Коммерциялық банктердің бағалы қағаздармен инвестициялық операциясы


Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары-47 тема
Жоспар
Кіріспе . . . 2
I Бөлім. Инвестицияның экономикалық маңызы . . . 3-16
- . Инвестиция, оның мәнi, түрлерi және сыныптамасы . . . 3-9. Инвестицияның түрлері және қайнар көздері . . . 10-12
1. 3. Қазақстан Республикасы экономикасындағы инвестицияның
рөлi . . . 12-16
II Бөлім. Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары . . . 17-29
2. 1. Коммерциялық банктердің қызметтері мен операциялары . . . 17-21
2. 2. Коммерциялық банктердің бағалы қағаздармен
инвестициялық операциясы . . . 22-25
2. 3. Бағалы қағаздар нарығында банктің атқаратың қызмет
түрлері . . . 25-29
III Бөлім. Қазақстан қор нарығындағы екінші деңгейлі банктер . . . 30-35
Қорытынды . . . 36-38
Пайдаланған әдебинттер тізімі . . . 39-40
Кіріспе
90-шы жыл да рдың экономикалық тәжірбиесі дәлелдегеніндей шаруашылықты жетілдірудің нарықтық әдістерін қалпына келтірудің және одан әрі дамытудың басты құралы- бағалы қағаздар екені ақиқат. Бағалы қағаздар ақша түріндегі капитал да, заттай капиталға да меншік құқын бекітіп тек бағалы қағаздар арқылы ғана мемлекеттік меншікті акционерлік қоғамдардың, яғни жекеменшік иелері- халықтын меншігіне айналдыруы мүмкін. Бағалы қағаздар нарығы өзіне тән қаржы институттары жүйесі қалыптасып, оларда экономикалық өрістеудің қаржы көздері қалыптасып жатыр.
Бағалы қағаздар нарығы басқа нарықтардан өзінің айрықша тауармен өзгешеленеді. Ол өзгеше тауар- бағалы қағаздар. Олар біріншіден-меншік белгісі, екіншіден, қарыз міндеттемесі, яғни олар боинша табыс алу құқы және табыс төлеу міндеттемесі пайда болады. Бұдан бұрын айтқанымыздай, бұл тауарды өз құны аз болсада, ұте жоғары нарық бағасымен сатуға болады. Бағалы қағаздардың көрсетілген құны (номиналы ) өте төмен болғанымен, мысалы, өндіріс кәсәпорнына жұмсалған нақты капиталдың белгілі-бір мөлшерін көрсетеді. Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ұсынысынан жоғары болса, онда оның бағасы көрсетілген құннан жоғары болады. Бұндай нарықтық бығаның номиналдан ауытқуы, бағалы қағаздардың «жалған капитал» екенің көрсетеді.
Бірінші бөлімінде ҚР-на инвестицияның экономикалық маңыздылығы туралы жаздым.
Екінші бөлімінде Коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары
туралы қарастырдым.
Үшінші бөлімінде Қазақстан қор нарығындағы екінші деңгейлі банктер рөлі мен маңыздылығы туралы жаздым.
Бұл тақырыпты тандау себебім коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар мен байланысты. Ал инвестициялық операция ол банктің активтік операцияларының бір буыны. Сондықтан мен жазған курстық жұмыстың атың «коммерциялық банктердің инвестициялық операциялары» деп тандадым.
I Бөлім. Инвестицияның экономикалық маңызы.
1. 1. Инвестиция, оның мәнi, түрлерi және сыныптамасы.
Инвестиция, (капитал салу) . Халық шаруашылығының барлық салаларының негiзгi қорларына, өндiрiстi кеңейтуге кеткен материалдық шығындар, еңбек және ақша ресурстарының жиынтығы.
1. Инвестиция - бұл дегенiмiз капиталды сақтайтындай және оны өсетiндей, оң табыс әкелетiндей етiп орналастыру.
2. Қазақстан Республикасының “Шетел инвестициялар” туралы заңында “инвестиция” деген терминге тереңiрек анықтама бермек болған: “Инвестиция ол - кәсiпкерлiк мақсатта, пайда алу үшiн салынған инвесторлардың интелектуалдық меншiгi және басқа материалдың заттарға деген меншiк иелiгi”.
Ал мына анықтама тереңiрек болады деп ойлаймын.
3. Инвестиция - бұл барлық мүлiк түрлерi (жеке тұтыну тауарларынан басқа), лизинг шартына қол қойған кезден бастап лизингтi қосқанда, сонымен қатар оларға деген құқықты бiлдiретiн инвестордың жарғылық капиталына салған немесе тұрақтандырылған активтерге салған, кәсiпкерлiк мақсатта қолданатын қаржы.
Жоғарыда көрсетiлген анықтамалардан қорытынды жасап мен мынадай анықтама бердiм:
Инвестиция - ол жаңа технологияларды әкелумен және өндiрiстi кеңейту мен жаңартуға байланысты шығындар.
Инвестиция - ол бiздiң экономикадағы жаңа терминдердiң бiрi болып табылады. Орталықтандырылған экономика кезiнде негiзгi қорды жасауда және оларды ремонттауда “жалпы капитал салу” деген термин қолданылған.
Ол деген былай айтқанда нақты инвестиция “капитал салу” деген сөзге келедi. Бұл деген бiздiң күнiмiзде портфельдiк инвестицияға бара бар, ол дегенiмiз қаражатты акцияға, облигацияға және тағы басқа бағалы қағаздарға салу болып табылады.
“Экономист” журналында инвестициялық саясаттың негiзгi бағыттары анықталған. Сол кезде инвестициялық саясаттың келесi негiзгi мiндеттерi белгiленген:
мемлекеттiк емес секторға инвестициялық белсендiлiк тудыратын, арнайы орта тудыру, кәсiпорынды қайта жөндеу мақсатында жеке отандық және шетелдiк инвестиция тарту, сонымен бiрге ең керектi деген өмiрге қажеттi өндiрiс пен әлеуметтiк сферасына капитал салу тиiмдiлiгiн жоғарылату үшiн мемлекеттiк қолдау жасау.
Егер де капитал салуға тереңiрек тоқталсақ, онда капитал салуды 2 негiзгi қайнар көзiне бөлуге болады.
1. Оның бiрiншiсi табыс болып табылады. Табыс ол кәсiпорынның таза табысы ретiнде қарауға болады. Ол дегенiмiз сатылған тауар мен оның өзiндiк құнының айырмасын көрсетедi. Табыс - кәсiпорынның салық төлегеннен кейiнгi қалған таза табысы болып табылады. Осы табыстың бiр бөлiгiн капитал ретiнде салымды әлеуметтiк және өндiрушi салаларға жiберуге болады. Мiне, табыстың осы бөлiгi инвестиция болып табылады.
2. Екiншiсі, iрi қаржыландыру көзi болып амортизациялық аударымдар табылады. Осы аударымдар негiзiнде басқа ақша қаражаттары пайда болады. Оларды өндiрiстi кеңейтуге, жаңа технологиялар енгiзуге жұмсауға болады.
Осы жоғарыда айтылғандарға қарап келесiдегi қаржыландыру көздерiн көрсетуге болады:
1. Акционерлiк инвестициялық қор.
Акционерлiк инвестициялық қор қалай жұмыс iстейдi? Ашық түрдегi акционерлiк қоғамдар құрылып, соның негiзiнде айналысқа акция шығарады, ал тартылған қаражатты басқа элементтердiң бағалы қағаздарына салады. Олардың табысы болып, инвестициялық iс табылады.
2. Үлестi инвестициялық қор.
Үлестi инвестициялық қорда, акционерлiк қордан ерекшелiгi инвестор акционер болып табылмайды. Олар өздерiнiң ақшаларын сенiмдi басқарушыларға беру арқылы меншiгiнде ала отыра, таза табыс тауып отырады.
Бұл жерде инвестор мен басқару компаниясының арасында келiсiм-шарт жасалғандықтан, бұл келiсiм-шарт қоры деп те аталады.
Гитман Л. Дж.
Закон РК “об иностранных инвестициях” 20. I. 95 г.
Закон РК “об иностранных инвестициях” 8. I. 03 г.
3. Мемлекеттiк емес зейнетақы қорлары.
Дамыған елдерде Мемлекеттiк емес жинақтаушы зейнетақы қорлары қаржы нарығының белсендi қатысушылары болып табылады. Олар басқа инвесторлар сияқты жинаған зейнетақы салымдарын, көптеген өндiрiс орындарының инвестициялық портфельдерiне салады. Бiрақ та олардың негiзгi мiндеттерi салымдарды көбейту болып табылатындықтан, олар қаражаттарды негiзiнен тәуекелi төмен бағалы қағаздарға салады. Олар көбiнесе ұзақ мерзімді облигацияға салынады.
4. Инвестициялық банктер.
Инвестициялық банктер 1929 жылғы кризистен кейiн Америка Ѕґрама Штаттарында пайда болды. Сонда америкалық бағалы қағаздар мен биржа комиссиясы (SEC) коммерциялық банктерге инвестициямен айналысуға тыйым салды, өйткенi олар өздерiнiң қаражаттарын корпоративтiк бағалы қағаздарға салатын болған, ол дегенiмiз тәуекел өте жоғары деген сөз. Сондықтан да сол жылдардан кейiн инвестициялық банктер құрыла бастады.
Қазiрдiң өзiнде әлемде көптеген инвестициялық банктер жұмыс iстейдi.
Инвестициямен және оның қаржыландыру көздерiмен танысып болғаннан кейiн, ендi оның түрлерiмен және сыныптануымен танысайық.
Россиялық экономист Игошин В. В. инвестицияның 2 түрiн бөлiп көрсетедi:
а) Тiкелей инвестиция
б) Портфельдiк инвестиция.
Тiкелей инвестиция- ол инвестордың инвестициялық процесспен тiкелей байланысын көрсетедi, дәлiрек айтсақ, инвестор өзiнiң ақшасын қай объектiге салатынын және қаржыландыруды ұйымдастыруды қадағалайды. Бұл кезде қаржыландыру көзi болып өзiнiң қаражаты немесе тартылған қаражат табылады.
Меншiк қаражатының құрамына табыс пен амортизациялық аударымдар кiредi.
Қарызға алған қаражат болып банктiк несие немесе бағалы қағаз табылады.
Портфельдiк инвестиция- ол заңды немесе жеке тұлғаның өз қаражатын қаржы делдалдары шығарған бағалы қағаздарға салу арқылы жүзеге асырылады. Ал өз кезегiнде эмитент ол қаражатты өзiнiң өндiрiсiн кеңейтуге пайдаланады.
Бұлар уақыт аралығына қарай ұзақ мерзiмдi және қысқа мерзiмдi болып бөлiнедi.
Инвестицияның мақсатына қарай 3 типке бөлiнуi мүмкiн:
Материалды активке инвестициялау, дәлiрек айтсақ қаражатты 1 жылдан артық қолданылатын ғимараттарға, құралдарға, машиналарға салу.
Қаржылық активтердi инвестициялау, бағалы қағаздарға салу.
Материалды емес активтердi инвестициялау, бұл жерде лицензияларды сатып алу, патенттердi, ғылыми-техникалық жаңалықтар ашу, квалификацияны жоғарылату, қоршаған ортаны қорғау тағы сондай сияқтылар қарастырылады.
Ең негiзгi макроэкономикалық фактор болып экономикадағы қаржы салатын нақты сектордың болмауы табылады. Бұның негiзi болып мемлекеттiң ұзақ басыңқылығының болмауы, саясаттың дұрыс болмауы табылады.
Жеңiл және тамақ өнеркәсiбiнiң инвестициялық активтiгiн белсендету болып келесi ерекшелiктер табылады:
1. Портфельдiк инвестициясы жайлы мәлiметтер келесi тарауда
1. Бұл тауар сұранысты көп туғызады.
2. Аз капитал сыйымдылығымен және қысқа мерзiмiмен.
3. Жеңiл өнеркәсiптiң өнiмдерi елiмiзде ғана емес, шет мемлекеттерде де бәсекеде болуы мүмкiн.
Инвестиция сыныптамасы.
Инвестициялық қатынастың негiзiнен субъектiсi болып заңды тұлға табылады. Қазақстан Республикасында заңды тұлғаларға төмендегiлер жатады:
шаруашылық серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар, кооперативтер; мемлекеттiк және муниципалды өнеркәсiптер; коммерциялық емес ұйымдар.
Инвестициялық процесстi ұйымдастыру және оларды қаржыландыру шарттары ұйымдық-құқықтық нысанына байланысты болады.
Осы меншiк нысанына байланысты жеке, мемлекеттiк, шетелдiк және аралас инвестиция деп бөледi.
Жеке инвестиция - азаматтардың акция, облигация және тағы басқа бағалы қағаздарға өздерiнiң қаражаттарын салу.
Мемлекеттiк инвестиция - Үкiмет және аймақтық билiк органдарының бюджет қаржысы, арнайы қорлар қаржысы арқылы қаржыландыру.
Шетелдiк инвестиция - шет елдiк азаматтардың инвестициясы.
1. Игошин В. Н.
Инвестициялық әрекеттiң субъектiлерi .
Инвестициялық әрекеттiң субъектiлерi болып инвесторлар, тапсырыс берушiлер, жұмысты орындаушылар, инвестициялық объектiлердi пайдаланушылар, жабдықтаушылар, әр түрлi кәiпкерлiкпен айналысушы - банктер, сақтандыру және ортақолдық ұйымдар есептелiнедi. Инвестициялық әрекеттiң субъектiлерi болып жеке тұлғалар және заңды тұлғалар, сондай-ақ мемлекет және халықаралық ұйымдар есептелiнедi.
Инвестициялық әрекеттiң негiзгi субъектiсi - инвестор. Ол меншiк, қарыз және қатыстырылатын қаражаттарды инвестиция түрiнде жұмсауды iске асырады.
Негiзгi шаруашылық әрекетiнiң бағытына қарай инвесторларды жеке және институционалдық инвесторларға бөледi. Жеке инвестор - негiзгi өндiрiстiк-шаруашылық әрекеттiң дамуына инвестиция түрiнде салым салушы жеке және заңды тұлға. Институционалды инвестор - жеке инвесторлардың қаражатын жинақтап, инвестициялық әрекет жасаушы қаржы ортақолдықтар. Институционалды инвесторларға әлбетте құнды қағаздар операцияларына мамандандырылған инвестициялық компанияларды, инвестициялық қорларды жатқызуға болады.
Барлық инвесторлар:
кез келген түрдегi инвестициялық әрекет жасауға;
инвестицияланатын объектiнi иемденуiне, пайдалануға, өнiм жасауға;
инвестицияның көлемiн, және бағытын өз еркiмен анықтауға;
инвестициялық әрекетке келiсiм бойынша басқа субъектiлердi
қатыстыруға;
инвестициялық қаражаттың мақсатты жұмсалуына, жасауына және тағы басқаға тең қатысты.
Инвестициялық әрекеттiң келесi субъектiсi - тапсырыс берушi. Тапсырыс берушiлерге инвестициялық жобаларды iске асырушы, бiрақ та кәсiпкерлiк әрекетiне араласпайтын инвестормен уәкiл етiлген жеке және заңды тұлғалар жатады.
Мердiгерлер болып тапсырыс берушiмен келiсiммен жұмыс атқарушы жеке және заңды тұлғалар есептеледi. Мердiгерлердiң әр
түрлi әрекетте жұмыс iстеуiне қажеттi лицензиясы болуы керек. Инвестициялық әрекеттiң объектiлерiн пайдаланушыларға кiретiндер: инвесторлар, жеке және заңды тұлғалар, мемлекеттiк ұйымдар және жергiлiктi өзiн-өзi басқару ұйымы, халықаралық бiрлестiктер және ұйымдар.
Инвестициялық әрекеттiң субъектiлерi практика жүзiнде қаржы салымдарын iске асыруды орындаушы инвестициялық салада жұмыс iстейдi.
Инвестициялық салаға жататындар: өндiрiстiк және өндiрiске жатпайтын негiзгi құралдарға инвестиция салынатын, күрделi құрылыс саласы;
Жаңартпашылық салаға - ғылыми-техникалық өнiмдердi және парасатты әлуеттi iске асыруды жатқызады.
Қаржы капиталының айналым саласына: ақша, қарыз және әртүрлi түрдегi қаржы мiндеттемелерi жатады.
Субъектiлердiң инвестициялық әрекеттерi Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiмен, “Құнды қағаздар нарқы туралы” және “Қазақстан Республикасының инвестициялық әрекетi” - туралы заңдармен реттеледi. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекет меншiк түрiне қарамай инвестицияны қорғауға кепiлдiк бередi.
Инвестицияны басқару.
Инвестицияны басқаруға қатысатындар:
инвестициялық әрекеттi мемлекеттiк деңгейде басқару, сол арқылы инвестициялық әрекеттi реттеу, бақылау, ынталандыру;
жекелеген инвестициялық жобаларды басқару. Ол өзiне жоспарлауды, ұйымдастыруды, бақылауды қоса отырып, инвестициялық жобаның јазiргi жүйе әдiстерiн және техникаларды, басқаруды қарайды;
жекелеген шаруашылық етушi субъектi - кәсiпкерлiк етушi фирманың инвестициялық әрекетiн басқару - инвестициялық объектiнi таңдауды, инвестициялық процестiң жайын бақылауды басқарады.
Фирмалар бойынша инвестициялық әрекеттi басқару ең тиiмдi капитал салымын iске асыруды қамтамасыз етуге бағытталған.
Осыған байланысты инвестицияны басқару бiрнеше кезеңдерден тұрады, Олардың негiзгiлерi:
1. 2. Инвестицияның түрлері және қайнар көздері.
Инвестиция дегенiмiз табыс табу мақсатында кәсiпкерлiк қызметке салынған мүлiктiк және интелектуалдық құндылықтардың барлық түрi. Инвестициялық қызметтiң негiзгi мақсаты кәсiпкерлiк табыс табыс пен пайыз алу болып табылады.
Инвестицияның экономиканың тиімді және тұрақты дамуындағы маңыздылығы жоғары. Инвестиция негізінде бос капиталдардың, мемлекеттік қаржылардың және шетелтік капиталдардың экономикалық шаруашылықтың қаржыға мұқтаж болып отырған салаларға капитал ағымдары орын алады. Бұл әсіресе ұлттық маңызы бар өнеркәсіп және өндіріс түрлерін дамыту үшін қажетті. Сонымен қатар инвестициялық саясат жүргізуде шетелдік инвестицияларды тиімді пайдалану, оларды активті инвестицияларға бағыттау мәселесінің орны ерекше.
Жалпы коммерциялық практикада инвестицияның келесi үш түрiн көрсетуге болады:
- Физикалық активтегi инвестициялар;
- Ақшалай активтегi инвестициялар;
- Материалдық емес активтегi инвестициялар.
Бағалы қағаздар арқылы жүргiзiлетiн инвестицияларды портфельдi инвестициялар деп атайды. Қаржылық инвестицияларға - акционерлiк кәсiпорындар немесе мемлекет шығарған акциялар, облигациялар және басқа да бағалы қағаздар, банктiк депозиттерге салымдар жатады.
Ал физикалық активтегi инвестициялар нақты инвестициялар болып табылады. Нақты инвестициялар бұл өндiрiстiк капиталға ( құрылыс, машина және құрал-жабдықтар, ақпарат тарту, байланыс) салынған капиталдық салымдар. Бұлардың барлығы экономикада қозғалмайтын мүлiктермен байланысты.
Сыртқы инвестициялар тiкелей және портфельдi болып бөлiнедi. Тiкелей немесе тура инвестициялар кәсiпорынды басқаруға қатысуға құқықтар бередi, ал портфельдi инвестицияларда мұндай құқықтар болмайды.
Инвестициялар сондай-ақ пассивтi және активтi инвестициялар болып бөлiнедi:
Пассивтi инвестициялар - кәсiпорынның ескiрген құрылғыларын жаңарту және қызметкерлер мен жұмысшыларды даярлау мақсатында жұмсалатын инвестициялар.
Активтi инвестициялар - кәсiпорынның бәсеке қабiлеттiлiгiн, технологиялық деңгейін, инновациялық жаңашылдықтарға, осы заманғы талаптар мен стандарттарға сай негізде арттыру мақсатында салынған инвестициялар.
Инвестициялық жобалау - бұл техникалық комплекстегi документтердi талдау, яғни техника-экономикалық негiздегi ( сызбалар, түсiндiрме жазбалар, инвестициялық жобаның және т. б. материалдардың бизнес-планы) . Инвестициялық жобалаудың негiзгi бөлiгi инвестициялық жобаның құнын анықтайтын смета құру болып табылады. Кәсiпорын жобасы техникалық , құрылыстық және экономикалық бөлiмдерден тұрады.
Инвестиция объектiлерi болып жаңа инновациялық өнiм немесе қызмет түрiн өндiруге бағытталған құрылыс орындары, техникалық қайта жабдықталушы және өндiрiс көлемiн кеңейтушi кәсiпорындар, ғимараттар, негiзгi қорлар жатады. Инвестиция объектiлерi жобаның көлемiне қарай келесiдей ерекшеленуi мүмкiн: коммерциялық, әлеуеттiк, экономикалық, мемлекеттiк маңызы бар салалар, инновациялық және т. б. Сондай-ақ циклдық сипатына қарай өнiмдi өндiруге толық қатысу немесе жекелеген жобалық-конструкторлық жұмыстарға қатысу.
Инвестиция - экономикалық стратегияның маңызды элементі. Өйткені қазіргі экономика жүйесін дамыту кезеңінде ішкі қаржылындыру көздерінің мүмкіндіктері жетіспеуде, сондықтан да сыртқы капиталды тарту және оны тиімді пайдалану мәселелері өте маңызды орын алуда.
Жалпы экономикада инвестиция қалыптасуының негізгі қайнар көздеріне келесі қаржылар мен капиталдарды жатқызуға болады:
- Экономикадағы бос қаражаттар;
- Ұлттық банк немесе екінші деңгейдегі банктердің шығарған қарыз түріндегі бағалы қағаздары;
- Кәсіпорындардың акция шығару арқылы қаржы тартуы;
- Мемлекеттен арнайы берілетін немесе жеңілдікті инвестициялар;
- Халықтың әр түрлі салымдары;
- Банктердің ұзақ мерзімді несиелері;
- Шетелдік инвестициялар.
Тікелей шетел инвестициялары қазіргі уақытта жаһанданып жатқан экономиканың өндірістік негізі - халықаралық өндіріс жүйесін дамыту. Халықаралық инвестициялаудың әлемнің жалпы дамуындағы маңыздылығы оның капиталдардың жинақталған елдерден осы капиталға мұқтаж болып елдерге ағылуы болып табылады. Ал осының нәтижесінде әлемдік қоғамның тұрақты әрі біркелкі дамуы қамтамасыз етіледі.
Әлемде салымдарының көлемі бойынша ең ірі 100 трансұлттық компаниялар өндірісі дамыған елдерде орналасып, олардың шетелдерге инвестиция салымдарының көлемі 1, 4 трлн доллардай бағаланып отыр. Осы аталған компаниялар негізінен АҚШ, Жапония, Германия және Оңтүстік Корея елдері жатады. Осы компаниялардың стратегиясы тікелей шетел инвестицияларының өсе түсуін мақсат етеді. Әлемдегі осы алашқы 100 компанияның үлесі 42%-ды құрайды. Бұл трансұлттық компаниялардың негізгі бөлігі экономикасы дамыған елдерге тәуелді, ал дамушы елден шыққан трансұлттық компаниялар Оңтүстік Кореяның «Дэу», Сингапурдың «Крейтив технолджи» (компютерлік мультимедиялық рыноктың 60%-ын құрайды) компаниялары жатады.
Соңғы 10-20 жылда шетелдік инвестициялардың басым бөлігі қазіргі жаңа индустриялы елдер аталып кеткен Оңтүстік Шығыс Азия елдеріне бағытталды. Осындай шетелдік инвестицияларды тиімді пайдалану және оларға қолайлы орта қалыптастыруда шетелдік инвестициялардың алатын орны ерекше болды. Жоғарыда атап өткен қазіргі шетелге инвестиция шығарушы елдер қатарына кіріп отырған Оңтүстік Корея Республикасының өзі кезінде ұлттық экономикасын шетелдік инвестициялар арқылы дамытқан болатын. 1992 жылы осы аталған елдер қатарына кіретін Қытай ең көп шетел инвестицияларын қабылдаушы ел болды. Осының негізінде Азиялық инвестициялық бумға Қытай экономикасы үлкен әсер етті.
1. 3. Қазақстан Республикасы экономикасындағы инвестицияның
рөлi.
Өтпелi экономикада - құлдыраудан жоғары көтерiлудiң шарты болып - жоғары инвестициялық белсендiлiкпен қоса капиталдың тиiмдiлiгiнiң жоғарылауы табылады.
Жалпы Iшкi өнiмдi 1%-ке жоғарылату үшiн, өндiрiстiк инвестиция көлемiн 3%-ке дейiн өсiру керек.
Қазақстанда осындай жағдайларды жасау ендi-ендi қолға алынып келедi.
Осы тәуелсiздiгiн алғаннан кейiн Қазақстан Республикасында инвестициялық жағдай өте төмен болды. Осы инвестицияны Жалпы Iшкi өнiммен салыстырғанда да өте төмен болды. Соның салдарынан Отандық инвестиция, ұлттық шаруашылыққа қарағанда кризиске ұшырады.
Қазақстан Республикасындағы негiзгi салынған инвестицияның жалпы көлемi.
Жалпы Iшкi өнiм
2004 жылға
қарағанда %-өсуi
Инвестиция
Негiзгi капиталға
инвестиция
(млрд. тенге)
2004 жылға
қарағанда %-өсуi
Егер де осы жоғарыда көрсетiлген мәлiметтерге анализ жасасақ, экономикамызда қандай да бiр прогресс пайда болғанын байқаймыз. Жоғарыдағы цифрлар бойынша елiмiздегi Жалпы Iшкi өнiм мен негiзгi капиталға инвестиция жоғарғы қарқынмен өсуде. Ең жоғарғы өсу ол 2001 жылы 287, 1% 98 жылға қарағанда.
Қазақстан Республикасының экономисттерiнiң санауы бойынша, экономиканың тұрақты өсуiне келу үшiн жинақтау деңгейi Жалпы
Iшкi өнiмге кемiнде 25%1, ал негiзгi капиталға салынатын инвестиция Жалпы Iшкi өнiмге 17-18% аралықта болуы керек. Соның өзiнде кризиске дейiнгi экономикалық жағдайды қалыпқа келтiру үшiн жылдық өсiм 5-6% өзiнде 70 Үлкендiк ережесi бойынша 12 жыл керек. Дәлiрек айтсақ, ең оптималдық көзқарастар бойынша, Қазақстан Республикасында бұрынғы экономикалық жағдайды қалыптастыру
“Вестник Н. Б. ” бойынша жасалған.
2008-2010 жылдарында болады. Бұл болжам басқа Қазақстан экономистерiнiң 10 жыл iшiнде Қазақстан Республикасының экономикасы орнына келедi деген жоспарларымен сай келiп тұр. Осыларды салыстыру үшiн американ ғалымдарының постсоциалистiк Еуропа елдерiн зерттеген кездегi жасаған бағаларын келтiрейiк. Олардың айтуы бойынша Венгрия, Польша, Чехия және Словакия (28% құлдырау) экономикасын қалпына келтiру үшiн 5-6 жыл кеткен.
Ал Болгария, Албания, Румыния елдерiнде бұл мерзiм 13 жылға дейiн созылған.
Төмендегi таблицада Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларының келуi көрсетiлген.
% қоры-
тынды
сауда несие-
лерi, ссудалар,
тағы басқа
мiндеттер
Багам аралдары
Бельгия
Ұлыбритания
Виргин аралдары
(ұлыбритания)
Германия
Ирландия
Италия
Канада
Қытай
Лихтенштейн
Нидерланды
Норвегия
Бiрiккен Араб
Әмiрлерi
Панама
Ресей Федерациясы
Румыния
АҚШ
Түркия
Франция
Швейцария
Басқа мемлекеттер*
43, 2
16, 1
1026, 0
108, 4
285, 3
29, 3
503, 8
811, 1
280, 7
27, 0
510, 2
17, 4
84, 6
153, 3
941, 9
18, 5
1740, 8
116, 4
151, 3
761, 5
1188, 0
0, 5
0, 2
10, 8
1, 1
3, 0
0, 3
5, 3
8, 5
2, 9
0, 3
5, 3
0, 2
0, 9
1, 6
9, 9
0, 2
18, 2
1, 2
1, 6
8, 0
12, 5
0, 4
0, 7
595, 4
32, 7
53, 3
11, 1
484, 7
739, 8
210, 6
20, 9
198, 6
17, 1
0, 4
0, 0
211, 9
0, 0
1464, 4
58, 2
66, 3
22, 8
36, 0
0, 3
0, 0
150, 1
38, 2
5, 0
1, 1
0, 0
0, 0
0, 0
0, 0
3, 0
0, 0
0, 2
2, 2
0, 9
0, 0
8, 7
0, 0
0, 0
3, 9
267, 9
42, 5
15, 3
280, 5
37, 6
227, 1
17, 1
19, 1
71, 3
70, 1
6, 1
308, 6
0, 2
84, 0
151, 1
729, 1
18, 5
267, 7
58, 1
85, 0
734, 8
884, 0
*Басқа мемлекеттерге мыналар кiргiзiлдi: Халықаралық қаржы бiрлестiктерi; Қазақстан Республикасының қаржы Министрлiгiнiң резидент еместiлердiң қолындағы Еврооблигациялары; Мемлекеттiк қарызға қолданылған шетел банктерiнiң синдикаты (Қазақстан Республикасының қаржы Министрлiгi)
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz