... ... ... ... ... ... ... мен
белгілері
Қазақстанның ұлттық валюта жүйесі қазіргі кезде өзінің қалыптасу
және даму ... ... ... ... ... оның ... мен ... жеткілікті түрде анықталады деп ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялауға бағыт
алып, 1992 жылдың 15 шілдесінде Халықаралық ... ... мүше ... ... ... ... валюта жүйесінің құрылымдық
принциптеріне сәйкес қалыптасты. ... ... ... ... мен оның негізгі элементтерін мұқият қарастырып көруге
мүмкіндіктер ... деп ... ... жүйесі дегеніміз – ұлттық заңдармен немесе
мемлекетаралық келісім – ... ... ... ... мен ... ... Ұлттық, дүниежүзілік, ... деп ... ... ... ... мен атқаратын рөліне
сәйкес ажыратуға болады.
Қазақстан Республикасы ұлттық валюта ... ... ... жатады:
1. Ұлттық валюта бірлігі;
2. Ұлттық валютаның еркін ... ... ... ... ... паритеті. Паритет- валюталардың алтын мөлшеріне
сәйкес арақатысы. ... ... ... ... ... ... деңгейі және валюталық бақылау;
5. Валюта өтімділігін ұлттық тұрғыдан реттеу;
6. ... ... ... ... ... ... ... есептеулерін реттеу;
8. Ұлттық валюта рыногы мен бағалы металдар ... ... ... ... қатынастарын басқарушы және реттеуші органдары.
Қазақстанның валюталық жүйесінің тағы бір элементі халықаралық
валюта өтімділігін ... ... ... валюта өтімділігі дегеніміз- елдің халықаралық
міндеттемелерін ... ... ... ... ... дер ... ... Халықаралық валюта өтімділігі, қысқаша айтқанда елдің
төлем қабілетінің көрсеткіші.
Халықаралық валюта өтімділігі төрт ... ... ... ... – валюта резервтері, СДР мен ЭКЮ – дегі есепшоттары, МВФ - ... ... ... ... ... резервтерінің тауар импортының
жылдық сомасына қатынасы.
Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ...... ... ... Монета түріндегі алтын, күміс, платина және платина тобына жататын
басқа металдар;
• Еркін ауысатын шетелдік валюталар;
• Еркін ауысатын ... ... ... ... банк ... банктің алтын – валюта резервтері мынадай жолдармен жинақталады:
• Монета түріндегі алтынды, күмісті, платиналық ... ... ... ... ... Республикасы резиденттері еместерден шетелдік валютаны
теңгеге сатып алу;
• Ұлттық банк берген ... ... ... операциялардан
проценттер алу;
• Ұлттық банк жүзеге асырған сатулар, ... және ... да ... ... күміс операциялары және т.б.
Қазақстан Республикасы банк жүйесін бұдан былайғы реформалау Ұлттық
Банкінің бағдарламасына сәйкес валюталық рыноктың ... ... ... ... ... кеңейту мен валюта рыногын
хеджирлеу аспаптарын дамыту ... ... ... өзі шетелдік
инвесторлардың мүддесін қорғау және олар үшін қолайлы ахуал ... ... ... ... ... ... мен ... пікірінше, Ұлттық банктің
алтын, валюта қорын толықтыру жолында қымбат бағалы ... ... ... ... ... жандандыра түсу қажет. Мұндай
тәжірибе ... ... ... ... ... алынып, қазір әбден
қалыптасқан, солардың ішінде АҚШ, Германия ... ... ... металдарға мемлекеттік тапсырыс жүйесі өте тиімді әрекет етіп
отыр. Қазақстанда дербес қызмет атқаратын ... ... ... ... ... қалыптастырылып, соған сәйкес басқа ... ... ісі өз ... ... ... жайы ... ... Республикасырың Ұлттық
банкінің ақша-несие саясаты
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша –несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын ... ... ... – несие саясаты - бұл айналыстағы ақша ... ... ... мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк жүйесінің қызметін
реттеуге бағытталған шаралар ... ... ... макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі-
Ұлттық банк болып табылады. Ал ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... ақша ... жатады.
Шаруашылық конъюктурасының жағдайына байланысты ақша – ... екі типі ... ... ақша – ... ... Экспанциялық ақша-несие саясаты.
Рестрикциялық ақша – несие саясаты – екінші деңгейлі банктердің
несиелік операциялар көлемін ... және ... шарт ... – ақ ... ... деңгейін арттыруға бағытталатын
шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты - ... беру ... ... ақша ... ... ... әлсіздігімен және
сыйақы мөлшерлемесінің төмендеуімен байланысты сипатталады.
Соңғы жылдардағы ақша-несие саясатының басты ... ... ... және теңгені тұрақтылығын ... ету. ... ... ... банк ... ... саясатын жүргізуде.
Нысанаға алатын ақша базасы келесідей ақша –несие ... ... ... ақша ... ... ... саясатының негізгі
құралдарының көмегімен реттеледі:
• Қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... жинақталатын ең төменгі міндетті резервтер нормасын
белгілеу, оның ішінде ... ... ... ... және ... ... ... Мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сатуы бойынша
ашық нарықтағы операцияларды жүргізу;
• Банктерге және үкіметке ... ... ... ... интервенциялау;
• Кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың жекелеген
түрлерінің деңгейі мен көлеміне тікелей сандық ... ... ... алу ... ... Республикасының валюталық реттеу жөніндегі заңдарын
мұхияторындау мақсатындағы ұйымдық – құқықтық шаралар жүйесі.
3.3. Қазақстан Республикасындағы валюталық бақылаудың ... ... ... дегеніміз шетелдік валютаның қолда бар көлемін
және оның басқа ... ... ... ... Егер ... ... сәйкестендіре анықтайтын болсақ, онда валюталық бақылау
–бұл
2001 жылғы 20 ... ... ... Республикасында
экспорт – импорт валюта бақылауын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... және теңгемен түсімнің толық
және уақытылы түсуін, сондай – ақ ... ... және ... ... ... ... ... пайдаланудың заңдылығы
мен негізділігіне экспорт - импорт ... ... ... ... белгілейді.
Экспорт – импорт валюта ... ... мен ... ... ... ... мақсаты экспорттық түсімнің толық және және
уақытылы түсуін, сондай – ақ ... ... және ... ... ... ... заңдылығын және
негізділігін қамтамасыз ету болып табылады.
2. Валюта бақылаудың негізгі бағыттары:
... ...... ... заңға сәйкес келуін
немесе қаражат болған жағдайда ҚР-сы Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Төлемдердің негізділігін тексеру;
• Экспорт-импорт валюта ... ... ... ... ... болуын тексеру.
3. Егер ҚР-сы Ұлттық банкінің лицензиясында өзге мерзім белгіленбеген
болса, экспортер ... ... ... ... күннен бастап
120 күнтізбелік ... ... ... ... ... ... есепшоттарына аударуға, ал экспорт түсімін алу
мүмкін ... ... ... ... ... ... бақылау органдары мен агенттері өздерінің уәкілетті
және қызмет бабы шектерінде ... ... ... жүзеге
асыруға міндетті.
ҚР-ның Ұлттық банкі ресми бағамын белгілемейтін валютамен келісім-
шарт жасаған жағдайда, ... ... ... банктің экспортерге-
импортерге хабарлайтын осы валютаның АҚШ долларына ... ... ... ... асырылады. Мұнан кейін теңгемен қайта есептеу ҚР-
ның Ұлттық банкі белгілеген ... АҚШ ... ... бағамы бойынша
жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасында экспорт-импорт валюталық операцияларын
жүзеге ... ... мен ... ... ... бақылау органдары жүргізген тексеру материалдарымен
танысуға;
2. кеден органдары мен уәкілетті банктер тарапынан негізсіз бас ... ... ... ... ... ... рәсімделмеген
3. ҚР-ның заңдарында белгіленген тәртіппен ... ... мен ... ... ... ... ... басқа нормативтік-құқықтық актілерімен көзделген басқа да
іс-әрекет жасауға құқылы.
Міндеттері:
• ҚР-сы Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... өз есепшотына немесе шетелдік ... ... ... ... ... түсімнің
толық көлемде және ҚР-ның заңдарында ... ... ... ... ... тауардың толық көлемде және келісім-шартта
белгіленген мерзімде алынуын, ал ... ... ... ... ... банктегі импортердің
есепшотына бұрын шетелдік ... ... ... ... қайтаруды қамтамасыз етуге;
• Олардың бар болуы туралы талап ҚР-ның ... ... ... ... ... ... және тіркеу
куәлігін алу үшін барлық ... ... ... Валюталық бақылау ... ... ... жою ... ... ... орындауға;
• ҚР-ның заңдарында белгіленген басқа да міндеттерді орындауға
міндетті.
Валюталық заңдарды бұзғаны үшін кінәлі ... ... ... ... ... ... сәйкес жауапты болады.
Республикамыздағы банк жүйесі қалыптасу кезеңінен әлдеқашан өтіп
кетті. Қазіргі қызмет көрсету қарқыны ... ... ... шегіндегі
іс-шаралар жиынтығы екені белгілі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Мен өзімнің тақырыбы «Қазақстан Республикасының ұлттық ... деп ... ... ... қорыта келе мынадай қорытындыға
келдім. Бірінші бөлімінде: ХХ ... ақша ... және ... ... ... ретіндегі рөлі өзгерістерге ұшырады. Халықаралық
экономикалық қатынастарда есеп айрысу валюталар – ... ... т.б. ... ... ... ... алтынның айналыстан шығуы және
оның ақша қызметін атқармайтын болуы демонетазациялау деп ... ... ... ... және неоклассикалық мектептер айырбас,
сауданың даму процестерімен, шаруашылықтың рыноктық формасының нығаюымен
байланыстырады. Айырмашылықтары ең ... ... ... ... ... халықаралық экономикалық қатынастарын
дамытуда орталықтандырылған валюта қорларын қалыптастыру және пайдалану
арқылы сыртқы экономикалық ... ... ... маңызды рөл
атқарады.
Валютаның бағамы (курсы) дегеніміз – ... ... ара ... ... ... елдің валютасы арқылы көрсетілетін
жеке бір ел валютасының «бағасы». Қазақстандағы валюта курсы шетелдік
валюта бірлігіне айырбасталатын теңгенің санымен анықталады.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... келген
саудагердің әр теңін бір теңгеге балап, ақша ... бел ... ... XV ... ... ... ... - қазақтың «тең» деген сөзінің есімше түріне айналған
баламасы. ... ... ... ... ... дүниеге келгелі
халқымыздың әр кезеңдегі тұрмыс жағдайының айнасына айналған. Хақназар
хан ... бір ... құны бір ... ... хан тұсында бес теңгеге
бір жылқы, Шығай ханның тұсында теңгенің құны төмендей түскен. ... ... ... алқабындағы үзіліссіз ұрыс- жанжалдан деп
түсіндіреді.
Тәуелсіз егемен мемлекеттің міндетті рәміздерінің бірі оның ұлттық
валютасы болып ... Кез ... ... ... оның ... рет
енгізілетін өз валютасының тарихы да кіреді. Басқа көптеген елдердің
ұлттық валютасының тарихы сан ... бойы ... Кез ... ... ... ... бүгінгісін және болашағын бейнелейді. Ал
Теңгенің - Қазақстан Республикасы ұлттық валютасының тарихы Президенттің
1993 жылғы 15 ... ... ... ... үлгідегі банкноталар бірыңғай стильде орындалған,
суреттер бет жағында ... ... сырт ... ... ... алғанда, дизайн Қазақстанның қазіргі ... ... ... ... ... ... және ... ландшафтарының бейнелері кіреді.
Үшінші бөлімінде: Қазақстанның ұлттық валюта жүйесі қазіргі кезде
өзінің қалыптасу және даму дәуірін бастан ... ... ... ... тенденциялары мен пішіні жеткілікті түрде анықталады деп айтуға
толық болады. Біздің мемлекет ... ... ... ... 1992 ... 15 ... ... валюта қорына мүше
болып кірді.
Ұлттық валюта жүйесі дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... Республикасының қазіргі
валюталық жүйесі мен оның негізгі элементтерін мұқият қарастырып көруге
мүмкіндіктер жеткілікті деп есептейміз.
Ұлттық ... ... ...... ... ... ... – шарттармен бекітілген валюталық қатынастарды
ұйымдастыру мен реттеу ... ... ... ... деп жіктелетін валюталық жүйелерді мақсаты мен атқаратын рөліне
сәйкес ... ... ... ... ... ақша –несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын орган болып табылады.
Ақша – несие саясаты - бұл ... ақша ... ... ... ... ... жалпы банк жүйесінің қызметін
реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы.
Валюталық бақылау ... ... ... ... бар ... оның басқа валюталарға айырбастау бағамын реттеу. Егер валюталық
құқық пәніне ... ... ... онда ... ... ... ... Республикасының валюталық реттеу жөніндегі заңдарын
мұхият орындау мақсатындағы ...... ... ... ... ... «Ақша, несие, банктер» 2005 жыл
2. С.Б.Мақыш «Ақша айналысы және ... ... ... ... ісі» ... ... теория бойынша практика» 2006жыл
5. Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев «Қаржы» 2005жыл
6. ҚошқаровЖ.Қ., Нысанбек М.Ә., Жұмағалиев Т.С. «Экономикалық ... ... ... жазу мен әрлеу әдістемелік құрал -2005жыл
7. Әубәкіров, Есқалиев «Экономикалық теория негіздері» 1998жыл
8. Смешанная экономика: Трансформационная ... ... ... ... ... ... және несие» 2-ші басылым, 2004жыл
10. Майдан –Әли Байгісиев «Халықаралық валюта қатынастары және ... ... ... ... ... ... Республикасының заңы
12. М.Ф.Уркумбаев, М.М.Уркумбаева, Б.Б.Аманбаев «Новый – Жаңа глоссарий»
2006жыл
13. Р.Қ.Тоқсейітов «Экономикалық сөздік-анықтамалық» 1999жыл
14. ... ... ... ... ... қатынастары» 2000жыл
15. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан Республикасының 2030жылға даму стратегиясы»
1997жыл
16. Ү.С.Байжомартов, Ө.Қ.Шеденов, М.Ә.Нысанбеков, ... ... ... ... ... Г.Чибриков «Трактовки модели экономического развития и ее элементов»
1995жыл
18.Я.А.Аубакиров «Экономическая теория условия рыночных ... ... ... А.Проховский «Национальные рыночные модели экономического развития»
1997жыл
20. www.nationalbank.kz

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюта, валюталық қатынастардың теориялық негізі38 бет
Валюталы жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы35 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар туралы84 бет
Валюталық жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы26 бет
Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар36 бет
Валюталық қатынастар және валюта жүйесі27 бет
Валюталық қатынастар және валюта жүйесінің қалыптасып дамуы33 бет
Валюталық қатынастарды реттеу5 бет
Халықаралық валюталық қатынастар25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь