Жылыжайдың зиянкестері



Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Алматы 2018
Жоспар:
1.Kіріспе
2.Негізгі бөлім
2.1. Жылыжайдың зиянкестері
2.2. Жылыжай зиянкестерімен күресу шаралары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Кіріспе
Жылыжай (орыс. теплица, ағылш. greenhouse) - жылу сүйетін жидектер мен көкөністерді, гүлдерді және басқа да өсімдіктерді жыл бойы өсіруге мүмкіндік беретін, қорғалған, жылытылатын, кендігі әр алуан құрылыс. Көшетханаға қарағанда құралымы, жылыту жүйесі күрделірек келеді.
Жылыжайда тәулік бойына температура мен ылғалдылықтың ауытқуы шамалы болатын белгілі бір микроклимат сақталады. Мұндай жағдайды жылыту мен желдетуді дұрыс ұйымдастырғанда ғана жасауға болады. Жылыжай күн сәулесімен, биологиялық (биологиялық отынның жылуы есебінен) және техникалық жолмен (ыстық су, бу, электр және т.б.) жылытылады. Ол табиғи жолмен де (желгек немесе фрамуга арқылы) немесе қолдан да желдетіліп тұруы мүмкін. Қандай мақсатқа арналғанына, пайдалану мерзіміне, жылыту түріне, қолданылған құрылыс материалына байланысты жылыжайдың құралымы түрліше болуы ықтимал. Жылыжайды бір еңісті, екі еңісті, блокты деп бөледі. Көбінесе екі еңісті жылыжайлар салынады, оның жарық түсетін жазықтығы шығысқа және батысқа қарап тұруы тиіс. Жабын ретінде әйнек немесе синтетикалық үлдір (міндетті түрде полиэтилен) пайдаланады. Жылыжай дақылдарын тікелей топыраққа отырғызады немесе үлдіріктерде (стеллаж) өсіреді.
Көкөніс -- тамаққа қолданылатын бақша жемістері мен көктер (қияр, сәбіз, қызанақ, қызылша, т.б.). Барлық көкөністер, негізінен, мынадай топтарға бөлінеді: тамыржемістілер -- тарна, асханалық қызылша, сәбіз, ақжелек түйнегі, ботташық, шалқан, тұрып, шомыр, балдыркөк түйнегі; жапырақтылар -- қырыққабат, салаттар, саумалкөк, аскөк, жапырақты және сағақты балдыркөк, жапырақты ақжелек, рауғаш, қымыздық; жемістілер -- томаттар, баялдылар, тәтті бұрыш, ащы бұрыш, қияр, қарбыз, қауын, асқабақ, кәді, самсарлар, гүлді капуста, бұршақ, лобия, атбас бұршақ, қант жүгерісі; баданалылар (тамаққа басы мен жапырағы пайдаланылады) -- шалқан пияз, сарымсақ, порей, батун пияздары, шнитт пиязы.Картоп пен хош иісті дәмді көкөністер: анис, кориандр, кресс салат, тмин, жалбыз, майоран, қияр шөбі, эстрагон.
Көкөністер -- бағалы тағам. Олардың тағамдық мәні бойындағы тез сіңгіш заттардың, ішінара көмірсутектердің болуына байланысты көкөністерде ас қорытуға пайдалы әсерін тигізетін, адам организміне қажетті витаминдер мен минералды тұздар, сондай-ақ ақуыздар, әр түрлі органикалық қышқылдар, эфир майы мол. Мысалы, картоп -- крахмалға, ал асханалық қызылша -- қантқа бай; капустада С витамині, ал сәбізде -- организмде Д витамині құрылатын -- каротин (А провитамині) көп; рауғашта органикалық қышқылдар басым; көк бұршақ белоктарға; аскөк -- хош иісті заттарға бай. Сондықтан да тамақ құрамына көкөністерді неғұрлым көп енгізіп, оларды пісірмей де, сондай-ақ әр түрлі тағамдарды дайындаған кезде де пайдалану керек. Еттен, балықтан және басқа азықтардан дайындаған тағамдарға көкөністі қосу тағамды жақсы қорытып, жаксы сіңіруге жәрдемдеседі. Көкөністердің диета тамағын дайындаудағы рөлі де зор (емдік тағамдар). Көкөністердің жұғымдылығын сақтап қалу үшін оларды дұрыс өӊдеп, содан кейін барып әзірлеу керек.

Сурет-1. Жылыжай-Greenhouse

2.Негізгі бөлім

2.1. Жылыжайдың зиянкестері
Көкөніс дақылдары теплицалар мен парниктерде және басқа жылы жайларда жасанды климатта өсіріледі. Егіс даласымен салыстырғанда мұнда ауа мен топырақтың температурасы және ылғалдылығы әдетте жоғары және топырақтың құрамы мен оған түсетін жарық та өзгеше болады. Мұндай арнайы жағдайлар және осы дақылдардың басқа дақылдармен алмастырмай өсірілуі зиянды организмдердің көптеген түрлерінің жаппай көбейіп, қорлана беруіне мүмкіншілік туғызады.
Жылы жайларда өсірілетін көкөніс дақылдары зиянкестерінің фаунасы 2 топтан тұрады: ашық алаңдарда үнемі кездесетін қолайлы жағдайда еніп кететін кәдәмгі түрлер(капуста шыбыны, крестгүлділер бүргесі, бұзаубас, қара шегірткелер, сымқұрттар, жалаңаш шырыштылар, бітелер, темекі трипсі, өрмекші кенелер және т.б.); басқа жерлерден, көбінесе оңтүстік аудандардан әкелінген, жылы жайларды мекендеуге бейімделген жылу сүйгіш түрлер( теплица ақ қанаты, беріш нематодалары және т.б. ).
Теплицаларда және басқа жылы жайларда өсірілетін көкөніс дақылдарын зақымдауға маманданған зиянкестердің барлығының дерлік ауыз аппараты шаншып-сорғыш, полифагтар және көбею потенциалы жоғары дәрежеге көтерілген поливольтинді түрлер. Мұндай ерекшеліктерде олардың теплица жағдайында (температура мен ылғалдылық жоғары болуы, дақылдардың ұзақ уақыт, кейде жыл бойы, үзіліссіз өсірілуі) олардың қарқынды түрде жаппай өсіп-өніп көбеюіне мүмкіншілік тудырады.
Бітелер- Aphididae. Қазақстан жағдайында теплицаларда өсірілетін қияр, томат, бұрыш, салат, балдыркөк, ақ желкек және басқа көкөніс өсімдіктерін бітелердің бірқатар түрлері зақымдайды. Олардың ішінде әсіресе жиі кездесетіндері:шабдалы бітесі(Myzodes persicae Sulz.), бақша бітесі (Aphis gossypii Glov.), кәдімгі картоп бітесі(Aulacorthum solani Kalt.), үлкен картоп бітесі(Macrosiphum euphorbiae Thom.)
Бұлардың барлығы жыл бойы партеногенетикалық жолмен және диапаузасыз дамиды. Сондықтан олардың суыққа төзімділігі жоғары дәрежеде болмайды да қыс кезінде теплицаларды паналап, жыл бойы үзіліссіз өсіп-өніп көбейе береді.
Бітелер әсіресе ауаның температурасы 23-250С, салыстырмалы ылғалдылығы 70-85% болған жағдайда өте жылдам дамиды. Бір ұрпағының дамуы 6 күннен 12 күнге дейін созылады, ал бір аналық бітенің табатын жұмыртқа саны 50-100 данаға дейін жетеді. Сондықтан өсімдіктерде бітенің ірі-ірі жаңа колонияларының пайда болып тұруын қысқа мерзім ішінде-ақ байқауға болады.
Зиянкестердің сорып қоректенуі әсерінен өсімдіктердің жапырақтары ширатылып қалады. Сонымен қатар бітелердің денесінен шығатын желім тәрізді тәтті заттарды саңырауқұлақтар мекендеп, жапырақ бетінде жұқа қабықша пайда болады. Осының салдарынан жапырақта ассимиляция және зат алмасу қиындайды.Зақымданған өсімдіктердің өсуі тежеледі, гүлдерінің біразы қурап қалады, жемістері пісіп-жетілмейді. Сонымен қатар бітелердің бірқатар түрлері вирус ауруларын тасымалдаушы болады.

Сурет-2. Біте-Aphidae

Теплица ақ қанаты- Trialeurodes vaporariorum Westw. Тең қанаттылар (Homoptera) отрядының ақ қанаттылар (Aleyrodidae) тұқымдасына жатады. Тропикалық насеком, Қазақстанда негізінен теплицалар мен оранжерияларда мекендейді.
Ересегінің ұзындығы - 1,5 мм жетеді, жалпы түсі сары, қанаттары ұн тәрізді ақ. Жұмыртқалары ұзынша келген өте ұсақ 0,24 мм және сабақшалы. Дернәсілдері ақшылдау жасыл, көздері қызыл, ұзынша сопақтау келген, денесін балауыз жауып тұрады, құрсақ ұшында екі жіпшесі бар, ұзындығы 0,29 мм.
Аққанаттылардың аналықтары жұмыртқаларын 10-12 данадан топтап өсімдіктің жас жапырақтарының астыңғы бетіне салады. Дернәсілдер 2-3 күннен кейін шығады да 10-13 күннен кейін нимфаларға, одан соң 10-12 күннен кейін ересек жәндікке айналады. Зиянкестің аналықтары 25-30 күн өмір сүреді. Осы мерзім ішінде олардың әрқайсысы 130 шамасындай жұмыртқа салады. Теплицаларда зиянкес жыл бойы үздіксіз көбейіп, 10-15 ұрпаққа дейін бере алады. Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайларына әсіресе жұмыртқалары мен аналықтары төзімді келеді- температураның 500С, кейбір жағдайларда -120С төмендеуіне төзе алады.
Ақ қанаттылардың өздері және олардың дернәсілдері жапырақтың шырынын сорып және оны денелерінен бөлініп шығатын желім тәрізді сұйық заттармен ластап, қатты зиян келтіреді. Зақымданған жапырақтарды күйе саңырауқұлақтары мекендеп, ауруға шалдығады. Нәтежиесінде жапырақтар мерзімінен бұрын түсіп қалады да өсімдік әлсіреп, түсімі кемиді.

Сурет-3. Теплица ақ қанаты- Trialeurodes vaporariorum Westw.

Кәдімгі өрмекші кене- Tetranychus urtica Koch. Микроскопиялық ұсақ зиянкес, ересек аналықтардың ұындығы - 0,3-0,6 мм, аталықтардың ұзындығы - 0,2-0,3 мм. Түстері жазда сарғыш-жасыл, күзге сары-кызыл, қысқа қарай - қызыл-қоңыр. Өрмекші кене мақта өсімдіктері жапырағының астыңғы бетінде тіршілік етеді. Ауыз аппараттары шаншып - сорғыш. Жапырақта закымданған жерлері астынан қоңырланады, үстінен қызарып кетеді. Зақымдалған өсімдіктің өсуі тежеледі, жапырақтары, түйіншелері мен көсектері түсіп, ал қауашақтары жеңілдеп калады. Қатты закымданғанда бұталар өнім бермейді.Өрмекші кене тез өсіп-өніп көбейеді. Аналықтары 100-140 жұмыртқа салады. Бір маусымда кене 15-18 ұрпақ беріп дамиды.
Ұрыктанған аналық кенелер топырақтың үстіңгі қабатында, өсімдік қалдықтарының астында, ағаштардың қуыстары мен жарықтарында қыстайды. Ерте ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Бүлдірген зиянкестері
Жеміс дақылдарының зиянкестері
Рапс зиянкестері түр құрамы
Жүзім зиянкестері
Картоп және көкеніс зиянкестері
Картоп көкеніс дақылдарының зиянкестері
Картоп және көкөніс зиянкестері
Кенелер. Ауыл шаруашылығының зиянкестері
Ауыл шаруашылығының зиянкестері
Астық дақылдарының карантинді зиянкестері
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь