Экономика сабақтарында компьютерлік технологияны пайдалану арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың дидактикалық мүмкіндіктері

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 . тарау
Экономика сабақтарында технологияны пайдалану арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың теориялық негіздері.


1.1. Танымдық белсенділікті арттыру . жеке тұлға . қызметтік парадигманы жүзеге асырудың басты шарты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8.25



1.2. Оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастырудың дидактикалық шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26.41



Тарау 2.

Компьютерлік технологияны пайдалану арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастырудың әдістемелік аспектісі.


2.1. Танымдық белсенділікті қалыптастыруға бағытталған компьютерлік бағдарламаға сипаттама және оларды қолдану жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .42.57



2.2. Тәжірибелік . эксперименттік жұмыстың нәтижелері және оларды жинақтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 58 . 66


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 67


Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 68 . 69


Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..70 . 74
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
С. Сейфуллина атындағы
Қазақ мемлекеттік агротехникалық университеті
Педагогика кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Экономика ... ... ... пайдалану арқылы
оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың дидактикалық мүмкіндіктері
Орындаған: КЖ және ... ... ... П Е ... Е. ... оқытушы: Есекешова М.
Д.
Астана – 2008
Мазмұны:
Кіріспе................................................................
................................... 3
1 – тарау
Экономика сабақтарында технологияны пайдалану ... ... ... ... ... ... ... белсенділікті арттыру – жеке тұлға – ... ... ... басты ... ... ... ... ... ... ... технологияны пайдалану арқылы оқушылардың танымдық
белсенділігін қалыптастырудың әдістемелік аспектісі.
2.1. Танымдық белсенділікті ... ... ... ... және ... ... ... - ... жұмыстың нәтижелері және оларды
жинақтау
............................................................................
.............. 58 - 66
Қорытынды
.......................................................................
...................... 67
Қолданылған ... ... 68 - ... - ... ... ... ... білім беруді
дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында жалпы
білім берудің мақсаты – ... ... ... сай ... ... ... ... мен құзырлықтардың негізінде еркін бағдарлай білетін,
қойылған мақсатқа танымдылық қызмет жасау арқылы жете ... өз ... ... ... ... қабілетті жеке тұлғаны ... ... Оны ... ...... оқушылардың танымдық
белсенділігін арттыруға септігін тигізетін оқу үрдісін ұйымдастырудың
тісілдерін, әдістері мен ... ... ... сипат береді.
Жалпы орта білім беру жүйесіндегі рефеормалау, оқу мерзімі 12 жылдық,
«нәтижеге бағытталған» жаңа ... ... ... ... ... ... мен формасын, сондай-ақ сәйкес құралдар жүйесін, ... жаңа ... ... жасап, практикаға енгізуді талап етеді.
Басты мақсат – қоғамның ақпараттану, жаһандану ... ... ... ... өңдеп, пайдалана білетін, бәсекеге қабілетті, өтіндік танымдық
әрекет ете алатын жан – жақты дамыған жеке тұлғаны тәрбиелеу.
Ғылымның әр саласында білім ... мен ... ... өсіп отырған
қазіргі ғылыми – техникалық прогресс кезеңінде бұл ... ... ... ... белсенділігінің артуына тікелей байланысты. Демек,
оқыту ... ... іс - ... ... ... көкейкесті мәселе.
Танымдық іс - әрекет – шәкірттің ... ... ... ... ақыл – ой ... бағдарламада, сондай – ақ, оқу үрдісіне педагогикалық және
ақпаратты технологияларды кеңінен пайдалану – жалпы орта ... ... ... бағыттарының бірі екендігі атап көрсетілген.
Ақпарат ағымның ұдайы молаюы мен жаңаруына ... ... ... оқу – ... үрдісінде. Оның мазмұны, ... ... мен ... түрлеріне сапалық тұрғыдан жаңа талаптар
қойылуда. Қазіргі ... ... ... орта ... ... екінші кезеңіне оқу үрдісі жүруде, ол мазмұндық тұрғыда
болады және ... ... ... ... ... ... әрбір оқушының қазіргі ақпараттық ... ... ... ... қана ... оны ... ... білуі,
интернет, яғни ғаламдық ақпарат ... ... ... танымдылық
ізденістеріне пайдалана білуі ... ... бұл ... ... қажет ететін күрделі мәселе.
Оқушылардың сапалы білім алуындағы ... ... аса ... орын алатындығын іргелі ... ... ... ... жасау арқылы көз жеткізуге болады.
Белгілі психологтар Е. И. Машбиц, С.Л. Рубинштейн, П.Я.Гальперин, Л.
С. Выготский, В. В. Давыдов, Д. Б. ... Қ. Б. ... С. Бал ... зерттеулерінде танымдық белсенділіктің психологиялық ерекшеліктері
ашылып, оның білім беру ісін дамытуда басты рөл атқаратыны дәлелденген.
Педагогикада проблемалық оқытуды ұйымдастырудың ... ... ... ... И. Я. Лернер, Л. П. Аристова, М. А.
Данилов, М. И. Махмутов, Т. И. ... ... ... ... жеткілікті шартын оқу үрдісіне пайдалану Я. А. Коменский, ... ... Н. А. ... Б. П. Есилов, Ю. К. Бабанский, М. ... ... ... И. Шукина, Н. Г. Морозова және т. б. ... ... ... оқу ... қалыптастыру механизмдерінің
ерекшеліктері анықталған.
Отандық ғалымдар Ж. А. Қараев, Т. С. ... Н. Д. ... М. ... А. Е. ... Р. Садықова, С. С. Смаилов, Р. С. Омарова,
А. С. Мустояпова, Ғ. Ө. ... т.б. ... ... ... ... арттыру, жеке дамуы, өзіндік жұмысы, өз бетімен білім алуы,
білік, дағдыларын қалыптастырудың ... ... ... ... жасалған талдау ақпараттық технологиялар талабы
тұрғысында оқушылардың ... ... ... ...
педагогикалық негізгі әлі де болса зерттеуді қажет ететіні белгілі.
Ел президентінің Қазақстан халқына Жолдауында өткен ғасырдың ... ... ... жүргізілгендей, компьютерлік сауаттану
жөніндегі ауқымды іске ... ... ... ... қажеттігі
айтылған және мемлекеттік қызметке жаңа қызметкерлерді ... ... ... ... білу ... ... ... болуға тиіс
екендігі атап көрсетілген. ... ... XXI ... ... ... қанағаттандыру үшін білім беру ... ... шешу ... ... ... компьютерлік техниканы, интернет,
компьютерлік желі, электрондық және ... ... ... оқу ... ... ... ... оқушылардың
танымдық белсенділігін арттыру және білім сапасын көрсету.
Жеткіншектерге қазіргі қоғам ... сай ... ... беру ... ... ... етіп ... мен тәрбиелеу педогогика ғылымы
саласында және әдіснамалық негізгі ғылыми зерттеулерді талап етіп ... ... ... ... мен ... ... ... жетуге
кепілдік бермейтінін күнделікті іс – тәжірибе көрсетіп отыр. Мәселенің
шешімі – оқу үрдісіне жаңа ... және ... ... ... Педагогикалық технология оқу үрдісінің қойылған мақсатқа
жетуіне кепілдік береді.
Оқытудың педагогикалық технологиясының ... ... жеке ... мен ... В. П. ... В. ... М. В. Кларин, П. И. Третьяков және т.б. ... ... ... ... педагогикалық технологиясы Ж. А. Қараев, Қ.
Қабдықайырұлы, Т. Т. Ғалиев, Ж. У. ... Б. О. ... және т. ... ... компьютерлік технологиясы педагогикалық оқыту технологиясының
құрамды бөлігі ... ... ... ... белгілі бір
педагогикалық технологияның оқу үрдісіне енгізілуде қолайлы жағдай ... ... ... ... арттыруға, оқу үрдісін тиімді ... ... Сол ... қазіргі кезде компьютерлік технологияны
пайдалану арқылы танымдық белсенділікті ... ... ... ... ... ... мол ... болып табылады. Оқытуда
компьютерлік технологияны қолдану өз бетімен ... ... ... ... ... Болашақта әр оқушыға компьютерлік
технология ... ... ... оқыту, электрондық почта арқылы
дүниежүзілік ... ... ... онда ... ... ... білімді
толығымен алуға, қажетті ақпараттық ... ... ... озық ... ... отырған мәселенің шет ... ... ... мүмкіндік туады. Оқыту үрдісінде компьютерлік
технологияны пайдаланудың негізгі мәселелері С. Пейперт, В. Я. ... ... ... И. В. Роберт, Ж. А. Қараев, Ғ. Ө.Кариева, т. б. ... ... ... ... ... пайдаланып оқушылардың
танымдық белсенділігін арттырудың дидактикалық талаптарын анықтау ... ... ... ... ... ... ... физика
сабағында компьютерді пайдалану арқылы оқушылардың ... ... ... ... болса да қазіргі педагогикалық ғылыми – зерттеу
жұмыстарының нысаны ретінде аз қамтылған. Физика ... ... ... ... В.А. ... А.С. ... ... И.М. Низамов, А.Н. Верник, Е.Е. Минина, А.К. Немцев, Э.В. Бурсиан,
В.Е. Ильин, Л.В. Гурьева, А. ... Н.Н. ... және т.б. ... ... ... ... оқу – тәрбие
үрдісінде пайдалану барысында оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың
ғылыми – теориялық ... Ж.А. ... ... ... ... ... астам уақыт бұрынғы компьютерлік технологияның педагогикалық,
бағдарламалық – ... ... ... ... ... ... бұл жұмыста интернет желісі, электрондық оқулықтар
мен виртуальды лабораториялар мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... тұтастай дидактикалық шарттары жиыны анықталмағандықтан,
біз өз дипломдық ... осы ... ... ... жұмысының
басты міндеттері етіп алдық.
Зерттеу жұмысының көкейкестілігі мен практикалық мәнділігі және ... ... - ... ... әлі де ... ... ... пайдалану арқылы оқушылардың ... ... ... атты ... ... ... ... Компьютерлік технология көмегімен оқушылардың
танымдық белсенділігін арттырудың педагогикалық мүмкіндіктерін анықтау.
Зерттеу нысаны: Жалпы білім беретін мектептердегі оқу ... ... ... танымдық белсенділігін компьютерлік
технологияны ... ... ... ... мүмкіндіктері.
Зерттеудің міндеттері:
• оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... анықтау;
• оқушылардың танымдық белсенділігін компьютерлік технологияны пайдалану
арқылы қалыптастырудың деңгейлерін, көрсеткіштерін негіздеу;
• оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың ... ... ... танымдық белсенділігін арттыруда физикадан түрлі сабақтар
үшін компьютерлік бағдарламалық ... ... ... ... анықтау және оны мектепте оқу үрдісіне енгізудің жолдарын
белгілеу, нәтижесін айқындау.
Зерттеудің ғылыми болжамы: егер ... ... іс - ... ... ... мүмкіндіктері тиімді пайдаланылса,
онда оқушылардың оқу ... мен ... ... артып,
шығармашылықпен әрекет жасау дағдылары дамиды, сөйтіп білім сапасы артады.
Зерттеу әдістері: мемлекеттік деректік құжаттарды, ... ... ... бойынша ғылыми - әдістемелік, психологиялық, педагогикалық
әдебиеттерді талдау; оқушылармен, мұғалімдермен, мектеп басшыларымен, ата ... ... ... ... ... ... оқушылардың
жазбаша жұмыстарын тексеру, берілген әдістеменің тиімділігін анықтау
мақсатында оқу ... ... ... ... және ... ... нәтижелерді өңдеу.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы мен теориялық мәнділігі:
• оқушылардың танымдық белсенділігін технологиялық, жеке тұлға ... жаңа ... ... сай ... ғылыми теориялық
негізі анықталды.
• Компьютерлік технология көмегімен оқушылардың танымдық белсенділігін
қалыптастырудың деңгейлері және көрсеткіштері негізделді;
• Танымдық ... ... ... технологияның
педагогикалық мүмкіндіктері анықталды;
• Компьютерлік технологияны пайдаланып оқушыларды танымдық белсенділікті
арттырудың дидактикалық шарттары анықталды;
• Оқушылардың танымдық белсенділігін компьютерлік ... ... ... ... құралдар пакеті физика пәнінің
негізінде жасалып, оқу үрдісінде тиімділігі дәлелденді.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: ... екі ... ... ... ... және ... тұрады.
Тарау 1. Экономика сабақтарында компьютерлік технологияны пайдалану
арқылы оқушылардың танымдық белсенділігін ... ... ... ... ... ... – жеке тұлға – қызметтік
парадигманы жүзеге асырудың басты шарты.
Қазақстан Республикасының «Білім беру ... ... ... және ... ... ... мен практика жетістіктері ... ... ... ... және ... шыңдауға бағытталған білім алу
және адамның шығармашылық, рухани және дене мүмкіндіктерін ... ... ... үшін жағдай жасау арқылы ... ... ... ... ... ... барлық саласында білім алуда ... ... ... ... ... ... белсенді
ізденімпаз, барлық іс - ... ... ... бағыт
ұстанып, сол тұрғыда өз болмысын таныта ... ... етіп ... ... ... ... ... білім беру ісін реформалау ... ... ... ... ... - ... негізгі жүйені
өзгертуін ғана емес, сонымен бірге логикалық - ... ... ... ... жаңа ... ... ... етеді.
Жалпы білім беретін мектептегі қайта құру, оның мақсатын, мазмұнын,
оқыту тәсілін және құрал ... оқу ... ... шараларын
түбегейлі өзгертуді талап етеді. Басты мақсаты - өзіндік танымдық әрекет
ете алатын жеке тұлғаны тәрбиелеу.
Ғылымның әр ... ... ... мен ... ... өсіп отырған
қазіргі ғылыми – техникалық прогресс ... бұл ... ... ... ... белсенділігінің қалыптасуына тікелей байланысты.
Демек, оқушы ақпаратты, іс - әрекет тәсілдері мен ... ... ... және жеке адам игерген ұжымдық тәжірибенің фрагменті
жөнінде оқытушының беретін ... ... қана ... оны ары ... өз
бетінше белсенді, нысаналы танымдық іс - әрекеті нәтижесінде игеруі тиіс.
Осыдан келіп, оқу ... ... іс - ... ... ... ... ... іс- әрекет ұғымы және танымдық белсенділікті қалыптастыру
мәселесіне педагогтардың, психологтардың, әдіскерлердің көптеген еңбектері
арналған. Танымдық іс- ...... ... ... ... ақыл – ой
қызметі. Ол танымдық қажеттілік, мақсат, танымдық мотив және орындаудың
тәсіл – ... ... іс - ... оқушылардың білімге деген ... ... ... ... мен ... ... мәселенің кейбір қырлары тамыры тереңге бойлайтын көне замандардан
бастау ... ... мен ... ... ... ... өскелең
ұрпаққа тәрбие беру ісіне көп көңіл бөлінді. ... ... грек ... ... болып, бұл идеялар Платон, Аристотель, сондай – ақ Рим
философтары ... ... ... ... одан әрі дами ... ... ақыл –ой ... көп көңіл бөлінді, әсіресе, шәкірттің
өз ой тұжырымын дамтыуға ерекше мән берілді.
Сократ оқыту ... ... ... ... мен іс ... ... ... көп көңіл бөлді. Ол оқушылардың ... ... ... ... әдісін эвристикалық әңгімелесуді
алғаш болып қолданды. Сократ білімді жай ғана бере ... ... қоя ... ... ойлау қабілетін, қызығушылығын арттырып, өз ой
тұжырымын жасай білуге үйретті. Эвристикалық ... ...... ... ... белсенділігін оқыту құралы ретінде қарастырылды.
Демек, антикалық дәуірдің өзінде – ақ педагогтар ... ... ... жасау, оны дамыту үшін репродиктивті және эвристикалық
әдістерді ... ... ... көңіл бөлгені байқалады. Оқушылардың
танымдық іс - әрекеті мен ... ... ... құралы ретінде
қарастырып, құнды пікірлер Ф. Бэкон, Ф. ... Д. ... Я.А. ... Руссо. К. Гельвеций, Д. Дидро, А. Лавуазье, И.Г. Песталоцци, И. Кант
және т.б. еңбектерінде айтылды.
Танымдық ... ... ... ... ... ... ... Ол дидактикалық ұстанымдарды ұсына келіп, танымдық
белсенділікті ... ... рөлі ... ... болатын. Ол: «Таным
бастамасы – сезімнен, бала сезіне білмесе, оның ой - ... ... ... ... зат ... ... ... сол затты бақылау арқылы
шәкірттің ойын дамыту керек» - деп айта ... «Мен өз ... өз ... ... практикада өздігінен тұжырым жасауын
дамытуды – білім берудегі негізгі жетістікке жету ... ... - ... ... А. ... ... ... ғылыми білімді меңгеру және өмірге
пайда ... деп ... Ол «Ұлы ... ... не ... ... жету, анықтау қабілетін» дамыту, оны шынайы түсіну және оны
қолдана білу ... ... атап ... А. ... ... туралы осы пікірін Д. Локк одан әрі
дамытты. Ол оқу ... ... пен ... ... сөз ете отырып,
баланы дамытудағы іздемпаздылықтың маңыздылығын атап көрсетті.
Ж. Ж. Руссо тәрбиенің мақсаты баланың ... ... ... ... Ол ... рет оқу ... белсенділік, іздемпаздылық
ұғымдарын енгізеді.
Американдық психолог, педагог Джон Дьюи ... ... ... ... маңыздылығы айта келіп, негізгі дидактикалық мақсат білімді,
материалды беру, түсіндіру емес, ол өздерінің ... ... ... тума ... ... жағдай жасау қажет деген пікір айтты.
Танымдық белсенділік жөнінде Т. И. ... Е. Б. ... М. ... Н. А. Половникова, И. Я. Лернер, Г. Н. Кулагина, Я. А. ... П. ... ... пікірлер айтқан.
Қазіргі таңда елімізде танымдық әрекет, ... ... ... өз ... ғалымдарымыз: Ж. А. Қараев, Т. С.
Сабыров, Р. С. Омаров, А. С. ... А. Е. ... Р. ... Д. ... және т. б. ... оқушылардың өз бетімен білім алу мәселелері
жөнінде А. Ғ. ... С. С. ... Ж. Т. ... және т. ... Махмутов |«Танымдық белсенділік жеке адамның өз бетімен |
| ... ... ... ... қабылет» |
|И.Я. Половникова |«Танымдық белсенділік оқушының өз күшімен білімді |
| ... ... ... ... ... ... жеке ... бітімі, |
| ... ... ... ... ... іс - |
| ... ... және жаңа танымдық мәселені|
| ... ... ... ... ... ... белсенділігі тек қажетсінуді,|
| |іс ... ... ... және оны ... |
| ... ғана біріктіретін тек кәсіптік |
| ... ... саю ... ... ... бұл |
| ... ... ... ... ... |«Оқу әрекетінде оқу міндеттері шешіліп, мотив, |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... шығармашылық әрекеттің |
| ... ... ... ... ... ... тән ... ретінде рухани |
| ... ... ... ... ... |
| ... тудырады. Белсенділіктің бағытын |
| ... ... ... оның ... ... ... қажетіне барып тіреледі». ... ... ... ... – жеке ... ... |
| ... көрсеткіші. Белсенділік ол танымдық, |
| ... т.б. ... ... ... Коменский |«Оқытуды зат туралы сөзбен емес, сол ... ... ... шәкірттің ойын дамыту керек. Өз бетінше |
| ... ... өз ... ... ... |
| ... білім берудегі жетістікке жету құралы». |
|А.П. Аристова ... ... ... орта ... |
| |мен ... ... ... өзгеруі |
| ... ... ... ... ... ... Сабыров |«Оқушылардың оқудағы ... ... – |
| ... ... ... мен ... ... және |
| ... ... ... ... үйренуге оқушының |
| ... ... ... |
1- ... ... белсенділіктің анықтамасы берілген.
Кейбір зерттеулерде оқушылардың танымдық белсенділігін интеллектуалдық
және кәсіптік дайындыққа бағытталған үздіксіз оқу үрдісі, оқу ... ... ... ... ... ... түсіндіреді.
И. Я. Лернер іздемпаздықты белсенділіктің бір маңызды бөлігі деп санай
отырып, белсенді болмай іздемпаз бола ... ... ... айтты.
А. Е. Әбілқасымова өзінің ... ... ... пен ... жеке тұлға тән жинақтық қасиеті ретінде
қарастырылады. Ол белсенділік пен іздемпаздық ... ... ... бірге бұл ұғымдардың белгілері де бар (өз ... ... ... ... ... ... ... белгілерінен тұрады. Өйткені, ... ... бір ... ... ... ... ... адамның белсенділігі дегеніміз «серпінді» іздемпаздық, ал іздемпаздық
- ... ... ... оқушылардың танымдық белсенділіктері ... ... ... ... ... бірі ... ... педагогтар И. Я. Лернер, Р. А. Низамов, Н. А. Половникова, М. И.
Махмутов, Т. И. Шамова және т. б. өз ... ... ... мәдениет тәжірибесін игеруге және жеке қасиеттерін дамытуға
бағытталған ... ... мен ... дидактикалық өзара әрекеті ретінде
қарастырады. Танымдық бесенділік белсендіік ұғымына берген ... ... ... ... жағдайына және анықтайтын педагогикалық
шарттарға көңіл бөлді.
Олардың кейбірі танымдық белсенділікті оқушылардың ... ... ... жеке тұлғаның ерекше қызметі деп қарастырады.
Танымдық белсенділік ұғымының мазмұнына авторлар түрліше мағына
береді. ... ... ... ... ... ... және өз
бетінше ізденіп оқуына мүмкіндік беретін бейімділігі» ретінде қарастырса,
екіншілері, ... ... мәні ... ... ... ... екендігіне, яғни қабілеті мен ұмтылысында деп біледі. Ал
үшіншілері, танымдық белсенділік ұғымын білім мен ... ... ... ... ... көрініс табатын жеке тұлғаның қасиеті ... ... ... ... А. А. Дистервег оқытудың ... ... мен ... дамыту деп түсінеді. Ол жеке пәндерді оқыту
арқылы ... ... ... ... ... ... және ... ерекше көңіл бөлуді талап етеді.
А. А. Дистервег оқыту әдістерінің мәнін шәкірттің ақыл-ойын дамытуға
тигізетін ... ... ... Ол ... ... ... өте
жоғары бағалады. әңгіме шәкірттің ақыл-ойын дамытады, іздемпаздыққа,
талдауға, ойлауға ... деп ... А. А. ... оқытушының
іздемпаздығы мен белсенділігі жоғары болуы тиістігін және ол білімін үнемі
жаңартып, толықтырып ... ... деп ... А. ... ... ... рет ... оқытудың өз
бетінше ұстанымының біз үшін үлкен маңызы бар ... ... ... өз ... - ... білім алуға жетелейтін өзіндік таным
еркіндігі. ... ... ... ... ... өз ... іс-
әрекетін дамытуға бағытталуы тиіс, солар арқылы ғана білім тереңдей түседі
деп есептейді.
XIX ... ... ... ... орыстың революционер
демократтары үлкен мән берді. Олар жан-жақты ... ... ... ... ... ... ерекше көңіл бөлді.
В. Г. Белинский оқытудың индуктивті әдісіне ... ... ... ... материалды түсіну қабілеті дамиды деп есептеді.
«Анализ - синтезге өту, ... ... ... – оқытудағы ең тиімді
жүйе», - деп жазды ол.
Революционер – демократтар ... ... және ... ... де ... ... ... Олар оқу мен білім алу деген тек ... ... ... еместігін ескертті. Білім алу, оқу-білу, тану
жүйесі мен әдістерін меңгеру деп ... Н. Г. ... ... оқытудағы танымдылық
белсенділіктің осындай жағына аса зор ... ... Ол ... ... шын ... ... ... десе, білімді өз бетімен игере алуы,
ізденуі ... – деп ... Орыс ... ... ... ... ... екі бағыт бойынша қарастырылады:
а) тәрбие мақсаты ретінде ... ... және ... ... танымдық белсенділігіне байланысты);
б) оқу үрдісін жеделдету құралы ретінде.
Мұндай байланыс, әрине, баланың ой-өрісін дамытуға ... ... ... ... етеді. Мұндай әдістемені жасауда К. Д. Ушинскийдің
қосқан үлесі зор. Ол ... ... даму ... ... ала отырып, оқыту үрдісі оқушының білім ... ... ... ... ... ... ... ойлау деңгейі олардың өз бетінше
игерген білімі арқылы дамиды деп ... Ол ... ... ... ... мән бере ... ... көлемін, маңыздылық
сипатын жіне оқыту әдістерін анықтауда оқушылардың ерекшеліктерін, олардың
ой-өрісінің даму деңгейң мен қабілетін ... ... ... ... және ... ... әрдайым сақтап отыруды, баяндау
барысында анықтамалардың, қортындылардың, ... анық және ... ... ... ... ... К. Д. ... шәкірттердің ой-өрісін
дамытудың және олардың өздігінше білім алуына мүмкіндік беретін дағдыларды
егудің маңызды ... ... ... ... ... мән берді.
Қоғамдағы демократияландыру мен ізгілендіруге байланысты туындап
отырған басты мәселе – ... ... беру ісін ... оның ... ... ... технология негізінде қайта құру. Ал оның өзі
оқушының өз ... ... және дами ... ... ... ... қатар, арнайы оқу ортасын жасауда компьютерді пайдалану
оның өзіндік танымдық іс-әрекетін қалыптастыруды талап ... ... шешу үшін ... мен есептеуіш техника
негіздері» ... ... ... жүйені (мазмұн, әдіс, түр, құрал)
жасақтау қажеттілігі туындайды.
Жоғарыда аталған мәселелердің теориялық негіздері С. Л. ... ... ... Д. Б. ... П. Я. Гальперин, В. В. Давыдов ... және ... ... М. А. ... Л. В. ... Л. ... И. Я. ... Т. И. Шамова, Г. И. Щукина, Ж. А. ... ... ... қарастырылған.
Аталған ғалымдардың еңбектеріне сүйене отырып, біз оқушының өзіндік
танымдық іс-әрекеті деп олардың компьютерде жұмыс ... ... ... ... ... және ... ... сияқты шығармашылық ойлау
қабілетін талап ететін әрекеттер ... ... ... ... ... ... ... мен есептеуіш
техника негіздері» пәнін оқытуда ... ... ... ... мен олардың осы пәннен алған білімін тереңдетудің маңызы зор.
Бұл қазіргі кемелденген информациялық қоғамда өз ... ... ... өз ... ... пайдалана алатын, жан-жақты дамыған жеке
тұлғаны тәрбиелеу қажеттілігінен туындап отыр.
Психологиялық және ... ... жеке ... ... ... оның ... тұрақтылығымен,
өзіндік сынау мен бақылау және өз-өзіне ... ... ... ... және ... ... ... байланысты. Қабылдаушылық іс-әрекет оқушының ... ... ... ... және ол ... сатылап даму нәтижесінде
шығармашылық ... ... ... Олай ... ... іс-
әрекеттің маңызды құрамдас бөлігі қабылдаушылық әрекет болып табылады.
Жалпы танымдық белсенділік ... ... ... ... бір
мәндік пікірі жоқ.
В. И. Лозовая әрбір көзқарасты қарастыра келе, оларға жасалған талдау
белсенділікті жеке ... ... деп ... ... ... ... ол ... әрекетіне қатынасынан көрініс табады, бұл әрекет өз
бетінше әрекет етуге ... ... ... оны ... асыру сапасы,
алға қойылған мақсаттарға жету үшін оңтайлы жолдарды талдау. Т. И. Шамова
мен В. И. Лозоваяның белсенділіктің ... ... ... ... ... ... қиын емес. В. И. Лозоваяның келтірілген түсіндірулерінде
белсенділік және тұлғаның ... ... ... ... Ал ... пен ... ара ... қандай? – деген сұраққа
жауап қайтарылмайды.
Танымдылық белснділікті ... ... ... ... білімді игеру барысында ақыл-ойды жұмылдырып, ерік-жігер
көрсетумен сипатталатын шәкірттің хал-жағдайы; ... ... ... ... ... пен ... ... әрекеті; әрекет сапасы, т.
б.) талдау жасай келе, В. И. ... ... бәрі осы ... ... ... ... ... Бұл көзқарастарды, - деп атап өтеді
ол, жеке адамның білім алуды, қол жеткізген білімін ... ... ... ... өз ... ... ... танымдық
белсенділіктің қайнар көзі болып табылады деген қағида ... В. ... ... ... отырып, танымдық белсенділіктің жоғарыда
келтірілген көптеген түсініктемелері орынсыз екенін атап өтеміз. ... ... ... ... деген нені білдіреді?). екінші жағынан
танымдық белсенділіктің алуан түрлі ... ... да ... бір ғана
белгімен көрсетуге болмайтын ұғымның ... ... ... айқын дәлелдейді.
Танымдық белсенділік күрделі ... ... ... ... ... тек ... ... ашу арқылы ғана түсінуге болады.
Белсенділік көрсеткіштерін талдай келе, В. И. ... осы ... ... ... ... ... ... Танымдық
белсенділік ұғымының мазмұнына түрлі авторлардың түрліше мағына ... бұл ... ... тым әр ... болып шығады (мұнда
ауқым да, кеңдік те, мүдде де, дайындық та, еске ... ... ... бар) . ... ... бөліктеріне қарай ... ... ... ... ... ... меңзеу В.И. Лозовая
зерттеулерінде орындалған ... ... ... ... да қисынды нәтижесі болса керек. Белсенділік адамның әрекетке
қатынасында: өз бетінше ... ... ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін оңтайлы жолдарды ... ... ... ... сипаты ретінде айқындалады (Лозовая, 1990). Атап ... ... ... ... ... ... жағдайға байланысты
белсенділік пен интергралдық белсенділікті ажырату керек. Белсенділіктің
соңғы түрі жеке ... ... ... ... берік қалыптасқан
қажетсінумен, жағдайға байланысты ... ... ... және жеке
тұлғаның бағдарлауын білдіретін осы әрекеттің күшті тұрақты мотивтерімен
сипатталады.
Т.И. Шамовтың пайымдауынша, ... ... ... құралы ретінде мыналар жатады: оқу мазмұны, оқытудың әдістері
мен ұйымдастыру формалары. ... – ақ, ... ... ... ... ... ... жауап беруі тиісті.
• Оқытуды ұйымдастырудың барлық кезеңдерінде оқушылардың ішкі оқу
ынтасын ояту мен ... ... ... қойған іс - әрекетінің мақсатын қою мен жоспарлауды
қамтамасыз етуге бағдарлауды көтермелеу;
... оқу ... ... ... ... ... өзін - өзі ... мен жөндеуі негізінде оқытуда оқу –
танымдық іс - әрекетін ... ... ... ... ... ... И.Я. ... Г.И. Щукина және т.б. зерттеулері арналған.
Танымдық белсенділік мәселелік сұрақтың жауабын іздестіруде, өзіндік
жұмыс орындауда жүзеге ... ... ... ... ... пікір алысады, сөз жарастырып, өзара сынға дайын болады, жеке
фактілер мен ... ой ... ... ... өз бетінше
шешім қабылдаудың жолдарын, әдістерін қарастырады, ... ... ... дұрыстығын тексереді.
Оқудағы танымдық белсенділікті қалыптастыру мәселелерін іс жүзінде
шешудің түрлі жолдарын бөліп көрсеткен: Т.И. ... М.Н. ... ... Г.И. ... П.И. Пидкасистый, Ж.А. Қараев, Т.С. Сабыров және
т.б.
Я.А. Коменский танымдық қызығушылыққа үлкен мән ... оны ... ... маңызды тірек деп санады.
Қызығушылықтың өзінен - өзі ... ... оны ... ... – Жак ... ... ... оқу – тәрбие үрдісінің бөлінбес
бқлігі деп есептеген К.Д. Ушинский: «ешбір қызығушылықсыз тек ... ... ... ... ... білім алуға деген құштарлықты жойып
жібереді», - дегеніне көңіл бөлген.
Оқушылардың танымдық ... ... ... туыындайды.
Оқушыларды танымдық қызығушылықты дамыту және қалыптастыруды зерттеуде ... Т.И. ... А.И. ... Я.А. ... Ж.Ж. Руссо, К.Д.
Ушинский және т.б. еңбектерінің орны ерекше.
Г.И. Щукинаның пікірінше, ... ... ... ең негізгі
мотивтерінің бірі бола отырып, оның белгілі бір жағдайларға байланысты
«жеке тұлғаның іс - ... мен ... ... ... ... ... айналды». Сонымен, бұл жағдайлардан оқушы өздігінен
жорамалдауға, бақылауға, ... ... ... ... ... ... танымдық іс - әрекет ... ... ... ... ... ... ортадағы дүниенің кейбір құбылыстарын ...... және ... ... ... ... ... талпындыратын, ұмтылдыратын эстетикалық қызығушылықтар жатады.
Қызығушылықтың екінші тобына: жеке адамдар ... әр ... ... ... әр ... қоғамдық ұйымдардың арақатынасын анықтауға
негізделген симпатикалық пен ... ... ... Қызығушылықтың
осы аталған 4 түрі оқушылардың меңгеретін білім мазмұнын айқындайды.
Оқушылардың оқу – танымдық белсенділігі әсер ететін объективті ... ... ... ... ... Психологиялық (оқушыларды оқу танымдық қызметке тарту,
ынталандыру) аталмыш ... ... ... ... ... өзі де ... емес;
• Физиологиялық (тез қалжыратушылық: қызмет түрлерін уақтылы
ауыстырып отыру қажет);
• Дидактикалық (жүйелік, ұнамды ... ... ... ... ... ... мәселенің шешімін
іздестіруге тарту, өзіндік ... ... ... ... ... ... тұрмыс жағдайы, табиғи орта, құбырларымен
немесе ересектермен қарым-қатынасы).
Қызығушылық қай ... ... ... ... негізгі
факторы ретінде қарастырылып келеді. Оларда қызығушылық ... ... ... ... деп ... ... қалыптастырудың
жолдары көрсетіледі: іс-әрекетке жағымды эмоция тудыру; ... ... ... ... іс-әрекеттен туатын жағымды себепті (мотивті) көздеу.
Қызығушылықты дамыту белгілі бір ... ... ... қызығудан,
оның заңдылықтарын, бір-бірімен ... және ... ... одан әрі ... ... ... Ал қажеттілікті
қанағаттандыру үшін және алға қойған мақсатқа жету үшін адамда ... ... Ол – ... ... бір бағыттылығы деп ... Ю. ... ... ... ... ... ... мен дамуына
талдау мынадай қортындыға әкеледі: оқыту үрдісіндегі мұғалім мен оқушының
бірлескен әрекетіндегі ... ... ... ... болуы
мектептердің тарихи даму бағыттарының түрліше болуымен ... ... ... даму тарихында алдыңғы қатарлы педагогикалық ой
өкілдерінің танымдық әрекетке ... ... ... белсенділікті
қалыптастыру идеяларын зерттеу және талдау ... ... төрт ... көрсетуге болады.
Әлеуметтік - педагогикалық бағыт бойынша жазылған еңбектерді талдау
кезінде ... ... ... даму ... ... ... ... бағыт Аристотель, Сократ, Платон еңбектерінде бастау ... ... ... Мор, ... ... ... жалғасын тапты.
Баланың белсенді және өз бетімен білім алуының маңыздылығын, білім алудағы
жетістіктері өзін-өзі тәрбиелеуде ... ... ... ... ... әрі субъекті екендігін ... ... ... ... ойлау адамның тәжірибелік іс-әрекетінің алғашқы шарты
болып табылады. Өзіндік іс-әрекет нәтижесінде ... ... ... ... ... ... белсенділігі артады деген пікірде болады. Өз
бетінше әрекет ететін саналы, ... ... ... ... ... – жаңа
білімді игеруде өзіндік жұмыс ... ... ... жаңа ... жету
жолын дұрыс таңдап алуы қажет деп саналады.
Дидактикалық - әдістемелік бағыт Я. А. Коменский еңбектерінен бастау
алады. Оның «Ұлы ... ... ... ... ... келіп, оқушылар өз бетінше істейтін белсенді іс-әрекет ұйымдастыру,
мұғалім мен оқушының әрекетін талдау мәселелерін қарастырады. Бұл ... ... ... Ж. Ж. ... және т. б. ... дами ...... бағыт К. Д. Ушинский еңбектерінен бастау
алады. К. Д. Ушинский танымдық мәселесіне мән ... өз ... ...
оқытуды жетістікке жетудің бірден-бір жолы деп ... Ол ... ... рет ... өзіндік жұмысына ... ... ... ... ... ... ... қоғам дамуының тарихи жаңа кезеңі қоғамның
барлық ... ... ... ... ... айқындалады.
Қоғамдағы оқу – ағарту, ... беру ... ... жеке тұлғаны
қалыптастыруға, оқу үрдісіне тиімді әдіс – тәсілдерді іздестіруге, ... ... дене ... ... ... ... өмір салтын берік ұстануға бағытталады. Жаңашыл педагогикалық
бағыт бойынша Ю. К. Бабанский ... ... ... ... ... ... ... пен М. А. Дагилов оқушының танымдық міндеттерін шешуде ... ... ... ... ... тұрғыдағы
жіктемесін жасады.
Оқушылардың танымдық белсенділік іс-әрекетін арттырудағы компьютерлік
технологияның маңызы, оқу – ... ... ... ... тиімді құралдарының бірі – оқушының өзіндік жұмысы жайлы Ж. ... М. И. ... Т. С. ... А. Е. ... М. ... Р. С. Омарова, Р. Садыковалардың зерттеулерінде ... ... ... ... ... мазмұнын айқындау, іріктеу
ұстанымдары мен критерийлерін айқындауда ... жаңа ... ... ... ... ... компьютерлік
технология арқылы қалыптастыру мәселесі жан-жақты қамтылған.
Аталған қажеттілікті іске асыруда оқушының өз бетімен ... ... ... субъект дәрежесіне келуін, сонымен бірге арнайы оқу ортасын
жасақтауда компьютерлік технологияны негізгі ядро ретінде ... ... ... ... ... ... ... дағы ерекшелік, біздің зерттеп отырған мәселеге
байланысты жағы: оның өз бетімен, белсенділік ... ... ... ... ... ... жеке оқу ... бойынша, оның ішінде
әрекеттің мақсатты жоспары, ақпарат банкі және дидактикалық міндеттерді
шешудегі ... ... ... ... ... жұмыс
істеуі.
Дәстүрлі оқыту технологиялары оқушылардың жалпы оқуға деген ұмтылыстары
мен біліктерін қалыптастыруға бағытталған еді. Онда оқытылатын ... ... ... ... ... да, ал ... – соған жету құраы болып
саналатын. Осының нәтижесінде ... ... ... ... оң ... Қазіргі жаңа қоғам түрлі ... ... ... ... жету жолында алдыңғы қатарлы ақпараттық мәдениеті бар,
яғни компьютерлік технологияларды, жаңа техникалық құралдар мен ... ... ... ... ... ... ... белсенділік пен мотивті, ойлау қабілетін дамытатын мәселелік
жүйесін қолдануға көңіл бөлеміз. ... ... ... және ... ... компьютерлік технологияның көмегімен шешуге болатын
тапсырмалар құрастыру және бағдарламалық ... ... ... ... ... ... ... бастамасын дамытуға
себеп болды.
В. С. Ледневтің монографиясында 80-ші жылдардың басында ... ... ... ... ... ... ... бұл жерде
оның нәтижелерін пайдаланамыз.
• В. С. Леднев жеке ... ... ұғым ... ... ... және ... ... бөліп көрсетеді.
Ортақ жәйттерді ол мынадай қағидалармен сипаттайды: жеке тұлға -
«адам» ... ... ... аясы тарлау ұғым;
• адам жеке тұлға болып тумайды, бірақ жеке тұлғаға айналады;
• жеке ... ... қана ... сонымен бірге қоғамдық қатынастардың
субъектісі;
• жеке тұлға – сананың иесі ... ... ... танымдық
әрекетке қабілетті тіршілік иесі ретіндегі адам.
Көптеген авторлардың еңбектерінде жасалған талдау лар ... ... ... мен оның ... ... ... ... ой-пікірлер ұстайтынын көрсетеді. Біз зерттеумізде, оқушылардың өз іс-
әрекетін басқару құрылымын, оларда қалыптасатын танымдық ... ... ... ... ... атнымдық белсенділігін арттыру мәселесінің сан қырлылығын
ескеріп, ғалымдардың ... ... ... ... оқу үрдісін жекелеуге мүмкіндік беретін, жеке тұлға мен оқу ... ... ... ... ... ... біз оған мынадай
анықтама береміз:
Экономика ... ... ... ... ... ... дегеніміз оқушылардың компьютерде жұмыс істеу
барысында өздігінен жоспарлау, ... ... ... ... ... ... тексеру және қортынды жасау сияқты ... ... ...... және ...... ... жеке тұлғаға тән жиынтық қасиеті.
1. Мотивациялы – тұлғалық (өзін-өзі тану; ... ... ... ... ... ... және ... ұмтылу);
2. Мазмұндық – амалдық (тіректік білім; жалпы дидактикалық ... ... ... білімін жетілдіру дағдысы);
3. Процессуалды – еріктік (танымдық іс-әрекет үрдісінде кездесетін
қиындықтарды жеңуге дайындық; өз ... ... ... алу ... ... ... авторлардың еңбектеріне жасалған ... ... ... ... мен оның мазмұнын анықтаудағы ғалымдар әр
түрлі ой – пікірлер ұстайтынын көрсетті. Біз зерттеулерімізде, ... ... ... ... ... қалыптасатын танымдық
белсенділіктің құрамын анықтаудың ... ... ...... ... ... оқу ... ынталығын
қамтамасыз ететін қажеттіліктен, қызығушылықтан, іздемпаздықтан құралады.
Мазмұндық – амалдық компонент негізгі білім жүйесі мен жаңа білімді өз
бетінше ... ... ... ... білімдер жүйесінен және оқу –
танымдылық іс-әрекеттер ... ...... ... ... ... ... кезіндегі
кездесетін қиыншылықтарды жеңу үшін жұмсалатын ерік-жігердің болуы және оны
өзінің дербес іс-әрекетінде жүзеге асыру дайындығы құрайды.
Сонымен, танымдық ... ... ... жеке ... ... түсіндірді. Сондықтан жеке тұлға деген ұғымның құрылымы ... ... ... арттырудың негізі болып табылады.
Біздің жүргізген зерттеулерде қатысы жоқ осы үш компонент оқу ... ... ... ... бір-бірімен өте тығыз
байланыста ... ... ... әр ... ... тән ... бір ... мотивациалық – тұлғалық қызығушылықты тудырады, оқу-танымдық
белсенділікті ... ... ... ... ... ... ... оқытудың маңызы зор. Өйткені олардың
өзара ... ...... іскерлік біліктерін, өзіндік
ізденістер көлемін көтереді. Мазмұндық – ағымдық компонент оны іске ... ... ... және ... ... ... береді, осы компонентінде,
әсіресе, оқушылардың рефлексті қабілеттерінің ... ...... ... оның ... ... етеді. Әр
компонент өз қызметі ... оқу – ... ... ... ... ... ... танымдық белсенділік оқушы үшін болашақта кәсіптік маңызы ... оның ... ... ... алған білімдеріне, біліктері мен
дағдыларына және интелектуалдық бейімділіктеріне ... ... ... ... анықтап және оларды шешудің тиімді жолдарын
тауып, оны ... ... ... ... және ... тән қасиет деген
тұжырым жасалады.
Оқушылардың танымдық белсенділігін ... ... ... ғылыми зерттеулеріне сүйене отырып, біз оқушылардың танымдық
белсенділігінің төмендегідей негізгі көрсеткіштерін анықтадық. (кесте 1)
Кесте 1 – ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... белснділік; ... ... ... ... сұранысы; ... өз ... ... ... ... және оны ... ... жағдайда|
|қолдана білуі; ... ... мен ... ... ... ... танымдық міндеттерді шеше білуі; ... ... ... ... ... қызығушылығы; ... - өзі ... ... және әрекетке бейімділігі; ... ... ... - ... ... ...... ... ... ... білу ... ... қиындықтарды жеңуге ұмтылуы; ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... үшін танымдық белсенділігінің компоненттерінің ... ... мен ... жаңа ... ... – 2. Оқушылардың танымдық белсенділігінің
қалыптасу деңгейлерінің көрсеткіштері және ... ... ... |Сипаттамасы |
|Мотивациялық – ... ... ... ... ... ... |бағыттылығы, ... ... оқу |
| | ... ... ... жоқ.|
| | ... ... ... ... | ... ... ... игеруге |
| | ... ... ... |
| | ... |негізгі білік ... тек |
| | ... ... ... білімді қайталаумен |
| | ... ... ... ... еске ... |
| | ... тұлғасының |шектеледі. |
| | ... | |
| ... ... | |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... белсенділігі |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... | | ... игеруге және |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... | | ... оны берілген |
| | | ... ... ... |
| | | ... шешу деңгейінде |
| | | ... |
| ... | | |
| ... | | ... ... ... ... |Теориялық білімдерді |
|-амалдық |деңгей ... ... ... |
| | ... ... игереді. Білік,|
| | ... ... ... емес |
| | ... шешу|мәліметтерді қабылдау және|
| | ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... білігі | |
| | ...... |
| | ... іздеу мен| |
| | ... ... | |
| | ... білімі) | |
| ... ... |Оқу – ... |
| | | ... ... |
| | | ... сай ... |
| | | ... тапсырмаларға |
| | | ... ... |
| | | ... ... барлық |
| | | ... ... ... |
| ... | ... хабардың негізгі |
| ... | ... мен ... |
| | | ... ... деңгейінде|
| | | ... Оқу – |
| | | ... іс - ... |
| | | ... анықталады және |
| | | ... ... ... |
|Процессуалдық - |Төменгі |Іс - әрекетті |Танымдық қиындықтарды ... ... ... ... ... ... |
| | ... |Оқушылардың ерік – жігері |
| | ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ұстап, |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... және т.б. |
| ... ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... оқу – ... іс|
| | | |- ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ынталанып, |
| | | ... ... ... |
| | | ... тырысады. Бірақ |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... |
| ... деңгей| ... ... |
| | | ... ... оқу – |
| | | ... іс - ... |
| | | ... түрінде байқалады. |
| | | ... кез – ... |
| | | ... ... дейін |
| | | ... ... Оқу жылы |
| | | ... ... түрде жұмыс |
| | | ... ... ... біз ... және компьютерлік технологияны
аппараттық – бағдарламалық көпфункциональды мүмкіндіктерін ... ... ... педагогикалық мүмкіндіктерін анықтадық. (кесте 3).
Ю. К. Бабанскийдің айтуынша ... ... ... енгізу
оқушылардың оқу – танымдық белсенділігін қалыптастыруда жаңа мүмкіндіктерге
қол жеткізеді.
Кесте 3 – ... ... ... ... компьютерлік
технологияның педагогикалық мүмкіндіктері
|1.|Компьютерлік технология хабарды шексіз көлемде игеруге және оны |
| |аналитикалық ... ... ... бұл ... жүйеленген түрде |
| |беріледі. Хабар алудың жедел ... ... ... ... |
| ... ... ... етіп отырады. ... ... ... ... әр ... әдіс тәсілдерінің |
| |бірі болып тұрып, олардан интерактивті диалог құру арқылы көрінетін, |
| |коммуникативті байланысқа түсе алатын ... ... ... |
| |(білім беру жүйесін ақпараттандару). ... ... ... ... жүйе ... және |
| ... ... арттыратын компьютерлік ойындар түріндегі |
| ... ... ... ... ... ... оқушылардың бойында іс - әрекет рефлекциясын қалыптастыруға |
| |септігін тигізеді. ... ... ... ...... ... жан – |
| |жақты тәсілі, көпфункциалдық ... ... ... ... |
| ... кең көлемді ақпаратты сақтау және өңдеу т.б.) ... ... ... мысалы, Power Point арқылы оқушылардың |
| |пәнге деген қызығушылықтарын туғызады, яғни фотосуреттер ... |
| ... ... үшін ... ... ... ... Оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастырудың дидактикалық
шарттары
Оқу процесін күшейту тек қана оқу ... ... ... оны ... әр түрлі формалары, әдіс – тәсілдері,
дидактикалық ... мен ... ... ... ... тәсілдері мен оқытудың дидактикалық ... ... ... белсенділігін дамытудың педагогикалық негізгі шарттары
болып табылады.
Педагогика ғылымында «педагогикалық шарттар» және ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін оқыту
мазмұны мен ұйымдастыру түрлерінің объективті мүмкіндіктері мен оларды
жүзеге ... ... ... жиынтығы.
«Дидактикалық шарттар» ұғымыны ... ... ... да, педагогика және дидактика оқулықтарында ... ... бұл ұғым әр ... ... ... ... жиі қолданылады. ... ... ... ... ... белгілі мақсатқа жету үшін оқу
процесінің қосымша ашып ... ... ... ... ... шарттар» ұғымы дидактиканың ... ... ... ... ... ... әдістері мен
ұйымдастыру түрлерін қарастырады. Сондықтан «дидактикалық ... ... ... ... ... ... мен әдіс ... мақсатты түрде тану, құрастыру және пайдалану деп түсінеміз.
Бұл параграфта осы ... ... ... ... ... қарастырылады.
Танымдық белсенділікті қалыптастырудың монивациалық – ...... ...... ... ерекшеліктері
қарастырылады.
Зерттеу мақсатын негізгі алсақ, біз оқушылардың танымдық белсенділігін
қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылатын дидактикалық
шарттарды ... үшін ең ... оның ... мен ... әсер ... ... ... керек.
Енді оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастыратын факторларды
қарасытырайық.
Ғылымда факторлар процессті іске асырудағы қозғаушы күш, ... ... ... ... ... ... тәрбиесін анықтайды.
Ал, философияда факторлар белгілі бір процестің себебін, ... ... ... бір ... пен уақытта оның кескінін ... ... ... ... ... кез – ... процесстің
тиімділігі нақты факторлардың даму деңгейіне байланысты болады. ... ... ... ... ... де ... ... болады. Сол себепті
біз осы зерттеуімізде факторларды оқушының ... ... ... ... көзі деп қараймыз. ... ... ... оның ... әсер ететін факторлар
талаптарды өз бетімен қанағаттандырмайды. Ол үшін нақты бір ... ... Бұл ... ...... ... ... және
әлеуметтік – психологиялық орта құрылып, онда өз ... ... ... және оқу ... ... ... қамтамасыз ететін
жағдайлар жасалуы керек. Сол үшін факторлар жиынтығын ... ... ...... әдебиеттерге талдау және ...... ... негізінде біз мынадай қорытындыға
келдік: оқушының танымдық белсенділігі мен деңгейге әсер ... ... және ... ... ... ... ... факторларға біз жұмысты
орындау кезінде оқушыға сырттан әсер ететін факторларды жатқызамыз. Ал ішкі
факторлар ... ... ... ... ... бірінші тобы –
оқушыға әсер ете отырып оның танымдық қызығушылығын тудырады, осының
нәтижесінде ... ... ... Білім берудің тиімділігін
арттырудың ... ...... ... жұмысқа психологиялдық
теориялық және практикалық дайындығы. Алайда мектеп оқушыларының дайындығы
өте төмен екені белгілі. Сондықтан мектеп оқушыларынан ... ... ... ... еңбегін ұйымдастыру арқылы оқушыларды өзіндік жұмыс әдістеріне үйрету.
Оқу үрдісінде ... ... ... ... ... ... ... және ол олардың танымдық іс - ... ... орын ... Бұл жағдай оларды оқуға үйретіп қана ... ... ... ... ... өсу үшін ... да жасайды. Бұл мәселені
шешудің күрделілігі оқу процесін әрдайым жетілдіріп отыруды, ... ... ... негізде салуды талап етеді. Сондықтан, ... іс - ... ... ішкі ... үлкен маңызға
айналады. Өзіндік жұмысты сабақ жүргізудің, ұйымдастырудың формасы, оқыту
әдісі ғана емес, ол ... ... іс - ... тарту, қызықтыру
құралы деп есептеуге болады. Олай болса, оқушылардың танымдық іс - ... ... ... ... ең ... ... Оқушыларда
танымдық белсенділікті қалыптастыру өз бетімен жұмыс ... ... ... іске ... деп санаймыз. Бұл саладағы көптеген зерттеулер
өзіндік жұмысты ... ... ... да, ... бойынша да белгілі
пайдасы жағынан төмен ... ие ... ... береді.
Усова өз зерттеуінде «Өз бетімен жұмыс істеу жүйесін құру кезінде оқу
процесінің барлық ... ... ... ... ... алу керек. Ең маңызды ... қол ... ... мен ... ... ... ... принципі», -
деген. Осыған сәйкес өзіндік жұмысты сабақ ... ... ... ... ғана ... ол оқушларды танымдық іс - әрекетке тарту,
қызықтыру құралы деп есептеуге болатындығын атап ... Олай ... ... іс - ... ... танымдық белсенділігін
қалыптастыру ең тиімді жолы.
Психологиялық – педагогикалық әдебиеттерге ... және ...... нәтижелері негізінде біз мынадай қорытындыға
келдік: ... ... ... мен ... әсер ететін факторлар
ішкі және сыртқы болып ... ... ... ... біз ... ... ... сырттан әсер ететін факторларды жатқызамыз. Ал ішкі
факторлар орындаушының өзіне байланысты болады. Факторлардың ... тобы ... әсер ете ... оның ... ... ... осының
нәтижесінде танымдық белсенділігі қалыптасады. ... ... ... ... ...... өзіндік жұмысқа психологиялық
теориялық және практикалық дайындығы. Алайда мектеп оқушыларының ... ... ... белгілі. Сондықтан мектеп оқушыларынан талап ететін нәрсе –
оқу еңбегін ұйымдастыру арқылы оқушыларды ... ... ... ... ... оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастырудың негізгі
құралы өзіндік жұмыс және ол олардың танымдық іс - ... ... орын ... Бұл ... оларды оқуға үйретіп қана қоймай, алдағы
еңбек жолында тұрақты кәсіби өсу үшін ... да ... Бұл ... ... оқу процесін әрдайым жетілдіріп отыруды, оқушылардың
өзіндік жұмысын ғылыми негізде салуды талап етеді. ... ... іс - ... ... ішкі ... үлкен маңызға
айналады. Өзіндік жұмысты сабақ жүргізудің, ұйымдастырудың формасы, оқыту
әдісі ғана емес, ол ... ... іс - ... ... ... деп есептеуге болады. Олай болса, оқушылардың танымдық іс - әрекеті
олардың танымдық белсенділігін ... ең ... ... Оқушыларда
танымдық белсенділікті қалыптастыру өз бетімен жұмыс істеу жүйесін
қолданған кезде іске ... деп ... Бұл ... ... зерттеулер
өзіндік жұмысты жоспарлауды көлем бойынша да, уақыт ... да ... ... ... ... қалыптстырудағы өз бетімен жұмыс істеудің
ерекшеліктері мен дидактикалық шарттары оқушының оны ... ... ... ... ... ... өз бетімен есепті шығару
деңгейін ... үшін біз ... ... ... 11 ... ... пәнінен орташа қиындықтағы есептер берілді. Есепті шешуге ... ... және ... ... ... Есептерді
тексеру кезінде оқушының тапсырманы орындау кезінде өзін - өзі ... өзін - өзі ... ... ... ... Өзіндік жұмысты
орындаудың деңгейін есептеуде оның өзін - өзі ... ... ... ... Олар:
• осы тапсырманы орындаған кездегі кателердің орта ... ... және ... жұмысын тексерген кездегі жіберілген қателердің
орта саны;
• қателерді ... ... ... ... ... 4 ... ... жазу кезіндегі;
• есептеу кезіндегі;
• өлшеу кезіндегі;
• материалды білу кезіндегі.
Біздің зерттеудің нәтижесі қазіргі ... беру ... ... ... және ... ... негізгі кемшіліктер мектептегі
білім беру, олардың өзіндік жұмыс ... ... ... ... ... ... отыр. Осы деректерді көре отырып, біз оқушылардың
танымдық белсенділігі деңгейінің өте ... ... ... ... ... ... ... алғанда оқу үрдісін дамытатын кез – ... шешу ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Олар өз бетімен жұмыс істеудің әдіс ... аз – ақ ... ... ... ... ақыл – ой ... ... Мұның өзі оқушылардың өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... көптеген авторлар оның негізгі қызметі оқушылардың жеке тұлға
ретіндегі қасиеттерін, шығармашылық қабылеттерін дамытып қана ... ... ... белсенділіктің жоғарғы деңгейіне көтеру деп санайды. Осының
бәрі оқушылардың танымдық белсенділікті қалыптастырудың ... ... ... шарттардың мазмұнын мен осы жұмыстардың ерекшеліктеріне
қарай танымдық белсенділікті қалыптастырудағы өзіндік жұмыстарыд ... жаңа ... ... ... ... ... ... білімдерді қабылдаудағы өзіндік жұмыс;
3. шығармашылық өзіндік жұмыс;
4. білімдерді жүйелеу, бекіту, нақтау туралы өзіндік ... осы әр ... ... ... мен ... шарттарын
қарастырамыз.
Жаңа теориялық білімдерді қабылдауға арналған өзіндік танымдық жұмыстар
Осы топтың дидактикалық шарттары мен ерекшеліктері ... ... ... ... біз ... ... ... жоспар құруды, формула мен
теоремаларды өз бетімен дәлелдеп беруді кіргіземіз. Осы типтегі ... даму үшін ... ... ... ... баға алуға тырысады, пәнге
деген қызығушылығы артады, көбінесе оқушылар алып ... ... ... ... ... ... оқытудың мотиві сыртқы
болып қалады. Оқудың мотиві ... ... ... ... ... үшін
оқушыға өз бетімен көп еңбек етуі қажет. Осы ... ... ... ... дидактикалық материалдар көрсету керек, жаңа тақырыпты
түсіндірген кезде ... ... ... ... ... бету ... ... түсіндіруде ақпарат беруші қызметінде ғана қалмай, мұғалім
баланың ... ... ... ... ... ... білімді шығармашылықпен меңгеру дағдыларын қалыптастыру;
• білімді шығармашылықпен қолдануға ... және оқу ... ... ... оқу ... орындау процесінде амалдарды қолдануға (талдау ... ... ... ... ... ... ... арттыру;
• ғылыми дүниетанымды қалыптастыру т.б.
Шығармашылық сабақтарды өткізу оқушының ... ... ... ... ... ... ... бағдары болып табылады.
Оқушының осы нақты тапсырмаларды ... үшін іс - ...... ... ... ... негізін құру керек,
бұның нәтижесі ішкі ... пен ... ... және ішкі ... пен ... және ішкі себептерге тәуелді болады. Тапсырмаларды ол тікелей
мұғалімнен алуы керек. Ақыл – ой әрекетінің әдіс – ... ... ...... қатынастарын тағайындау, абстракт ойдан нақтылыққа
шығаруларды, білім оны пайдалана білу керек. Алайда іс – ... ... 15 – 20% ... ... алады. Танымдық қиындықтар туса оны жеңіп
шығуға еркі – ... ... ісін ... ... ең ... қиындықтан соң
қаша бастайды, өз бетімен жұмыс істеудің жүйесін сақтамайды.
Осындай оқушылар үшін ... ... өте ... қиын ... ... ... нәтижесі де ең аз мөлшерде болады.
Жаңа практикалық білімдерді қабылдауға арналған өзіндік жұмыстар
Біздің ... ... ... бұл ... ... ... шарттар көрсетеді:
1. Практикалық білім белгілі бір өзіндік ... ... ... кезінде алынады.
2. Өз бетімен жұмыс істеудің бұл типінде оны өткізу, ... ... ... дидактикалық материалдар да оқулықта бар болады.
3. Оқушының оқу әрекетінің структуралық компоненттерінің ... ... Бұл ... ... ... ... мен ... әрекеті ең жоғарғы дәрежеде бір – біріне жақындайды. Осы
кезде ойындар, әңгімелесу, бір – бірімен ... ... ... т.б. ... ... ... іс - ... мазмұнды – амалдық
компоненті осындай өзіндік жұмыстарды орындауда бірінші типтен ... ақыл – ой ... ... бұл ... өзі ... өзін - ... ... білімін іске асырады, өз бетімен ойланып, өзі бақылайды,
өзінің білімін іске асырады, өз бетімен ойланып, ... ... ... өзі ... өз ... ... ... нақты шарты болып саналады.
Бұл кезде оқушының еркі де күшейе түседі, ол ... ... ... жеткізуге
тырысып, құлшынады, бірақ өте қиын ... ... ... ... ... ... тұра ... өзіндік жұмыстар
Оқудың мотивтік сферасында дұрыс ұйымдастырылған танымдық қажеттіліктер
арқасында жаңа білім алынады және ... ... ... ... ... ... ... орындау кезінде де ол қиын тапсырманы
таңдайды, шешімнің әр түрлі ... ... ... ... Өз ... жұмыс істеудің бұл типінің мазмұнды ... және ...... ... оның алдына мақсат қоя
білуі, оның ішінде ең бастысын таңдай алауы, оны орындауға ... ... ... ... сәйкес оған өз бетімен бақылау жасауы
жатады.
Оқушының еркі мықты болады және ол ... ісін ... ... ... ... келтіру, нақтау бойынша өзіндік жұмыс
Білімді бекіту, анықтау, жүйеге келтіру жоғарыда қаралған ... әр ... ... ... ... ... іске асып ... Бұл
типке құбылыстарды жүйелеу, салыстыру, жалпылау жөніндегі жұмыстар да
жатады. ... оқу ... осы ... ... ... ... жұмыстар кезінде өздерінің қабылдап алған білімдерін тәжірибе жүзінде
іске ... ... және ... ... осы ... нақтылап,
жүйелеуге арнайды. Бұл кезде жақсы бағаның рөлі артады.
Мазмұнды – ... ...... компонент
Осы қаралған өз бетімен жұмыс істеудің барлық ... тән ... ол – ... ... ... бөлу, өзін - өзі бағалау, өзіне - өзі
талдау ... өзін - өзі ... ... деңгейде болады. Сонымен оқушының
танымдық белсенділігін қалыптастырудың дидактикалық шарттарын аяқтай келе
біз өз бетімен жұмыс жүйесін ... ең ... шарт ... ... ... ... атап көрсетілгендей, оқушылардың оқу –
танымдық қызметінің оң да қалыпты жағдайда өтуі үшін мынадай ... ... Оқу – ... іс - ... тұтастай да, оның жекелеген бөліктерін
де мотивациялық тұрғыдан дәйектеу;
2. ... ... оның ... ... мотивациялық
дәйектемелерін, операциялық жақтарын айқындап алу;
3. Оқушының өз басының белсенділігі мен ... ... ... ... ... ... маңызды шарты оқушылардың өзіндік
жұмысқа психологиялық, теориялық және практикалық дайындығы. Алайда мектеп
оқушыларының дайындығы төмен. Сондықтан мектеп ... ... ... – оқу ... ... арқылы оқушыларды өзіндік жұмыс әдістеріне
үйрету. Бұл саладағы көптеген зерттеулер өзіндік жұмысты жоспарлауда көлем
бойынша да, ... ... да ... бір ... ... оқу процессінің
осы түрі пайдасы жағынан төмен коэффициентке ие екеніне кепілдік береді.
Өзіндік жұмысты ... жыл бойы әр ... ... үшін ... ... бастайды, ол үшін материалды игерудің қажетті деңгейімен
жоспарланған сағаттарын да есепке ... ... ... бір ... ... ... ... Типтік тапсырмаларды шешудің жеке алгоритмдерін жасау
• Типтік тапсырмалардың эвристикалық жазылуын ... ... ... ... ... ... бағдарламасын жасау
• өзіндік жұмысты жекешелендіру
• рефераттар жүйелерін жасау
• оқытудың арнайы әдісін жасау
• арнайы және анықтамалық ... ... ету, ПЭВМ – ді ... ... ... ... оған нақты басшылықты талап етеді,
яғни:
- формализация
- ұйымдастыру
- орындалуды бақылау
- ... ... ... ... мен оны ... ... жету ... Себебі, бір тоқсан бойындағы оқушылардың ... ... ... ал оқыту үшін кері байланыс болмайды. Ең ... жағы ... ... ... ... ... жоспарлау болып
табылады.
өзіндік жұмысты басқарудың негізгі құралы ... ... ... ... ... мен мен ... тұратын білім беру бағдарламаларды, көрсету үлгілері,
тесттер, әсіресе, бұл ... ... ... ... ... ... онда ... бөліммен салыстырғанда игерілетін
материалдардың қажет мөлшері сақталған, ал оқу сағатының саны қысқарған.
Бұл ... ... ... ... ... практикалық сабақтың нақты ұйымдастырылуы;
- жаңа материалды таныстыру мен қол ... ... ... ... ... ... жалпы оқытудың дифференцияциясы;
- өзіндік жұмыстарының әдістеріне мақсатты түрде үйрету.
Бұл бағдарламаны оқу процесіне енгізу нәтижелері осы жұмысты жалғастыра
беру ... ... ... ... құрылысының жалпы жоспары
типтік тапсырмаларды шешу ... мен ... ... игеру кезеңінде
оқытудың психологиялық моделіне, логико – максималды ... ... ... ... ... ... ... Бұл бағдарламаны басшылармен оқу
білім көлемі, құрылымы және игеру мақсаттарымен танысады, ... ... ... ... ... тапсырыстын қойылған
мақсаттармен салыстыра отырып, өз іс-әрекетінің интенсивтілігін ... ... ... ... бұл ... ... оқушылардың
өзіндік жұмыстарын бақылауды оптималдандырудың бір жолы ... ... ... ... ... ішінде оқушыларда дұрыс мотивті
қалыптастыруды қою керек. Танымдық мотивтің негізіне ... ... Ол ... ... ... етеді. Танымдық қажеттілік
проблемасы көптеген психологиялық еңбектерінде қарастырылған. П. ... ... ... ... – физиологиялық негізі
терең ашылған. Осы қажеттілікті мақсатқа ... ниет дей ... ... ... ... ... негізгі бағыттылықтың
негізгі және көзі деп қарастырады.
Адамның бойындағы қабілет ... ... ... Бұл тұжырым
–психологияның жетекші принципі. Оқу ... ... ... ... ... мен ... шебер пайдалана білу оқушылардың
танымдық қабілетін дамытудың негізгі құралы болып ... Оқу ... ... ... ... ... ... меңгеру
барысындағы оқушының жеке басы үшін мәнді танымдық мотивация ... ... ... пәнге деген қызығушылықтан туындайды.
Мұғалімнің оқушылар ... ... ... қалыптастыру жөніндегі
қызметі күрделі әрі сан қырлы. Бұл жұмыстың ... ... ... ... процесінің мазмұны мен ұйымдастыру ... ... ... мен ... ... ... ... дәрежеде толық жүзеге асыра алатындығына, қызығушылықты оқушының
әр жас кезеңіндегі қалыптасуының ... ... ... ... ... қызығушылығын дамытудың педагогикалық айқындаушы
шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... толығу
және жетілу түріндегі тәжірибесін ұйымдастыру болып табылады. Оқу әрекеті
үстінде ... ... ... қажеттілік, пәнді меңгеру
барысындағы оқушының жеке басы үшін ... ... ... ... ... ... бір ... бойынша, білімге
деген тіке қызығушылықтың басты қайнары ... ... ... сабақ
жүргізу әдістері болып есептеледі. Мәселен, П. Н. Голу: «Оқу процесінде
тікелей қызығушылық оқу ... ... ... ... - деген
тұжырым айтады. Ал Н. Г. ... ... ... ... негізгі рөл мұғалімнің оқушылардың әрекетін ұйымдастыру әдісіне
тиесілі», - деп атап көрсетеді. Авторлардың ... ... ... ... ... ... Б. С. Ильин мазмұнының мүмкіндіктері
«оны жеткізу әдістерінің арқасында» қызығушылық ... ... ... ... ... ... атқарады деп есептейді. «Әдістер
мен мазмұн бірлігі ойлау қызметінің барысын айқындайды».
Біз әдіскер Н. Я. Ланинаның оқу материалының ... мен ... ... ... ... ... ұйымдастыру жұмысы ... ... ... ... ... ... тиіс деген
тұжырымына қосыламыз.
Оқу пәнінің мазмұны оқушылардың танымдық қызығушылықтарын тудыруға және
олардың ... ... ... ... ... береді,
танымдық қызығушылық дамыған тұлғаның сипаты болып табылады. Ал даму ең
алдымен өзіндік іс-әрекет барысында ... үшін оқу ... ... ... оның ... оқу ... мазмұны осы қызметті тұтастай (оның
ынталық дәйектерін де ... ... да, ... ... ... ... жүйенің функция атқаруын (яғни оның ... ... асу ... даму ... т. б.) оқу материалының
мазмұны анықтайды. Оқу материалының мазмұны ... ... ... ... ... тек ... бір шарттар арқылы
айналатынын ескерткен жөн. Ол ... ... ... Оқу ... түсінікті болуға тиіс, өйткені түсініксіз ... ... ... Жаңа ... ... бұрын игерген білімнен туындауға және соған
негізделуге тиіс. «Оқушы өзіне үйретіліп жатқан нәрсені ... оған ... ... ... онда ... екі
астамдыққа жол бермеңіз: оқушыға біле де ... де ... ... ... өмір ... пайдаланып отыру қажет, өйткені
мұндай жағдайда ... ... ... жаңа ... жай ... ... оқушылар бұрынғы білімдерін жаңа мәліметтер алуға
пайдаланылады.
Демек, ... ... ... оқу ... ... өтуін
сенімді түрде қамтамасыз еттін білім түрі.
Шығармашылық қызмет тәжірибесін толымды игеру және сонымен бір мезгілде
білімдер мен ... ... ... ... ... қолдану қажет. Білім
берудегі формализмді ... ... оқу әсән ... ... оқыту практикасына зерттеу әдісі кеңінен енгізіле бастады.
Мектеп дамуының қазіргі кезеңінде зерттеу ... ... ... мен ... ... бұдан гөрі дәлірек анықтауға болады.
Зерттеу әдісі аса маңызды функцияларды атқарады, яғни:
- ғылыми ... ... ... және теориялық білімдерін практикада
қолдану мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
- шығармашылық қызметті атқаруға ... ... іс - ... ... ... ... үшін ... тақырып ұсынғанда,
оның нәтижелерін, ... ... және бұл ... көрінуге тиісті
шығармашылық қызмет сипаттарын алдын – ала біліп ... ... ... ... ... білімдер» алу жөніндегі әрекеттерін
түбірлі өзгешеліктері бар. Бұл ... ... ... ерекшелігі мынада:
объективтік шындықты оның тікелей көрінісі және ... ... ... ... ... ... ... танылады. Оқушылардың оқу
үстінде зерттеулерін ұйымдастырудың, ... ... ... ... тигізер әсері зор. Олай болса:
- оқушылардың оқу процесінде ... ... ... ... ... ... танымдық қызығушылықты қалыптастыруға қажетті дидактикалық
шарт, яғни проблемалық оқытудың аса ... ... ... бір қыры) болып табылады;
- оқушылардың оқу барысындағы зерттеуі олардың бойында ... ... ... қалыптастыруға айрықша қажетті ерік – жігерді дамытудың
айқындаушы ... ... ... өйткені ол оқушылардың міндетті түрде
ерік – жігерді жұмылдыруды талап ететін танымдық қиындықтарды жеңе ... ... және ... ... көпшілігі шағым, бірақ зерттеу процесінің
кезеңдерін түгелдей не ... жуық ... ... ... ... ... ... тиіс. Оларды тұтас шешу оөушыларға зерттеу әдістерін
түгелдей қолдануға ... ... ... ... шығармашылық іс -
әрекетке тән белгілер қалыптастырады.
1. Фактілер мен құбылыстарды бақылау және зерттеу.
2. Зерттеулерге ... ... ... ... ... ... ... ұсыну.
4. Зерттеу жоспарын құру.
5. Зерттеліп жатқан құбылыстың өзге құбылыстармен байланысын айқандайтын
жоспарды жүзеге асыру.
6. Шешімді, ... ... ... ... ... ... қолдану ықтималдығы және қажеттілігі жөнінде
практикалық қорытындылар шығару.
Әр түрлі зерттеу тапсырмаларында ... ... ... ... ... ... зерттеу кезеңдерін тұтастай немесе тұтасқа
жуық жүріп өтеді.
Зерттеу әдісі туралы айтқанда, олардың оқу – ... ... яғни ... ... ... ... тауып қойған
проблемаларды меңгертуге арналғандығын есте ұстау қажет. Бұл оқу – зерттеу
жұмыстары оқушылардың шамасына сай ... және ... ... ... ... ... және оқушылар жинағын тәжірибенің шектеулілігіне,
сондай – ақ ... ... ... ... ...... жұмыстары атқарылу процесі мен түрлері бойынша ғылыми
зерттеулер мен сәйкес ... ... ... осындай іс -
әрекеттері зерттеу әдісі деп ... ... оқу – ... ... ... ... ... құралдар және өзіндік жұмыстардың барлық түрлдерінде: практикалық
жұмыстарда жазба және ... ... ... ... ... ... ... және тапсырмаларын орындауда жүзеге асуы тиіс.
Оқу процесі оқушылар ғылыми таным кезеңдерін, проблема шешу біліктерін,
шығармашылық ... ... ...... ... ... ... әдісінің алдында жүргізілетін, әрі оған қосалқы қолданылатын
екі әдіс, осы мақсатқа ... ... ... ... тұтастай шешу
тәжірибесін игеруге кірісу немесе оқушылар өз ... ... ... ... ... қажет болғанда, алдымен репродуктивті әдіс,
содан соң эвристикалық әдіс ... ... ... ... Олай болса, оқытудың бұл 3 ... таза жеке – ... оқу ... оларды бір – бірімен байланысты.
Зерттеу әдісінің күмән туғызбас артықшылықтары бар: ... ... ... дарыту тиянақты, әрі саналы түрде пайымдалған
білім қалыптастыруға, пәнге деген қызығушылықты арттыруға ... бұл ... ... ... ... ... әдістерін меңгеруге
көмектесіп, олардың ... ... ... деген қажеттілікті
оятады, шығармашылық іс - әрекетіне тән белгілер қалыптастырады. Зерттеу
әдісін ... ... ... ... ... оқу ... және сыныптағы ... ... ... ... келеді: егер тапсырманы орындауға оқушылардың шамасы
келмейтін болса, олардың бір ... ... тыс ... олар ... ... ... білмей қиналады. Сондықтан зерттеу әдісін ... ... ... ... ... ... талап етеді. Бұл
аталған қиындықтар сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру ... ... ... сол ... аталмыш әдісті мұғалім дәл осы тұста ... ... ... тыс ... ... ұйымдастырылуы оқытудың
міндеттерін шешуге біршама ықпал еткенімен, өзіндік ... ... ... ... ... ... қатар, мұғалімнің уақытына
байланысты, оқушылардың уақытының жетіспеушілігіне байланысты сыныптан ... көп ... ... ... Олай ... бұл зерттеу жұмыстары
сабақ барысында өтілуі тиіс. Біздің жасалған зерттеулеріміз ... ... сай ... зерттеулерді оларға шәкірттердің назарын
аудару мақсатында міндетті түрдегі үй тапсырмасы ретінде беру ... ... ... ... ... оның ... үлегрімі
нашарлардың білімге деген ... ... ... ал ... ... ... ... енгізіп отыру оқушылардың танымдық белсенділігін
қалыптастыруға септігін тигізеді.
Мектепте бұл факторларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін шын мәнінде
арттыратын жағдайларға ұласады. Ол жағдайлар, төмендегідей:
- оқу материалының мазмұнының ... ... ... ... мүмкіншіліктеріне сәйкестігі;
- зерттеу әдісін жүзеге асыруға ... ... ... зерттеу жұмысына қажетті оқу және оқыту құралдарын таңдап алу;
Олай болса, оқытудың бұл 3 әдісі таза жеке – жеке ... ... ... бір – ... байланысты.
Зерттеу әдісінің күмән туғызбас артықшылықтары бар: ... ... ... ... ... әрі саналы түрде пайымдалған
білім қалыптастыруға, пәнге деген қызығушылықты арттыруға көмектеседі.
Оқытуда бұл әдісті қолдану ... ... ... ... ... ... бойында шығармашылық қызметке деген ... ... ... тән ... ... ... ... үстіне кеңінен қолдану ... оқу ... және ... ... құрамының әрекеттілігіне
байланысты ... ... егер ... ... ... шамасы
келмейтін болса, олардың бір бөлегі жұмыстан тыс ... олар ... ... ... ... қиналады. Сондықтан зерттеу әдісін ... ... ... тыңғылықты әзірлік жүргізуді талап етеді. Бұл
аталған қиындықтар сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру кезінде ... ... сол ... ... ... мұғалім дәл осы тұста кеңінен
қолдануына болады. Сыныптан тыс жұмыстардың шебер ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері олуы
себепті сабақты алмастыра алмайды. ... ... ... ... оқушылардың уақытының жетіспеушілігіне байланысты сыныптан тыс
жұмыстар көп уақытында жүргізілмей қалады. Олай ... бұл ... саақ ... ... ... Біздің жасалған зерттеулеріміз
оқушылардың ілім ... асй ... ... ... ... аудару мақсатында міндетті түрдегі үй тапсырмасы
ретінде беру пайдалы. ... ... ... ... оқушылардың, оның
ішінде үлгерімі нашарлардың білімге деген құмарлығын оятады, тудырады, ал
оларды оқу процесіне ... ... ... ... ... ... қалыптастыруға септігін тигізеді.
Мектепте бұл факторлар жүзеге ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарының тиімділігін шын мәнінде
арттыратын жағдайларға ұласады. Ол жағдайлар төмендегідей:
- оқу материалының мазмұнының ... ... ... ... ... ... ... әдісін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін тәсілдердің
сәйкестігі;
- ... ... ... оқу және ... ... таңдап алу;
қазіргі мағлұматтық және педагогикалық технология
- қазіргі мағлұматтық және ... ... ... біз ... ... ... белсенділігін
қалыптастыруға бағытталған оқыту әдістерінің бәріне ортақ және асты мәселе
– оқушыларды олардың үшін жаңа ... ... ... ... енгізу. Ал
дербес ізденіс әрдайым ойлау белсенділігімен ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен оқу материалының мазмұнына
талдау жасап, оның баяндалу сипатын (суреттеу, теориялық, ... және ... ... ... ... Оқушы зерттелетін мәселе
жөніндегі тірек білімдерден бейхаар болса, оны проблеманы ... ... ... іске ... өйткені оқушының бұл міндетті шешуге шамасы
келмейді. Сондықтан жоғарыда айтылған қағида орындалуы тиіс, яғни ... ... ... өз ... орындай алатын деңгейлік тапсырмалар
берілуі тиіс. Оқыту процесінде шәкірттер бойында жалпытанымдық біліктер ... қоя білу ... ... ... ... ... ... және жүйелей білу) қатар пәннің ерекшелігіне байланысты, физика
ғылымының даралық сипаттары ескертілетін біліктер де қалыптастырылуы ... ... мен ... ... ... ... жалпы
танымдық біліктердің оқыту әдістерімен айланысты айқындалып, ... қол ... ... тәсілі зерттеу әдісі болып табылатындығы
көрсетілген. Біліктілік білім алу процесін ... ... ... ... өз ... ... сенімін арттырып, ... ... ... туғызады.
Біліктілікті қалыптастыру үшін оқушылар олардың құрамына енетін
амалдарды көп рет қайталануға тиіс, ... ... ... ... ... саналы түрде пайымдауы шарт.
Қазіргі уақытта оқыту міндетті ... ... ... ... етудің идеясынан шығып, жаңа талаппен, яғни оқушылар ойында өз
білімін толықтыруға және ... ... ... ... ... ... ... ойлау дағдыларын ... ... Бұл ... ...... ... бүгінгі ахуалы
өмірге әкелген, оның үстіне ол ... ... ... ... жоспарлау түрде және мақсаткерлікпен дамыудың ... ... ... ... өз ... оқу ... танымдық қызметтегі шығармашылық ... ... ... ... – топ. Оқу ... ... мен ... қалыптастыру
а) Нақты іс-әрекетке танымдық қажетсінуді қалыптастыру;
ә) Танымдық қызығушылықты тудыру;
б) Оқытудың эмоцияналды және рационалды түрлерін қатар пайдалану;
в) ... ... ... мүмкіндіктерін қойылған
мақсаттарға жету процесіне тиімді пайдалану;
2 – топ. Оқу ... ... ... ... үшін ... ... мағлұматтарды қортуға мүмкіндік беретін біліктерді
қалыптастыру;
ә) Педагогтың шығармашылық ынтасын ояту, оған ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға біліктерін қалыптастыру.
3 – топ. Оқушыларды белсенді ... ... ... Өз бетімен оқытудың түрін қолдану;
ә) Оқу – танымдылық іс-әрекетін бақылау және қадағалау.
Бұлардың бәріне компьютерді пайдалану ... ... ... ... кең ... ... ... ғана емес, адамның қоғамдағы өзін
басқаруына, өзіндік танымдығына жаңа жол ... және ... жаңа ... ... ... мүмкіндік беретін қуатты құрал деп
есептейтін философтардың пікіріне қосыламыз.
Теориялық ... ... ... практикада жүзеге асыратын құрал –
компьютер. Оқытуда оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастыру мәселесі
бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... шешіледі.
Тарау 2. Экономика сабақтарында технологияны пайдаланып оқушылардың
танымдық белсенділігін қалыптастырудың әдңстемесі
2.1. ... ... ... ... ... ... және оларды қолдану әдістемесі.
Компьютер оны пайдаланушы педагогтың қиялымен ғана шектелген аса
ауқымды әрі ... ... ... ... ... ... алады.
Алайда аталмыш көп функциялы аспапты қолдану үшін, пайдаланушының ... ... ... ... ... ... ... олуға тиіс. Бұл параграфта біз дәстүрлі қолданыстағы әр ... ... ... негізгі бағыттарын саралап оларды
физика ... ... ... ... танымдық белсенділігін
қалыптастыру мақсатында пайдалану жолдарын қарастырамыз.
Қазәргә ... ... ... бар ... ... ... пайдаланылып жүрген компьютерлердің техника
жарақтарынан гөрі оқу ... ... ... ... ... ... Пайдаланылатын ағдарламалық құрал типі сабақ ... ... ... жіне ... ... ... оқыту
үрдісі түсінікті әрі тиімді бола алатындығын иә бола алмайтындығын айқындап
береді.
Ғылыми - әдістемелік ... ... ... ... ... сәйкес жұрттың бәрі мойындаған ... жоқ. Біз өз ... ... ... ... ... түрлерін ең толық қамтыған саралау түрі деп танып,
соған сүйенетін боламыз. Бұл өзегін ... ... ... ... төрт түрі ... оқу, ... ғылыми және мазмұндық
сипатын қамтитын бағдарламалар:
|Педагогикалық |
|бағдарлама. ... ... |
| |
| ... | ... шығару бойынша |
|бағдарлама | ... |
| | | ... |32% |31% ... |38% |38% ... |30% |31% ... ... қызығушылығын, дербестік дәрежесін анықтау
мақсатында мынадай анкета ... Өз ... ... ... ... әр ... ізденемін;
ә) білімді көтеру жолын білмеймін;
б) жоқ;
в) кейде.
2. Мұғалімнің көмегін қажетсінесіз бе?
а) әрқашанда қажетсінемін;
ә) басқаның ... ... ... ... ... ... ұнайтын іспен айналысқанда ұзақ уақытты қажет етесіз бе?
а) бір іске ұзақ уақыт жібергім келмейді;
ә) ұзақ уақыт ... әр ... әр ... ... ... Көркем, ғылыми әдебиеттермен, сөздікпен т.б. жұмыс істейсіз бе?
а) үнемі;
ә) кейде;
б) өте ... ... ... Қызығушылығыңыз компьютермен байланысты ма?
а) байланысты;
ә) байланысты емес;
б) кейбір жанасатын жерлері бар;
в) бәлмеймін.
6. Компьтерлік бағдарламалардың қандай түрімен ... ... ... ... ... ... ... мәліметтер базасымен;
в) бақылаушы бағдарламамен.
7. берілген тапсырмаларды аяғына дейін орындауға шыдамыңыз жете ... иә, ... ... осы ... ... ... міндет қойғанымен, сирек орындаймын;
б) орындай алмаймын.
8. Кейбір жаңа материалды түсіну үшін, есепті шығару үшін демалу, ... ... ... ... ... ... әрқашанда, егер қажет болса;
ә) сирек;
б) жоқ.
9. Керекті материалдарды интернеттен іздейсіз бе?
а) іздеймін;
ә) пайдалана алмаймын.
10. Компьютермен жұмыс ... ... ... ... өзі ... ... шешетін электрондық машиналарда жұмыс істеу
қызық;
ә) информатикамен;
б) ойындармен.
11. Компьютерде жұмыс істегенде, сіз қандай жағдайда жақсы ... ... ... ... ... барлығы түсінікті болғанда.
Оқушылардың берген жауаптарын талдау нәтижесінде олардың 47% -інің
танымдық қызығушылығы төмен; 60% - інің ... ... ... 80%-і ... ... көтермейді; 72%- і интеллектуалды әрекетпен ұзақ ... ... ... ... ... ... ... біліктігі қалыспағаны
белгілі болды. 80%-інің жаңа тақырыпты түсінуімен, есеп шығарумен ұзақ
уақыт айналысуға ... ... есеп ... ... ... ал егер
күрделі есеп шығара алмаса аяғына дейін жеткізейді. ... ... ... неден туады? деген сұраққа жалпы білім беретін мектептің
жоғарғы сынып ... 74%-і өзі ... ... әрі шешетін,
қателерді өңдеп, ойлауға құлшындыратын электронды ... ... ... қызық деп жауап қайтарса, 17% -і компьютермен ... ... ... пәнін жүргізетін мұғаліммен байланысты деген пікірлерін
жеткізген. Компьютерде жұмыс ... сіз ... ... ... қол ... ... ... оқушыларының 80% -і сабақ қызықты
өткенде, 20%-і барлығы түсінікті болғанда деп жауап берді. ... ... ... ... ... ... оның ойын түріне,
мәселелік түрде қойылған түрлерінің ұнатпайтындығын көрсетті.
Эксперимент барысында 11 сұрақ көлемінде ...... 10 – 11 ... ... ...... Оқушылардың танымдық белсенділігінің көрінісі. 2005 – 2006
ж.
|№ |Сұрақтары ... % |
| | |Иә |Жоқ ... ... |
| | | | ... | ... |Сіз ... жеке |39,2 |22 |38,8 |- |
| ... анық ... | | | |
| |бе? | | | | ... |Өз бетіңізше біліміңізді |19,8 |42,5 |15 |12,7 |
| ... бе? | | | | ... ... жеке ... |31,2 |45,5 |19,3 |4,0 |
| ... анықтай | | | | |
| ... ба? | | | | ... |Оқу – ... ... |40,3 |24,6 |35,1 |- |
| ... ... ба? | | | | ... ... ... ... |58,2 |12,4 |5,7 |23,7 |
| ... қалайсыз ба? | | | | ... ... ... ... |33,3 |37,9 |- |28,8 |
| |ма? | | | | ... ... ... ... |40,8 |30,5 |- |
| ... ба? | | | | ... |Өз ... білім алу әдістері|- |79,9 |20,1 |- |
| |мен ... ... бе? | | | | ... ... өз ... жұмыс істей |13,1 |58,4 |28,5 |- |
| ... ба? | | | | ... ... ... ... ба? |11,2 |78,7 |10,1 |- ... ... ... ... |10,2 |72,3 |15,5 |2 |
| ... ма? | | | | ... ... 13,1%-і өз бетінше жұмыс істейтін болса, 58,4% ... 28,5% - ... ... ... ... ... 79, 9% -і өз ... алу әдістері мен тәсілдерін білмейтіндері, 20,1% -і «кейде» деген
жауап қайтарды.
Оқушылардың 28,7% - і білімін ... ... ... ... -і қолдана алмайтындықтары белгілі болды. Олардың 40,3% -і өздерінің
танымдық тапсырмаларды орындауда қиналатындықтарын айтса, 24,3% -і ... 35,1%-і ... ... ... ... ... көруге болады.
Жүргізілген сауалнама бойынша мектептерде компьютерлік технология бойынша
оқыту мүмкіндігі төмен екенін көреміз.
Тест жауаптары арқылы оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ... 10% -і ... білім алуға
мүмкіншіліктерінің болмауын, 6% - і өзіне ... ... 3% ... ... 9%- і ... ... алға ... 26%-і мұғалімнің
көмегі мен бағыттаушылық әрекетін себеп қылды, 15%-і ... ... ... ... қалғандарын айтты.
Оқушылардың танымдық қажетсінуін ынталандыратын ... ... ... ... 12%-і ... ... ... жету, 20% - і
мұғалімнен үлгі алуды қалайды, 25% -і ... емес ... ... 10% -і ... ... мен ... ... 5% -і жеке
дамуының талаптанушылықты атаса, 12%-і пікірталастарға қатысу, пікір айту
деген жауап ... ... ... пән ... мен ата – ... ... лекция, пікір алысу, сауалнамалар алу, ... ... ... ата – ... ... ... танымдық белсенділігін қалыптастыру мәселесі жөнінде бағыт ... ...... ... ... олардың 10%- і оқыту мектептің ісі деп
есептейтіні, 25% -і ... ... ... ... іс деп қарайтыны, 33%-і
оқушылардың ... ... ... ... ... шығармашылықпен жұмыс істеуімен байланыстырса, 22%-і ... ... ... ... жауапкершілігіне жүктелсе, 10% -і «Оқушылардың
танымдық белсенділігін қалыптастыруға, білім деңгейін көтеруге кімдер
жауапту?» деген ... ... ... бас тартты.
Дегенімен де, ата – аналардың балаларының ... ... ... ... әділ ... ... армандайтыны анықталды.
Эксперимент барысында оқушылардың ... ... мен ... ... дәрежелері мен бақылау жұмыстары нәтижелері арқылы
оқушылардың танымдық ... даму ... ... ... ... ... түсінесің?» деген сұрағымызға оқушылар
толық түсінік бере алмады, ал кейбіреулері жауап беруге қиналды.
Осы сұрақты мұғалімдерге ... ... 70% -і мән, ... оны ... ... кезінде қиыншылыққы кезігетінін айтты, ал 30%-
і оқушылардың сабақтағы белсенділік төмен дәрежеде, қызығушылығы жоқ ... ... ... зерттеулер нәтижесінде жалпы білім беретін
мектептердегі ... ... оқу ... ... ... ... іздестіруге өзекті сипат береді.
Мектеп оқушыларының танымдық белсенділігінң нашар қалыптасу себебін
анықтау мақсатында мұғалімнің оқушының ... ... ... зерттеу жүргіздік.
Мұғалімдерге сауалнама ұсынылып, жауаптары ... ... ...... 30 ... ... ... ұсынылған сұрақтар В
қосымшада көрсетілген.
Әр пән сабақтары бойынша мектеп мұғалімдерінің сабақтарына қатысып
мұғалімдердің ... ... ... ... оқу ... қоймайтындығы, жас ерекшеліктеріне, танымдық деңгейлеріне сай
күрделілігі түрлі ... оқу – ... ... ... ... ... ... оқыту әдістеріне
сүйенетіндіктері, материалдардан негізгіні бөліп көрсете алмайтындықтары,
шығармашылық сипаттағы тапсырмаларды дайындамайтындығы ... ... ... ... ... жан – ... ... мұғалімнің оқушыларының танымдық белсенділігін қалыптастырудағы әдіс
– тәсілдерді қолдануы жеткіліксіз, төмен дәрежеде ... ... ... ... ... ... ... дамыту деңгейлерін анықтау мақсатында төмендегідей сұрақтар
ұсындық:
1. Сабақ мазмұны оқушы мотивімен ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерімен сай
келе ме?
3. Сабақта оқушылардың танымдық белсенділігі қалай арттырылады?
4. Мәселелік жағдай туғызасыз ба? Танымдық ... ... ... ... ақыл – ой ... әр ... ескеріле ме (ой ұшқырлығы,
ақылы, дербестігі, өзбеттілігі, саналылығы)?
6. Сабақ барысында ойлау, танымдық мотивтерін қалыптырасыз ба?
7. Тапсырманы ... ... ... оқу ... бөле ала ма?
8. Оқушының оқуға қызығушылығы мен танымдық ... ... ... әдіс – ... ... Шәкірттеріңіз өзінің және қасындағы достарының жұмысын, ойлау әрекетін
талдауға, бағалауға үйретесіз бе?
10. Оқу ... ... ... ... байланыс) аласыз? Ол ақпараттарды
сабақ барысында, өз жұмысыңызда ескересіз бе?
11. Жаңа ... ... ... және оқушы жауаптарында материалдың
мазмұнынан негізгі бөліп көрсетіле ме?
12. Сабақ барысында өтетін материал мен оқушының жеке ... ... ... ... ... ... оқушылардың қандай дәрежеде түсінгенін анықтау
үшін қандай дәрежеде түсінгенін анықтау үшін қандай критерийлері
қолданылады? ... ... ... ... ... ... ма?
14. Сыныпта шығармашылық атмосфера туғызасыз ба?
15. Өткенді қайталауды қалай ұйымдастырасыз?
16. Интернеттен керекті ... ала ... ... ... ... сіз жаңа ... ... Компьютерді оқу үрдісінде қай кезінде қолданасыз?
Мұғалімдердің жауаптарын талдай келе оқушылардың ... ... ... пайдаланбайтындықтары анықталды. Жүргізілген
сауалнама бойынша пән мұғалімдерінің ішінде ... осы ... ... бар. ... жаңа ақпараттық технологиямен
жабдықталғанмен, мұғалімдер осы тақырып ... ... ... ... ... мекемелерге бармаған. Педагогикалық экспериментті жан
– жақты ... ... ... танымдық белсенділігінің деңгейіне
байланысты оқушыларда бұл қасиеттің де төменгі дәрежеде ... – 5. ... ... ... ... ... 10 -11 ... |Эксперименттік сынып ... ... ... |54,6% |47% ... |43,4% |34,8 % ... |2% |18,2% |
10 ... оқушыларымен жүргізілген қалыптастыру экспериментінің
нәтижесі мынадай болды. Бақылау сыныбын ... ... ... деңгейі 47%, орташа деңгейі 34,8%, төменгі деңгейі 18,2% болса,
эксперимент сыныбының жоғары ... 54,6%, ... ... 2%, ... 43,4%- ке ... ... сыныбындағы жоғары деңгейден
өскенін, төменгі деңгейдің едәуір кемігенін көруге болады.
Қалыптастыру эксперименті ... ... ... ... нәтижесінде, эксперимент жұмысы оқушылардың білім сапасы мен
танымдық ... ... ... ... етті деп тұжырымдауға
мүмкіндік берді.
Қорытынды
1. Танымдық белсенділікті арттыру – жеке тұлға – қызметтік ... ... ... ... ... ... Компьютерлік технологияның педагогикалық мүмкіндіктерін және оны
пайдаланудың педагогикалық мақсаттарын дәл айқындау негізінде ... ... ...... ... барлық
компоненттерін қамтитын, бүтіндей жүйе құрайтын тиімді оқу ... ... ... ... ... ... технологияны зерттеуші ғалымдардың және біздің
зерттеуіміз ... ... ... педагогикалық
мақсаттарын айқындау білім беру жүйесін ақпараттандырудың негізгі және ... ... ... ... ... ... шарты екенін
көрсетті.
4. Компьютерлік технологияның көп ... ... ... мүмкіндіктері: виртуальды лабораториялар, ... ... ... ... ... және т.б. ... ... арттырады, шығармашылық ізденіске баулиды.
5. Компьютерлік технологияны пайдалану арқылы оқушылардың танымдық
белсенділігін арттырудың ... мен ... ... үшін ... ... ... көрсеткіштерін және сипаттамасын
анықтау қажет.
6. Оқыту үрдісінде ... ... ... ... ... жүйесін, компьютерді пайдаланып өзіндік жұмыстарды
пайдалану оқушыларды танымдық белсенділігінің жоғары ... және ... ... ... ... ... тізімі.
1. Білім беруді дамытудың 2005 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы. Астана. 2004 ж.
2. ... А.Е., ... Р.С. ... ... ... ... ... «Ғылым». 2003 ж.
3. Апатова Н.В. Информационные технологии и содержание образовательной
программы. М., 1999г.
4. Ахметов А.К. ... ... и ... ... ... ... ... В.П. Слагаемые педагогической технологии. М., Педагогика,
1989 г.
6. Бұзаубақова К.Н. Жаңа педагогикалық технология. Тараз. 2003 ж.
7. Бабанский Ю.К., ... М.М. ... ... ... ... ... Инновационное обучение: Стратегия и практика. / Под. ред. В.Я.
Ляудис. М., 1994 ... ... Б.К. ... ... ... ... ... белсенділігін арттыру тұрғысынан жұмыстыр жүргізу
әдістемесі. Табиғаттану тағылымы. 2002 ж. № ... ... ... А.Е. ... ... ... қалыптастыру.
Алматы: білім, 1994ж., 44 бет.
11. Аристова Л.П. Активность учения школьников. М.: Просвещение. ... ... Н.К., ... Ж.С. игра как ... обучения. Алма – Ата,
1985 г. 40 стр.
13. Е.С. Балапанов, Б. Бөрібасаров. Информатикадан 30 ... ... Н.Т. ... В.А. Криворучко, С.Ж. Нағайбаланова. «Дидактикалық
материалдар», «Әдістемелік нұсқау».
15. Информатика. 7 – 11 сынып.
16. Word – 97. ... ... ... ... POWER POINT ... ... ... практикум).
18. ИФМ – Ғылыми - әдістемелік журналы. 2003 ж.
19. Физика және Астрономия. 2005ж.
20. Омарова Р.С. Оқу ... ... ... ... ... ж., 37 ... Якобсон П.М. Психологические проблемы мотивации поведения человека.
М.: Просвещение, 1969г. 317 ... ... Ә. ... ... ... мектептерді жобалау
жолдары. Высш. шк. РК. Алматы, 196 – 198 бб.
23. Абықанова Б.Т. Физика курсында ... ... ... ... 1997ж. ... – 133 ... ... Қ. Ө. Жоғарғы мектепте педагогикалық технологияны қолданып
оқытудың дидактикалық мәселелері. Вестник. ЕАГИ, Астана, 2003 ж. ... ... ... өту ... ... |Жұмыс мазмұны ... ... ... жайлы |
| | | ... |
|1 |Оқу ... ... ... | | |
| ... жас және жыныс | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| |оқу ... оқу- ... | | |
| ... ... клуб және т.б.| | |
| ... ... | | |
| ... мен ... ... | | |
| ... сипаттамасы; | | |
| |оқу ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... өту ... оны ... | | |
| ... | | |
| ... ... ... алаңы, кітапхана, | | |
| |оқу залы және т.б. | | |
|2 |Оқу – ... ... ... | | |
| ... ... ... озат | | |
| ... ... ... және | | |
| ... ... (5-6 ... | | |
| ... ... бойынша сабақтарға | | |
| ... және ... ... ( 2 – 3 | | |
| ... | | |
|3 ... оқу ... ... | | |
| |оқу ... дайындық (жұмысты | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... материалды зерттеу, | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... алу, | | |
| ... т.б.); | | |
| |5-6 ... ... және | | |
| |3-4 ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|4 ... тыс тәрбие жұмысы: | | |
| ... ... ... топ | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... өту ... ... | | |
| ... жоспарын жасау; | | |
| ... ... және ... шара | | |
| ... (2-ден кем емес); | | |
| ... ... ... топ | | |
| ... тәрбие жұмысының барлық | | |
| ... ... ... ... | | |
|5 ... ... ... | | |
| ... және ... | | |
|6 ... күнделігі мен есебін | | |
| ... | | ... - ... ... оқытуда компьютердің тиімділігі
Қазіргі уақытта оқушыларға сапалы білім беруде компьютердің атқаратын
рөлі ... ... ... ... мен ... ... ... – бір құрал компьютер. Компьютердің көмегімен экономиканы
оқытуда оқушылардың тез, тереңірек, әрі қызыға меңгеруіне мүмкіндік береді.
Сондықтан ... іс – ... 11 – ... ... «Жарық
дисперсиясы» тақырыбын компьютерді пайдаланып өткіздім.
Сабақтың мақсаты: Ақ ... жеті ... ... ... ... ... сыну ... туралы алған білімдердің
әрі қарай жетілдіру.
Сабақтың тәрбиелік мақсаты: ... ... ... ... ... Компьютер, дисперсия құбылысын көрсететін
проекторлық аппарат, спектроскоп.
Сабақты жаңа тақырыпты ... ... ... ... қашан ашылғандығы туралы айта келіп, ақ жарықтың ... жеті ... ... ... ... өлең жолдарынан жарық
туралы мынадый өлең жолдары компьютер колонкасынан ... ... бу ... оны түс ... ... химия, астрономия пәндерімен байланыстыра отырып
түсіндірілді.
Сабақты бекітуге компьютер ... тест ... ... Тест ... және сандық есептерден құрастырылды. Компьютердің бағалауынан
оқушылар тақырыпты жақсы меңгергендігін байқатты.
Қорытындылау бөлімінде проекторлық ... ... ақ ... және ... ... кері қою ... жеті түстен қайтадан
ақ жарықтың құралатындығын көрсетіп, оқушыларға өздеріне ... - ... ... ... ... қойған жоспарыңыз қандай?
2. Қызығушылығыңыз болашақтағы таңдаған мамандығыңызға байланысты ма?
3. «Танымдық белсенділік» дегенді қалай түсінесіз?
4. Өз бетімен білім алудың қандай жолдарын ... ... ... ... ... ... жеткілікті берді деп
ойлайсыз ба?
6. Өзіңіздің танымдық белсенділігіңізді қалыптастыруға ұмтылыс жасадыңыз
ба?
7. Танымдық белсенділікті арттырудың жолдарына ... ... ... ... ... – оқу ... жетістікке жетудің
шарты деп есептейсіз бе?
9. Танымдық белсенділік, танымдық іздемпаздық тақырыбындағы қандай
әдебиеттермен ... - ... ... ... ... сіздің сабақ беретін пәніңізге деген тұрақты
қалыптасқан қызығушылығы бар ... Оқу ... ... ... ... оқушыны қандай әрекеттерге
бағыттайды?
3. Сіз оқу үрдісінде оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ... үлгеріміне, оқу үрдісінің
тиімділігіне, ой - өрісін дамытуға әсері бар ма?
5. Жалпы ... ... ... ... ... Жеке ... ... танымдық белсенділік, іздемпаздылық қасиеті
қандай функция атқарады?
7. Оқушының танымдық белсенділік арттыруды қалай ... ... ... Өз ... ... оқушыларыңыздың танымдық белсенділігін ... ... ... ... ... ... ... белсенділікті белсенділікті қалыптастыру тұрғысында
педагогикалық ... ... деп ... ... ... ... ... жеткілікті деңгейде деп ойлайсыз
ба?

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компьютерді бастауыш сыныпта математиканы оқыту құралы ретінде пайдаланудың әдістемесі40 бет
Қазақ тілін оқытуда қолданылатын оқу-әдістмемелік кешендер34 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
12-жылдық білім берудегі компьютерлік графиканын мүмкіншіліктері13 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
2- сыныпта математика сабақтарында халық педагогикасы элементтерін қолдану53 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
8-сыныпта «жылу құбылысы» бөлімін оқытуда компьютерлік технологияны қолдану36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь