Жарық поляризациясы.Жылулық сәулелену


1. Табиғи және поляризацияланған жарық.
Поляризация жазықтығы. Поляризациялану дәрежесі.
2. Поляроидтар. Анализаторлар және поляризаторлар.
3. Малюс заңы.
4. Шағылған және сынған жарықтың поляризациясы.
Брюстер заңы.
5. Ішкі толық шағылысу құбылысы.
6. Энергетикалық жарқырау. Жұтылу қабілеттілігі.
7. Абсолютті қара дене. Кирхгофф заңы.
8. Стефан.Больцман заңы.
9. Вин заңы.
10. Гэлей . джинс заңы.
Поляризация тек көлденең толқындарда ғана болады, болық (қума) толқындарда мұндай құбылыс байқалмайды.
1. Жарықтың ұзындығы 400-700 нм болатын электромагниттік толқындар екені бізге мәлім. Әрбір сәулені сәуле шығарғыш электрлік және магниттік кернеулері бар векторлық бағыттағы электромагниттік толқындар шығарады. Бірақ затта атомдар көп және олар реттсіз орналасқан. Сондықтан жарық олардан әр түрлі бағыттарға таралады да, барлық бағыттағы тербелістердің амплитудалары бірдей болады.
Тербеліс амплитудалары барлық жазықтықтарда бірдей болатын жарықты табиғи жарық деп атайды.
Затқа жарық әсер еткен кезде жарық толқынының электромагниттік өрісінің электрлік құраушысы негізгі мәнге ие болады, өйткені тек сол ғана заттың атомындағы электронға негізгі әсерін тигізеді. Сондықтан поляризация заңдылықтарын суреттеу үшін тек жарық векторын – электр өрісінің Е кернеулігі векторын қарастырамыз.
Жарықты бір-біріне тәуелсіз көптеген атомдардың сәуле шығаруының электромагниттік сәулелерінің қосындысы ретінде елестетуге болады. Сондықтан Е векторының барлық бағыттағы бағдарлануы тең ықтималды. Мұндай жарық табиғи деп аталады.
Поляризацияланған жарық деп Е векторының тербеліс бағыты қандай да бір жолмен реттелген жарықты айтады.
Жартылай поляризацияланған жарық деп Е векторының тербеліс бағыты басымырақ бағыттағы жарықты айтады.
Жазық поляризацияланған жарық деп Е векторы жарық сәулесі өтетін жазықтықта ғана тербелетін жарық, (а) және (б). Бұл жазықтық поляризация жазықтығы деп аталады.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




І. Жарықтың поляризациясы.

ЖОСПАР:

1. Табиғи және поляризацияланған жарық.

Поляризация жазықтығы. Поляризациялану дәрежесі.

2. Поляроидтар. Анализаторлар және поляризаторлар.

3. Малюс заңы.

4. Шағылған және сынған жарықтың поляризациясы.

Брюстер заңы.

5. Ішкі толық шағылысу құбылысы.

ІІ. Жылулық сәулелену құбылысы.

ЖОСПАР:

1. Энергетикалық жарқырау. Жұтылу қабілеттілігі.

2. Абсолютті қара дене. Кирхгофф заңы.

3. Стефан-Больцман заңы.

4. Вин заңы.

5. Гэлей – джинс заңы.

Поляризация тек көлденең толқындарда ғана болады, болық (қума) толқындарда мұндай құбылыс байқалмайды.

1. Жарықтың ұзындығы 400-700 нм болатын электромагниттік толқындар екені бізге мәлім. Әрбір сәулені сәуле шығарғыш электрлік және магниттік кернеулері бар векторлық бағыттағы электромагниттік толқындар шығарады. Бірақ затта атомдар көп және олар реттсіз орналасқан. Сондықтан жарық олардан әр түрлі бағыттарға таралады да, барлық бағыттағы тербелістердің амплитудалары бірдей болады.

Тербеліс амплитудалары барлық жазықтықтарда бірдей болатын жарықты табиғи жарық деп атайды.

Затқа жарық әсер еткен кезде жарық толқынының электромагниттік өрісінің электрлік құраушысы негізгі мәнге ие болады, өйткені тек сол ғана заттың атомындағы электронға негізгі әсерін тигізеді. Сондықтан поляризация заңдылықтарын суреттеу үшін тек жарық векторын – электр өрісінің Е кернеулігі векторын қарастырамыз.

Жарықты бір-біріне тәуелсіз көптеген атомдардың сәуле шығаруының электромагниттік сәулелерінің қосындысы ретінде елестетуге болады. Сондықтан Е векторының барлық бағыттағы бағдарлануы тең ықтималды. Мұндай жарық табиғи деп аталады.

Поляризацияланған жарық деп Е векторының тербеліс бағыты қандай да бір жолмен реттелген жарықты айтады.

Жартылай поляризацияланған жарық деп Е векторының тербеліс бағыты басымырақ бағыттағы жарықты айтады.

Жазық поляризацияланған жарық деп Е векторы жарық сәулесі өтетін жазықтықта ғана тербелетін жарық, (а) және (б). Бұл жазықтық поляризация жазықтығы деп аталады.



а) б) в)

1 – сурет

Егер Е векторының ұштары уақыт өтуіне байланысты сәулеге перпендикуляр жазықтықта шеңбер және эллипс сызса, онда

a) б) в)

2 - сурет

жарық циркулярлы және эллипстік поляризацияланған деп аталады.

а) б)

3 – сурет

Поляризациялану дәрежесі деп Р шамасын айтады.

P=
Іmax -Іmin Іmax + Іmin

мұндағы Іmax және Іmin - сәйкес жартылай поляризацияланған жарықтың максималь және минималь интенсивтілігі. Табиғи жарық үшін Іmax = Іmin және Р = 0. Жазық поляризацияланған жарық үшін Іmin= 0, Р = 1.

Табиғи жарықтан жазық поляризацияланған жарықты тербелісті белгілі бағытта ғана өткізетін, поляризаторларды пайдалану арқылы алуға болады. Поляризатор ретінде Е тербелістеріне қатысты анизатропты орта пайдаланылады.

2. Полярланбаған жарықтан полярланған жарықты кейбір кристалдардың көмегімен алуға болады. Қазір бұл үшін поляроидтық қабыршақты пайдалануға болады(поляроидты 1929 жылы Эдвин Лэнд ойлап тапты). Бұл қабыршақ осьтері параллель етіп орналастырылған өте ұзын молекулалардың күрделі құрылымы болып табылады. Мұндай поляроид параллель саңылаулардың жиынтығы ролін атқарады да, ол бір жазықтықта полярланған жарықты толық, шығынсыз өткізеді де,

а) б) в)

Түсетін толқын Тік поляроид Шыққан толқын

4- сурет

оған перпендикуляр жазықтықта полярланған жарықты толық жұтып қояды. Жарықты өткізетін бағыт поляроидтың осі деп аталады. Егер жазық полярланған жарық осі поляризация бағытымен θ бұрыш жасайтын поляроидқа келіп түсетін болса, онда жарық поляроидтан кейін поляроидтың осіне параллель жазықтықта полярланады да, оның амплитудасы cosθ рет әлсіреген болады. Сөйтіп, поляроид арқылы поляризацияның тек поляроид осіне параллель компоненті ғана өтеді. Жарықтың интенситігі амплитуданың квадратына пропорционал болатындықтан, поляризатор арқылы өткен жазық полярланған шоқтың интенсивтігі

І=Iocos2θ

өрнекпен анықталады, мұндағы θ – поляризатор мен түсетін толқынның полярлану жазықтығының арасындағы бұрыш, Io – түсетін жарықтың интенсивтігі. Поляроидты полярланған жарықты алу үшін қажет поляризатор ретінде пайдалануға болады, себебі поляроид толқынның поляризациясы өзінің осіне параллель болатын компонентін ғана өткізеді. Поляроидты жарықтың полярланғандығын және қандай жазықтықта полярланғандығын білу үшін анализатор ретінде де пайдалануға болады. Егер жарық полярланған болса, онда поляроид – анализатор өз осінің бағдарына тәуелсіз түрде жарықтың бірдей мөлшерін ғана өткізеді. Егер жарық полярланған болса, онда поляроидты айналдырған кезде өтетін жарықтың интенсивтігі, егер полярлану жазықтығы поляроид осіне параллель болса, максимал да, ал поляроид осіне перпендикуляр болған кезде, минималь болады. Егер белгілі бір бағдар кезінде поляроид – анализатор арқылы өтетін жарықтың интенсивтігі нолге дейін түсетін болса, онда мұндай жарық толық полярланған. Егер жарықтың интенсивтігі жай минимумға дейін ғана төмендейтін болса, онда жарық – жартылай полярланған.

Полярланбаған жарық дегеніміз поляризациясы кездейсоқ бағытталған жарық болып табылады. Осы поляризациялардың әрбіреуін екі компонентке, өзара перпендикуляр болатын екі құраушыларға жіктеуге болады. Сөйтіп, полярланбаған жарықты амплитудалары бірдей, ал поляризация жазықтықтары өзара перпендикуляр болатын екі жазық полярланған жарық шоқтарынан тұрады деуге болады. 5 – суретте көрсетілгендей, полярланбаған жарық бірінші поляроид арқылы өткен соң, жазық полярланған болады. Ал екінші поляроид (анализатор) бұл компонентті өзі арқылы өткізбейді, себебі оның осі

бірінші поляроидтың осіне перпендикуляр. Мысалы, түсетін жарықты полярлайтын қасиетінің арқасында күннен сақтайтын поляроидтық көзілдіріктер полярланбаған жарықтың 50%-ін ұстап қалады. Шын мәнісінде әйнектің бояуының арқасында одан да көп мөлшерде ұстап қалады.

3. Интенсивтігі Iтаб табиғи

жарықты Т1 поляризаторы арқылы

өткіземіз. Поляризатор жазықтығымен φ

бұрышын жасайтын жазықтықтағы

тербелістің А амплитудасын

амплитудалары Аі=Acosφ және Ат=Asinφ

жазықтығы екі тербеліске жіктеуге болады.

Өткен толқынның интенсивтілігі Аі2=A2 cosφ пропорционал. Табиғи жарықта φ – дың барлық мәндері тең ықтималды, сондықтан поляризатор арқылы өткен жарық үлесі cos2φ=12 орташа мәніне тең, ал бірінші Т1 поляризатор арқылы өткен жазық поляризацияланған жарықтың интенсивтігі:

Io =
Ітаб. 2

Жазық поляризацияланған жарық жолына бірінші поляризаторға ψ бұрыш жасай, екінші Т2 поляризаторды қоямыз. Анализатор арқылы өткен І жарық интенсивтілігінің ψ бұрышына тәуелділігі Малюс заңы бойынша өзгереді:

І=Iocos2ψ

Сондықтан екі поляризатор арқылы өткен жарық интенсивтілігі:

І=12 Iтабcos2ψ

Осыдан, поляризатор параллель болғанда Imах=12 Iтаб және поляризаторлар айқасқан кезде Imin=0.

7- cурет

4. Егер табиғи жарық екі диэлектрикті бөлетін шекараға түссе, онда шағылған және сынған сәуле жартылай поляризацияланған болады.

Шағылған сәуледе түсу жазықтығына перпендикуляр тербелістер, ал сынған сәуледе түсу жазықтығындағы тербелістер басым болады.

Полярланбаған жарықтан полярланған жарықты алудың тағы бір тәсілі бар – ол шағылу. Жарық металл емес бетке кез келген бұрышпен түскен кезде, шағылған жарық негізінен шағылтқыш бетке параллель түрде жазық полярланған болып шығады. Басқаша айтқанда, шағылтқыш бетке жарықтың перпендикуляр

8 - сурет

жазықтықта полярланған компоненті түгелдей дерлік өтіп кетеді немесе жұтылады. Судың бетіне немесе жолға қараған кезде, поляроидтық көзілдірікті бұра отырып, оған жеңіл көз жеткізуге болады. Ашық беттердің көпшілігі горизонталь болғандықтан, поляроидтық көзілдіріктің осін вертикаль бағыттайды да, жарықтың ең интенсивтік компонентін өшіреді, осының арқасында шағылуларды азайтады.

Шағылған жарықтың полярлану дәрежесі бұрышқа тәуелді болады: жарық тік түскен кезде, ол түк те полярланбаған, ал толық полярлану бұрышы θр деп аталатын бұрыш кезінде жарық толық полярланған болады. Толық полярлану бұрышы шекараның екі жағындағы орталардың сыну көрсеткіштерімен мынандай қатынасқа байланысты:

tg θр =
n2. n1

Мұндағы n1 – сәуле таралатын ортаның сыну көрсеткіші, ал n2 – шағылтқыш шекараның екінші жағында жатқан ортаның сыну көрсеткіші. Егер жарық ауада таралатын болса, онда n1=1, сөйтіп

tg θр= n

Толық полярлану бұрышын Брюстер бұрышы, ал бұл формуланы Брюстер заңы деп атайды. Бұл заңды шотланд физигі Дэвид Брюстер (1781-1858) 1812 жылы тәжірибе жүзінде ашқан болатын. Брюстер бұрышымен түскен кезде шағылған және сынған сәулелер 90° бұрыш түзеді, яғни θр+ θr=90° (9-сурет).

9-сурет

Бұған өрнекті (n2 = n1 tg θ = n1 sin θр cos θр) n1 sin θр = n2 sin θ Снелль ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жарық поляризациясы
Электромагниттік сәулелену
Жарық
Жарық интерференциясы
Табиғи фонды сәулелену мөлшері жайлы
Ультракүлгін сәулелену
Жарық сіңіру заңдары
Радиоактивті сәулелену
Жарық көздері
Ультракүлгін сәулелену туралы түсінік
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь