Ертегілер

ЖОСПАР:
1. қиял ғажайып ертегі
2. Өгей шешенің зұлымдығы
3. Қаңбақ шал
4. Жалмауызды алдаған қыздар
        
        Жоспар:
1. қиял ғажайып ертегі
2. Өгей шешенің зұлымдығы
3. Қаңбақ шал
4. Жалмауызды алдаған қыздар
Қиял ғажайып ертегі
 Ертеде бір ... ... Сол ... ... кітап сөзін, құран сөзін
білетін білімі терең кісі ... Бір күні ... ... ... ... кезінде адам баласы қандай жүйрік болса да, кемшілік келейін десе,
оңай екен деген сөзді тауып алады. Сонан соң мен өзім ... ... ... ... ... не кемшілік бар дейді. Сүйтіп отырғанда
көшеден айқай шығады. Тастап, тура ентелеп ханның ... ... ... де: «Бір ... ... не ... білмеймін, соны, патшам, сізге
көрсетуге келе жатырмын», - дейді. Патша далаға шығып қараса, заулап ... от бара ... ... ... ... ... әкел», - дейді.
Уәзір дүлдүлді әкеледі. Оған ... де тұра ... ... да ... ... ... кейін жетеді. Жетіп келіп қараса, жүні сусылдаған ... Әлгі ... сол киік ... шыққан. Киік бір батпаққа қабырғасынан
батып жатқан. Патша «енді бұған барсам ат жығылады, киімім былғанады» деп,
барша киімін ... ... ... ... киікті ұстауға қасына келеді.
Патша қасына келгенде санынан батпаққа батады. Киік сілкініп-сілкініп қойып
еді, айдары беліне ... ақ ... ... Сонан соң патшаның киімін киіп,
атын мініп, ... ... деп, ... ... ... кетеді. Хан батпақтан бір
мезгілде шығып шаһарға келіп еді, ... тас ... қуып ... ... ... ... ... кісісің» деп, сонан кейін «бүйтіп тірі
жүргенше суға ағып ... деп өзен ... ... ... ... бір
кемпір мен шал отырады. Патша келісімен суға түсіп өлем ... шал ... ... ... киімім жоқ, тамақ жоқ». Сонан соң кемпір бір ескі
көйлегі мен кішкене нан береді. Шал: «Сен ... ... ... ... ... - ... Мойнына бір дорба салып алады да шаһарға ... ... төрт бес ... ... ... ... ... бір мезгілде үйіме барып
көрейін, шын бар ма екен, қатын балаларымды, уәзірлерді көрейін мені ... екен деп ... ... ханға «ассалаумағалеикум» деп қайыр садақа деп,
уәзірлерді қағып тастап, тура ентелеп ханның алдына барады». «Сен ... ... ... - ... хан. ... осы ... ... Көрген
білгенін бәрін тегіс баяндап береді.Сонан соң бір ... ... ... жеті ... боз ... сүтіне шомылдырып алып кел - дейді. Жеті қайта
шомылдырып алдына ... ... ... мүсәпірдің қолынан ұстайды.
Кітаптың бетін ашқаның рас па? - ... Ол рас деп ... ... ... ... астамшылық ойлама!- дейді де: Міне тағын, міне жұртың, міне
елің, мен Жәбірейіл періштемін, - деп тағын өзіне беріп жоқ ... ... ... бір байдың бір ұл бір қызы болыпты. Екеуі де шешеден жастай
жетім қалыпты. Қызы ... ұлы екі ... ... Жылы ... соң, бай екінші
рет үйленіпті. Ол қатыны кісі етіне жерік болыпты. Бірде ... ... осы ... ... сойып бер» - дейді. Бай баласын қимай жылап
еңіреп, не ... ... ... қызы әр ... іс тігуге барады екен.
Сонда әлгі кішкене інісі де апасынан қалмай бірге еріп ... ... ... күні ... ... ... ... сен ауылға барсаң, інің мұнда
қалсын», -депті. Қыз байғұс әкесінің қатынына сойып беретінін білмей тастап
кетеді. Қыз ... соң ... ... ... ... ... Қатын баланың
етін жеп болады да, сүйегінің бәрін жуып бір ... ... ... қыз ... ... жоқ. Үюлі ... ... көреді. Қыз бұл
ненің сүйегі? -деп сұрайды.
Әкесі жылап: - Шырағым, уақыт солай, қатыным сойып жеді, - дейді.
Қыз жылап сүйектің бәрін ... бір ақ ... ... ... ішіне
барып, бір ағаштың бұтағына байлап қояды. Бір уақытта сүйекке жан бітіп, ақ
шымшық торғай болып ұшып ... Ұшып ... бір ... ... Қонады да керуен басына «Мен бір жыр ... ... бір ... ине ... - ... ... дейді керуен басы. 
Әкем мені сойды екеш, 
Апам аты Қарлығаш. 
Ақ шүберекке түйді екеш, 
Тоғай басына қойды екеш.
Тоғай басы есіркеп, 
Қанат, құйрық ... ... - деп ... алып ұшып ... Тағы ... ... ... керуенге келеді.
- Мен бір жыр жырлаймын, бір уыс мейіз берсең, - дейді.
- Жарайды, - дейді ... мені ... ... аты Қарлығаш. 
Тоғай басы есіркеп, 
Қанат, құйрық берді екеш, - деп мейізін алып ұшып кетеді, тағы да
бір тебен ... ... ... айтады.
- Мен бір жыр жырлайын, бір уыс тебен берсең, - дейді.
- Жарайды, - дейді ол адам.
Әкем мені сойды екеш,
Апам аты ... ... ... ... ... ... екеш,
Тоғай басы есіркеп,
Қанат, құйрық берді екеш, - деп оның да ... ... ұшып ... әкесінің үйіне келеді. Әкесі қой бағып жүр екен, келеді де жырлайды.
Сонда әкесі тағы бір ... - ... аша ғой, ... - ... торғай. Әкесі аузын аша бергенде,
торғай бір уыс инені тастап жібереді. Әкесі ... ... өліп ... ... ... ... ... бір топ қатындармен әңгіме соғып ... тағы да ... ... ... тағы да ... - дейді.
- Аузыңды аша ғой жырлайын, - дейді торғай. Аузын аша бергенде, бір
уыс тебенді тастап жібереді. ... де ... ... тұншығып өледі. Сонан
соң торғай бір үйге келсе, апасы жылап отыр екен.
Әкем мені ... ... аты ... шүберекке түйді екеш,
Тоғай басына қойды екеш,
Тоғай басы есіркеп,
Қанат, құйрық ... ... - ... ... менің қарағым ғой тағы бір жырлашы, - дейді ... аш, - ... ... ... ... ... ... бір уыс
мейізін тастап жібереді де, апасымен екеуі жылап көріседі. Апалы - ... ... ... ... ұзақ өмір ... ... ... жетеді.
Қаңбақ шал
Бұрын, бұрын бұрында Қаңбақ шал деген шал болыпты. Мал мен басқа зар
болыпты. Кедейліктен шықпапты. Ол ау ... ... ... ... ... ... шал ... жөнеледі екен. Содан соң оған Қаңбақ шал деген ат
қойылыпты. Күн сайын ... ... екі ... ... бір ... қып тартып жей береді екен. Түлкінің қорлығына шыдамай, шал бір
күні екінші бір жерге көшем деп, ... ... ... ... ... соң оны бір жерге көміп кетіпті, бір жерге ... ... ... ... ішек ... көміп кетіпті, бір жерге қарындағы айранды көміп
кетіпті .Жүктің салмағымен Қаңбақ шал ұшып ... ... ... ... ... ... бір жерге ұшып түсіпті. Қараса, бір дәу екі тауды біріне
– бірі шақпақ қылып, ұрып тұр ... ... бара ... шалсың? Кел екеуміз күш сынасайық – деп қазандай
бір қара ... ... ... ... ... де қайта қағып алып: Ал
шал, сен де осылай қақпаққыл етші ... ... ... ... ... ... ... бір, тасқа бір
қарап, күнімен тұрады.
Сонда ... Е, ... ... ... – дейді.
Шал тұрып:
- Аспанға лақтырсам, аспан жерге айналып түседі ау деп, жерге қақпай
түсірсем, жер ортасынан ойылып түсе ме деп ... ... ... дейді.
Сонда дәу келіп, шалдың қолынан ұстай алады да:
- Ақсақал лақтырмай ақ қой, текке қырыламыз - деп жалынып қойғызады.
Дәудің ақылы таяздығын ... шал ... ... Кел ... ішек ... шығарйық - дейді.
Дәу жүгіріп келіп, жерді теуіп қалады. Жер тізеден ойылады. Ештеңе
шықпайды. Шал өзі ... ... ... қаны - жыны ... ішек ... ... жүгіріп барып, теуіп қалса, ішек қарын шығады. Дәу ... ... Кел енді ... миын ... - ... бар ... ... жерді теуіп қалады. Жер тағы да тізеден
ойылады .Ештеңе ... Шал ... ... ... ... жерді жүгіріп
барып теуіп қалса, бырқ етіп айран шыға ... Дәу одан ... ... шал не ... орасан күшті деп, шалдың айтқанын істей береді. Ақыры ... ... ... білмей:
- Енді қайт. Ертең бізге қонаққа кел, - дейді.
Дәу:
Жарайды деп – ... ... ... ... ... ... дәу ... келеді, - дегенде:
- Ойбай, немізді береміз - деп сасады кемпір.
Шал ... ... дәу ... Мен ... ... ... ... сен оның
көзінше. Не істеймін шал, - деп маған қара, мен не десем, соны ... ... алып тұра ... – деп ... үйретіп қойады.
Ертеңіне үш дәу келіп, досының үйінде отырады. Сол кезде кемпір тұрып:
- Шал нені асамын үйдегі ... Түк жоқ деп! - ... шал ... ... дәудің басын ас, ортаншы дәудің төсін ас, ол жетпесе досым
дәудің өзін ас! ... ... ... алып тұр ... Үш дәу ... қаша жөнеледі. Досы лашық үйін басымен ... ... ... Әй, ... ... ... кет! Қайда барсаң да құтылмайсын! -
дейді. Дәу лашықты тастай сала ... бара ... ... ... ... ... жей беретін түлкі жолығады.
- Тақсыр қайдан қашып келесің - дейді түлкі.
- Бір пәле шалдың ... ... ... ... ... - ... Сол ... шалдан қорқып жүрсіңдер ме - менімен жүр, мен ... алып ... - деп, ... ... шалды іздеп қайта келе жатса, ... ... тұр ... ... ... келе жатқанын көріп, шал ... Ей, ... Арғы ... алты ... құны бар, ... атаңда бес
атамның құны бар, өзіңде бітіспейтін ... бар, үш ... сол үшін ... ғой! Бәрі бір онымен бітпеймін! - деп дауыстайды.
Сонда дәу қорқып, бұл бізді сол аталарының құнына беруге алдап ... ... екен ғой, - деп ... ... ... алып ... бір ... алды-артына қарамастан қаша жөнеледі. Сөйтіп, Қаңбақ шал дәулер
мен түлкіден ... ... екен ... ... ... бір бай болыпты. Байдың ауру әйелі және үш қызы болыпты. Бір
күні әйелі науқасынан айықпастан ... ... ... ... кейін бай
үйіне басқа әйел алып келеді. Бұл әйел қатыгез адам ... ... Ол ... жек ... Бір күні өгей ... ... ... алып:
- Шырақтарым, бүгін сендер тоғайдан жеміс теріңдер деп, түбі тесік
шелек береді.
- Алақай, жеміс ... деп ... ... ... келіп жеміс тере бастайды. Бірақ терген жемістері ... ... қала ... Сол ... ... ... көп жүріп қалады.
Осы уақытта өгей шешелері әкесінің басын айналдырып ... ... ... ... ... әбден шаршап үйлеріне келсе, үй орнында жоқ болып
шығады. Қыздар жылап – сықтап үйдің орнына түнеп ... ... ... бір айна, тарақ, ине тауып алады.Осыларды алып қыздар ... ... ... бір ... үйге ... Осы ... үйде ... кемпір тұрады
екен. Қыздар үйге кіреді. ... ... ... қыз отыр еді. Қыздар одан:
- Үйдің иесі қайда? - деп сұрапты.
Сонда қыз:
- Бұл үйдің иесі мен және ... ... ... ... ... ... қалады. Бірақ басқа амалы болмағандықтан кешке дейін
жалмауызды ... ... ... жалмауыз үйіне келсе үйде үш қыз отыр екен.
Қыздарды көріп ол қуанып қалады.
- Сендерді маған шайтан айдап алып ... ... ... ... Ал ... ... - деп оларға төсек салып береді.
Кемпір ертеңіне аң аулауға кетіп бара ... ... ... ... ... қойыңдар түсте қайтып келермін,
дейді.
Жалмауыз кемпір кеткен соң, ... ... ... ... бірге
алып қашады. Кемпір келсе өзінің қызы да,үйде қалған үш қыз да жоқ. ... ол ... қуа ... Бір ... ... ... қараса
жалмауыз кемпір жетіп қалған екен. Жалмауыз кемпірдің қызы осы уақыттың
ішінде үш ... ... ... қалған еді.
- Апайлар менің апам жетіп қалған кезде, қолдарыңда не бар соны артқа
қарай тастаңдар. Сол кезде оның ... ... ... ... - деп ... ... үлкені кішкентай қыздың сөзін ести сала тарақты
лақтырады. Ол ... ... ... ... рет ... тастапты. Ол биік тау
болыпты. Онан да кемпір өтеді. Үшінші рет кішкентай қыз ... ... ... көл болады. Жалмауыз кемпір бұдан өте алмайды. Ол көлдің екінші
жағалауында тұрған қыздардан:
- Қыздар сендер бұл көлден ... ... деп ... Мойнымызға тас байлап өттік дейді.
Кемпір қыздардың сөзіне сеніп, тас байлап суға түседі де батып кетеді.
Ал қыздар аман-есен үйін тауып ... ... ... түгелімен баяндап
береді. Әкесі қыздарына жасаған зұлымдығы үшін ... қуып ... ... ... ... ... Осылай қыздар бірге тату тәтті өмір
сүреді. 

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
«Батырлық ертегілер»14 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын адамгершілікке тәрбиелеуде халық ертегілерін оқыту процесіндегі ролі58 бет
Бастауыш сынып оқушыларының ертегілер арқылы қиялын дамыту65 бет
Бастауыш сыныптағы ертегілерді оқыту20 бет
Ертегілерді оқушылардың ойын дамытуда пайдаланудың әдістемелік негіздері32 бет
Ертегілерді оқушылардың тілін дамытуда пайдалану тәжірибесі және оның нәтижесі52 бет
Жас ұрпақтың дүниеге көзқарасын қалыптастырудағы ұлттық ойындардың, өнердің және ертегілердің мәні7 бет
Халық ертегілері негізінде оқушыларды рухани-имандылық қасиеттерге тәрбиелеу17 бет
Қазақ ертегілері тілінің жиілік сөздігін компьютер арқылы түзу және олардың статолингвистикалық сипаттамасы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь