Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік негіздері

Жоспар

Кіріспе

І.ТАРАУ. Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік негіздері
1.1 Сақтандырудың әлеуметтік.экономикалық мәні,
оның іс.әрекет сфералары
1.2 Жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру
1.3 Міндетті әлеуметтік сақтандыру
1.4 Сақтық рыногы

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер
КІРІСПЕ

Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стадиясында тұр: Экономикалық және құқықтық негіздемелері бойынша (ұзақ дағдарыс, жетілмеген заңнамалық база) ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай арта қалып келеді. Дамыған нарықтық қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 түрін қамтиды. Жеке басты сақтандыру және азаматтардың мүлкін сақтандырудың көптеген түрлері нашар дамыған, бұл халықтың табысының төмен болып отырған деңгейіне байланысты.
Дүниежүзілік тәжірибе сақтық ісі бизнестің кең таралған және пайдалы сферасы екендігін дәлелдеп отыр, ал қуатты сақтық компаниялары өзінің қызметін бизнестің шектес салаларына әртараптандыра отырып, негізгі және қаржылық орнықты рыноктық құрылым бола отырып, нарықтық экономикада тұрақты жайғасымдарда алып отыр.
Нарықтық экономикаға көшумен байланысты Қазақстан Республикасындағы сақтық қызметтің монополиясы өзгерді, сақтандыру кеңістігі едәуір кеңейді, сақтық қызметтердің кең спектрін ұсынатын мемлекеттік емес акционерлік сақтық компаниялары пайда болды.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты – мамлекеттің, азаматтардың және шаруашылық жүргізуші субъектілерінің мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын олыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы сақтық рыногының толыққанды жұмыс істеуі, сонымен қатар актуариилерлер (сақтық міндеттемелерінің экономикалық-математикалық есеп-қисабы саласындағы мамандар) институтын енгізуді, уәкілетті аудиторлар мен басқа да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау «Сақтық қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері жөніндегі Үкімет қаулыларымен және Ұлттық банктің сақтық қадағалау департаментінің нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының Заңы Алматы,2002
2. Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілер жинағы.
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы.- Алматы: Қазақстан,2000.-96 бет.
4. Бюджет жүйесі туралы. Қазақстан Республикасының заңы. Астана:2001.-37 бет.
5. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (салық кодексі).-Алматы: ЮРИСТ,2002. – 230 бет.
6. Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. – М.:Приор, 2000.-256с.
7. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – М.:ЮНИТИ, 2000.-527с.
8. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового положения предприятия. Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 1998. – 184 с.
9. Заяц Н. Е.., Фисенко М.К., Бондарь Т.е. и др. Теория финансов. Учебное пособие. – Мн.:Высш. шк.,1998.-368с.
10. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы.-Алматы: Мерей, 2000.-154бет.
11. Құлпыбаев С., Баязитова Ш., Баязитова А.Қаржы теориясы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2001. – 176 бет.
12. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов.- Алматы:2001.-512с.
13. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001.-285 с.
14. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятиях. – Алматы:Центраудит – Казахстан,2002.-728 с.
15. Финансы. Учебник для вузов. Под ред. М.В. Романовского. – М.:Перспектива/ ЮРАЙТ, 2001. – 520с.
16. Финансы, деньги, кредит. Учебник. Под ред. О.В. Соколовой. – М.: ЮРИСТ,2001. -784 с.
17. Финансы. Денежное обращение. Кредит. Учебник для вузов. Под ред. Л.А. Дробозиной. – М.: ЮНИТИ, 2000. – 479 с.
        
        Жоспар
Кіріспе
І-ТАРАУ. Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік негіздері
1.1 Сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық мәні,
оның іс-әрекет сфералары
1.2 Жалпы сақтандыру және өмірді сақтандыру
1.3 Міндетті ... ... ... ... ... ... рыногы қалыптасу стадиясында тұр:
Экономикалық және құқықтық негіздемелері бойынша (ұзақ дағдарыс, ... ... ол ... ... ... арта ... келеді.
Дамыған нарықтық қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің
ассортименті 500 түрге ... ... ал ... ол не бары 40 ... Жеке ... сақтандыру және азаматтардың мүлкін сақтандырудың
көптеген түрлері нашар дамыған, бұл халықтың табысының төмен болып ... ... ... сақтық ісі бизнестің кең таралған және
пайдалы сферасы екендігін дәлелдеп отыр, ал ... ... ... қызметін бизнестің шектес салаларына әртараптандыра отырып, негізгі
және қаржылық ... ... ... бола ... нарықтық экономикада
тұрақты жайғасымдарда алып отыр.
Нарықтық экономикаға ... ... ... Республикасындағы
сақтық қызметтің монополиясы өзгерді, сақтандыру кеңістігі едәуір кеңейді,
сақтық қызметтердің кең спектрін ... ... емес ... ... ... болды.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты – ... және ... ... ... ... қорғаудың
нақты құралы бола алатын олыққанды, орнықты жұмыс ... ... ... ... ... сақтық рыногының толыққанды жұмыс істеуі, сонымен
қатар актуариилерлер (сақтық міндеттемелерінің ... ... ... ... енгізуді, уәкілетті аудиторлар
мен басқа да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің ... ... ... ... тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау «Сақтық қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері ... ... және ... ... ... ... департаментінің
нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
І-ТАРАУ. Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... іс-әрекет сфералары
Сақтандыру – қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша ... көне ... ... ... ... адам ... және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын ... ... ... басты себеп – бұл өндіріс пен адам ... ... ... ... процестерін жалғастыру,
азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен ... ... ... ... ... алу үшін қоғамның, жеке ... ... ... және ... аспектілерде) натуралдық-заттай
босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары әдетте
резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ... ... ... ету үшін ... ... өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып табылады.
Сақтандыру категориясы үшін мына белгілер оған тән болып келеді:
1) ... ... ... қатынастардың төтенше (жай емес) сипаты (кез келген ... ... ... ... ... ... оның бөлімшесі, жеке
адам деңгейінде).
Сақтандыру категориясының қаржы категориясымен ортақ өзгеше ... ... ... ... ... ... ... қайта бөлуге қатысуы;
оның іс-қимылы ақша қорларын жасап, пайдаланумен қосарланып отырады;
сақтық қатынастарының бір ... ... ... ... ... ... пайдалану кезіндегі сақтық баламалығы барлық
жағдайда бола бермейді ... ... ... мемлекет сақтық ресурстары меншігінің субъектісі
болып келетіндіктен сақтандыру жалпы мемлекет қаржысының құрамды бөлігі
болып табылады, қалған барлық ... ... ісін ... ... жүйе шеңберіндегі айрықша сақтанушыға немесе оның қайта бөлу
процестерін жүзеге асыратын арнаулы қаржы-кредит ... ... ... ... мәні ... ... төлемдері
есебінен оқыс оқиғаға ұшырағанға ... ... ... – қолайсыз құбылыстар мен күтпеген оқиғалар болған ... ... заңи ... ... ... қорғау және оларға материалдық
зиянды төлеу үшін мақсатты ақша ... құру және ... ... ... ... ... сферасы.
Сақтандырудың экономикалық мәніне бұл ... ... ... ... оның ... ... жинақтық және бақылау
функциялары сай келеді.
Бөлу функциясы: бұл ... ... ... бөлу ретінде көрінуі.
Ол алдын алу функциясына, мысалы, алдын алу шараларын қаржыландыру жолымен
сақтық жағдайының болу ... ... ... Жеке ... ... ... сақтандырудың тиісті түрлерінің жинақтық функциясына
бүгіледі.
Бақылау ... ... ... ... және ... ... ... пайдалануды қамтамасыз етуге байланысты болатын тараптардың
нақты қатынастарында көрінеді.
Соңғы ... ... ... ... ... ... үшін ... функциясын қарауды ұсынады, өйткені
сақтық тәуекелі сақтандырудың негізгі арналымымен – қолайсыз оқиғалардан
болған ... ... ... ... қатынастарының бір бөлігінің салыстырмалы жалпы бағыттылығы
мен (кең арналымдағы ... ... ... ... қоғамдық
қорғаудың жүйесі арқылы тиісті ақша қаражаттарының арналымы болады. Бұл
қатынастар мен қорлар байланысылған және ... ... бар ... ескертуге және жоюға бағытталған. Мұндай жағдайларда ... ... ... басқа (жалпымемлекеттік материалдық резервтерден,
Үкіметтің резервтік қорларынан) ... ... ... ... ... ... ... жұмылдырылуы мүмкін.
Бұл қорлар халыққа, өндіріс пен ... ... ... тепе-теңдікті қалпына келтіру жөніндегі шараларды жүзеге
асыруға келтірілген зиянды өтеуге пайдаланылады.
Қатынастырдың ... ... ... тар ... ... ... ... мен әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... азаматтардың әлеуметтік жағдайын қорғауға бағыттылығы болады. Бұл
қатынастардың іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... ... аясын пайдалана отырып және олардың
осы жиынтығы шегінде бұл ... ... жете ... ... мен ... олардың мүлкін, сонымен бірге
шаруашылық ... ... ... ... қорғау жөніндегі
қатынастар болып ... Бұл – ... ... мен ... ... ... жүргізуші субъектілер үшін мүліктік сақтандыру.
Сақтандырудың жалпы жүйесінің салыстырмалы дербес ... ... ... ... ... ... резервтері мен қорларын қалыптастырудың екі
негізгі әдісі қолданылады, олар: бюджеттік және сақтық әдістері.
Қаржыларды қалыптастырудың бюджеттік әдісі бюджеттердің қаражаттарын,
яғни бүкіл ... ... ... ... әдісі қорларды шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықтың
жарналары есебінен жасауды алдын ала қарастырады; жарналардың мөлшері және
оларды ... ... ... ... ... ... ... не сақтық
қатынастарының қатысушылары арасындағы арнайы келісімшартпен ... ... ... бөлігінде – қоғамдық қорғауда бюджеттік
әдіс пайдаланылады, ... ... - ... ... – қос ... бөлікте – жалпы сақтандыру мен өмірді сақтандыруда тек сақтық әдіс
пайдаланылады.
Ірі апаттар мен ... ... жою ... ... үшін ... қайыр көрсету алымы немесе белгілі бір
уақиға шалмаған қатысушылар арасында ... бөлу ... ... ... ... Сонымен бірге, өзін-өзі сақтандыру негізінде
ақша қаражаттарын немесе материалдық босалқы қорларды қалыптастыру әдісі де
болуы ... ... әдіс ауыл ... ... ...... отын және т.т. қорлар), материалдық ... ... ... шала фабрикаттардың, басқа материалдардың
босалқы қорлары) қолданылады; азаматтардың жекеше жинақ ақшалары олардың
сақтық ... ... ... қаралуы мүмкін.
Сақтандыру экономикалық категориясының материалдық-ақшалай ... ... бола ... олар ... ... ... элементтері,
сақтық қатынастары қатысушыларының жарналары, ... ... ... ... ... қайыр көрсету және сақтық
қатынастары қатысушыларының тарапынан болатын ... ... ... ... ... ... немесе материалдық қаражаттардың
резервтері болып табылады.
Сақтық қорлары – қоғамның ұлттық шаруашылығындағы сан алуан, алдын ... ... емес ... сақтандыруға арналған қоғамның резерв
қорлары жүйесінің қажетті құрамды бөлігі.
Мүліктік мүдделерді қорғауды, материалдық ... ... ... ... толтыруды сақтандыруды жүзеге асыратын сақтық қоры ... ақша ... ... ... ... қорларында қоғам мүшелерінің
ұжымдық және жеке ... ... ... тіршілік әрекетінің сан
қырлы экономикалық және әлеуметтік аспектілері көрінеді.
Сақтық қорларының ... ... ... олар алдын ала тұтыну
қорларына да, жинақтау ... да ... Ол – ... ретінде
тұтынылмайтын және қорлануға міндетті қызмет етпейтін табыстардың бірден-
бір бөлігі.
Нарықтық экономикада ... ... ... бөлігі коммерциялық
қатынастар болып табылады. Ең алдымен бұл жалпы сақтандыру мен ... ... ... ... қызметтер көрсетуі өзгеше сақтық
қызметтерін көрсетуге түрленеді және мұндай қызметтер көрсетудің еркін
рыногында ұсынылады. Бұл ... ... ... ... ... ... түрінде болады. Сақтық қызметтерін көрсетуге сұраным олардың
сапасымен және бағаның деңгейімен анықталады.
Клиенттерді ... үшін ... ... ... ... ... ... көрсетудің ассортиментін кеңейтеді, ысыраптар мен
зияндарды өтеу жөніндегі кепілдіктерді арттырады.
Сақтандырылушылардың ... ... ... ... қорлары
белгілі бір уақытта тікелей арналымында – ... ... ... ... ... болу ... ықтималдық сипатына қарай оның пайда болмау
мезетіне дейін) пайдаланылмауы ... ... ... ... ... ... табыс алу үшін коммерциялық ... ... Өз ... бұл табыстардың бір ... ... үшін ... ... ... ... ... орынды. Сақтық ұйымдарының осыған ұқсас операциясы
сақтық рыногында ... ... ... ... ... ... ысыраптар мен залалдардан қашқысы келетін
тапсырыскерлерді ... ... ... ... болуына жәрдемдеседі.
Экономиканың нарықтық қатынастарға көшуі, кәсіпкерлік қызметтің
дамуы, тауар мен ... ... ... ... субъектілер
арасындағы өзара келісімшарт міндеттемелерінің кеңеюі ... ... ... ... жүйесін талап етеді. Тек сақтандыру негізінде
ғана материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, ... және ... ... болатын қоғамдық және жеке мүдделерді ... ... ... жағдайындағы сақтандыру институтының ерекше
маңыздылығы бірқатар факторлармен айқындалады.
Біріншіден, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру халық пен ұйымдардың түрлі мүдделерін
қосымша ... ... ... ... ... ... және ... төтенше жағдайларды жою жөніндегі шығыстардың негізгі ауырпалығы
мүмкіндігі объективті түрде шектеулі болып табылатын ... ... ... ... ... жағдайда пайдалану елдегі
кәсіпкерлік қызметті жедел дамытуды, Қазақстан ... ... ... оның ... мен ... ... ... ескере отырып, өндіріс технологиясын жетілдіруді
қамтамасыз етеді.
Сақтық ... ... ... ... әрі ... ... ... қорғауды арттыру үшін қосымша негіз жасауға, ... ... ... ... ... ... ықпал етуге
тиіс. Сақтандыру ... ... ... қоса ... қамсыздандырудың проблемаларына тікелей қатысты.
Сақтандыру, табыс (пайда) түсіру мақсатымен коммерцияның шектес
сфераларына қаражаттарды инвестициялау ... ... ... ... ісі ... ... көрінеді.
Сақтандыру – сақтық ұйымы өз активтері есебінен жүзеге асыратын ... ... ... шартында белгіленген сақтық жағдайы немесе өзге де
оқиғалар туындаған кезде жеке немесе заңи тұлғалардың заңды ... ... ... ... ... кешені.
Сақтандыру процесі сақтандыру шарты негізінде не ... ... ... ... ... ... шарты бойынша бір тарап (сақтанушы) ... ... ... ал ... ... (сақтандырушы)сақтандыру жағдайы
пайда болған кезде сақтанушыға немесе оның пайдасына шарт жасалған өзге ... ... ... ... белгіленген соманың (сақтандыру сомасының)
шегінде сақтық ... ... ... ... ... ... бойынша мыналар
сақтандырудың нысандары болып табылады:
міндеттілік дәрежесі бойынша – ... және ... ... ... – жеке және ... ... жүзеге асыру негіздері бойынша – жинақтаушы және
жинақтаушы емес.
Міндетті сақтандыру - ... ... ... орай жүзеге
асырылатын сақтандыру. Ол сақтанушының есебінен жүзеге асырылады. Міндетті
сақтандырудың ... түрі ... жеке ... ... ... ... сақтандыру нысаны бойынша әрбір сыныптың мазмұны және оны ... ... ... ... ... осы сыныбын реттейтін
заңнамалық актілермен белгіленеді.
Ерікті сақтандыру – ... ... ... орай жүзеге
асырылатын сақтандыру.
Сақтық қызметі – сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының сақтық ... ... ... мен ... ... ... Республикасы
заңнамаларының талаптарына сәйкес уәкілетті органның лицензиясы негізінде
жүзеге асырылатын қызмет.
Сақтық қызметін ұйымдастыру және мемлекеттік ... мен ... ... үшін ... салаларға, сыныптарға және түрлерге бөлінеді.
Сақтық ұйымының сақтық қызметі «өмірді ... ... және ... ... бойынша жүзеге асырылады.
Өмірді сақтандыру саласы ерікті сақтандыру нысанында ... ... ... сақтандыру; аннуитеттік сақтандыру.
Жалпы сақтандыру саласы ерікті сақтандыру нысаныда мынадай ... ... ... және ... ... ... көлік құралдарын (автомобиль, темір жол, әуе және ... ... ... сақтандыру; мүлікті сақтандыру (көлік
құралдарын қоспағанда); кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру; көлік құралдары
иелерінің және тасымалдаушының азаматтық-құқықтық ... ... ... ... жауаптылықты сақтандыру; зиян келтіргені
үшін ... ... ... ... ... ... тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауаптылығын қоспағанда).
Сақтандыру түрі сақтық ұйымы сақтанушыға сақтандыру шартын жасау
арқылы ... бір ... ... ... ... ... және
беретін сақтық өнімі болып табылады.
2. Жалпы ... және ... ... ... және ... ... тән ... қатынастар
қоғамдық өндіріс процесіндегі зиянның орнын; егер бұл процес дүлей апат пен
басқа төтенше немесе күтпеген оқиғалардың ... ... ... ... ... ... негізде сақтық қатынастарға
қатысушылардың төлейтін сақтық жарналары есебінен ... ... ... жоғарыда айтылғандай, сақтық қорларын құрайды.
Мүліктік және кәсіпкерлік ... ... ... ... қоса ... ... ... мүдделерді сақтандыру
жалпы (мүліктік) сақтандыруға жатады. Мұндай сақтандыру кезінде мүліктің
жоғалу (жойылу) ... ... ... ... ... және өзге де
мүліктік игіліктер мен құқықтар сақтандырылады.
Сақтанушының немесе пайдаланушының мүліктері ... ... ... ... ... ... ... жарамсыз болады.
Жазатайым жағдайдан және аурудан сақтандыру сақтандырылушы жазатайым
жағдайдың ... ... ... ... ... еңбек ету (жалпы немесе
кәсіби жағынан) қабілетін (толық немесе ішінара) ... ... ... өзге де зиян ... жағдайда оның қосымша шығыстарын
тіркелген сомада не ішінара немесе толық өтемі ... ... ... асыру көзделетін жеке басты сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып
табылады.
Медициналық ... ... ... ... ... медициналық сақтандыру бағдарламасына енгізілген
медициналық қызмет көрсетулерді ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінде сақтық төлемдерін жүзеге
асыру көзделетін жеке басты ... ... ... ... ... ... ... иеленуге, пайдалануға, оған
билік етуге байланысты адамдардың ... ... оның ... ... ... ішінде айдап немесе ұрлап ... ... ... ішінара немесе толық өтемі мөлшерінде сақтық төлемдерін
жүзеге асыру көзделетін сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға, оған билік етуге
байланысты адамдардың мүліктік мүдделеріне оның зақымдануы немесе ... ... ... тасымалдану әдісіне қарамастан жоғалып кетуі
салдарынан келтірілген зиянды ішінара ... ... ... ... ... ... ... көзделетін сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып
табылады.
Мүліктік сақтандыру мүлікті иеленуге, пайдалануға, оған билік ... ... ... ... ... темір жол, әуе
немесе су көліктерін, жүктерді қоспағанда) оның зақымдануы ... ... ... ... ішінара немесе толық ... ... ... ... ... ... ... түрлерінің жиынтығы
болып табылады.
Азаматтық-құқықтық жауаптылықты сақтандыру кезінде, ... ... ... ... ... ... зиян ... салдарына
туындайтын міндеттемелер бойынша жауапты болу (келтірілген зияндар үшін
жауаптылықты сақтандыру), сондай-ақ шарттардан ... ... ... болу (шарт бойынша жауаптылықты сақтандыру) тәуекелін
сақтандыру.
Зиян келтігендігі үшін азаматтық-құқықтық ... ... ... өз ... да, ... жауаптылық жүктелуі мүмкін
болатын өзге тұлғаның жауаптылығы да сақтандырылады.
Зиян келтігендігі үшін азаматтық-құқықтық жауаптылықты ... ... ... ... тәуекелі ғана сақтандырылуы мүмкін.
Бұл талаптарға сәйкес ... ... ... ... деп ... бұзғандығы үшін азаматтық-құқықтық жауаптылық тәуекелі ... ... ... ... оның алдында азаматтық-құқықтық жағынан
жауапты болуға тиіс тарап болып табылатын және бұл ... ... ... ... ... ... ... сақтандырылған болып
есептеледі.
Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... іс-қимыл жасайтын келісімшарт жасаушы агенттерінің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерге байланысты емес жағдайлармен осы қызмет шарттарының
өзгеруінен болған залалдар тәуекелі , соның ... ... ... ... қалу ... ... Кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру шарты
бойынша тек осы сақтанушының кәсіпкерлік тәуекелі және тек ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік тәуекелді
сақтандыру шарты ... өзге ... ... алушының) пайдасына жасалған
шарт жарамсыз ... ... ... ... ... төлемақыларына кепілдік беру қоры”
өзінің тікелей қызметін бастады. Қор “Сақтық төлемақыларына кепілдік беру
қоры ... ... ... ... ... Ұлттық банктің 100%-дық
қатысуы болатын акционерлік қоғам нысанында құрылған. Қордың қатысушылары
сақтандырудың тек ... ... ... ... ... компаниялары
болады. Бүгінге сақтандырудың оншақты түрі бар (қабылданған заңдарға
сәйкес): әлеуметтік ... ... ... ... және
тасымалдаушының жолаушылар алдындағы, жекеше нотариустар мен аудиторлардың
азаматтық-құқықтық жауаптылығын ... ... ... ... ... атқару кезінде қызметкерлердің
өмірі мен денсаулығына зиян келтіргені үшін ... ... ... ... ... ... ... скважиналар, заправкалар және
с.с.) зиян ... ... бар ... ... азаматтық-құқықтық
жауаптылығын, өсімдік шаруашылығында сақтандыру, экологиялық ... ... ... ... шет елде инвестицияларды және экспорттық
кредиттерді төлемеу тәуекелдігінен сақтық қорларға қатыспайды. ... ... ... ... өсуінің жекеше сақтық
ұйымдарының капиталдану ... озық ... ... ... отандық
инвесторлар мен экспотерлары сыртқы ... ... ... ... құру және оның жұмыс істеі өте деркезділік болып
табылады.
Экспорттық кредиттер мен инвестицияларды ... ... ... корпорациясы Қазақстан Республикасының ... бірі ... ... оның ... мақсаты – 2003-2015
жылдарға ... ... даму ... ... ... Корпорацияның орнықты қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... қалыптастырылған. Қоғамның бірден-
бір акционері мемлекет болып табылады. Корпорация қызметінің негізгі бағыты
– бұл ... ... ... және ... ... байланысты зияндарды сақтық қоғауға қамтамасыз ету.
Корпорация экспорттық ... мен ... ... ... ... ... ... төлемдерін төлейді және
контрагенттерден өтеуді алады. Өз қызметтерінде корпорация сондай-ақ ... ---- ... ... ... мен ... экспорттық
кредиттер мен инвестициялық сақтандырумен байланысты мәселелер бойынша
консультациялық, ... және ... ... ... ... ... сақтандыру шеңберіне мыналар
кіреді: алушының дәрменсіздігі, өзара шартты орындауға қатысушы ... ... ... ... ел ... ... ... немесе
инвесторға қатысты дескриминациялық ... ... ... ... ... елі ... шетелдік
валютамен операцияларды жүзеге асыруға, валютаны ... ... ... ... ... ... тәркілеу;
революциялар, қоғамдық тәртіпсіздіктер, соғыстар және с.с.
Сақтық ұйымы бола ... ... ... ... туралы” заңға
сәйкес іс-әрекет етуге міндетті. Осыған байланысты сақтандырудың ... ... жеке ... ... ... ... сақтандыру)
ұйымының міндеттемелердің ең жоғары көлемі меншікті капитал мен сақтық
резервтерінің 10%-ын құрайды. Тәуекелдікті ... ... ... ... ... ... сондай-ақ алапаттың сипаттағы
уақиғалар кезінде төлем қабілетсіздігі тәуекелдігін болдырмау үшін ... ... ... ... ... ішінара қайта
сақтандыру практикасы жүзеге асырылады.
Сақтандырылған мүліктің түріне немесе ... ... ... ... ... ауыл ... дақылдарын, малдарды,
құрылыстарды, ... жеке ... ... ... ... ... ... құралдарын, қаржылық тәуекелді (соның
ішінде банк салымдары мен банк операцияларын, бағалы ... ... ... мұнай операцияларын (мұнай шығару, оны өңдеу және
тасымалдау жөніндегі) және т.т. сақтандару. Мүліктік сақтандыруға ... ... ... ... тасу ... тасымалдаушының жолаушылар
алдындағы азаматтық-құқықтық жауаптылығы мен автокөлік иелерінің азаматтық-
құқықтық жауаптылығы сақтандырылады. 1996 жылдан ... ауыл ... көп ... ... ауыл ... малдарын, жылжымалы және
жылжымайтын мүліктерді, ауыл ... ... мен ... ... ... эпизоотиялардан және басқа дүлей апаттардан
міндетті сақтандыру қайта қалпына келтірілді.
Өмірді сақтандыру – ... ... ... ... және жеке басына байланысты өзге де ... ... ... ол жеке ... және ... ... қызметтерінің
көмегімен жүзеге асады.
Өмірді сақтандыру сақтандырылушы қайтыс болған ... ол ... ... ... ... сақтандыру шартында белгіленген жасқа дейін
өмір сүрген ... ... ... ... асыруды көздейтін жеке басты
сақтандыру түрлерінің жиынтығы болып табылады.
Аннуитеттік сақтандыру сақтандырылушы белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... байланысты)
жоғалтқан, асыраушысы қайтыс болған, жұмыссыз ... ... ... жеке ... ... ... одан айырылуына әкеліп
соққан өзге де жағдайларда зейнетақы немесе рента ... ... ... жүзеге асыру көзделетін жеке басты сақтандыру түрлерінің
жиынтығы болып табылады.
Жеке ... ... сан ... ... бар: ... аралас
сақтандыру, балаларды сақтандыру, некені сақтандыру, ... ... ... ... ... сақтандыру, әуе, темір жол,
теңіз, ішкі су және ... ... ... ... ... және т.с.с.
Жеке басты сақтандырудың аталған түрлері жолаушыларды сақтандырудан
басқасы ерікті нысанда жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... жауптылығы, әскери қызметшілердің
жеке құрамы, ішкі істер органдарының, ұлттық қауіпсіздік, салық ... ... ... тәрізді түрі жіктемеде аралық жағдайда
болады: ол жеке басты және ... ... және ... ... ... ... бұл ... баяндалған ерекшеліктері
мүлікті және жеке басты ... ... ... бар дербес
экономикалық категория ретінде болып ... деп ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру
Міндетті әлеуметтік сақтандыру - азаматтарды еңбек ету ... және ... ... ... ... ... байланысты кірістің бір бөлігінөтеу үшін ... ... және ... ... ... ... ... қорғаудың мемлекет жүзеге асыратын нысандарының
бірі. Алайда бұл екі ... ... ... ... еңбек
қызметіне қатысты және еңбекке жарамсыздар үшін қорларды қалыптастыру
әдістерімен қаланған.(13.3 бөлімді қараңыз)
Әлеуметтік ... және ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс процесінің, атап
айтқанда, оның ... ...... ... ... ... ... Ұдайы өндірістің бұл түрі үшін
қаражаттардың негізгі ...... ... ... ... қорымен
қатар әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... екі ... ... ұрпақтар ынтымақтастығының негізінде; жұмыс ... ... ... ... ... ал, өз ... ... айырылуына қарай оларды еңбек қызметіне кірген ... ... Бұл ... ... жүйе ... ... ... қолданылды;
2) әлеуметтік қорларға, көбінесе әлеуметтік қорға азаматтардың дербес
аударымдарының ... бұл ... ... ... ... ... тұлғаның бүкіл жұмыс істеген кезіндегі
салған сомасына байланысты болады. Бұл қағидаттың ... жүйе ... ... реформасының негізіне
қойылған.
Бірінші қағидатқа негіздедген және Қазақстанда 1998 жылға ... жүйе ... ... ... ... ... мемлекеттік монополия;
2) әлеуметтік қамсыздандыру қорларына түсетін міндетті ... ... жүйе ... қаражаттарды қайта бөлу.
Мұндай жүйе жоспарлы ... ... ... ... жұмыспен толық қамтылуы, мемлекет тарапынан жан-жақты ... ... ... ... ... ара ... ... болды. Өмір сүрген жүйе азаматтардың түрлі кәсіптік және ... ... ... ... ... ... басы мен ... экономиканың дағдарысы әлеуметтік
сақтандыру жүйесінің де дағдарысына қозғау салды, бұл жарналарды ... ... ... да, сондай-ақ әлеуметтік қорларға
оларды ... және ... ... отыруға төлеушілердің мүдделігінің
болмауын да әлеуметтік сақтандыруға төленетін жарналардың жиналымдылығының
төмен деңнейінде көрінетін еді; бұл ... мен ... ... ... үлкен көлеміне жеткізді; әлеуметтік ... ... ... зейнеткерлердің күнкөріс минимумдағы
қажеттіліктерін қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... төлемақыларды өнбойы индексациялап отыру
қажеттігін тудырады.
Қазақстанда жүргізіліп жатқан зейнетақы реформасының негізіне ... ... ... ... жүйе мыналармен сипатталады.
1) зейнетақымен қамтамасыз етуді мемлекеттік реттеу;
2) зейнетақы қорын қалыптастыруға ... 30 ... ... ... үшін ең аз белгілінген күнкөріс минимумын сақтау
жөніндегі мемлекеттің кепілдіктері;
3) зейнетақы жинақ ... және ... ... ... межелеу;
4) зейнетақы қорланымдарын қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... қатысуы;
5) еңбек етуге қабілетті азаматтардың қартайғанда өзін ... үшін жеке ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету;
7) жинақтаушы зейнетақы қорларындағы қорланымдарға азаматтардың
мұралану құқығын белгілеу;
8) қосымша ерікті зейнетақымен ... ... ... ... ... ... ... экономикаға инвестициялау, бұл оның дамуына
жәрдемседі.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру мынадай түрлерге бөлінеді:
еңбек ету ... ... ... ... жағдай;
жұмысынан айрылған жағдай;
Міндетті әлеуметтік сақтандырудың негізгі қағидаттары болып табылады:
Қазақстан Республикасының ... ... ... туралы
заңнамасын сақтау мен орындаудың жалпыға бірдейлігі;
әлеуметтік ... ... ету үшін ... шараларға
мемлекеттің кепілдік беру;
міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысудың міндеттілігі;
заңға ... ... ... ... ... ... ... көзделген шарттар бойынша міндеттілігі;
әлеуметтік төлемдердің мөлшерін саралау;
міндетті әлеуметтік ... ... ... ... қызметіндегі жариялылық;
Жұмыс істейтін қызметкерлерді қоспағанда, қызметкерлер, Қазақстан
Республикасының ... ... ... және ... ... ... ... шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, өзін-
өзі жұмыспен қамтыған адамдар міндетті әлеуметтік сақтандырылуға тиіс.
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін ... ... ... төленуге тиісті әлеуметтік аударымдар
мынадай мөлшерде белгіленеді:
2005 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап - әлеуметтік ... ... 1,5 ... ... 1-ші ... ... - ... аударымдарды есептеу
объектісінен 2 пайыз;
2007 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап - әлеуметтік аударымдарды есептеу
объектісінен 3 пайыз.
Қазақстан ... ... ... ... арнаулы салық
режімі қолданылатын өзін-өзі жұмыспен ... ... үшін ... ... ... әлеуметтік аударымдардың мөлшері белгіленген (2005, 2006
және 2007 ж.ж. 1-ші ... ... ... заңнамалық актісімен
белгіленетін ең төмегі жалақының тиісінше 1,5, 2 және 3 пайызы).
Еңбек ету қабілетінен айрылған ... ... ... өзі ... ... жүргізілген міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне
қатысушыға, әлеуметтік төлем алуға өтініш ... ... ... немесе істеп жатқанына қарамастан тағайындалады.
Еңбек ету қабілетінен айрылған жағдайда ай ... ... ... ... ... ... ретінде ескерілген
соңғы жиырма төрт ай ішіндегі табыстың заңнамалық ... ... ... ... сексен пайызын шегергендегі орташа айлық мөлшерін табысты
алмастырудың, еңбек ету қабілетінен айрылу мен қатысу ... ... ... ... ... ... ... алмастыру коэффиценті – 0,6 болады.
Еңбек ету қабілетінен ... ... ... ... ету қабілетінен
айрылу дәрежесі сексеннен 100 ... ... ... ... еңбек ету
қабілетінен айрылған адамдар үшін – 0,7; жалпы еңбек ету ... ... ... ... пайызға дейін болатын еңбек ету ... ... үшін – 0,5; ... ... ету ... ... ... алпыс пайызға дейін болатын еңбек ету қабілетінен айрылған адамдар
үшін – 0,3.
Қатысу өтелінің ... ... ... ... ... үшін ... ... жүргізілген қатысушысы үшін: алты айдан ... – 0,1; алты ... он екі айға ... – 0,7; он екі ... ... айға ... – 0,75; ... төрт айдан отыз алты айға дейін – 0,85; отыз
алты айдан қырық сегіз айға дейін – 0,9; ... ... ... ... айға ... 0,95; ... және одан да көп айларға – 1,0 болады.
Алушы ... ... ... ... ... ... ... жасқа
жеткен кезде еңбек ету қабілетінен айрылу жағдайында берілетін әлеуметтік
төлемдер тоқтатылады.
Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз ... деп ... ... қайтыс
болды деп жариялаған) асыраушының - өзі үшін ... ... ... ... ... жүйесіне қатысушысының мына
отбасы мүшелері асыраушынан айрылған айрылған жағдайда ... ... және ... ... он ... ... толмаған болса, олар он сегіз ... ... ... болып қаса, осы жастан асқан балалары, аға-інілері, апа-сіңлілері
мен немерелірі. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ата-аналары болмаған немесе олар ата-аналарынан
алимент ... ... Егер ... ... ... ... орта,
бастауыш кәсіби білім беретін оқу орындарының орта кәсіби және жоғары
кәсіби ... ... ... ... оқыған жағдайда, әлеуметтік төлем
оқу орнын бітіргенге дейін ... ... және ... ... ... ... біреуі немесе
жұбайы, не атасы, әжесі, аға-інісі немесе апа-сіңлісі, егер ол қайтыс
болған асыраушысының бір ... ... ... ... ... ... немесе немерелірін күтіп-бағумен айналысатын болса.
Өздері үшін міндетті әлеуметтік аударымдар жүргізілген ата-ананың -
міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне ... ... ... ... ... ... заңнамалық актіге сәйкес
айрылып ... ... ... үшін ... ... қорғаншыға
(қамқоршыға)төленеді.
Бала кезінен І немесе ІІ топтағы мүгедектер деп танылған адамдарға
әлеуметтік төлемдер мүгедектер белгіленген мерзімге ... ... ... ... болған, асыраушысынан
айрылған жағдайда әлеуметтік төлем тағайындалуына және ... ... ... ... ... бір әлеуметтік төлем тағайындалады.
Асыраушысынан айрылған жағдайда ай сайынғы әлеуметтік төлемдердің
мөлшері әлеуметтік аударымдар объектісі ретінде ... ... ... ай ... жалақының сексен пайызы шегерілген орташа айлық мөлшері
табысты алмастыру, асырауындағылар санының және ... ... ... ... ... ... ... коэффиценті міндетті әлеуметтік сақтандыру
жүйесіне өзі үшін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... болған адамдар санына қарай айқындалады және
асырауында бір адам болса – 0,4, екі адам ... – 0,5, үш адам ...... төрт және одан да көп адам ... – 0,8 ... ретте табыстарды алмастыру коэффиценті мен қатысу ... ... ... сақтандыру заңының 21-бабына сәйкес
есептеледі.
Жұмысынан айрылған жағдайда ... ... ... ... ... ... уәкілетті органға адам жұмыссыз ретінде тіркеуге
өтініш берген күннен ... ... және оның ... ... ... ретінде ескерілген соңғы жиырма төрт ай ... ... ... мөлшерін тиісінше табысты алмастыру коэффиценттеріне
және қатысу өтілінің коэффиценттеріне көбейту арқылы тағайындалады. Бұл
ретте ... ... ... – 0,3 болады, алқатысу өтілінің
коэффиценті аталмыш заңның 21-бабына сәйкес есептеледі.
Міндетті әлеуметтік ... ... ... үшін ... ... жағдайда, оның жұмысынан айрылуы бойынша әлеуметтік
төлемдерді күнтізбелік ... ... ... он екі айға ...... бір ай үшін;
он екі айдан жиырма төрт айға дейін – екі ай бойы;
жиырма төрт айдан отыз алты айға ... – үш ай ... алты ... ... – төрт ай бойы ... ... ... үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік
сақтандыру жүйесіне қатысушы жұмысынан ... ... ... ... ... жұмысына орналасуына байланысты жұмысынан айрылуы бойынша
әлеуметтік төлемдер алу құқығынан айрылған ... ... ... ... ... ... әлеуметтік төлем алған әр бір айы ... ... ... ... ... ... ... қатысушысы үшін он екі ай шегеруді негізге ала отырып тағайындалады.
Дүниежүзінің көптеген елдерінде жұмысынан айырылғанда ... ... ... Бұл ... ... еңбек қызметінен
жоғалтқан табыстарына өтемақы төлеудің әр түрлі ... ... ... жұмыс өтіліне, жұмысынан айрылу себептеріне,
отбасының ... ... және т.т. ... ... ... ... ... төлемақылар үшін қорларды
қалыптастырудың әдістері, бұл ... ... және ... ... ... ажыратылады.
Жұмысынан айрылғандар қысқартылғандар және жұмыссыздар мәртебесіне
бөлінуі мүмкін. Бірінші ... жаңа ... ... ... ... ... ... жалақысының, жұмыс өтілінің сақталуына рұқсат етіледі,
әлуетті ... ... ... ... болуы мүмкін.
Жұмыс іздеуші, жұмыспен қамтудың мемлекеттік службасында тіркелген
және өзінің біліміне, кәсібіне, ... ... сай ... ... ... ... жоқ еңбекке жарамды азаматтар жұмыссыздар деп саналады.
Жұмыссыздарға жұмыссыздық бойынша ... ... ... ... ретінде тіркелген мезеттен жұмысқа орналастыру ... ... ... ... ... белгіленген мезгілден аспайтын
уақытқа төленеді.
Басқа елдерде жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қолдауды қаржыландыру
үшін қаражаттарды ... әр ... ... ... ... жұмыссыздық бойынша жәрдемақыларды (зейнетақыларды) қаржыландыру
еңбекке ақы төлеу қорынан жұмыс ... ... ... ... ... ... жұмыссыз мәртебесі болмаған жағдайда (мысалы,
өтілі бойынша) олар әлеуметтік көмекті ... ... ... ... ... алады. Жұмыссыз мұқтаж адамдарды ... осы ... ... 1999 ... ... ... жұмыспен қамтуға
жәрдемдесу қоры қайта ұйымдастырылғаннан кейін қабылданған болатын. Бұл
акция мемлекеттің ... ... ... ... ... ... амалсыз акция болып табылады.
Жұмысынан айрылғанда әлеуметтік қолдаудың ... ... ... сипаты, харакетшіл халыққа ... ... ... ... проблемаларын шешуге қатысуы, яғни ... ... ... ... ... ... “Міндетті әлеуметтік сақтандыру” туралы
заңына сәйкес “Әлеуметтік ... ... ... акционерлік
қоғамы құрылған, ол бірден-бір құрылтайшысы мен қатысушы мемлекет болып
табылатын коммерциялық емес ... Қор ... ... ... асыру үшін қаражаттың уақтылы аударылуын қамтамасыз етуге, Қордың
уақытша бос қаражатын Ұлттық банк арқылы қаржы ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге, заңнамалық актілерге сәйкес өзге
де міндеттерді атқаруға ... өз ... оның ... және ... ... құраллады және солардан тұрады.
Қордың активтері, әлеуметтік аударымдар төлеумерзімін өткізіп алғаны
үшін алыеған өсімпұл, Қордың қызметін қамтамасыз етуге арналған ... ... ... ... ... ... өзге де
көздер есебінен құрылады. Олар әлеуметтік төлемдерді жүзеге ... Үкім ... ... ... ... ... төленген
әлуеметтік аударым сомалары мен өзге де қате есептелген қаражатты қайтаруға
пайдалана алады.
Міндетті мемлекеттік әлеуметтік сақтандырумен қатар мемлекеттік ... ...... ... сәйкес қызметкерлердің
және (немесе) олардың жұмыс берушілерінің ерікті жарналары есебінен қосымша
зейнетақыны ... ... және ... ... ... ... арқылы зейнетақыларды төлеу жолымен ... ... ... ... ... ... ... дербес
қорланымдардың жүйесіне көшу кезеңі еңбегі сіңген зейнетақыларды ... ... ... ... талап ететіндігімен, сонымен
бірге зейнеткерлік алдындағы жастағы көптеген ... ... ... ... ... ... ақшасын қордалаудың
мүмкін еместігімен сипатты болып отыр. Сондықтан ... ... ... ... алатын зейнетақыларының ... ... ... ... ... ... басталғаннан кейін
зейнеткерлікке шыққан азаматтардың мемлекеттік зейнетақыларының мөлшері
мемлекеттік емес зейнетақы жүйесінде олардың мүмкін ... ... ... ... түрде қысқаратын болады.
Медициналық сақтандыру – бұл жұмыс ... ... ... мен ... ... есебінен сақтандырылған адамдарға зиянның
орнын өтеу үшін және медицина мекемелерінің шығындарының өтемақысын ... ... ... ... ... денсаулықты қаржыландыру жөніндегі
қатынастар. Ол әлеуметтік бағдарланған экономикасы бар ... ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Мысалы; АҚШ-та “Медикэр” жүйесі – егде адамдар ... ... ... ... ... мен ... үшін; ГФР-де – сырқатты сақтандыру.
Медициналық сақтандыру шетелдік жүйелері, ... ... ... ... ... қызметкерлердің және мемлекеттің негізінен
төменгі әкімшілік буынның қатысуы) жұмыс істейді және нысандары ... сан ... ... Медициналық сақтық қорғаудың
ұжымдық (салалық), қоғамдық (мемлекеттік) және жеке (жекеше) жүйелері бар.
Медициналық ... ... ... ... ... ... ... қатысуы заңнамада қарастырылған. Сақтық қоларын
қалыптастыру, қызметтер көрсету сияқты, сақтаушылардың ... ... ... ... ... жасына қарай
сараланған.
Қазақстанда медициналық сақтандыруды ... ... ... ... еді, ... ... басқару саласының төмендегідей
және жұмылдырылған қаражаттаржы мақсатты және тиімді пайдалануды бақылаудың
жеткіліксіздігінен.
Медициналық сақтандыру ұйымдастырудың ... ... ... ... ... тудырады, онда бұл қызметтер көрсетуді жасаушылардың –
медициналық ... ... ... жеке ... ... ... ... өз еңбегінің саны мен сапасына
тікелей мүдделігі ... ... ... жағынан, медициналық көмекті
тұтынушылар ... ... ... ... ... ... ... құқығы пайда болады. Бұл Міндетті ... қоры ... ... ... ... ... ... қызметтер көрсетудің сапасы мен көлеміне сараптық баға ... ... ... ... таға ... ал ... ... мекемеге немесе жеке машықтанушы дәрігерге экономикалық санкциялар
қолдана алады.
Сөйтіп, медициналық сақтандыру сақтандыру жүйесінің маңызды ... ... ... және қоғамдық өндірістің аса маңызды факторы – ... ... ... әлеуметтік-экономикалық процесстерінде
оның рөлі салмақты. Бұл рөл медициналық сақтандыру ... ... ... ерекшеліктеріне негізделген: қалыптастырудың ... ... ... (бөлшектенуі),
ұйымдастырудың міндетті нысаны – ... ... ... ... көмек берудің кепілдіктерін қамтамасыз етеді.
1.4 Сақтық рыногы
Сақтық келісімшарттарын жасауға және ... ... ... ... ... өзара іс-қимылы сақтық рыногында
жүргізіледі.
Сақтық рыногы дегеніміз ақша қатынастарының сферасы, онда сатып ... ... ... ... - ... ... болып табылады және оған
деген ұсыным мен сұраным қалыптасады.
Қазақстан Республикасы сақтық рыногының қатысушылары ... ... ... сақтандыру) ұйымы; сақтық брокері; сақтық агенті;
сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы; ... ... ... ... ... ... сақтандыру қоғамы; сақтандырумен байланысты
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы ... ... ... негізгі түрі болып табылады; бұл қызметтен басқа ол
қызметтің мынадай түрлерін: инвестициялық қызметі; тиісті ... ... ... ... алу ... ... өзінің сақтанушыларына қарыз
беруді (сақтық ұйымы үшін); сақтық (қайта ... ... ... үшін ... ... бағдарламалық қамтамасыз етуді
сатуды; ақпарат берілімдерінің кез келген түрлерінде сақтық ісі және сақтық
қызметі жөнінде арнаулы ... ... ... өз ... үшін ... ... (қайта сақтандыру) ұйымы үшін) немесе оның ... ... ... ... ... ... ... ұйымы үшін)
мүлікті сатуды немесе жалға ... ... ... байланысты мәселелер
бойынша консультациялық қызмет көрсетуді; сақтық ... ... ... ... ... ... оқуды ұйымдастыру мен
жүргізуді; сақтық агенті ретінде сақтық делдалы болуды; консорциум немесе
жай серіктестік құруға қатысуға құқылы.
Сақтық ... ... ... ... ... ... пайда алушыларға) сақтық төлемдерін жүзеге ... ... қор ... ... ... ... ... төлемақыларын
кепілдендіру қоры құрылған.
Мемлекет Қазақстан Республикасының Үкімет арқылы ғана сақтық (қайта
сақтандыру) ұйымының құрылтайшысы және ... бола ... ... 50 ... астамы мемлекетке тиесілі ұйымдар
сақтық ... ... ... ... және ... ... өзі құрылтайшысы немесе акционері болып табылатын ... ... ... ... ... егер ... заңнамалық актілерінде өзгеше көзделмесе, оның жарғылық
капиталына салған қаражаты шегінде жауапты болады.
Сақтық ... ... ... ... түрде мынадай алқалық
органдар құра алады: директорлар кеңесі – ... ... ...
атқарушы орган; тексеру комиссиясы - бақылау органы.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының құрылтайшылары мен ... ... ... ... тек қана ... валютамен төлеуге
міндетті.
Құрылатын сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының жарғылық капиталының ең
аз мөлшерін оның ... оны ... ... ... кезге
дейін толық төлеуге тиіс.
Сақтандыру саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері
мыналар болып табылады: Қазақстан ... ... ... ... мен ... және ... сақтық рыногының инфрақұрылымын қалыптастыру;
сақтық рыногын реттеу және ... ... ... сақтандырудың
негіздерін заңдармен баянды ету, міндетті сақтандыру жүйесіне Қазақстан
Республикасының қатысу ... ... ... және ... алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін
қорғау.
Сақтық саласындағы мемлекеттік саясатты іске ... ... ... ... ... бақылау жасауды қамтамасыз етуді
қоса, ... ... және ... өзге де ... өз ... ... асырады.
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде тікелей көзделген
жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... мен сақтық брокерінің
сақтандыру ... ... ... ... орган – Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сақтық
рыногын реттеу және сақтық қызметін ... ... ... мен
өкілеттікті жүзеге асыратын мемлекеттік орган.
Сақтық (қайта ... ... ... ... оның өз ... уақтылы және толық орындау қабілетімен анықталады. Сақтық
(қайта сақтандыру) ұйымы төлем қабілеттігінің ... ... ... ... ... міндеттемелер арасындағы
нормативтік арақатынастардың сақталуы болып табылады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ... ... ... ... және өзге де ... ... әсер етуі ... ескере
отырып, сақтық және қайта ... ... ... ... ... қолданылу мерзімі ішінде өзінің төлем қабілеттігін
сақтау қабілетімен айқындайды.
Сақтық ... ... ... қаржылық трақтылығының
көрсеткіштері мыналарды кіріктіреді: ... және өз ... ең ... ... құны және олардың әртараптандырылу дәрежесін;
сақтандыру резервтерінің және өзге де ... ... ... ... сақтандыру және қайта сақтандыру бойынша
міндеттемелер көлемінің арақатынасын; көрсетілетін сақтық және ... ... ... жүзеге асырылатын ... ... ... ... ұйымының және шоғырландырылған негізде
қадағалау жүзеге асырылатын тұлғалардың төлем қабілеттілігі мен ... ... олар үшін ... ... және ... өзге де ... мен лимиттер белгілеу арқылы жүргізіледі.
Пруденциялық нормативтерді уәкілетті орган белгілейді және ол, атап
айтқанда: төлем ... ... ... ... ... ... сақтандыру) ұйымының сақтандырудың ... ... ... ... ... міндеттемелерінің ең көп көлемі өз
капиталы мен сақтық резервтері сомасының 10 пайызынан аспауы ... және ... ... ... ... шарттары
бойынша қабылдаған міндеттемелерін орындауды қамтамасыз ету үшін сақтық
(қайта сақтандыру) ұйымының актуарий есептеген ... ... ... болуы міндетті.
Сақтық резервтерінің қаражаты тек қана сақтық (қайта сақтандыру)
ұйымының қолданылып жүрген сақтандыру шарттары ... өз ... ... сақтық төлемдерін жүзеге асыруға арналған.
Сақтық (қайта сақтандыру) ... ... ... ... не ... уәкілетті орган санкциялар ретінде мынадай шаралар қолдануға:
айыппұл салуға; лицензияның ... ... ... ... кері
қайтарып алуға; сақтық (қайта сақтандыру) ұйымдарының акцияларын ... ... ... алу ... ... қабылдауға және оларды
жаңа инвесторларға сатуға; ... ... ... ... ... ... міндеттіліктерін атқарудан шеттетуге құқылы.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы өз ... жыл ... ... жүргізіп отырады. Жыл қорытындысы бойынша ... ... ... ... сақтандыру) ұйымының жылдық қаржы ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушының табысы сақтық
төлемдерімен және өзге ... ... ... ... мен ... сомаларды төлеу және сақтық ісін ұйымдастыру және оның материалдық
базасын жасау ... ... ... ... ... ақы ... сақтық қорларына аударылатын аударымдар) ... ... ... ... ... ... ... осы түрлеріне
белгіленген ережелерге сәйкес салық салынатын табыс резервтік қорларға
аударылған ... ... ... ... ... ... ... көшумен байланысты Қазақстан Республикасындағы
сақтық қызметінің монополиясы өзгерді, сақтандыру кеңістігі едәуір кеңейді,
сақтық қызметтердің кең ... ... ... емес акционерлік
сақтық компаниялары пайда болды.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты – ... және ... ... субъектілердің мүддесін қорғаудың
нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық ... ... ... ... ... жүйесін құру сақтық қызметі рыногын
сапалы жаңа деңгейге көтеру ... ... ... және ... асыруды талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды
дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде ... Онда ... шешу ... ... түрі ... сақтық қорғауды ұсынудың
қағидаттарын нақтылау;
сақтандырудың ... ... ... және ... сақтандыру түрлерін
нақтылау;
сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның
қатысушыларының – ... ... ... ұйымы, сақтық брокер, сақтық
агент, ... ... ... ... ... уәкілетті
аудиторлық ұйым (уәкілетті аудитор), өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен
байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңы және ... ... ... үшін ... ... ... ... ескере отырып, сақтық қадаға-лаудың
жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық ... ... ... ... ... ... осы ... сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар даярлау, ... ... ... ... ... ... ... алғанда, ұлттық сақтық жүйені дұрыс ұйымдастыруда және
сақтандырудың ... ... ... ... дамытуда мол резерв
жасалған.
Қазіргі заманғы сақтандыру индустриясын құру мемлекетке: мемлекеттік
бюджеттің табиғи-техногендік сипаттағы көлденең шығыстарды өтеу ... ... ... ... ... ... арқылы
(зейнетақы жиналымдарын, еңбек қабілеттілігінен айырылуы немесе асыраушысы
қайтыс ... ... ... ... ... ... шығыстарды төлеу) әлеуметтік қамсыздандырудың
(қамтамасыз етудің) жекелеген проблемаларын ... ... ... ... ... ұзақ ... негізде ұлттық экономикаға тартуға
мүмкіндік береді.
Азаматтардың ақшасымен операцияларды жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарының қызметі
де белгілі бір мөлшерде халықтың сақтандыру институтына деген сенімінің
деңгейіне ... ... өз ... ... базаны, мемлекеттік
салық-бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, сақтық қызметін
қадағалау ... мен ... ... ... ... ... ... сақтық рыногының толыққанды жұмыс істеуі, ... ... ... міндеттемелерінің экономикалық-математикалық
есеп-қисабы саласындағы мамандар) институтын ... ... ... ... да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: экономикалық
және құқықтық негіздемелері бойынша ... ... ... ... ол ... ... айтарлықтай арта қалып келеді. Дамыған
нарықтық қатынастары бар елдерде ... ... ... ... түрге жетіп отыр, ао Қазақстанда ол не бары 40 түрін қамтиды. Жеке
басты сақтандыру және ... ... ... ... ... ... бұл ... табысының төмен болып отырған деңгейіне
байланысты.
Дүниежүзілік тәжірибе сақтық ісі бизнестің кең таралған және ... ... ... ... ал қуатты сақтық компаниялары өзінің
қызметін шектес салаларына әртараптандыра отырып, ... және ... ... ... бола ... ... ... тұрақты
жайғасымдарды алып отыр.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің ... ... ... ... ... сақтандыру тұрғысындағы қорғау “Сақтық қызметі туралы”
Қазақстан ... ... ... ... ... ... және Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы
құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық
рыногын дамытудың қолайлы ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Қорытынды
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң ... 2003 жылы ... ... ... (іс жүзінде – рыногының
көлемі) 27,1%-ға көбейіп, 28,9 ... ... ... ... ... ... сыйлықақыларының көлемі 136,4%-ға (2,8 млрд. теңгеге дейін)
көбейді. Сақтық төлемақысының ... 80%-ға (23,3 ... ... ... ішінде міндетті сақтандыру бойынша 73,5%-ға (1,3 млрд. теңгеге ... ... ... ... ... капиталы 47,3%-ға (9 млрд.
теңгеге дейін) көбейді, ... ... ... (4,5 млрд. теңгеге
дейін) өсті.
Барлық сақтық ұйымдарының жиынтық активтері 2003 жылы ... ... 0,7 ... ... ... ... Қазақстанда 34 сақтық ұйымдарының сақтық қызметін жүзеге
асыру құқығына лицензиялары бар, соның ішінде 6-шетелдіктердің қатысуымен
және екуінің өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... бойынша лицензиялары бар, 6 сақтық
брокерлерінің, 30 актуарийлердің, 34 ... ... және ... сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы Алматы,2002
2. Қазақстан Республикасы Президентінің және ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы.- Алматы: Қазақстан,2000.-96
бет.
4. Бюджет жүйесі туралы. Қазақстан Республикасының заңы. Астана:2001.-37
бет.
5. Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... – 230 ... Берлин С.И. Теория финансов. Учебное пособие. – М.:Приор, 2000.-256с.
7. Дробозина Л.А. ... ... для ... – М.:ЮНИТИ, 2000.-527с.
8. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансового ... ... ...... ... 1998. – 184 ... Заяц Н. Е.., ... М.К., Бондарь Т.е. и др. Теория финансов. Учебное
пособие. – Мн.:Высш. шк.,1998.-368с.
10. Құлпыбаев С. Қаржы. Оқу құралы.-Алматы: Мерей, ... ... С., ... Ш., ... А.Қаржы теориясы. Оқу құралы. –
Алматы: Мерей, 2001. – 176 ... ... В.Д., ... К.К. Финансы. Учебник для вузов.-
Алматы:2001.-512с.
13. Мельников В.Д., Ли В.Д. ... курс ... ...... развития Казахстана, 2001.-285 с.
14. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет ......... с.
15. Финансы. Учебник для вузов. Под ред. М.В. ... ... ... 2001. – 520с.
16. Финансы, деньги, кредит. Учебник. Под ред. О.В. ...... -784 ... ... Денежное обращение. Кредит. Учебник для вузов. Под ред. ... – М.: ... 2000. – 479 с.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі57 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызу63 бет
Депозиттік сақтандырудың отандық және шетелдік тәжірибесі54 бет
Жеке мүлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі36 бет
Жеке мүлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызуды негіздеу40 бет
Сақтандырудың мәні және табиғаты28 бет
Сақтандырудың нарықтық экономикалық орны18 бет
Сақтандырудың сыныптауы12 бет
Сақтандырудың теоретикалық аспектілері35 бет
Сақтандырудың теориялық негіздері және тарихы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь