Ақша теориясы

Мазмұны

Кіріспе
1 АҚША ТЕОРИЯСЫНЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ
1.1 Ақшаның пайда болуы және мәні
1.2 Ақшаның металдық және номиналдық теориялары
1.3 Қазіргі заманғы ақша теориялары



2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚША РЕФОРМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЖОСПААРЛАУ КЕЗЕҢДЕРІ
Алғашқы ақша реформасының мазмұны
1993 жылы ақша реформасының ерекшелігі


Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. АҚША ТЕОРИЯСЫНЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ
1.1 ... ... ... және ... ... металдық және номиналдық теориялары
1.3 ... ... ақша ... ... ... АҚША ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ақша реформасының мазмұны
1993 жылы ақша реформасының ерекшелігі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Ақша ... - ... ... және ... "reformo"
-өзгертемін деген сөзінен шыққан. Бұл — мемлекет билігімен ақша жүйелерінің
толық немесе ішінара өзгеруі және ... бір ... жаңа ... ... ... ақша ... ... мүддесі үшін
жүргізіледі, оның ақыры қалың ... ... ... ... әкеліп соғады. КСРО және баска ... ... ... әр уақытта мемлекет қамқорлығында болды. Ол ақша реформасы кезінде
еңбекшілердің әл- ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. КСРО-да ақша реформасы екі рет — жаңа
экономикалық ... (ЖЭС) ... ... (1922-1924) және Ұлы Отан
соғысы аяқталғаннан кейін (1947)жүргізілді. Азамат соғысы, одан кейін ... ... ... ... үкіметі Отан корғау шараларына байланысты көп
шығындарды өтеу мақсатымен ақшаны айналыс қажетінен ... ... ... ... ... қоса ... ... тұтыну тауарларын өндіру мен сату
мөлшерінің кемуі салдарьшан нақты ... ... ... ... реформасы айналысқа банк билеттері - червонецтерді шығаруды
көздеген 1922 ... ... ... ... таза ... 7,74234 г.,
яғни ескі 10 сомдық аліын ... ... ... Кеңес Үкіметінің
Министрлер Кеңесі мен БК(б)І I ... ... 1947 ... ... ... және ... пен ... тауарларына карточкаларды
жою туралы " қаулысында: "Акша реформасын жүргізу еңбекшілердің ... ... ... шаруашылығын қалпына келтіріп, өркендетуге және
кеңес мемлекетінің күш-қуатын одан әрі ... ... ... " ... 1947 жылғы ақша реформасы мемлекеттің ... ... ... ... ... жоқ, ... айналыстағы басы артық ақша
жойылды, жалдаптар жинаған ірі ақшаларынан айырылды және ... ... ... ... арзандатылған бағамен тауарларды көптеп ... ... ... Ақша ... мен ... жүйесінің
жойылуының экономикалык маңызы зор ... ... ... ... ... ... кұны толығынан қалпына келді. 1961 жылы ... ... және ... жаңа ... ... туралы" қаулы
қабылданғаннан бастап, ескі ақша жаңа ... 10 ... 1 сом ... Төл теңгеміз дүниеге келген күні бәріміздің бөркімізді
аспанға ата қуанғанымыз рас. Оған да ... он бес ... жүзі ... ... ұлттық валютамыздың туу тарихын еске түсіру орынды.
Курстық жұмыстың мақсаты :
- ақша теориясының даму жолдарын жүзеге асыруға қол жеткізу;
- ҚР-ғы ақша ... ... ... жұмыстың міндеті:
- ақша теориясының мәнін, негізгі түрлерін және ақша реформасының
теориялық аспектілері мен ... ... ... ... ашып ... ... ақша ... ерекшеліктерін толық қарастыру
Курстық жұмыстың құрылымы:
Курстық жұмыс кіріспеден, мазмұннан, екі ... , ... ... ... ... ... ақша ... мәні, негізгі түрлері, формалары және
ақша реформасын өткізу ... ... ... ... Республикасындағы ақша реформасының
ерекшеліктері қарастырылады.
1.1 Ақшаның пайда болуы және ... ... ... Жолымен керуен тартып келген саудагердің әр теңін
бір теңгеге балап, ақша шығаруға бел байлады. Теңгенің тарихы 15 ... ... ... ... аумағында ақша дегеніміз мыңдаған
жылдар бұрын пайдаланылған. Қазақстандағы ақша ... ... ... да ... оған ... ... шығарылымы куә
болады. VII-VIII ғасырларда өз ... ... ... мен ... ... ... ал Жетісуда түргештер мен тухсилер шығарған.
IX-X ғасырларда осы аумақ Саманит ... ... ... ... ... ... мыс ... Мәнет сарайлары Отырарда (Фарад) және Испиджабта жұмыс
істеді. Ақша айналасында 3 ... ...... ... мен ... ... ортасымен XIII ғасырдың бас шені – бұл қараханит мемлекетінің
құрылуымен өмір сүру ... ... Осы ... ... ... ... жайып, тауар өндірісімен сауда көлемі ұлғайған.
Экономиканың өркендеуі ақша айналысында аса зор қаражат ағынын ... ... ... ... ... яғни "күмістелген"
деп аталынатын беті күміспен жалатылған мыс мәнеттерін соға бастайды. Ұсақ
бөлшек саудада мыс фельстерімен есептесілді.
Мыс мәнеттерін ... ... және ақша ... ... осы ... жартысындада күміс дағдарысын жойған Масұтбек реформасына дейін
сақталынып келді.
1271-1272 жылдары моңғолдардың Орта Азия мен ... ... ... ... империя бойынша еркін айналымда жүретін ... ... ... ... бойынша бірінші орында Тараз, Отырар, Кендіж
қалалары болды.
XIV ғасырдың аяғында Қазақстанда Әмір Темірдің ... ... ... ... ... қалаларына сауда жасау үшін Бұхарадан, Самарқаннан,
Тәшкен,Ақсы,Шахрұхи Хисардан әкелінген мәнеттер, негізінен мыс ... ... ... ... ... өз ... ... XV ғасырдың басында Отырар мен оның айналысында 3 дәрежелі
"тәнге" атты ... ... ... ... атауы – тәңге, оның
ширегі – мір, ал он екіден бір бөлігі – ... деп ... ... ... XVII ... I жартысына дейін мәнет сарайлары Ясыда
(Түркістан), Сауранда, Сығанақта, Сайранда үздіксіз жұмыс ... ... орта ... ... ... Ескендір хан күміс мәнеттерін шекмеледі.
Ташкент мен бірге Сырдария ... ... ... тек ... қана бір
экономикалық аймақ құрғандығы да тарихтан белгілі.
Тарихшылардың айтуынша XVII ғасырдың ортасынан ... ... ... және ... ... ... қала ... мен
сауда – саттығының құлдырауы ... ... ... XVIII ... қазақ жерінде Қоқанның, Ташкен хандарының ақша белгілері ... ... ... бола ... Ал XIX ғасырда ... ... тек қана орыс ақша ... ... ... Қазақстанда 1655-1663 жылдары Александр патшаның
тұсында аса зор ... ... мыс ... ... болған
Нумизматикалық зерттеулер Қазақстанның Орта Азия мемлекеттерімен және
Ресеймен ... ... ... Бір ... ... ... ... пайда болуы да ежелгі қаржылық дәстүрлердің
жаңғыруындай, ал ақша атауын - ... де ... ... ... ... ... ... жасырын жағдайда жасалынуы мен Қазақстанның рубль аймағында қалуға
мүдделік танытуы туралы әңгіме қозғағанда, оның ... ... ... ... ... ... деп есептеймін.
Бірінші- экономикалық себебіне тоқталсақ. Бұл тұрғыда ... жүйе ... ... ... республикалардың түгелге жуығы шикізат ... ... ... ... ... ... ... барлығы ұлы көршіміздің еншісінде болды. Біз сыртқы және ішкі
сауда айналымын жүзеге асыруда Ресейсіз түк ... ... ... халде
едік. Мұны сол жылдары еліміздегі экспорт пен ... ... ... 70 %-дан ... тек Ресеймен ғана жасалынуымен деп
бағамдай беріңіз. Осындай жағдайда біздің ... ... ... ... ... өз ... ... теңеді. Осыған
байланысты шамалы да болса уақыт ұтуымыз ... ... ... ... ... ... деген талпынысын біз Қазақстанға байланысты рыноктарын
оңтайландырып жаққанынан-ақ біліп отырдық. Оның өз ... ... ... ... ... ... ... көлемін күрт
кемітетінінде алдын- ала есептедік. Сондықтан бізге ... ... ... соза түсу ... болды.
Енді теңгені құпия жағдайда жасаудың таза техникалық ... ... ... ... алған 15 елдің ішінде 1992 жылы Қазақстан,
Өзбекстан, Ресей және Тәжікстан елдері ғана ... ... ... ... ... түгелге жуығы өздерінің ұлттық валюталарын енгізіп үлгерген
болатын. Осы жерде біз Кеңес Одағының ... бас ... өз ... ... ... ... ... одақтас
республикалар аумағында жарамсыз болып қалған миллиардтаған ескі ... ... еді. Ал оның соңы ... жаңа ... ... құнын
бірден жоғалтып, апатқа әкеп соқтыратыны анық еді.
-1992 жылдың қаңтарында ... ... ... ұлттық
валютаны дайындауға кіріскенімізде, бірінші кезекте жаңа ... аты ... ... ... ... ... ... тарихшылардың, ғалымдар мен
қоғам қайраткерлерінің, ақын-жазушылардың көптеген ... ... ... ... ... ... басым бөлігі "алтын",
"сом" және ... ... ... ... ... Біз осы үш ... ... нышанымызды дәл айқындап, негізге сай бола алатыны туралы
республика Ғылым ... ... ... ... ... ... ғалымдар теңгенің жүздеген жылдар бұрын ... ... ... болғанын және археологиялық қазбалар арқылы дәл біздің
еліміздің аумағында айналымда болғанын нақты деректер ... ... тым ... ... және ұлы ... ... ... Ежелгі тарихымызда
да айтулы тұлғалар аз еместігі және ... ... ... ... ... ел перзенттерінің ұлықтауға тұрарлық еді. Сонымен бірге
біржақты кетіп қалмай белгілі адамдар ... өмір ... ... ... ... ... тең ... қажет болды. Бұл ұлтымыздың ішкі
мәселесі десек, сыртқы саясатта ... орыс ... ... ескеру,
көрші Ресеймен достық қарым-қатынасты қаперде ұстауымызға тура ... ... ... көне ... ... жұлдызы әлем мойындаған
ғұламамыз Әл-Фараби, қазақты тұтас ұлт ... ... ... ... ... ... ... Құрманғазы, жыр сүлейі Сүйінбай және Ресей елі
арасында байланыс орнатқан Әбілхайыр хан, қазақты орыс еліне танытқан Шоқан
Уәлиханов ... ... ... ... ... ... ... алғаш енгізгенде әлемдік ... ... ... ... номинация түрін жасадық. Ал барлық елдерде одан
кейінгі және ... ... ... елдің экономикалық деңгейінің
көрсеткішінің анықтауышы қызметін атқарады. Сондықтан да елде ... ... ... айналымнан шығып қалуы табиғи құбылыс. Сондықтан
да кейіннен жарыққа шыққан 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000 ... ... ақша ... ... жаңа ... ... ... классикалық негіз ретінде алынған 1 ... ... Әрі ... ... ... тұруы ешкімге
ешқандай дау туғыза қоймас.
Теңгені шығарар алдында біз алыс- жақын ... ... ... Бізге уақытша валюта шығару тиімсіз болды. Осыған орай бірден
негізгі валютамызды ... ... ... ... ... ... 4 азаматы әлемдегі ең мықты ... ... ... ... Біз үшін теңгені басу басты шаруа емес еді. Теңге
Лондондағы кәсіпорында ... 4 айда ... ... ... оны 1 ... ... тапсырылды. Бірақ ол үшін алдын-
ала көптеген ... ... ... ... тиіс ... ақша дегеніміз не деген сауалға жауап іздесек, онда ... үш ... ... ... ... айтқан жөн. Біріншіден,
теңге айналым құралы болып табылады, яғни ... мен ... алу мен ... ... ... Бұл ... ресурс иелері
мен өндірушілердің кез-келген тауар мен ... ... ... ... ... өте ... әлеуметтік құрал. Теңге
айырбас құралы ретінде ... ... бас ... ... ... ... қолайлы жағдай туғыза отырып , ... ... ... және адамдар арасындағы еңбек бөлінісі
жемістерін ... ... ... Яғни ... арқасында
біз әлемнің көптеген елдерінен тауар ала аламыз.
Екіншіден, теңге ... ... ... ... ... ... байлық пен ресурстар ... ... ... ... ... ... Жолды шақырыммен, салмақты килограммен
өлшейтініміз сияқты байлық пен ... ... ... ... ... ... Ақша ... арқасында біз бір тауардың құнын
анықтау үшін оған ... ... ... ... ... ... малдың бағасын астықпен, мәшинемен, ... ... ... ... ... ... ... шамалы. Ақшаны жалпы
атау ретінде пайдалану, кез келген өнімнің құнын ақша ... ... сөз. Оны ... ... ... түрлі тауарлар ... ... ... оңай ... мүмкіндік туғызады.
Мұндай салыстыру ... та ... ... ... ... ... жалпы ұлттық өнім мөлшері және ... да ... ... ... мен ... несие міндеттемелері
өлшенеді.
Үшіншіден, теңге салым құралы ретінде қызмет ... Ақша ... ... ... ... ол ... байлықты салым
ретінде сақтау ұтымды. Бұл тұрғыдан ... ол ... ... ... және бағалы қағаздармен (акция,облигация,т.б.) қатар
байлықты ... ... ... ... ... ақша деп ... бар,
айналыста жүрген металл және ... ... ... ... ... яғни банктегі , түрлі ... ... ... ... және ... ... ... міндеттемесі болса, ал
ағымдағы есеп ... ... ... мен ... ... ... ... Сол сияқты ақшамен қатар түрлі ... ... ... ... ... қағаздар, т.б. өмір
сүреді. Олар тікелей қарым ... ... ... ... ,
жедел қолма қол ақшаға немесе чекке айнала ... ... ... ... ... орай ... ... саны мен
көлемі өсе түсетін болады. Ақшаның бағасы ... ... алу ... сол ... ... ... болатын тауарлар мен қызмет
көлемі.
Тәуелсіз ... ... ... ... өсу
мен экономикалық – қаржылық тәуелсіздігімізді қамтамасыз етуде ұлттық
валюта – теңгенің рөлі ... ... ... бірінші шығарылған қатары (1 ... = ... ... номиналдардан тұрады: 1, 3, 5, 10, 20, 50 және ... ... 1, 3, 5, 10, 20 ... монеталар, 1, 3, 5,
10, 20 және 50 тиындық монеталар (бастапқыда қағаздан ... ... : 1994 жылы 1993 ... ... ... ... және 1994 жылғы үлгідегі 500 теңгелік ... 1995 ... ... ... ... 1000 теңгелік банкноттар; 1996 жылы 1996
жылғы үлгідегі ... 2000 ... ... 1997 жылы номиналы
1, 5, 10, 20, 50 ... ... ... ... 1999 жылы ... ... номиналы 5000 теңгелік банкноттар; 2000 жылы 1999
жылғы үлгідегі ... 200 және 500 ... ... ... ... 2000 жылғы үлгідегі номиналы 1000 және 2000 ... ... ... 2001 ... ... ... 100
теңгелік банкноттар (дизайны ішінара ... ... ... 10 ... ... 2001 ... ... теңгелік мерейтойлық банкноттар; 2001 жылғы үлгідегі ... ... ... ... ... ... 2003 жылғы үлгідегі номиналы 100 теңгелік банкноттар;
1999 жылғы үлгідегі ... 200 және 500 ... ... ішінара өзгертілген ) шығарылды.
2003 жылы: 2003 жылғы үлгідегі номиналы 10000 ... ... ... ... ... кеңес рублі болды, сонан соң Ресей жаңа
рублін ... 1993 ... ... ... ТМД ... ең
соңында рубль аймағынан шықты. Ұлттық валютаны енгізу туралы Жоғарғы
Кеңес пен ... ... ... ... ... ... ... 1993 жылдың 15 қарашасы төл ... күні деп ... де ... таңдағы қаржылық жүйеге , біздің валютаға келетін
болсақ, ... ... ... ... деп айту әлі ... ... тек ... деуге болады. 1999 жылға шейін ... ... ... ұстап тұрдық. Бірақ басты проблема валюталық бағамда
емес. 1996-1998 жылдар ... күш ... ... ... ... ... ... отырып, ақша тапшылығын тудырды. [6,4
бет]
-Тәуелсіз мемлекеттің міндетті ... бірі – оның ... ... ... ... ... тарихына оның бір-ақ
рет енгізілетін өз валютасының тарихы да ... ... ... ... ... тарихы сан ғасырлар бойы қалыптасқан.
Барлық ... ... ... ... ... және ... Ал теңгенің – Қазақстан Республикасы Ұлттық валютасының
тарихы – ... 1993 ... 15 ... ... ... сол күнге дейін теңгенің сыртқы сипатын ... ... ... мен ... бойы ... ... пен ... жұмыс жүргізілген
болатын. Алғашқы кезде ... ... ... ... мынадай
номиналдардан тұрды 1,3,5,10,20,50 және 100 теңге. Бір ... ... 20 және 50 тиын ... 100 ... ... Жеті ... үшін ... басшылығымен суретші дизайнерлер командасы
құрылды. Оған М.Әлин, А. Дүзелханов ... ... ... әрі ... ... жүктелді. Банкноттың дизайны көркемдік жағынан ... сай әрі ... ... ... көптеп шығаруға, яғни
полиграфиялық басылым ... ... ... ыңғайлы болуы
керек. Біріншіден, ... ... ... ... алғанда
шын мәнінде қандай болуы ... ... шешу ... ... Екіншіден,
оларда бейнеленген тарихи тұлғалардың бет-әлпетін ... дәл ... ақша – ... әрі ... тарихи дерек көзі. Олар бүгінгі
күнге тарихи ... ... бір ... ... ... ... алып ... олардағы суреттерде мифологиялық
сюжеттер, тұрмыс-салт көріністері бейнеленді.
1994 жылы ұсақ қағаз ... ... құны 2; 5; 10; 20; және ... ... ... ақшалар шығарылды. Қазіргі уақытта ... ... ... ... жасалған 1993 жылдың
үлгісіндегі құны 1; 3; 5; 10 және 20 теңгелік, 1997 ... ... ... ... құны 1; 5; 10 ... және
"нейзильбер" қоспасынан жасалған 20,50 теңгелік ... ... ... 1997 ... ... (жаңа металл ақша қатары) металл
ақшаларды айналымға қосу ... ... ... үшін ... етіп ... ... аз жұмсауға деген ... ... ... 50 ... қосымша құнының енгізілуіне байланысты
болды.
Республикада ақша айналымында ... ... ... ... ... ... ақшалар да қолданылуда. Мерейтойлық және ... ... ... құнға сәйкес төлем қабілетіне ие, бірақ
олар негізінен мәдени-ағарту ... ... ... ... шектеулі таралыммен шығарылады және Қазақстан Республикасының
аумағында және шет ... ... ... сатуға арналған.
1995-2000 жылдардағы кезең ішінде ... ... он ... және ... ... ақша, тоғыз күміс және "prool"
сапасымен бір алтын ақша шығарылды.
Банкноттармен металл ... ... ... ... ...... ... Қазақстанның рәмізі екендігін, еліміздің
кешегі күнінің ... ... ... ... және жарқын
болашағының кепілі ... ... [5,3 бет ... жылы ... ... жаңа мүмкіндіктердің көкжиегі ашыла
бастады. Осыған байланысты теңгенің ... ... ... ... ... ету қажет болды. Бұған ... ... ... ... ... банк ... ... қорынан қосымша ақша
жұмсап, оны ... ... ... бұл әрекет ... ... жол ... ... шын ... белгілеу үшін оны ... ... ... ... Елдегі инфляция қазір соңғы үш жылда 5-
6 ... ... ... Ел экономикасының стратегиялық даму көрсеткіштеріне болжам жасала
отырып, 2006-2007 жылдары ... ... ... ... ... ... бекітілді. Осыған орай теңге үш жылдан кейін
барлық ... ... ... ... ... ... ... айналмақ.Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... Дей тұрғанмен болашақта
құрылатын біртұтас экономикалық ... ... ... болуы қиял
емес. Теңге халқымыздың бірнеше ... бойы қол ... ... ... ... армандарының бірі болатын. [4,3 бет ]
Қорғау ... ... ... ... ... жиынтығы бойынша Қазақстан теңгесі қолданылып ... ... ... үлгілерімен бір қатардан орын алады және
оның дизайны одан әрі ... бұл ... ... ... ... әрі ... жаңа ... қорғау
мен оған мәшине ғана оқи алатын элементтерді ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылы жаңа дизайндағы
банкноттарды енгізді.
Ұлттық валюта- ... ... ... ... ... құру ... тездету, инфляцияны төмендету, тұрақты экономикалық
өсуге ... ... ... тепе-теңдігін және ұлттық валютаның
тұрақтылығын қамтамасыз ету міндеттері ... Осы ... ... ... банк қатаң макроэкономикалық саясат жүргізуге бағыт алды,
оған бюджет тапшылығын ... ... және ... ... ... ... және ... бақылау
саласында валюталық режимді бұдан әрі ырықтандыру үшін ... ... ... жұмыс жалғасуда. Қазіргі кезде Қазақстан
Республикасында 2005-2007 ... ... ... ... ... іске ... [14,6 бет ]
Есеп айырысу баламасына деген сұраныс б.э. дейінгі ... ... ... пен құрамдағы стандартты құймалардың пайда
болуына ... ... ... ... ... ... я
екітілді мемлекет екендігін ашып айтып бере ... күйі ... ... ... ... ... ... біз әлі де
мемлекеттік тілдің статусын айқындай ... ... ... ... қос ... ... көрді. Мемлекеттік тілде қате кетті.
Елдің елдігін, мемлекеттігін паш ететін 5 ... ... ... ... әрі бірегейі – тілі мен территориясы, шекарасы мен
ақшасы. ... ... тек ... ... ... ғана қарауға
болмайды екен. Ол төлем құралы бола ... ... ... ... ... тиіс [12,1 бет ... ауыр ... ақша сомасына тәуелсіз және қандай да бір
комиссиялық алымдар ұ сталмай ... ... ... ... ... ... болатын акция ескі және жаңа дизайндағы ... ... ... бір жыл бойы қатар ... ... ... ... ... ... ... қарамастан номиналы бойынша
төлем құралы ретінде қабылдануға міндетті.Егер ... жүру ... бір ... ... ескі және жаңа ... банкноталарды
номиналына қарамастан қабылдаудан бас тартқан жағдайда , онда ... ... ҚР ... ... ... туралы кодексінің 166 -1-бабында
көзделген әкімшілік құқық бұзушылыққа жатқызылады.
-Біздің ... – көп ... ... , ... : ... тілі – ... және
ұлтаралық қарым – қатынас тілі ретінде қабылданған орыс тілін ... ... ... Біздің заңдарымыз , ... ... екі ... қандай да бір жағдайларға ... тең ... ... ... ... ... – екі тілдің қолданылуы
және барлық ... ... ... нормаға сәйкес
келтірілуі - ұлттық валюта банкноталарында екі ... ... ... ... болды. Ескі үлгідегі және сондай-ақ жаңа үлгідегі
банкноталардың жоғары номиналдарының сырт ... ... ... ... ... тек екі жазу ғана бар. Бұл ... таңбалануы және қолдан жасағаны үшін жауапкершілік ... ... Осы ... ... ... орыс ... пайда болуы , шындығында , іс ... ... , бұл ... ... ... ... байланысты болды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 ... 25 ... ... ... ... ... – Қазақстан теңгесінің банкноталары мен
монеталары дизайны ... ... ... ... ... ... мәтіні мемлекеттік және орыс ... ... және ... ... мемлекеттік тілде
жазумен ... шет ... ... ... болады ",
-Жаңа банкнотаны әзірлеу кезеңінде дизайнның ... ... , әр ... ... ... ... ... мекенімізбен қазіргі
Қазақстанның , оның болашақтағы ... ... буын ... Жаңа ... ... ... дайындықтың бастапқы сатысында
ескі үлгідегі банкноталар жаңаны енгізгенге ... ... ... ... ... ... жарияланған күні-
2006 жылғы 15 қараша- бұрынғы дизайндағы ... ... ... мерзімі.
- Банкнота екі парақпен ... оның ... ішкі ... ... және ... ... ... түрде басып шығарады.
[9,7 бет ]
1.2 Ақшаның ... және ... ... металл теориясы 15-17 ғғ. Ерте кезендерінде, яғни ... ... ... қалыптасқан. Оның аса танымал өкілдері Англияда-
У.Стенфорд, Т.Мэн, Д.Норе, Францияда-А.Монкретьен ... Олар ... ... яғни асыл ... алтын және күміспен теңестіріп, олардың
бүлінуіне қарсы шықты.Сонымен қатар, олар нағыз ... ... ... ақша ... ... текалтын мен күміс деп есептеді.
Аталған теорияны ұстанушылар қоғам байлығының қайнар көзі ... ... ... ... және ... ... ... алтын мен
күмістің келуін қамтамасыз етеді- деп ... ... ... ... ... ... ... көзі ретінде қоғамда
еңбек етудің нәтижесінде өндірілген материалдық ... ... асыл ... ... ... ... ... айналымында
олардың орнын басатын, яғни қағаз ақшаларға ауысудың мақсатқа лайықтылығы
мен ... ... ... ... деп есептейді.
Германияда 19ғ. Екінші жартысында алтынмонетарлық стандарттың
енгізілуімен металл ақшаның ... ... ... оның 1-ші
метаморфозасы болды, неміс экономистері (К.Книс) ақша деп тек ... ... ... ... банкноттарды да санады.
2-ші метаморфоза бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін болды, оның
өкілдері ... ... ... ... ... ... ... монометаллизмнің жаңа кесілген формаларын: алтын құйма және
алтын-дивиздік стандарттарды енгізуге, теорияларын әдістеуге тырысты.
Ақшаның металл ... 3-ші ... ... ... ... ... ... (Ж. Рюэфф, М.Дебре,Р.Харрод) халықаралық
айналымғаалтын стандартты енгізуге қажеттілік идеясын ұсынды.
Бреттон-Вуд валюта жүйесі қирағанда 20 ғ-дың 70 ... ... ... ... ... ... негіздеу қайта байқалды.АҚШ-
та 1981 жылы осы мәселе бойынша арнайы комиссия құрылды, бірақ ол ... ... ... ... деп ... 17-18 ғғ. ... ... ... ағылшын ғалымдары Дж. Беркли мен Дж. Стюарт,
А. Смит болып табылады.Бұл тоерия ақша айналымында құнсыз ... ... ... қалыптасқан.Бұл ғалымдар ақшаны мемлекет жасайды деп және оның
бағасы атаулы құнмен (номинал) және ақша болып ... баға ... дап ... ... тек ... ... таза ... қарастырып, оның құндылық табиғатын толық теріске шығарады.
Ақшаның номиналистік теориясының негізгі идеялары:
-ақша тамаша есептеу ... оның ... ... ... ... ... бар тамаша масштаб болып табылатын аталған бірлікте
ешқандай ішкі құн болмайды.
Номинализм үстемдік жағдайға 19 ғ. Аяғы мен 20 ... ... ... оның ерте кезеңдік номинализмнен айырмашылығы –оның қорғау
объектісі болып құнсыз ақша емес, ол қағаз ақша ... ... ... ақша ... ... ... ... мақсат-мұрат анық қалыптасты:
-ақша –мемлекеттік құқық тәртібінің өнімі, мемлекет билігінің
туындысы;
-ақша –бақылау төлем ... яғни ... ... ... ... ... негізгі қызметі-төлем құралы. Ол ақшаның мәні ... ... ... ... ... ... ... деп
жазды.
1929-1933 жж. Экономикалық дағдарыс кезеңінде номинализм алтын
стандарттан кетуді ақтау үшін теориялық база ... ары ... ... ... капиталистік монополизмнің идеологы, ағылшын экономисы Дж.
Кейнс өзінің «Ақша туралы трактатында» қағаз ақша ... ... ... ... құнды төлем құралы ... ... және ... ... өркендеуін қамтамасыз етеді- деп жазды. Қағаз ақша алтынды
айналымнан ығыстырып, бұл ... ... ... ... азат етті және ... жайт Кнапп теориясының жеңісі ретінде қарастырылды.
Сонымен,Кейнс номинализмнің тәжірибиелік ... ... ... ... айналымғаеркін енуін және экономиканы инфляциялық
процесті басқару ... ... ... ... болды.
Қазіргі таңда номинализм- ақша болмысының мәселесі жөніндегі үстем
теориялардың бірі. Осылайша, әйгілі американдық ... П. ... ... ... болып табылады деп есептейді. « Экономика»
шығармасында ол: « Тауарлы ... ... ... ақша ... ... ақша ... ... олардың ішкі табиғатын кейіптейді...Ақша- жасанды
әлеуметтік шарт» деп жазды.
Номиналистік теорияның пайымдауынша, қағаз ақша адам еркімен пайда
болды, мемлекетпен ... ал шын ... ... металды қатынастардың
белгілі заңдылығы мен айналымның қосымша құралға қажеттілігі туындағаны,
бағалы металдарды ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінің қызметі мен өткіншілігі- ... ... ... ... байланысты болып шықты.
Сонымен, номиналмзм теориясының сипаты: ақша тауардан ғана пайда
болмайды, олардың көп ... бас ... ... құн ... өте оңды сан бірлігі болып табылыды.
2.1 ... ақша ... ... ... Қазақстанда жүргізілген 1895-1897 жылдардағы ақша
реформалары нәтижесінде алтын монета айналысы бар алтын ... ... ... ... күміс жәнс мыс монеталары жүрді. Негізгі
ақша белгілеріне 92% алтынмен қамтамасыз етілген ... ... ... ... Ақша массасының басты бөлігін алтын монеталарға
ауыстырылатын айналыс құралдары құрады, сондықтан да оларға ... ... ... жылы жазда Уақытша үкімет 20 және 40 ... ақша ... олар ... ... ... ... ұқсас, бұны халық
арасында "керенки" деп атады. Несиелік ақшалар мен ... ... ... ... ... әр түрін енгізді: мемлекеттік
қазынаның қысқа мерзімді міндеттемесі, займ ... ... жабу ... ... ірі купюрада қағаз
ақшаларды шығарды. Ұсақ ақшалар рөлін чектер, бондар, маркалар және ... ... ... ... Ресейде ақша жүйесінің жалпы құлдырауы
басталып, оның Қазақстанға да өзіндік ықпалы болды. ... ... ақша ... ... ... ... ... Үш жыл ішінде (1913-
1920) айналыстағы қағаз акшаларының массасы 48 есеге дейін өсіп ... ... мың ... ... 1919 жылы ... рет ... мемлекеттік
билеттер, кейіннен РСФСР-дің есеп ... ... ... ... ... ... Кавказда, Қиыр Шығыста жэне басқа жерлерде
жергілікті ақша белгілерін ... ... ... Ақша ... сан ... ... Жергілікті ақша белгілері Жетісуда, Верный
қаласында (қазіргі Алматы) ... ... ... ... ... ... ... жэне Жетісу облысының ... ... ... Бұл ... ... ... бет жағында
көрсетілген жазу куәландырады. Дүниежүзілік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... мұндай бағалы дәрілік
шикізаттың 275 пуды болды, олар елдің ... ... ... ... ... жағдайды нығайта алмады. "Верненск рублі" күн сайын құнсыздана
бастады. [1.64 б]
Азамат соғысы мен ... ... ... ... және ақ гвардия "үкіметі" өздерінің ақшаларын басып шығарды.
Олардың бағамдары ... ... және олар ... ... ... ... ... шаруашылык қатынастардың
натуралдануы мен ақщаның айналыстан шығарылуы болып табылады. 1920 ... ... ... ... " ... беру басталды. Келесі жылдары
пәтерақы және коммуналдық ... үшін ... ... ... ... ... киім берді. Базарлардың өзінде азық-түліктермен алмасу
ақшасыз,яғни кездейсоқ айырбас эквивалент (мысалы, етік жұбы 30 фунт ... 1 пұт қара ұнға ... 3 фунт ... және т.б.) ... жүзеге
асырылды.
1921 жылдың наурызында болған РКП(б)-ның Х-съезінде жаңа ... (ЖЭС) ... ... өнім ... ... төлегеннен
кейін, артық өнімдерін базарга сатуга мүмкіндік туды. Қала мен ... ... ... дами ... Жеке ... ... саудаға және
ұқсас өнеркәсіпке араласуына жол берілді.
Біртіндеп еңбекақыны ақшамен төлеу қалпына келтірілді. ... 1921 ... ... ... ... тек 10% ... онда 1923 жылы бірінші
тоқсанында, ол - 80%-дан астамын құрады. Бұл ақша ... ... ... болды.
1921 жылы қазанда ... ... ... Социалисгік
Республикасында Мемлекеттік банкі үйымдастырылып, ол елдің басты
эмиссиялық орталығы болып саналды. Мемлекеттік банктің басты міндегі
ақша реформасын ... ... ... ... ... ... ... алғышарттарына ЖЭС жүргізудің
нәтижесіндегі шаруашылық жағдайдың біршама жақсаруы: әртүрлі ... ... ... ... ... өнімділігінің артуы, ауыл
шаруашылығының басты өнімдерінің өсуі ... ... ... ... ... шаруашылығындағы ақша айналысының бірқалыпты болуының екінші бір
алғышарты - бүл ... ... ... ... 1922 жылдың қаңтары мен
1923 жылдың қаңтары ... ... ... ... ... ... 6,7
млн.-нан 31 млн. рубльге дейін өсті. 1922 жылы сәуірде бағалы ... ... ... ... ... ... ... оған дейін халық оларды
мемлекетке, тапсыруға міндетті
болатын. Бағалы металдардан жасалған монеталар мен ... ... ... мен ... Мемлекеттік банктің өзі ғана жүгізуге монополиялық қүқығы
болды.
Ақша айналысын қалыпқа ... ... бір ... 1922 ... ақша ... ... ... Мүндағы 1 рубль бұрын шығарылған
10 мың рубльге теңесті. Ақшаларды қайта есетеу ... төрт ... ... ... ... ... жүргізілді.
1922 жылдың 1 ... ... ... есептесулер жаңа
ақшалармен жүзеге асты. Айналыстағы ескі ақша белгілерін 1923 жылдың
1 қаңтарына дейін кассаларда қабылдады.
Екінші рет деноминациялау ... 1923 ... ... 1 ... жылы 100 рубльге немесе бұрынғы кеңестік акша белгілерінің бір
миллионына теңесті.
Деноминациялар ақшаны есепке ... ... акша ... ... келтіру жөніндегі ұмтылыстардьі куәландырды, әйтсе де, рубльді
тұрақтандыру мүмкін ... ... ... тапшылығы
жағдайында жаңа ақшалар үсті-үстіне шығарыла бергендіктен де, олар тезірек
құнсыздануға ұшырады.
Ақша реформасы екі кезеңде жүргізілді: 1922 жылы 25 ... жәпе 1 ... ... ... ... 1,2,3,5,10,25 және 50 червонец
тұрғысындағы банктік билеттерді шығару туралы құқық берілді. Бір ... ... ... монетадағы (7,74234 г. алтын) 10 рубльге теңесті.
Мембанк ... ... ... және ... қамтамасыз
етілген қарыздар беру ... ... ... Бұл ... ... байланысты червонецтерді шығаруға мүмкіндік берді.
Червонецтерді эмиссиялаудың несиелік сипаты олардың қарызды ... ... ... ... етті. Вексельдер мен тауарлы-
материалдық бағалықтардан басқа да ... ... ... 25 %
алтынмен және шетел валютасымен қамтамасыз етілді. Банктік билеттер алтынға
айырбасталмады, бірақ банк ... ... ... ... ... ... Кеңес мемлекетінің барлық тарихында червонец
жалғыз ғана ... ... ... ... ірі ақша болғандықтан да, олар көбіне көтерме шаруашылық
айналымына қызмет етті. Кеңестік ақша белгілері өздерінің ұсақ ... олар үсақ ... ... және базар айналымында қызмет ете берді.
Шын мәнісінде, елде екі валютаның косарлы айналысының ... ... ... ... ... ... және Халықаралық қаржы
комитетінің бюджет тапшылығын жабу мақсатында шығарған ... ... [3.24 ... жылы ... ақша ... ... ... -762,3
квадрильон рубльге (квадрильон - бұл 15 нөлі бар ақша бірлігі) ... ... ... құны ... 15,2 млн. ... күрады.
Кеңестік ақша бірліктерінің құнсыздану ... ... және ... ... ... ... ... Сөйтіп, ұсақ ақшалар
ретінде әртүрлі ақшалар, әсіресе тұрақты ... да ... ... ақша ... ... ... ... зиян әкелді.
Червонецтер қаланың валютасы болды, іс жүзінде олар ауылдарда
жетпеді. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің тауарлығы ... ... ... ақша реформасын тезірек аяқтауды талап етті. Бұған ... ... ... ... ... 15%-ға ... қысқарды, өндіріс пен
тауар айналымының өсуі байқалды, алтын қоры ұлғайды (1.01.1923 ж. - ... ... ... ж. - 153,6 млн. ... ... Бірақ алтын қорының
сомасы ресей патшалығы соғысының қарсаңындағы ... ... ... ... 9%-ға ... ... жылдың 5 ақпанында Орталық Атқару Комитеті (OAK) және Халық
Комиссарлар ... (ХКК) ... ... ақша ... ... 1,3 және 5 ... қазыналық билеттер шығарылды, мұндағы 10
қазыналық рубльдің құны 1 червонецке теңесті. Кеңес акша белгілерін ... ... ... ... Комиссарларының қорында болған ... 1924 ... 22 ... ... 10,15,20 жэне 50 ... ... және 1,2,3 және 5 тиындық күміс монеталар шығарылды. 1924 ... ... ... кеңестік белгілерін нақты бағаммен сатып алу
басталды, 1 рубльдік қазыналық билет 50 мың ... ... ... ... шамасы айналыстағы червонецтер сомасының жартысынан
аспауға тиіс болды. 1888 жылы ... ... Г.Я. ... ... ақша ... ... және теоретигі болды.
1921 жылдың қараша айынан бастап, ол Қаржы Халық Комиссариатының басқарған
болатын. Оның ... ... ... ... ... Не бары 3 жыл ... 1924 ... аяғында, мемлекеттік бюджет
тапшылықсыз болды. Бүл кеңестік ақша белгілерінің ... ... ... ... мүмкіндік жасады. Ол 1922 жылдың басынан бастап
валютаның тұрақтылығы елдің экономикалық ... ... ... ... Осы ... ... шаруашылық иелері, қүнсыз кеңестік ақша
белгілерінің эмиссиялануы — ұлттық табысты бірінші. кезектеғі мемлекетіік
қажеттілікке қайта бөлудің ... ... ... деп ... Бүл ... ... ... барлық тауарлык
шаруашылықта ақша тек кана айналыс жэне толем қүралы болып ... ... құн ... және ... ... ... ... деп санаған. Соңғы екі
қызметті құнсыз ... ақша ... ... ... ... құралы
ретіндегі ақшаға деген қажеттілік алтынның, түрақты валютаның келуін ... Ол ... ... негізделген гиперинфляцияның барлық ақша
жүйесінің кұлдырауына ... ... ... ... Қаншалықты
сыртқы сауданың дамуы іщкі айналымдағы ақшалар мен ... ... ... ... ... болуын талап ететіндіктен де, алтынға
байланысты ұлттық ... ... ... ... ... ... ... ауыстырылуын жақтаушы ретінде ғана емес, ... ... ... ... ... ... деп санады.
Алтын қорының үш рөлі болады:
халықаралық есеп айырылысуда резервтік қор ретінде;
ішкі нарықта ... ... ... ... ... шетел
валютасымен бірге ішкі нарықтан сатып алып отырды);
көзге көрінбейтін жағдайларға арналған сақтандыру резерві;
Червонец ... ... " ... ... ... бүл ... оның мазмұны
патшалық 10 ... ... ... ... келуінің қатысы
болғандыктан емес.
Мембанк ... ... ... (1 ... тең 1 фунт ... ұстау мақсатында "еркін нарықта" алтынды және шетел валютасына
сатып жэне ... алып ... ... ... ... және шетел
валютасына деген сұраныс пен ... ... ... ... деп атай ... ол өз кезегінде червонец позициясын нығайтуға,
оның бағамын арттыруға мүмкіндік берді.
1922-1924 жылдардағы ақша реформасында ... ... ... қағаз
ақшалардың орнына мыс монеталардың келуі таңғажайып нәрсе деп баға берді.
Ақша айналысын реттеуді, ақша ... ... ... ¥лы Отан ... ... ақша жүйесімен қадам басуға
мүмкіндік жасады. [2. 212 б]
¥лы Отан соғысы елге - 679 млрд. рубльге ... ... оның ... ... 551,1 ... ... қүрады (соғысқа дейінгі бағамен есептегенде).
Өндіріс пен халық тұтынатын тауарлардың сатылу көлемінің аяқ асты ... ... ... азайтты. Осы уақыт ішінде әскери шығыстар
өсе бастады. Оларды жабу мақсатында халықтан алынатын ... ... ... салық, баласыз адамдарға салық, шағын жанұяларға салық және жалғыз
басты азаматтарға салынатын салықтар ... ... ... ... ... ... жазылу және әскери техникаларды ... ... беру ... ... ... уақытында халықтың "барлығы
270 млрд. ... ... ... ... 25,4 % ... ... ... эмиссиялау есебінен ... ... ... ... ақша массасы жоғарылады. Бұл ұйымдастырылмаған
нарықта бағаның көтерілуіне әкелді. Мемлекеттік
сауданың тұтыну заттарына соғысқа ... ... ... ... ... тауарларды сатуда карточкалық жүйе арқылы кол ... ... алу ... ... берді.
Соғыстың зардаптарын жою үшін экономика облысында рубльдің тұрақтылығын
және оның ... алу ... ... қажет болды. Өнеркәсіпте және
ауыл шаруашылығында өндіріс ... ... ... ... кірістердің көбеюі ақша реформасын жүргізуге (КСРО Кеңес
министрлігімен БКП(б) OK қаулысына ... 1947 ... 14 ... ... ... ... және ... пен өнеркәсіп тауарларына
карточкаларды алып тастау туралы") ... ... ... жаңа ... 1,3,5,10,25,50,100 номиналдық купюралар шығарылды. Қолма-қол
ақшалар ескі ... 1:10 ... ... ... ... айналыста
ақша массасы 10 есеге азайды, Мемлекет жасанды ақшалардан ... ... мен ... ақща қаражаты қайта бағаланбады.
Колхоздардың, кооперативтік кәсіпорындардың және ... ... ақша ... ... ... 5:4 есебінде айырбасталды.
Ақшаның айырбасталуы ... ... 15-20 ... ... жүзеге
асырылды. Ол арнайы ұйымдастырылған айырбас пунктерінде ... ... ... ... монета айырбасталуға жатпады және айналыста
номиналы бойынша қала берді Желтоқсанның ... ... үшін ... ... ... ... ... басты элементтерінің бірі
бүрынғы шығарылған мемлекеттік займдарды (1947 ж. ... ... 1948 ... 2% ... ... болды. Барлық бұрынғы ... 3:1 ... ... ... жүргізумен қатар, барлық азық-түлік және ... ... ... жүйе алынып тасталынды және карточкалық
жүйемен салыстырғандағы нанның бағасы 10-12% төмендеді. ... ... ... ... ... ... ... 1948 жылдың
бірінші тоқсанында рубльдің сатып алу күші 1947 жылдың бірінші тоқсанымен
салыстырғанда 41%-ға ... ... ақша ... ақша жүйесінің түбірімен қайта құрылуын бүлдірген
жоқ. Оны ... ... де, ... ... ... ақша ... сақталды. Бұнын сәл айырмашылығы сол: Мемлекеттік банктің
билеттері ... ... ... ... шығарылатын болды.
1947 жылғы реформаның өзгешелігі - еңбекақы, зейнегақы, стипендия,
колхоздар мен колхозшылардың мемлекеттік өнім ... ... ... ... ... ... топтарының табыстары өзгермей, жаңа ақшамен бұрынғы
мөлшерде төлене беретін болды. Бұл -еңбекшілердің нақты табыстары ... ... ... ақша ... ... ... ... барлық
қызметтерінің маңызын арттырды. Бұл реформа өз кезегінде бірнеше ... ... ... соғысқа дейінгі бағалар сақталды. Бұған халық
тұтынатын тауарларды сатуда карточкалық жүйе ... кол ... ... алу ... ... ... зардаптарын жою үшін экономика облысында рубльдің тұрақтылығын
және оның ... алу ... ... ... болды. Өнеркәсіпте және
ауыл шаруашылығында өндіріс ... ... ... ... ... ... ақша ... жүргізуге (КСРО Кеңес
министрлігімен БКП(б) OK қаулысына сәйкес 1947 ... 14 ... ... ... ... және ... пен ... тауарларына
карточкаларды алып тастау туралы") мүмкіндік берді. ... жаңа ... ... ... купюралар шығарылды. Қолма-қол
ақшалар ескі ақшаларға 1:10 қатынаста айырбасталды. ... ... ... ... 10 есеге азайды, Мемлекет жасанды ... ... ... мен ... ақша ... ... ... кооперативтік кәсіпорындардың және несиелік мекемелердің
шоттарындағы ақша қаражаты жеңілдік катынаспен 5:4 есебінде ... ... ... ... 15-20 ... аралығында жүзеге
асырылды. Ол арнайы ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... ... айырбасталуға жатпады және айналыста
номиналы бойынша қала берді Желтоқсанның ... ... үшін ... мөлшерде ақшамен төленді. Реформаның басты ... ... ... ... займдарды (1947 ж. займнан басқа) 1948 жылғы
біртұтас 2% ... ... ... ... бұрынғы займдағы
облигациялар 3:1 арақатынасымен айырбасталды.
төлем қабілеті бар сұраныс пен тұтыну саласында ұсыныс ... ... ... ... Бірақ бұл елуінші жылдардың басында-ақ бөлшек сауда
бағаларын төмендетудің ойланбаған саясатының әсерінен бұзылды.
2.2 1993 ... ақша ... ... ... ... ... ең жоғарьг мөлшері 1000 ... Ал ... 200 ... ... ... ... ... Белгіленген лимитен жоғары сомада ақшасы бар адамдарға
табыс көздері туралы декларациямен арнайы комиссияға бару керек болды. 1991
жылы 23 ... ... бір ... ... ... де шек ... Салымдарды тек қана жинақ ... ... ... ... айына 500 рубльден аспайтын сомада бере отырып, ол ... ... ... ... ... ... ақшалардың ұстамсыз төл
өсуінде байқалды. Қайта құру ... ... ... ... ақша ... өсуі қатар жүрді. Тауарлар мен азық-түліктер
көбіне шетелден сатып алынды. Бұл үшін қажетті ... 1,63 ... ... ... ... ... 1989 жылы - 300 т., 1990 жылы -234 т. 1990
жылы нақты ақшаның эмиссиясы 25 млрд. рубльді кұрады, бұл 1981- 1985 ... ... ... ... ... ақша массасы бос тұтыну нарығына
сәйкес келмеді. 1991 жылы қаңтарда "1961 ... 50 және 100 ... ақша ... КСРО ... ... ... ... және
олардың айырбастау тәртібін тоқтату мен азаматтардың салымдарынан қолма-қол
ақша беруді шектеу ... " ... ... мен КСРО ... ... ... Айналысқа 1991 жылы шығарылған жаңа
купюралар енгізілді. Жеке тұлғаларға ескі ақшаны жаңа ... ... бары үш күн ... КСРО ... соң ... ... - рубль бірінші
кезеңде, ТМД-ға кірмейтін елдерді қоса алғанда, тәуелсіз ... ... жүре ... 1992 жылы ... 200, 500, 1000 ... шықты. 1992 жылы маусым айында алғаш рет ресейлік 5000 ... 10000 және 50000 ... ... ... ... жж. ... ... 1992 жылы кеңес үлгісіндегі (200, 500, 1000
руб.) Ресей Орталық банктің ... ... 1993 ... ... ... ... ақшалар жүрді. 1992 жылы бірінші жартысында-
ақ Қазақстан Республикасының жетекшілері ендігі жерде рубльден күдер үзіп,
өз валютасын шығаруға ... ... ... Жаңа ... ... ... фирмасымен шарт жасалды. Сөйтіп, 1993 жылы 1, 3, 5,
10, 20, 50 және 100 ... ... ... ... ... колдан
жасаудан қорғанатын 18 дәрежесі бар. [2,212 б]
Тәуелсіз мемлекеттің міндетті рәміздерінің бірі — оның ұлттық валютасы
болып ... Кез ... ... ... оның бір-ақ рет енгізілетін
өз валютасының тарихы да кіреді. Басқа көптеген елдердің ұлттық валютасының
тарихы сан ғасырлар бойы қалыптасқан. ... ... ... елдің өткенін,
бүгінгісін және болашағын бейнелейді. Ал теңгенің -Қазақстан Республикасы
Үлттық Валютасының ... - 1993 жылы 12 ... ... ... Н.Ә.Назарбаев "Қазақстан Республикасына Ұлттық
валютаны ... ... ... кол ... ... Осы жарғымен 1993
жылы 15 ңарашада сағат 8-ден бастап ұлттьқ валюта - ... ... ... ... ... 17-сі ... ... валютамен қатар 1-500 сомдық
банкноталардың қосарлайды Казақстан ұлтттық валютасыньң айналыска шыкканына
он бес жыл өтті. ... осы аз ... өзі ... ... мен ... ... ... тарихи. маңызын обьективті бағалауға ... жылы ... ... алуы ... ... құрулы және
ұлттық валюта туралы мәселен шешуді күн тәртібіне қойды. Ұлттық валютаның
Елтаңбамен, Тумен және ... ... ... мемлекеттің нышаны больп
табылтыны белгілі. Казақстан Республикасының ұлттық валютасы — ... ... ... 1993 жылы 15 ... ... енгізілген болатын.
банктың жоспарлы жұмысына байланысты болды. 2006 жылы жаңа ... ... ... жол ... Ал 1993 жылы 18 ... ... ... Республикасының аумағында жалғыз заңды төлем құралы
болып табылады. Банктер мен басқа да шаруашылық ... ... мен ... ... ... ... ... 1961-1992
жж. үлгідегі рубль купюралары 950,6 млрд. ... ... ... ... ... ... ... Премьер-министр С.А.Терещенко,
қазакстанның Вице-президенті Е.Асанбаев, Үкіметтің бірінші вице-премьері
Д.Сембаев, Үлттық банк төрағасы Ғ.Байназаров, Қаржы министрі Е.Дербісов ... ... ... бар ... ... Комитетін құрады. Алғашқы кезде ... ... ... ... ... түрды 1, 3, 5, 10, 20, 50 және 100
теңге. Бір теңге құны 1, 2, 5, 10, 20 жэне 50 тиын ... 100 ... Жеті ... жасау үшін Т. Сүлейменовтың басшылығымен суреіші
дизайнерлер командасы құрылды. Оган М. Элин, А. ... ... ... әрі өте ... жұмыс жүктелді. тарихи тұлғалардың бет-әлпетін
барынша дәл ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, шын мәнінде әл-Фарабидің қандай
болғанын ешкім білмейді. ... ... ... ... және көзіміз
әбден үйренген оның суретін кезінде Кеңес Одағының Ғылым Академиясы ... ... яғни ... ... ... болатын.. Әбілхайыр ханның
суреті ағылшын жиьанкезі Аткинсонның жұмыстарынан табылса, ал Абылай ханның
суреті орыс ... ... ... ... ... ... ... Ә. Қастеевтің жүмысынап көшіріліп салынды. ... ақша ... әрі ... ... дерек көзі. Олар бүгінгі күнге тарихи түлғалардың
тұтас бір ... ... ... ... бейнелерді алып келді,
олардағы суреттерде мифологиялык сюжеттер, ... ... жылы ұсақ ... ... ... қүны 2, 5, 10, 20 ... тиындық латунь металл ақшалар ... ... ... ... ... ... "нибрасс" қоспасынан
жасалған теңгелік металл ... ... жүр. ... өзінің ұлттық
валютасын ... ... ... Республикасы дербес
макроэкономикалық саясат жүргізу ... ие ... ... ақша ... ... акша бірлігінің өзіне және Ұлттық
банктің қызметіне жаңа талаптарды алға тартты. Ақша-несиелік реттеуде
Ұлттық ... рөлі ... ... ... ... келе ... ... әлеумеітік саясатында, зейнетақымен қамтамасыз етуде, жүмыс
орындарын ашуда, жастар ... ... аса ... рөл ... тиіс.
Қазіргі кезеңде теңге тұрактанып келеді, ал оның түрлаулы валюта болуы үшін
әлі біраз істерді жүзеге ... ... Атап ... өз өндірісімізді
нығайтып, шикізат-экспортіык ... ... жаңа ... ... ... жөн. ... нарық кеңестігін адын мұхит десек,
валюта — кеме. Біздің де теңгеміз ... ... өз ... ... ... ... еркін жүзетініне сеніміміз мол деп айтуға болады.
Теңге — тәуелсіз, егемен Қазақстан Республикасының рәмізі.
Ал 1993 жылы 18 ... ... ... ... ... ... құралы болып табылады. Банктер мен ... ... ... ... мен ... ... қайта
есептелінді. Айналыстан 1961-1992 ж.ж үлгідегі рубль ... ... ... ... Ұлттық валютаны енгізу жөніндегі
құрамында Премир-министр С.А. ... ... ... ... ... 1-ші вице-премьері Д.Сембаев, Ұлттық банк төрағасы
Ғ.Байназаров, ... ... ... пен ... ... бар ... ... Мемлекеттік Комитетін құрады.
[5,3 бет ]
Қорытынды
Курстық жұмысты қорыта келгенде, ақша ... – бұл ... ... категориясы, тауар айырбасы процесінің ұзаққа созылған
дамуының объективті негізделген нәтижесі.. Яғни ақша – жалпыға ... ... ... ... мен ... ... қажет, ол еңбектің әр түрлі
жіктелуі кезінде әр түрлі өнімдерді дайындауға ... ... ... салыстыруға мүмкіндік береді. ... тек ... ... ғана ... қоғамдақ еңбектің нәтижесі екенін
анықтауға ... әр ... ... яғни ... үлесінде ақша арқылы анықтауға болады.Себебі, адам ... ... ... ретінде алғанда, ақша төлем ... ... ... ... ... ... делдалдық етуімен
тауардың ішкі қайшылықтары да шешіледі.
Ақша реформасы – ұлттық ақша ... ... ... ... ... және ... бағытталған ақша айналысында
мемлекет ... ... ... ... ақша ... ... әдістер көмегімен жүзеге асырылады;
-жаңалау, яғни құнсызданған ақша бірлігін жою ... және ... ... ... ... ... ақшаның бұрынғы алтындық құрамын немесе
валюталық ... ... ... ... яғни ... қысқарту" әдісімен ақшаның номиналдық құнын
ірілендіру.
-Қазақстанда 1922-1924 ж.ж.,1947 жылы ақша реформалары ,1961 жылы ... ... жылы ҚР-ң ақша ... ... .Әрбір егемен
мемлекеттің өзіндік отрибутикасы болады.Оған ту ... ... ... ... ... ... егемен мемлекттің міндетті рәміздерінің бірі болып
табылады.Кез келген мемлекеттің ... оның ... рет ... өз
валютасының тарихы да ... ... кез ... елдің өткен
тарихын, бүгінгі күнін және келешегін бейнелейді.Ал ... ҚР ... ... ... 1993 ... 15 ... жарлығынан бастау
алады. Осы айтулы күнге орай ,белгілі сәулетші , ... ... , ...... ... бірі ... Ғабжәлелов баспаға әзірлеп ,
қазақ және орыс ... ... ... " атты ... ... ... ... тізімі:
1. Блеутаева К.Б. Ақша және банктер. Оқу ... ... ... ... ... ... Хайролла. Теңге. Алматы,2003. 212 б.
3. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер. Оқулық. Алматы «Экономика»,
2005. 64-69 б.
4. Байназаров Ғ. ... ... ... ... ... етті.//
Егемен Қазақстан. 14 қараша 2003. 2-3 б
5. Мәжитов Д.М. ... ...... ... // ... 13
қараша 2001. 3 б.
6. Тобаяқов Б. Тәуелсіздік ... ... ... деңгеге дейін.
// Егемен Қазақста. 14 қараша. 2004. 3-4 ... ... Я., ... К., ... М., Жатқанбаев Е., Байжумаев
Е., Досқалиев С. Экономикалық теория ... ... ... 1998. 479 ... ҚР ... ... валютаның 10 жылдығына ... ... ... ... ... ... Қазақстан. 18 қараша 2003. 1-2 б.
9. ... А. ... жаңа ... сіз не ... ... // Егемен Қазақстан 30 қыркүйек 2006. 7 б.
10. Нысанбаев Ә. Тәуелсіз ... ... ... // Егемен
Қазақстан 13 қараша 2003. 3 б. Тұрапбайұлы А. Теңгенің ... ... ... 15 ... 2005. 2-3 ... Кәпқызы Е. Теңге мүшелге ... // ... 16 ... ... б.
12. Кәпқызы Е. Теңге және ұлттық рух. // ... 25 ... 3 ... ... Ә. ҚР-ң ... ... ... түсіндіреді,
түсініктеме береді. // Егемен Қазақстан. 15 қараша 2005. 6 ... ... ... ... ... ... ... алтыны»
монеталар сериясынан күміс ... ... ... ... ... ... 15 қараша 2005 жыл. 2 б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша теориясы және ақша қаражатты22 бет
Ақша теориясы, түрлері, даму кезеңдері қызметі26 бет
Ақша теориясы.32 бет
Ақша теориясының дамуы және ақша жүйесi32 бет
Ақшаның мәні, қызметтері, рөлі және теориясы30 бет
Ақшаның номиналистік теориясы5 бет
Неоклассикалық сандық ақша теориясы3 бет
Туризм және тауар-ақша қатынасының теориясы24 бет
Қазіргі кездегі ақшаның номиналистік теориясы, оның мәні7 бет
Ақша жүйесі және ақша айналымы31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь