Ақан Серінің өмірі мен шығармашылығы

Ақан Серінің өмірі мен шығармашылығы XIX ғасырдағы музыкалық . поэтикалық өнердің дарынды өкілдерінің ішінде ерекше орын алады. Оның есімі халық есінде тек қана дарынды ақын және композитор ғана темес, сонымен бірге сирек кездесетін әнші ретінде де сақталған. Ақанның шын жүректен айтылған нәзік әндері тыңдаушылардың асыл ойлары мен сезімін, әр адамның жан дүниесін меңгеріп, эмоционалдық болмысын күшейте қабылдаған әннің ұзақ уақыт есте сақталуына еріксіз мәжбүр етеді.

Композитор 1843 жылы Көкшетау облысының Қоскөл деген жерінде ауқатты малшының жанұясында дүниеге келген. Ақынның шын аты. Ақжігіт. Қарындастарының ортасында жалғыз ерке ұл болып өскен. Өзінің табиғи қабілеті мен өнер . білімге деген құмарлылығы арқасында Ақан жас кезінен бастап . ақ сауатын ашып, Шығыс поэзиясының үлгілерімен танысып, өз жанынан да ән . өлең шығарып, болашағы бар дарынды ақын . әнші екендігін байқатады. Сөйтіп, «Ақын . Ақан» деген атқа өте ертеден . ақ ие болады. Ал Ақан кішкентайынан өзінің зеректігімен, әрнәрсеге әуестігімен көзге түседі. Он төрт жасынан бастап Ақан даңқы оның туған ауылынан алысқа тарап, кемеліне жеткен ақын, талантты сазгер ретінде танылады. Кәмелетке толған шағында сәнді қымбат киім киіп, жолдастарымен ауылдан ауылға қыдырып, сал . серілік өмірді өткізе бастайды. Көптеген сал . серілер тәрізді Ақан да аңшылыққа құмар болады. Құсбегі, тазшыл, атшыл Ақан жүйрік тазы, лашын, қыран ұстайды. Оның шығармашылық өнерінде өз өмірінің осы қырлары айқын бейнеленеді. Ақанның «Көкжендет», «Бозторғай», «Қараторғай» әндері аң аулайтын құстарға арналса, Алты Алашқа тараған «Құлагер», «Маңмаңгер» әндері өзінің сүйікті сәйгүлігі Құлагерге арналып шығарылды.

Ақан сері әндерінің бірең . сараңы болмаса, көпшілігі асқан көркемдікпен жазылған. Ол . шебер лирик ақын. Оның әндерінде сезім дүниесі басым жатады. Ақын өз лирикаларына дәл келетін нәзік бейнелерді таңдай біледі. Ел ұғымындағы әрі көркем, әрі сұлу аяулы нәрселерді талғап ала біліп, соны айшық етеді. Көркем теңеу, метафора тағы басқа да көркемдік, нәзіктікті бейнелейтін сөздер мол болып келеді.

Ақанның сұлулықты сүйіп, сөз маржанын тере білген, оқушысының сезімін тербету арқылы ойын қозғауды мақсат еткен ақын . композитор екенін әр бейнесі дәлелденгендей. Ақан әндерінде туған жерге, табиғатқа, сүйікті сәйгүлікке деген сүйіспеншілік, махаббат тақырыптары жан . жақты ашылып, негізгі арқау болған. Ақанда қыз . келіншектер бейнесіне арналған лирикалық әндер тобы біршама баршылық. Бұл әндерге «Ақтоты», «Үш тоты құс», «Балқадиша», «Сырымбет», «Терқатқан» және басқа көптеген туындыоары жатады. Бұл аталған әндер өзінің мазмұнына қарай өмірбаяндық сипатта шыққан. Шынында, Ақан мен Ақтотының махаббат тарихы халыққа кең тарап, үлкен драмаға толы оқиғасымен белгілі. Бұл жайында А.Жұбанов өзінің «Замана бұлбұлдары» кітабында жазып кеткен.

Оның өлеңдерінде араб, парсы сөздері де аз емес. Ол дін мектебінде өте жақсы оқып, өзінің қабілеті, зеректігініңарқасында аз жылда көп нәрсе біліп, мектептен кеткеннен кейін де өз бетімен оқу үйренуден қол үзбеген. Өйткені оның «Тағырипың» атты ұзақ өлеңінде шағатай тілі, осман, түрік тілдерінде шыққан сүйіспеншілік, ғашықтық жырлары: «Жүсіп . Злиха», «Ләйлі . Мәжнүн», «Сейпіл . Мәлік . Жамал», «Фархад . Шырын» тағы басқалары Шығыстың лиро . эпостарымен жақсы таныстығын және олардан үлгі алып, творчестволық жолмен үйренгендігін аңғартады.
        
        Ақан Серінің өмірі мен шығармашылығы XIX ғасырдағы музыкалық – поэтикалық
өнердің дарынды өкілдерінің ішінде ерекше орын ... Оның ... ... тек қана ... ақын және ... ғана ... ... бірге
сирек кездесетін әнші ретінде де сақталған. Ақанның шын жүректен айтылған
нәзік әндері тыңдаушылардың асыл ойлары мен сезімін, әр адамның ... ... ... болмысын күшейте қабылдаған әннің ұзақ
уақыт есте сақталуына еріксіз мәжбүр етеді.
Композитор 1843 жылы Көкшетау облысының ... ... ... малшының жанұясында дүниеге келген. Ақынның шын аты- Ақжігіт.
Қарындастарының ортасында жалғыз ерке ұл болып өскен. Өзінің табиғи
қабілеті мен өнер – ... ... ... ... Ақан жас ... – ақ сауатын ашып, Шығыс поэзиясының үлгілерімен танысып, өз ... ән - өлең ... ... бар ... ақын - әнші ... ... «Ақын – Ақан» деген атқа өте ертеден – ақ ие болады. Ал Ақан
кішкентайынан өзінің зеректігімен, әрнәрсеге әуестігімен көзге түседі. Он
төрт ... ... Ақан ... оның ... ... алысқа тарап, кемеліне
жеткен ақын, талантты сазгер ретінде танылады. Кәмелетке толған шағында
сәнді қымбат киім киіп, жолдастарымен ауылдан ... ... сал – ... ... ... Көптеген сал – серілер тәрізді Ақан да аңшылыққа
құмар болады. Құсбегі, тазшыл, атшыл Ақан жүйрік тазы, лашын, ... Оның ... ... өз ... осы ... ... ... «Көкжендет», «Бозторғай», «Қараторғай» әндері аң
аулайтын құстарға арналса, Алты Алашқа тараған «Құлагер», «Маңмаңгер»
әндері өзінің сүйікті сәйгүлігі ... ... ... сері әндерінің бірең – сараңы болмаса, көпшілігі асқан
көркемдікпен жазылған. Ол – ... ... ... Оның ... ... ... жатады. Ақын өз лирикаларына дәл келетін нәзік бейнелерді таңдай
біледі. Ел ... әрі ... әрі сұлу ... ... талғап ала
біліп, соны айшық етеді. Көркем теңеу, метафора тағы басқа да ... ... ... мол ... келеді.
Ақанның сұлулықты сүйіп, сөз маржанын тере білген, оқушысының
сезімін тербету арқылы ойын қозғауды мақсат еткен ақын – композитор ... ... ... Ақан ... ... жерге, табиғатқа, сүйікті
сәйгүлікке деген сүйіспеншілік, махаббат тақырыптары жан – жақты ашылып,
негізгі арқау болған. Ақанда қыз – келіншектер ... ... ... тобы ... ... Бұл әндерге «Ақтоты», «Үш тоты құс»,
«Балқадиша», «Сырымбет», «Терқатқан» және басқа көптеген туындыоары ... ... ... ... ... ... өмірбаяндық сипатта шыққан.
Шынында, Ақан мен Ақтотының махаббат тарихы халыққа кең тарап, ... толы ... ... Бұл ... ... ... ... кітабында жазып кеткен.
Оның өлеңдерінде араб, парсы сөздері де аз емес. Ол дін мектебінде
өте жақсы оқып, өзінің қабілеті, зеректігініңарқасында аз ... көп ... ... ... кейін де өз бетімен оқу үйренуден қол үзбеген.
Өйткені оның «Тағырипың» атты ұзақ ... ... ... ... ... шыққан сүйіспеншілік, ғашықтық жырлары: «Жүсіп – Злиха», ... ... ...... – Жамал», «Фархад – Шырын» тағы басқалары
Шығыстың лиро – эпостарымен ... ... және ... үлгі алып,
творчестволық жолмен үйренгендігін аңғартады.
Ақан сері өмірінің соңғы жылдарында ... ... ... ... қудалау мен мұқтаждық салдарынан өз баласымен бірге тау –
тасты, көл жағалауларында, елсіз ... ... кезе ... ... ... ... береді. Бірақ, қарсылас жаулары оның бұл
жайын «есінен адасқан» деп танып, кінәләй бастайды.
Өзін қоршаған өмір мен ... ... ... эстетикалық және
көркемдік болмысын биікке көтерген ардақты әнші Ақан сері 1913 жылы ... ... ... халқының әншілік – поэтикалық
мәдениетінің жоғары орындаушылық дәстүрін жалғастыра отырып, қазақ
мәдениетінің тарихында өзіне лайық берік орын алды.
Шығармашылығының өркендеу ... Ақан ... ... ... ... ... ... С.Сейфуллиннің «Көкшетау» поэмасының ,
«Құлагер» атты әйгілі поэма жазған І.Жансүгіровтың «Ақан сері – Ақтоты»
трагедиясының ... ... ... шабытының қайнар бұлағы
болды. Белгілі композитор Е.Брусиловский «Жалбыр» операсында «Құлагер» ... ... ... ... ... ... ... Композитор С.Мұхамеджановтың Ғ.Мүсіреповтың (либреттист) «Ақан
сері – Ақтоты» операсы 1982 жылы сахнаға қойылды. Музыкатанушы Ж.Ордалиева
операда ... ... ... ... ... тән мынадай ерекшеліктерін
бөліп қарайды: бастапқы негізгі үннен өзінің басқа бір биігіне ұмтылушы
қысқа желісін білдіретін октавалық алғашқы негіз – «Алай көк», ... баяу ... ... ... ІV ... ... ... бастапқы
үннің көп рет қайталануы – «Алтыбасар», «Әудемжер», «Ақ саусақ» әндерінде
кездеседі.
Ақанның бізге жеткен ән – поэзиялық мұралары көбіне ... ... ... ... ... жазылған екі – үш өлеңі және
«Тағырипың» атты сюжетсіз поэмаға ұқсайтын махаббат ... ... ұзақ ... ... Ақан - өз ... ірі ... ... Ол әлеуметтік өмірдегі әртүрлі мәселелерді тақырып етіп, ел ... көре ... Ел ... өз ... ... оған ... наразылық көрсетті. Ол қазақ өнеріне өшпес еңбек етіп, адамның
психологиясын, күйініш – сүінішін суреттеудің үлгілі, өнегелі туындыларын
қалдырды. Жастардың эстетикалық сезімін оятып, ... суйе ... ... ... ... ән өнерінің шебер орындаушылары
Ә.Қашаубаев, Ж.Елебековтың, М.Ержановтың, К.Лекеровтың, ... ... және ... ... ... ... ... «Балқадиша», «Сырымбет», «Құлагер», «Құлагердің желісі»,
«Көкжендет», «Екі торы ат», «Ақтоты», «Алай ... ... ... ... ... «Ақсаусақ», «Перизат», «Жамал қыз»,
«Шәмшиқамар», «Көк көбелек», «Әудемжер», «Сәулем – ай», ... «ай ... «Қай ... ... ... «Қараторғай»,
«Кербезсұлу», «Ақан сері», «Үш тоты құс», «Іңкәр – ай», «Нұрила» т.б.
Евгений Григорьевич Брусиловский.
(1905 -1981 ... ... ... ... ... ... жаңа құрылу кезеңіне сәйкес келді және
Қазақстанның профессионалдық өнерінің дамып, қалыптасуымен ... Ол ... ... жаңа ... алғашқы үлгілерінің авторы –
«Қыз Жібек» операсы, «Сары – Арқа» симфониялық сюитасы. Ұстаз ретінде
республикамыздың бірнеше композиторлар буынын тәрбиелеп шығарды, кейіннен
олар ... ... ... құрды. Е.Брусиловскийдің сегіз қырлы,
бір сырлы шығармашылығы қазақ музыкасына ықпалын тигізбей қоймады. Ол
қалаған дәстүрлі негіз әлі күнге дейін жалғасып ... , ... ... Оқу ... ... Григорьевич Брусиловский
1905 жылы, қараша айының 12 – ші жұлдызында Дондағы Ростов қаласында,
жұмысшы семьясында дүниеге келді. Оның әкесі революцияшыл адам, жасырын
саяси ... ... үшін ... рет жер ... Анасы әнші әрі
фортепианода жақсы ойнаған. Ол Россиядағы бегілі музыканттар семьясы
Левисондардан шыққан. Бұлардың талайы кейін ... ... ... ал ... ... ән ... тарихына, Мариинск театрының көрнекті әнші –
теноры ретінде енді.
Е.Брусиловскийдің музыкаға деген талабы ерте оянды. Ерте бастан
импровизациялауға әуес ... және өз ... ... ... ... ... Кейіннен бұл дағды оған көп пайдасын тигізді.
Бала 15 ... ... ... ... ... бір ... ... шешесінен
айрылады. Еңбек жолын күн көріс үшін, Солтүстік Кавказ әскери округы саяси
басқармасы экспедициясының кітап ... ... ... Осы жерден ол Қызыл Армия қатарына әскерлік міндетін атқаруға
аттанды. Оның концерттердегі жетістіктері ... ... ... ... ... міндетін өтеген соң, Е.Брусиловский Москва
консерваториясының дайындық бөліміне түседі. Бір жылдан ... ... ... ... ... ... ... тоқтатып, Ленинградқа
көшеді. Профессионалдық білім алу үшін Е.Брусиловский композитор
А.Х.Животовтан жеке сабақтар алады да, 1926 жылы ... ... ... ... ... ... оқиды. М.Штейнбург
Н.Римский – Корсаковтың оқушысы.
Консерваторияда оқып жүрген жылдары Е.Брусиловский бірнеше қызықты
шығармалар жазады; ... ... ... ... ... ... ... атты вокалды композиция.
Дипломдық жұмысына І – ші соль moll симфониясын жазды.Бір ... ... ... ші фа moll симфониясы шықты. Бұл шығармалардың бәрінде композитор орыс
композиторлар мектебінің ... ... ол ... ән және би
фольклорына сүйенеді. Сонымен, Е.Брусиловскийдің Ленинградты ... ... ... білім алуға және шығармашылық ізденісінің жүйесін
анықтауға ықпалын тигізді.
Ертеректегі шығармалары (1933 – 1949ж). 1933 ... ... ... үшін жаңа ... болды. Ол күш –
қайратқа толы, үлкен салмақты іс - әрекеттер армандады. Дәл осы уақытта
Москвадан және ... ... ... ... ... ... жас Е.Брусиловский де болды. А.Жубанов оған музыка – ... ... ... ... ... музыкасын зерттеп жазу кабинетінде
ғылыми қызметкердің жұмысын ұсынды.
Е. Брусиловский халық музыкасын жетік білетін белгілі адамдармен
бірге ... ... ...... ... ... ... көмегімен ол жаңа мәдениетке араласа бастады. Халықтың өнер
шеберлерімен өткізілген талай ... ... ... әндер мен
күйлер жазып алып жүрді. Бұлар – музыканы өңдеу жұмыстарына негіз
дайындады. Халық күйі «Кеңесті» екі домбыра және фортепианоға өңдеуі ... Осы ... ... ... соң бірі «Байжұма», «Топан», «Дүние – ай»,
«Ақсақал», «Гауhартас» күйлерін фортепианоға арнап өңдеді және
фортепианоға ... ... ... ... ... «Шапибаяу»,
«Қараторғай», «Қанапиа»әндерін өңдеді.
Қазақстанда болған үш жылда композитор 250 – ге жуық ән мен күйлер жазып
алды және ... ... ... ... ... ... театрының
жанында ашылған музыкалық студияның негізінде музыка театры құрылғанын
театрдағы барлық алғашқы қойылымдарын ... «Қыз ... ... ... ... «Қыз ... ... 1934 жылы қараша айының 7 – сі
күні өтті. Композитор халықтың дәстүрлі профессионалды ән айту ... ... ... музыкасының сұлулығын мәнерлеп, ерекшелендірген
тамаша үндестіктер сүйемелдеудің сәттілігінен болды. Көп ... ... ... ... бұл ... 1916 ... ... мен байларға қарсы шыққан халық көтерілісі суреттелді. Бұл операда
хорлар мен вокалды ансамбльдердің мәні зор болды. Опералардың табысты
қойылымдарынан кейін ... зор ... ... ... ... зерттей түсті.
1937 жылы «Ер Тарғын» эпикалық операсын, 1938 жылы «Айман –
Шолпан» комедиялық операсын жазды. 30 – шы ... ... және 40 – ... басында фортепианоға арналған талай жаңа шығармалар және
Н.Погодиннің «Аристократтар» атты қойылымына музыка жазды. Осы кезеңде
шығарған ... ...... «Гүлденген Қазақстан», «Майданнан
хат», «Күт мені» деген тамаша әндері болды. «Қос ... әні ... ... ... ... ... ... сай тақырыптарға композитордың авторлық музыкасымен
«Алтын астық» /1940/, «Гвардия алға!» /1940/ және М.Төлебаевпен бірлесіп
«Аманкелді» /1945/ операларын жазды. Барлық үш операның либреттосын
Ғ.Мүсірепов ... ... ... ... арналған шығармаларға оралады.
Бұлардың негізінде қазақтың халық музыкасын алады. «Сары ... ... – ші ... 1941 жылы ... бір ... ... ... Абай
тақырыбына «Жалғыз қайың» атты симфониялық поэмаға ауысады. Тек 1944 жылы
«Сары – ... ... ... Ол алғаш Ташкентте өткен Орта Азия
және Қазақстан республикаларының музыка онкүндігінде орындалып, үлкен
табысқа ие ... Осы ... ... ... ... 1946 жылы ... ... қайың» симфониялық поэмасына
оралып, соңғы жаңа түрін шығарады.бұл поэманы Абайдың 100 ... жылы ... ... ... да ... кезеңіне жатады.
Шығармашылығының өркендеу кезеңі (1950 – 1969 ж). Бұл кезеңде
Е.Брусиловский Д. Снегиннің сөзіне – жеке ... ... өлең ... ... және үрмелі аспаптар оркестріне арнап «Советтік
Қазақстан» кантатасын, «Көркейген дала» ... ... ... ... аспаптар оркестріне арнап «Румын әуендері», «Желдірме» атты
шығармаларын жазады. ... ... он ... үзілістен кейін,
шығармашылығының даму жолында жаңа серпін болған «Дудар – ай» операсын
жарыққа шығарады. Композитордың соңғы операсы ... ... ... ... тың ... ... ... жазылған. Ал
1963 жылы «Қозы – Көрпеш, Баян – ... ... ... шығарды.
50 - ші жылдардың соңында және 60 жылдары Е.Брусиловский өзінің
ең ... ...... бастап жетіншіге дейін жазды. Осы
кезеңдерде тамаша әндер мен романстар, халық әндерінің хор капеллаға
арналған өңдеулері, кинофильмдерге арналған ... ... ... ... ... орын ... ... үлгісін көрсететін патриоттық
әндерге беріледі / «Мақташының әні», «Шолпан», «Шаттық жыры» және т.б./
Олар халықтың қайсарлығын, еңбекке ... ... ... ... ... ... терең лиризмге толы.
Е.Брусиловский Қазақстанда 40 жылға жуық өмір сүрді. Бұл мерзім,
талй жанрларды қамтыған шығармашылық іс - әрекетке бай. ... ... ... және ... ... жүргізді. 1939 жылдан бастап 1953 жылға
дейін Қазақстанның композиторлар Одағын басқарып, 1944 жылдан Алматы
консерваториясының жаңадан ... ... ... ... ол ... композиторларды дайындап шығарды, Мемлекеттік консерваториясының
профессоры болды.
Россияға оралуы: 1970 жылы Е.Брусиловский Москваға көшеді, бірақ
оның шығармашылығы қазақ ... ... ... ... ... және ... симфонияларын, «Ақсақ құлан» бір актілі балеті мен
«Қозы Көрпеш – Баян – сұлу» балетін аяқтады. Бұл шығармалардың барлығы
Алматы театр сахнасында ... ... ... ... ... күнделігін жазды, ертеректе шыққан «Аманкелді», «Ер Тарғын»
операларының редакциясын қайта қарады.
1978 жылы Москва театрында ... ... жаңа ... ... ... ... Қазақстанмен,
республикамыздың жазба дәстүрімен тұтасады, сондықтан оны қазақ
профессионал музыкасының іргесін қалаушы ақсақалымыз деп атасақ артық
болмайды.
Фортепианоға арналған шығармалары. ... ... ... ... ... ... ішінде кеңінен тарағаны пьесалар.
Ертеректе жазған пьесаларының біреуі «Экспромт» (1939ж). Бұл ұлттық
концерттік пьесасының үлгісі, ... ... ... ... ... бөлімі лирикалық, жұмсақ әуенмен жалғасады.
Соғыс жылдары композитор «Токкато», «Юмореска» атты ... ... ... ... 1951 жылы ... «15 ... ... атты
жинағы жасөспірімдерге арналған фортепианолық музыканың шыңы болып
есептелді. «Бес үздік пьесалар» мен «Қос қарлығаш» әнінің өңдеуінен ұлттық
музыканың ерекшеліктерін көрсететін ... ... ... 1967 – 1970 ... ... ... үш ... шығарды. Бірінші дәптердегі бесінші би /соль мажор/. Пьесаның
негізіне Жаяу мұсаның «Ақсиса» әні сәл өзгертіліп алынған. Әннің әуені
пьесада оркестр үнділігіне сай ... Бұ ... ... ... ... үндестік техникасы қолданылған. Жалпы үндестіктердің
фактурасы үйлесімділік үніне сүйенбей, домбыра үнін есімізге салатын кварто
– квинталық ... ... ... мен ... ... да арналған шығармаларда қызықты
табыстар бар. Үздік құрылымды ... ... ... және
фортепианоға арнап жазылған «Боз айғыр» сюитасы жатады. Мұнда халық күйшісі
Рахмет ... ... ... ... ... және ... сай, барлық алты бөлімінде де күйдің әуені: вариациялар, пейзаж,
скерцо, би, романс, финал ... ... ... ... ... симфонизмінің
қалыптасуымен байланысты. Оның симфониялық шығармалары осы жанрдың отыз
жылға жуық ... ... ... ... ... /1940 – 1960ж/.
«Сары – Арқа» симфониялық сюитасы Е.Брусиловский ... ... ірі ... ... ... ... ... классикасын
симфониялық жанры ұлттық музыканың ерекшеліктерімен баий түседі. Келесі бес
симфониясында халық әндері мен домбыраға арналған күйлерді бірегей жүзеге
асыру мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... қажет тірек болады. Халық музыкасы, соның ішінде
домбыраға арналған күйлер екі түрлі мәдениет арасындағы ерекше байланыс
бастамасын көрсетеді. Белгілі музыканттар мен ... ... ... ... даму ... бар ... көрді. Е.Брусиловский
өз тұсынан «Қазақстанда симфонизм мәселесін шешу ... ... ... қарағанда, қазақ халқы, халық симфонизмінің тамаша үлгісі
болатын «Ақсақ құлан», «Адай», «Серпер», «Сары арқа» және т.б. көптеген
күйлер шығарған». Е.Брусиловский халық музыкасының ... ... ... ... Жеке әнді қандай да болмасын бір кейіпкерді бейнелеу
үшін пайдаланды. Кейбір әндерді өз қалпында, бір ... ... ... ... ... әндер, күйлер симфонияны жаңаша түсінуге көп
әсерін тигізді. Е.Брусиловский шығармашылығында «Сары арқа» симфониялық
сюитасының мәні зор.бұл симфония арқылы композитор оркестрдің бай үнімен
дала ... ... қызу ... ... ... ... симфония қазақ
халық музыкасының негізінде жазылған тұңғыш ірі оркестрлік шығарма.
Е.Брусиловский ... ... ... ...... және ... хор ... негізін салушы ретінде сол кездегі қазақ
музыкасына көптеген жаңалық ... ... ... және полифониялық жазылуына хор мен оркестр фактурасын. Оның
шығармаларының көбісі қазіргі заманғы ... және ... ... ... айтар болсақ Евгений Григорьевич Брусиловский кәсіби қазақ
музыка өнерінің негізін қалағандардың ... ... ... ... ... өнер және қоғам қайраткері, КСРО және ҚазССР мемлекеттік сыйлығының
иегері.
Ақан шығармашылығында ерекше бөлек тұрған әннің бірі – «Қараторғай».
Шабыттанған ақынның өзіндік ... ... ... ... ... ... ... байқалады.Әннің негізгі поэтикалық құндылығы суреткер мен
оның өнерінің біртұтас ... ... Өзі ... ... алғыр
бүркітін жоғалтудағы ауыр қайғысын Ақан сері осы «Қараторғай» әнінде
толғайды. ... ... ... мазмұны мынадай: Ақанның Әлібек
батырдан алған Қараторғай атты бүркіті берегірек келгенсін қартайып, қанаты
бүтін болғанмен құйрығының қауырсыны түсіп, ... ... ... ... ... ... уақыт шырылдап жүретін болады. өйткені халық аузындағы
«Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады» дейдің белгілі мәні бар мәтел болса
керек. Қараторғай шырылдап, айналғанда ... ... ... Шаршап барып
жерге жақындап, құйрығымен ешнәрсе істей алмағасын құлайды екен. Міне осы
суретті көріп тұрған Ақан, бір ... ... да ... ... ... уыс ... торғайдай болып қалғанын, қона алмай шырылдап, иесінен
жәрдем сұрағандай болғанын ... әнге ... ...... ... ... қонбай» - деп, қайырмасында үнемі қайталап
отырады. Әннің кеудесінде:
«Келеді Қараторғай қанат қағып,
Астына ... ... ... - деп, ... да, ... аяғында адам
басына қарай ауып кетеді:
«Бірге өскен кішкентайдан бек қарағым.
Айрылдым қапияда сенен нағып» - деп жырлайды.
Ақын, әнші, композитор, сері жігіттің көз ... айта ... ... ол, ... ... тағы да ...... әңгіме
ете, әндете отыра, сол арқылы ой түбінде жатқан басқа ... ... ... ... ауыр ... көз ... ... Сөйтіп, әннің
шығуына бір жағдай себепші болады да, музыканың туу үрдісінде екінші
жағдай, көрнектірек, дәлірек болады.
«Қараторғай» әні адам таңқаларлық терең, жібектей созылған ән тілі ... ... ... ... лирикасына толы, сөзсіз махаббатпен
байланысты.Қаншама қартайып, пайдадан қала бастаса да, Ақанның қолында көп
жылдар болып, талай – талай қуанышқа ... ... бір ... өліп қалуы
Ақанға қатты батады. Ақанның «Қараторғай» әні – халыққа осы аңызбен
танылған. Міне осы әнді Е. ... ... ... арнап өңдейді.
«Қараторғай». «Қараторғай» әні адам таңқаларлық терең, жібектей созылған ән
тілі бар сөзсіз махаббатпен байланысты, ... ... ... қимыл
– legato, яғни әр нотаны бір - бірімен қосып, әндете, ішкі жан дүниені
тербетердей ... айту ... ... Andante – дан басталып ақырын
creshendo – ға (

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақан Қорамсаұлы (1843-1913)9 бет
Ақан сері өмірі17 бет
Ақан сері өмірі мен шығармашылығы37 бет
Ақан сері10 бет
Ақан Сері туралы8 бет
Буаздықты анықтау22 бет
Гәкку14 бет
Ежелгі дәуір әдебиеті55 бет
Күй өнері (қалыптасуы, дамуы). Қазақ күйшілері14 бет
Манарбек Ержанов4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь