Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Жоспар:
I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
2.1. Агробизнесте ақылды техника мен технологияларды қолдану
III.Қортынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
I.Кіріспе
Агробизнес -ірі ауқымды іскерлік кәсіпорын ретіндегі жер өңдеу; ауыл шаруашылығына арналған өндірістік мақсаттағы тауарларды өндіру, (мысалы, фермерлік машиналар, тыңайтқыштар), сондай-ақ, ауылшаруашылық өнімді - азық-түлік, шикізатты сатуды қоса алғанда жер өңдеуге тығыз байланысты немесе оған тәуелді экономикалық іс-әрекет.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі деп аталатын арнайы тармақ бар. Үшінші басымдық ретінде көрсетілген. Президент ғылым мен технологияның бүгінгі жетістіктерін ауыл шаруашылығы саласына пайдаланудың маңызды екендігін меңзеп, тиісті құрылымдарға тапсырма берген. Өйткені қазіргі ғылыми жаңалықтар мен техноло - гияның дамуына дер кезінде ілесіп отырмасаң - ұтылғаның. Сөйте тұра, Жер шарын мекен қылған адам баласының саны артқан сайын оған қажетті азық-түлік өндіретін саланың өнімдеріне сұраныс та молая түсері сөзсіз. Себебі, адам тамақ жемей қоймайды. Ғылым мен технология дайын тамақ бола алмас, бірақ арзан, сапалы азық-түлік өнімдерін даярлауға қолғабыс жасары сөзсіз. Азық-түліктің барлығы дерлік ауыл шаруашылығы саласының өнімдері екені тағы бар. Демек, Қазақстанның келешектегі табысының көбі осы саладан түспек. Ғылым мен технологияның жетістіктеріне ілесіп отырудың маңызы да - осында. Президенттің Жолдауында Қазақ - стан - ның аграрлық саясаты еңбек өнімділігін арт - тыруға әрі өнім экспортын молайтуға ба - ғытталуы қажет екендігі айтылған. Яғ - ни, ұлан-ғайыр алқапқа дәнді себе салып, одан кейінгісін Құдайға тапсыратын, жаң - быр жаумаса, тасаттық беретін көне түсі - нік бүгінгі агроөнеркәсіп кешеніне жарам - сыз болып тұр. Алқаптан орылған дәннің дас - тарқанға нан болып қойылуына дейінгі про - цесті технология бақылайтын заман қа - зір. Сондықтан ғылым мен техно - ло - гия - ның осы жаңалықтарына ілесуіміз қажет. Пре - зиденттің Біз егін егіп, дәнді дақыл - дар - ды өсіруді үйрендік.
II.Негізгі бөлім
Агроөнеркәсіптік кешен: Дағдылы қалыптан инновациялық қалыпқа өту Еліміздің агроөнеркәсіптік кеше - нін дамыту траекториясы АӨК-ті дамы - тудың 2017-2021 жыл - дарға арнал - ған мем - лекеттік бағдар - лама - сында нақты көрсетілген. Цифрлы технологиялар ал - дында қабылданған жоспарларға серпін мен жаңа мүм - кін - діктер бере оты - рып, бұрын өте консервативті бо - лып көрінетін салаға да заманауи динамика енгізеді. Еліміздің Пре - зиденті Нұрсұлтан Назарбаев жақын - да Қазақстан халқына арнаған Жол - дауында ел алдына қойылған мәселе - лер туралы айтқанда АӨК-ке қатысты серпіліс динамикалық терминін қолданғаны кездейсоқ емес.
Шикізатты қай - та өңдеуді қамтамасыз етіп, әлемдік на - рықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шығуымыз қажет. Бұл мәсе - лені шешуге барлық аграрлық кешеннің түбегейлі бет бұруы маңызды, деп атап өтті Мемлекет басшысы. Бұл ауылшаруашылық өндірісінің әрбір сегментінде бүкіл жұмыс кезеңі бойы аграрлық ғылымды дамытуды, жаңа тех - нологияларды трансферттеумен және оларды отандық жағдайға бе - йім - деуді, ақылды технологиялар ар - қылы өнімділікті бірнеше есе арттыруды білдіретін кешенді мәселе. Ақылды технологиялар - аясы тар мақсат емес, практикада сауатты, шебер қолдануға болатын тиімді құрал. Нәтижесінде АӨК еңбек өнім - ділігін және қайта өңделген ауыл - шаруа - шылық өнімінің экспортын бес жыл ішінде кем дегенде 2,5 есеге арттыру үшін аграршыларға мүмкіндік беруге тиіс. Яғни Жолдауда қойылған мақсаттарға жетуге жол ашылады.
Атадан балаға қалдырылып отыр - ған жер-анаға деген махаббат цифр - лық рухты сіңірген, сондықтан да ақылды технологияларға қазір - гі ша - руа - шылықтың шамасы же - те ме? Толық сеніммен - иә деп ай - - та аламын! Астанада өткен ЭКСПО кө - рмесі бізге болашақ - бұл шы - на - йылық екенін көрсетті. ЭКСПО ая - сында Ұлттық инженерлік акаде - мия - - ның ұйымдастыруымен өткен, өзім қатысқан инженерлер мен ғалым - дардың Дүниежүзілік конгресін ерекше атап өткім келеді. Конгреске Нобель сыйлығының лауреаттары, Жаһандық энергия халықаралық сыйлығының 18 лауреаты, энергетика, қоршаған ортаны қорғау министрлері, энергетика саласындағы 2000-нан ас - там ғалым, сарапшы қатысты. Мен, аграрлық ғылыммен айналысатын маман ретінде, осы саланың ғалым - дарының ой-пікірлеріне қызығушылық таныттым. Әлемде қандай үрдістер бар? Біз қайда бет алып келеміз? 1000-нан астам баяндама тыңдалды. Аграрлық ғылым саласында Бразилия штатының министрі Жоао Карлос де Соуза Мейреллестің, Нобель сый - - лы - ғының лауреаты Риккардо Ва - лен - тинидің, Таврия мемлекеттік агро - тех - нологиялық университетінің, Киев политехникалық институтының бір - - қатар ғалымдардың және бас - қа - ларының баяндамалары тыңдалды. Нобель сыйлығының лауреаты бү - гін - гі таңда бүкіл әлемде тек аграр - лық өнімдер секторы тұщы суды пайда - ланудың жалпы көлемінің шамамен 80%-ын, энергияға жалпы сұраныстың 30%-ын және парниктік газдардың техногендік шығарындыларының 24%-ын құрайтынын атап өтті. Болашақта жаһандық азық-түлік өндіру 70%-ға артады, сектор ресурстардың тең - дес - сіз қысымына және климаттық жүйе - лердің күшті ауытқуына тап болады деп күтілуде. Жаһандық аграрлық азық-түлік жүйелері, олардың болашақ ұрпаққа қолдау көрсету мүмкіндіктері туралы ойланатын кез келді.
Мемлекет басшысының идеясы - экономиканы цифрландыруға көшу және пәнаралық инновациялық орта - лықтар құру біздің болашақтың негізгі компоненті болып табылады. Қазақстанда аграрлық саладағы ғылым және бизнес үшін жаңа стратегиялық модель іске қосылады. Ал ғылым мен бизнесті жақындастыру үшін жаңа технологияларды коммерцияландыру кеңселері қажет. Инженерлік академияда осындай коммерцияландыру кеңсесі Инженерлік-технологиялық университеттің базасында әлдеқашан құрылған. Дәл осы кеңсе нарықтық және тұтынушылық сұранысқа бағыт - талған кабинеттік зерттеулерден қол - дан - балы зерттеулерге көшу үшін берік көпір құратын болады. Біз цифрландырудың басқаруға көмектескенін, экономика және энергетика экологиялыққа айналғанын, ал жел мен күн шаруаның үйреншікті серік - теріне оның көмекшілеріне ай - нал - ғанын көріп отырмыз. Шаруаның жаңартуға дайындығы туралы сұраққа өткен жылдың қорытындысы жауап бере алады.
Ауылшаруашылық саласы бірте-бірте жаңа технологияларды игеруде. Өте маңызды жайт, менеджмент, кадр саясаты, сондай-ақ технологиялық жарақтандыру, егіншілік жағынан сапалы өзгеруде. Өткен жылдың қорытындысы бойынша республикамызда ауылшаруашылық жалпы өнімі шамамен 3%-ға өсіп, көлемі бойынша 4 трлн теңгеден ас - қа - нын естеріңізге сала кетейін. Өсу өсім - дік шаруашылығында және мал шаруашылығында байқалды. Біздің компанияның практикалық тәжірибесіне сүйене отырып, оның одан әрі өсу әлеуетін көріп отырмын, өйт - кені қазірдің өзінде бизнестің кезек - ті технологиялық баспалдағына өрлеуі нәтижелілікті арттыратынын білемін. 2014 жылы Мемлекет басшысы біздің көп салалы агрохолдингке келгенде оның жетістіктерін де атап өтіп, Байсерке-Агро ЖШС-сын Қазақ - станда ауылшаруашылық секторларын дамытуға бағыт-бағдар береді деп атағанын еске түсіре отырып, мынадай параллельдерді жүргізіп көрейін. Біз осындай жоғары бағаны мақтан етеміз. Бірақ одан да маңыздысы, ол Мем - лекет басшысының Жолдауында айтылған инновациялық технология - ларды қолдану, басқаруды жетіл - діру бағы - тындағы біздің интуитивті қозғалысымыз болып табылады.
Президент өз назарын агробиз - нес - тің ғылыми құрамына аудар - ған. Бір - неше жыл бұрын, ата-баба - мыз - дан келе жатқан әдістермен үйреншікті қалып - тан шыға алмайтынымызды түсінген серіктестік агроөнеркәсіптік секторды қолдау үшін Қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты және Қазақ ветеринария ҒЗИ-мен бірге құрылған Қазагроинновация мем - ле - кеттік мекемесімен ынтымақ - тас - тық туралы келісімге қол қойды. Биылғы жылы Ұлттық инженерлік ака - демиямен келісімге келді. Біз - дің ғылыми әріптестеріміздің арқа - сын - да өсімдіктерді қорғау, мал шаруа - шы - лы - ғының өнімділігін сақтау және арт - тыру мәселелері жөнінде жаңа ин - но - вациялық әдістер мен технологияларға, заманауи зерттеулерге қол жеткіздік. Ғалымдардың ұсыныстарына сүйе - ніп, бүкіл техника және құры - лым - дар паркін жаңғырттық, еңбекақы төлеу жүйесін, мотивация және ма - ман - дарды оқытуды ұйымдастыру бо - йын - ша жұмысты жақсарттық. Яғни өндірістік циклдың бірде-бір бөл - - шегін назарымыздан тыс қал - дыр - - май кешенді қарастырдық. Бұл бізге ауыл - шаруашылық дақылдарын өңдеу, қайта өңдеуді қазіргі талапқа сай жа - ңарту, ауылшаруашылық өнді - рісінің және оның нәтижелілігін арт - тыру про - цес - терін жақсартуға айтар - лықтай сеп - тігін тигізді. Кемінде екі жылдың ішінде қол жеткен нәтижелердің арқасында біздің холдинг Алматы облысының үздік ауылшаруашылық құралымына айналды, 2015 жылы шағын және орта ауылшаруашылық кәсіпорындарының ішінен Қазақстанның үздік компаниясы ретінде Алтын Сапа сыйлығына ие болды. Бірақ біз өзімізді дамытуды тоқтатқан емеспіз, сондықтан бүгінгі таңда үздіксіз білім, мамандықты ж - е - тіл - діру тақырыптары компанияның барлық қызметкерлері үшін әдеттегі ахуалға айналды. Бізге оқыту семинарлары мен шеберлік-сабақтар ғана емес, кәсіби өсу әрбір қызметкер үшін басты ынталандырушы факторға айналғаны маңызды. Өзіміздің Байсерке-Агро оқу ғылыми-өндірістік орталығын құр - дық, оның негізгі мақсаты - АӨК бәсе - кеге қабілеттілігін арттыру үшін білім беру, ғылым мен өндірістің өзара іс-қимыл инновациялық моде - лін қалыптастыру. Онда магистр-ғалымдар, PhD докторлар, профессор, академиктер жұмыс атқарады. Біз паркті жаңартып, әлемнің үздік инновациялық технологияларын тарттық. Теңгерімінде 10 000 га егістік жер бар, оның 550 гектарында жерасты тамшылатып суару жү - йесі қолданылады. Бұл жүгері, соя, жоңышқа, бидай, арпа және басқа да дақылдарды өсіру кезінде егін шаруашылығының көрсеткіштерін арттыруға мүмкіндік берді. Отандық ғылыммен және шетел - дік ғалымдармен ынтымақтастықтың арқа - сында Байсерке-Агро агрохол - дингі қазірдің өзінде әлемдік деңгей - де батыл бәсекелесуге болатын көрсет - кіш - терге қол жеткізгенін мақтан тұта - мыз. Заманауи қайта өңдеуші кәсіп - орны бар агрохолдинг жоғары сапалы сүт және сүт өнімдерін - айран, йогурт, қаймақ, сүзбе, ірімшіктің бірнеше түрін шығарды. Зауыттың қуаты - жылына 3 000 тонна өнім. Өсірілген элиталы тұқымды мал - дың етінен холдинг өз ет комбинатында ысталған және жартылай ысталған шұжықтарды, шұжық және өзге де еттен жасалған жартылай фабрикаттарды өндіреді. Оның өнімділігі - жылына 1 250 мың тонна ет. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев бастаған еліміз нақты экономика - дағы біздің сектордың инвестиция - лық тар - тым - дылығын көтеруге табанды түрде жұмыс істейді. Бұл жерде Қазақстан мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастардың іскерлік бел - сен - - ділігін жоғарылату үшін жаңа қадамғ - а айналған, Н.Ә.Назарбаев атап айт - қандай, стратегиялық сипат - қа ие Мемлекет басшысының Аме - рика Құрама Штаттарына жасаған сапары - ның маңызы зор. АҚШ пен Қазақстан ауыл шаруа - шылығы саласында қарым-қатынас - тарды дамытудың маңыздылығын мойындайды және осы саладағы ынты - мақтастықты кеңейтуді жалғасты - рады. Сапар қорытындылары бойынша елеулі инвестициялар және заманауи технологияларды, оның ішінде ауыл шаруашылығын трансферт - теуді елімізге тартудың жаңа мүм - кін - діктерін ашатын Қазақстан мен АҚШ арасындағы көптеген жаңа келісім - шарттар жасалды. Біздің агрохолдинг те тыс қалған жоқ, Global Beef Investments аме - ри - ка - лық компаниясымен ынты - мақ - - тас - - тық туралы шартқа отырды. Аме - - - ри - - - калық серіктестерімен бірге Байсерке-Агро Қазақстанда жоғары генетикалық малды өсіру технология - сы мен эмбриондар арқылы репродукцияларын енгізуді бастайды. Бұл үшін генетикалық зертханасы бар тұтас селекциялық орталық құрылады. Премьер-Министрдің орынбасары - Ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеев осы жобаның келешегімен танысып, осы бағытқа толық қолдау көрсетуге тапсырма берді. Менің ойымша, көптеген қазақ - стандық аграршылар үшін Мемлекет басшысының Жолдауында көрсе - тіл - ген АӨК мақсаттары мен міндет - тері тұжырымдалған жолдары нақ - ты нұсқауға айналды. Бұл үшін қазақ - стан - дық аграршылардың құнды ресурс - тары бар, олар: жер, дәмді және пай - далы азық-түліктерді өндіруде ата-ба - ба - лары - мыз - дың сан ғасырлық тәжірибесі, жас сана және өз ісінде үздік болу мақсаты.
Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі. Аграрлық саясат еңбек өнімділігін түбегейлі арттыруға және өңделген өнімнің экспортын ұлғайтуға бағытталуы керек. Біз егін егіп, дәнді дақылдарды өсіруді үйрендік. Оны мақтан тұтамыз. Алайда, қазір ол жеткіліксіз. Шикізатты қайта өңдеуді қамтамасыз етіп, әлемдік нарықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шығуымыз қажет. Бұл мәселені шешуге барлық аграрлық кешеннің түбегейлі бет бұруы маңызды. Аграрлық ғылымды дамыту мәселесі басты назарда болуға тиіс. Ол ең алдымен жаңа технологияларды трансферттеумен және оларды отандық жағдайға бейімдеумен айналысуы қажет. Осыған орай аграрлық университеттердің рөлін қайта қарау керек. Олар диплом беріп қана қоймай, ауыл шаруашылығы кешенінде нақты жұмыс істейтін немесе ғылыммен айналысатын мамандарды дайындауға тиіс. Бұл жоғары оқу орындарынан оқу бағдарламаларын жаңартып, агроөнеркәсіп кешеніндегі озық білім мен үздік тәжірибені тарататын орталықтарға айналу талап етіледі. Мысалы, егін егу мен астық жинаудың оңтайлы уақытын болжамдаудың, ақылды суарудың, минералды тыңайтқыш себудің, зиянкестермен және арамшөппен күресудің интеллектуалды жүйелері арқылы өнімділікті бірнеше есе арттыруға болады. Жүргізушісі жоқ техника адами факторды азайтып, егіншіліктің өзіндік құнын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Жаңа технологиялар мен бизнес-модельдерді енгізу, агроөнеркәсіп кешенінің ғылымға негізделуін арттыру шаруашылықтарды кооперациялау қажеттігін күшейтеді. Ауыл шаруашылығы субъектілерінің кооператив түрінде жұмыс істеуіне жан-жақты қолдау көрсету керек. Мемлекет бизнеспен бірлесіп, отандық өнімді халықаралық нарыққа шығарудың стратегиялық жолын тауып, ілгерілетуге тиіс. Ауыл шаруашылығын қарқынды дамыту өнімнің сапасы мен экологиялық тазалығын сақтай отырып жүргізілуі қажет. Бұл бүкіл әлемге танылатын Қазақстанда жасалған табиғи азық-түлік брендін қалыптастырып, ілгерілетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар жерді барынша тиімді игеретіндерді ынталандырып, ал дұрыс пайдалана алмайтындарға шара қолдану керек. Тиімсіз субсидияларды ауыл шаруашылығы кешені субъектілеріне арналған банк несиелерін арзандатуға қайта бағыттау қажет. 5 жыл ішінде агроөнеркәсіп кешеніндегі еңбек өнімділігін және өңделген ауыл шаруашылығы өнімінің экспортын, тиісінше, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырамын.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі деп аталатын арнайы тармақ бар. Үшінші басымдық ретінде көрсетілген. Президент ғылым мен технологияның бүгінгі жетістіктерін ауыл шаруашылығы саласына пайдаланудың маңызды екендігін меңзеп, тиісті құрылымдарға тапсырма берген. Өйткені қазіргі ғылыми жаңалықтар мен техноло - гияның дамуына дер кезінде ілесіп отырмасаң - ұтылғаның. Сөйте тұра, Жер шарын мекен қылған адам баласының саны артқан сайын оған қажетті азық-түлік өндіретін саланың өнімдеріне сұраныс та молая түсері сөзсіз. Себебі, адам тамақ жемей қоймайды. Ғылым мен технология дайын тамақ бола алмас, бірақ арзан, сапалы азық-түлік өнімдерін даярлауға қолғабыс жасары сөзсіз. Азық-түліктің барлығы дерлік ауыл шаруашылығы саласының өнімдері екені тағы бар. Демек, Қазақстанның келешектегі табысының көбі осы саладан түспек. Ғылым мен технологияның жетістіктеріне ілесіп отырудың маңызы да - осында. Президенттің Жолдауында Қазақ - стан - ның аграрлық саясаты еңбек өнімділігін арт - тыруға әрі өнім экспортын молайтуға ба - ғытталуы қажет екендігі айтылған. Яғ - ни, ұлан-ғайыр алқапқа дәнді себе салып, одан кейінгісін Құдайға тапсыратын, жаң - быр жаумаса, тасаттық беретін көне түсі - нік бүгінгі агроөнеркәсіп кешеніне жарам - сыз болып тұр. Алқаптан орылған дәннің дас - тарқанға нан болып қойылуына дейінгі про - цесті технология бақылайтын заман қа - зір. Сондықтан ғылым мен техно - ло - гия - ның осы жаңалықтарына ілесуіміз қажет. Пре - зиденттің Біз егін егіп, дәнді дақыл - дар - ды өсіруді үйрендік. Оны мақтан тұта - мыз. Алайда қазір ол жеткіліксіз. Шикі - зат - ты қайта өңдеуді қамтамасыз етіп, әлемдік на - рықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шы - ғуымыз қажет дегені содан. Әрі алдағы 5 жыл ішінде агроөнеркәсіп кешеніндегі ең - бек өнімділігін және өңделген ауыл шаруа - шы - лығы өнімінің экспортын, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырғаны да сала - ны бәсекеге қабілетті қылу мақсатын көз - деу - ден туындаса керек. Ауыл шаруа - шы - лығы саласының бәсекеге қабілетті болуы тағы да сол заманауи технологияны игеруімізге бай - - ланысты болып тұр. Сөз басында айт - қа - нымыздай ескі тәсілмен мал өсіріп, егін еге - мін деу бүгінгінің амалы емес. Демек, ақыл - ды технологияларды агроөнеркәсіп ке - шеніне молынан енгізу табыстың кілті бол - са керек. Өзгелердің тәжірибесі соны көр - сетеді. Адамзат саны өсіп келеді, азық керек Иә, жаһанда адамзат баласының саны өсіп келеді. Білетіндер, 1800 жылы Жер бе - тін - де 1 млрд адам болса, 1927 жылы ол 2 мил - лиардқа жеткен деседі. Ал 2017 жыл - дың аяғында адам баласының жалпы саны 7,6 млрд болған екен. Тоқсан жылда 5,6 мил - - - лиардқа өсіпті. Енді осыншама адам - ға ішер ас-су, киер киім қажет. Әсі - ре - се, азық-түлік - пен қамтамасыз ету маңыз - ды. Рас, мұхиттан балық аулап, егін егіп, мал өсіру арқылы адамзатты ішер ас - пен қам - та - масыз етуге болады. Бірақ азық-түлік өн - дірі - сіндегі көне тәсілдер, бұрынғы көзқа - рас іске жарамайды. Салаға за - манауи тех - - - - но - логияны енгізіп, шағын аумақтан мол өнім алудың қажет екендігін өнер-бі - лім бар жұрттар жақсы түйсініп отыр. Өйт - кені жаһан халқын азық-түлікпен қам - - - тамасыз ету алдағы уақытта сауданың ең үлкені болатынға ұқсайды. Одан бөлек ауыл шаруашылығы экономиканың өзге са - лаларының дамуына ықпал ететін маңыз - ды салаға айналып келе жатыр. Но - бель сыйлығының иегері Риккардо Вален - тин жаһандағы азық-түлік қауіпсіздігі мә - се - лесінің тікелей энергетикаға қатысты екен - дігін айтқаны бар. Бүгінде ауыл шаруа - шылығы адамзат баласы тұтынатын су - дың 80 пайызын, энергияның 30 пайы - зын пайдаланады екен. Сөйте тұра, өн - ді - ріл - ген азық-түліктің 40 пайызы тұтыну - шыға жеткенше бүлініп үлгеретін көрінеді. Демек, ауыл шаруашылығына жаңа тех - нология ауадай қажет болатыны осыдан-ау шамасы. Яғни, азық-түлік өндірісі, со - ның ішінде ауыл шаруашылығы саласы энер - гетика саласының түрленуіне де, циф - рлы технологияның дамуына да ықпал етіп жатыр. Оның үстіне, егіс алқаптары - ның тозғаны, адам санының өскені, су тап - шылығының жиі байқалуы салаға жаңа көз - қарасты қалыптастырса керек. 2016 жылы Германияда Deutsche Landwirtschafts-Gesellschaft (Неміс ауыл шаруа - шылығы қоғамы) деген ұйымның жабық отырысы өткені бар. Онда 2030 жылға қа - рай Германияның ауыл шаруашылығы са - ласында қандай өзгерістер болатыны тал - қыға түсіп, саланы дамытудың 10 тезисі жа - салған екен. Сонымен қатар 2030 жылы әлемде ауыл шаруашылығы саласына қа - тысты қандай өзгерістер болатыны да ай - тылған. Сол жиында жасалған болжамға сенсек, 2030 жылға қарай әлем халқының саны 8,5 млрд болады екен. БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы-ның есебі бойынша сол жылдары әлемде ас - тыққа деген сұраныс жылына 2,7 млрд тон - на, шошқа етіне - 131 млн тонна, құс етіне - 132 млн тонна, сүт пен сүт өнім - деріне - 884 млн тонна болмақ екен. Ал 2030 жылға қарай жер бетінде адам басына шақ - қанда ет жеу көрсеткіші жылына 52 келі болатын көрінеді. Бұл көрсеткіш 2000 жы - лы 37 келі болса, 2015 жылы 43 келі еді. Сөй ... жалғасы
I.Кіріспе
II.Негізгі бөлім
2.1. Агробизнесте ақылды техника мен технологияларды қолдану
III.Қортынды
IV.Пайдаланылған әдебиеттер
I.Кіріспе
Агробизнес -ірі ауқымды іскерлік кәсіпорын ретіндегі жер өңдеу; ауыл шаруашылығына арналған өндірістік мақсаттағы тауарларды өндіру, (мысалы, фермерлік машиналар, тыңайтқыштар), сондай-ақ, ауылшаруашылық өнімді - азық-түлік, шикізатты сатуды қоса алғанда жер өңдеуге тығыз байланысты немесе оған тәуелді экономикалық іс-әрекет.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі деп аталатын арнайы тармақ бар. Үшінші басымдық ретінде көрсетілген. Президент ғылым мен технологияның бүгінгі жетістіктерін ауыл шаруашылығы саласына пайдаланудың маңызды екендігін меңзеп, тиісті құрылымдарға тапсырма берген. Өйткені қазіргі ғылыми жаңалықтар мен техноло - гияның дамуына дер кезінде ілесіп отырмасаң - ұтылғаның. Сөйте тұра, Жер шарын мекен қылған адам баласының саны артқан сайын оған қажетті азық-түлік өндіретін саланың өнімдеріне сұраныс та молая түсері сөзсіз. Себебі, адам тамақ жемей қоймайды. Ғылым мен технология дайын тамақ бола алмас, бірақ арзан, сапалы азық-түлік өнімдерін даярлауға қолғабыс жасары сөзсіз. Азық-түліктің барлығы дерлік ауыл шаруашылығы саласының өнімдері екені тағы бар. Демек, Қазақстанның келешектегі табысының көбі осы саладан түспек. Ғылым мен технологияның жетістіктеріне ілесіп отырудың маңызы да - осында. Президенттің Жолдауында Қазақ - стан - ның аграрлық саясаты еңбек өнімділігін арт - тыруға әрі өнім экспортын молайтуға ба - ғытталуы қажет екендігі айтылған. Яғ - ни, ұлан-ғайыр алқапқа дәнді себе салып, одан кейінгісін Құдайға тапсыратын, жаң - быр жаумаса, тасаттық беретін көне түсі - нік бүгінгі агроөнеркәсіп кешеніне жарам - сыз болып тұр. Алқаптан орылған дәннің дас - тарқанға нан болып қойылуына дейінгі про - цесті технология бақылайтын заман қа - зір. Сондықтан ғылым мен техно - ло - гия - ның осы жаңалықтарына ілесуіміз қажет. Пре - зиденттің Біз егін егіп, дәнді дақыл - дар - ды өсіруді үйрендік.
II.Негізгі бөлім
Агроөнеркәсіптік кешен: Дағдылы қалыптан инновациялық қалыпқа өту Еліміздің агроөнеркәсіптік кеше - нін дамыту траекториясы АӨК-ті дамы - тудың 2017-2021 жыл - дарға арнал - ған мем - лекеттік бағдар - лама - сында нақты көрсетілген. Цифрлы технологиялар ал - дында қабылданған жоспарларға серпін мен жаңа мүм - кін - діктер бере оты - рып, бұрын өте консервативті бо - лып көрінетін салаға да заманауи динамика енгізеді. Еліміздің Пре - зиденті Нұрсұлтан Назарбаев жақын - да Қазақстан халқына арнаған Жол - дауында ел алдына қойылған мәселе - лер туралы айтқанда АӨК-ке қатысты серпіліс динамикалық терминін қолданғаны кездейсоқ емес.
Шикізатты қай - та өңдеуді қамтамасыз етіп, әлемдік на - рықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шығуымыз қажет. Бұл мәсе - лені шешуге барлық аграрлық кешеннің түбегейлі бет бұруы маңызды, деп атап өтті Мемлекет басшысы. Бұл ауылшаруашылық өндірісінің әрбір сегментінде бүкіл жұмыс кезеңі бойы аграрлық ғылымды дамытуды, жаңа тех - нологияларды трансферттеумен және оларды отандық жағдайға бе - йім - деуді, ақылды технологиялар ар - қылы өнімділікті бірнеше есе арттыруды білдіретін кешенді мәселе. Ақылды технологиялар - аясы тар мақсат емес, практикада сауатты, шебер қолдануға болатын тиімді құрал. Нәтижесінде АӨК еңбек өнім - ділігін және қайта өңделген ауыл - шаруа - шылық өнімінің экспортын бес жыл ішінде кем дегенде 2,5 есеге арттыру үшін аграршыларға мүмкіндік беруге тиіс. Яғни Жолдауда қойылған мақсаттарға жетуге жол ашылады.
Атадан балаға қалдырылып отыр - ған жер-анаға деген махаббат цифр - лық рухты сіңірген, сондықтан да ақылды технологияларға қазір - гі ша - руа - шылықтың шамасы же - те ме? Толық сеніммен - иә деп ай - - та аламын! Астанада өткен ЭКСПО кө - рмесі бізге болашақ - бұл шы - на - йылық екенін көрсетті. ЭКСПО ая - сында Ұлттық инженерлік акаде - мия - - ның ұйымдастыруымен өткен, өзім қатысқан инженерлер мен ғалым - дардың Дүниежүзілік конгресін ерекше атап өткім келеді. Конгреске Нобель сыйлығының лауреаттары, Жаһандық энергия халықаралық сыйлығының 18 лауреаты, энергетика, қоршаған ортаны қорғау министрлері, энергетика саласындағы 2000-нан ас - там ғалым, сарапшы қатысты. Мен, аграрлық ғылыммен айналысатын маман ретінде, осы саланың ғалым - дарының ой-пікірлеріне қызығушылық таныттым. Әлемде қандай үрдістер бар? Біз қайда бет алып келеміз? 1000-нан астам баяндама тыңдалды. Аграрлық ғылым саласында Бразилия штатының министрі Жоао Карлос де Соуза Мейреллестің, Нобель сый - - лы - ғының лауреаты Риккардо Ва - лен - тинидің, Таврия мемлекеттік агро - тех - нологиялық университетінің, Киев политехникалық институтының бір - - қатар ғалымдардың және бас - қа - ларының баяндамалары тыңдалды. Нобель сыйлығының лауреаты бү - гін - гі таңда бүкіл әлемде тек аграр - лық өнімдер секторы тұщы суды пайда - ланудың жалпы көлемінің шамамен 80%-ын, энергияға жалпы сұраныстың 30%-ын және парниктік газдардың техногендік шығарындыларының 24%-ын құрайтынын атап өтті. Болашақта жаһандық азық-түлік өндіру 70%-ға артады, сектор ресурстардың тең - дес - сіз қысымына және климаттық жүйе - лердің күшті ауытқуына тап болады деп күтілуде. Жаһандық аграрлық азық-түлік жүйелері, олардың болашақ ұрпаққа қолдау көрсету мүмкіндіктері туралы ойланатын кез келді.
Мемлекет басшысының идеясы - экономиканы цифрландыруға көшу және пәнаралық инновациялық орта - лықтар құру біздің болашақтың негізгі компоненті болып табылады. Қазақстанда аграрлық саладағы ғылым және бизнес үшін жаңа стратегиялық модель іске қосылады. Ал ғылым мен бизнесті жақындастыру үшін жаңа технологияларды коммерцияландыру кеңселері қажет. Инженерлік академияда осындай коммерцияландыру кеңсесі Инженерлік-технологиялық университеттің базасында әлдеқашан құрылған. Дәл осы кеңсе нарықтық және тұтынушылық сұранысқа бағыт - талған кабинеттік зерттеулерден қол - дан - балы зерттеулерге көшу үшін берік көпір құратын болады. Біз цифрландырудың басқаруға көмектескенін, экономика және энергетика экологиялыққа айналғанын, ал жел мен күн шаруаның үйреншікті серік - теріне оның көмекшілеріне ай - нал - ғанын көріп отырмыз. Шаруаның жаңартуға дайындығы туралы сұраққа өткен жылдың қорытындысы жауап бере алады.
Ауылшаруашылық саласы бірте-бірте жаңа технологияларды игеруде. Өте маңызды жайт, менеджмент, кадр саясаты, сондай-ақ технологиялық жарақтандыру, егіншілік жағынан сапалы өзгеруде. Өткен жылдың қорытындысы бойынша республикамызда ауылшаруашылық жалпы өнімі шамамен 3%-ға өсіп, көлемі бойынша 4 трлн теңгеден ас - қа - нын естеріңізге сала кетейін. Өсу өсім - дік шаруашылығында және мал шаруашылығында байқалды. Біздің компанияның практикалық тәжірибесіне сүйене отырып, оның одан әрі өсу әлеуетін көріп отырмын, өйт - кені қазірдің өзінде бизнестің кезек - ті технологиялық баспалдағына өрлеуі нәтижелілікті арттыратынын білемін. 2014 жылы Мемлекет басшысы біздің көп салалы агрохолдингке келгенде оның жетістіктерін де атап өтіп, Байсерке-Агро ЖШС-сын Қазақ - станда ауылшаруашылық секторларын дамытуға бағыт-бағдар береді деп атағанын еске түсіре отырып, мынадай параллельдерді жүргізіп көрейін. Біз осындай жоғары бағаны мақтан етеміз. Бірақ одан да маңыздысы, ол Мем - лекет басшысының Жолдауында айтылған инновациялық технология - ларды қолдану, басқаруды жетіл - діру бағы - тындағы біздің интуитивті қозғалысымыз болып табылады.
Президент өз назарын агробиз - нес - тің ғылыми құрамына аудар - ған. Бір - неше жыл бұрын, ата-баба - мыз - дан келе жатқан әдістермен үйреншікті қалып - тан шыға алмайтынымызды түсінген серіктестік агроөнеркәсіптік секторды қолдау үшін Қазақ өсімдік қорғау және карантин ғылыми-зерттеу институты және Қазақ ветеринария ҒЗИ-мен бірге құрылған Қазагроинновация мем - ле - кеттік мекемесімен ынтымақ - тас - тық туралы келісімге қол қойды. Биылғы жылы Ұлттық инженерлік ака - демиямен келісімге келді. Біз - дің ғылыми әріптестеріміздің арқа - сын - да өсімдіктерді қорғау, мал шаруа - шы - лы - ғының өнімділігін сақтау және арт - тыру мәселелері жөнінде жаңа ин - но - вациялық әдістер мен технологияларға, заманауи зерттеулерге қол жеткіздік. Ғалымдардың ұсыныстарына сүйе - ніп, бүкіл техника және құры - лым - дар паркін жаңғырттық, еңбекақы төлеу жүйесін, мотивация және ма - ман - дарды оқытуды ұйымдастыру бо - йын - ша жұмысты жақсарттық. Яғни өндірістік циклдың бірде-бір бөл - - шегін назарымыздан тыс қал - дыр - - май кешенді қарастырдық. Бұл бізге ауыл - шаруашылық дақылдарын өңдеу, қайта өңдеуді қазіргі талапқа сай жа - ңарту, ауылшаруашылық өнді - рісінің және оның нәтижелілігін арт - тыру про - цес - терін жақсартуға айтар - лықтай сеп - тігін тигізді. Кемінде екі жылдың ішінде қол жеткен нәтижелердің арқасында біздің холдинг Алматы облысының үздік ауылшаруашылық құралымына айналды, 2015 жылы шағын және орта ауылшаруашылық кәсіпорындарының ішінен Қазақстанның үздік компаниясы ретінде Алтын Сапа сыйлығына ие болды. Бірақ біз өзімізді дамытуды тоқтатқан емеспіз, сондықтан бүгінгі таңда үздіксіз білім, мамандықты ж - е - тіл - діру тақырыптары компанияның барлық қызметкерлері үшін әдеттегі ахуалға айналды. Бізге оқыту семинарлары мен шеберлік-сабақтар ғана емес, кәсіби өсу әрбір қызметкер үшін басты ынталандырушы факторға айналғаны маңызды. Өзіміздің Байсерке-Агро оқу ғылыми-өндірістік орталығын құр - дық, оның негізгі мақсаты - АӨК бәсе - кеге қабілеттілігін арттыру үшін білім беру, ғылым мен өндірістің өзара іс-қимыл инновациялық моде - лін қалыптастыру. Онда магистр-ғалымдар, PhD докторлар, профессор, академиктер жұмыс атқарады. Біз паркті жаңартып, әлемнің үздік инновациялық технологияларын тарттық. Теңгерімінде 10 000 га егістік жер бар, оның 550 гектарында жерасты тамшылатып суару жү - йесі қолданылады. Бұл жүгері, соя, жоңышқа, бидай, арпа және басқа да дақылдарды өсіру кезінде егін шаруашылығының көрсеткіштерін арттыруға мүмкіндік берді. Отандық ғылыммен және шетел - дік ғалымдармен ынтымақтастықтың арқа - сында Байсерке-Агро агрохол - дингі қазірдің өзінде әлемдік деңгей - де батыл бәсекелесуге болатын көрсет - кіш - терге қол жеткізгенін мақтан тұта - мыз. Заманауи қайта өңдеуші кәсіп - орны бар агрохолдинг жоғары сапалы сүт және сүт өнімдерін - айран, йогурт, қаймақ, сүзбе, ірімшіктің бірнеше түрін шығарды. Зауыттың қуаты - жылына 3 000 тонна өнім. Өсірілген элиталы тұқымды мал - дың етінен холдинг өз ет комбинатында ысталған және жартылай ысталған шұжықтарды, шұжық және өзге де еттен жасалған жартылай фабрикаттарды өндіреді. Оның өнімділігі - жылына 1 250 мың тонна ет. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев бастаған еліміз нақты экономика - дағы біздің сектордың инвестиция - лық тар - тым - дылығын көтеруге табанды түрде жұмыс істейді. Бұл жерде Қазақстан мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастардың іскерлік бел - сен - - ділігін жоғарылату үшін жаңа қадамғ - а айналған, Н.Ә.Назарбаев атап айт - қандай, стратегиялық сипат - қа ие Мемлекет басшысының Аме - рика Құрама Штаттарына жасаған сапары - ның маңызы зор. АҚШ пен Қазақстан ауыл шаруа - шылығы саласында қарым-қатынас - тарды дамытудың маңыздылығын мойындайды және осы саладағы ынты - мақтастықты кеңейтуді жалғасты - рады. Сапар қорытындылары бойынша елеулі инвестициялар және заманауи технологияларды, оның ішінде ауыл шаруашылығын трансферт - теуді елімізге тартудың жаңа мүм - кін - діктерін ашатын Қазақстан мен АҚШ арасындағы көптеген жаңа келісім - шарттар жасалды. Біздің агрохолдинг те тыс қалған жоқ, Global Beef Investments аме - ри - ка - лық компаниясымен ынты - мақ - - тас - - тық туралы шартқа отырды. Аме - - - ри - - - калық серіктестерімен бірге Байсерке-Агро Қазақстанда жоғары генетикалық малды өсіру технология - сы мен эмбриондар арқылы репродукцияларын енгізуді бастайды. Бұл үшін генетикалық зертханасы бар тұтас селекциялық орталық құрылады. Премьер-Министрдің орынбасары - Ауыл шаруашылығы министрі Өмірзақ Шөкеев осы жобаның келешегімен танысып, осы бағытқа толық қолдау көрсетуге тапсырма берді. Менің ойымша, көптеген қазақ - стандық аграршылар үшін Мемлекет басшысының Жолдауында көрсе - тіл - ген АӨК мақсаттары мен міндет - тері тұжырымдалған жолдары нақ - ты нұсқауға айналды. Бұл үшін қазақ - стан - дық аграршылардың құнды ресурс - тары бар, олар: жер, дәмді және пай - далы азық-түліктерді өндіруде ата-ба - ба - лары - мыз - дың сан ғасырлық тәжірибесі, жас сана және өз ісінде үздік болу мақсаты.
Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі. Аграрлық саясат еңбек өнімділігін түбегейлі арттыруға және өңделген өнімнің экспортын ұлғайтуға бағытталуы керек. Біз егін егіп, дәнді дақылдарды өсіруді үйрендік. Оны мақтан тұтамыз. Алайда, қазір ол жеткіліксіз. Шикізатты қайта өңдеуді қамтамасыз етіп, әлемдік нарықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шығуымыз қажет. Бұл мәселені шешуге барлық аграрлық кешеннің түбегейлі бет бұруы маңызды. Аграрлық ғылымды дамыту мәселесі басты назарда болуға тиіс. Ол ең алдымен жаңа технологияларды трансферттеумен және оларды отандық жағдайға бейімдеумен айналысуы қажет. Осыған орай аграрлық университеттердің рөлін қайта қарау керек. Олар диплом беріп қана қоймай, ауыл шаруашылығы кешенінде нақты жұмыс істейтін немесе ғылыммен айналысатын мамандарды дайындауға тиіс. Бұл жоғары оқу орындарынан оқу бағдарламаларын жаңартып, агроөнеркәсіп кешеніндегі озық білім мен үздік тәжірибені тарататын орталықтарға айналу талап етіледі. Мысалы, егін егу мен астық жинаудың оңтайлы уақытын болжамдаудың, ақылды суарудың, минералды тыңайтқыш себудің, зиянкестермен және арамшөппен күресудің интеллектуалды жүйелері арқылы өнімділікті бірнеше есе арттыруға болады. Жүргізушісі жоқ техника адами факторды азайтып, егіншіліктің өзіндік құнын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Жаңа технологиялар мен бизнес-модельдерді енгізу, агроөнеркәсіп кешенінің ғылымға негізделуін арттыру шаруашылықтарды кооперациялау қажеттігін күшейтеді. Ауыл шаруашылығы субъектілерінің кооператив түрінде жұмыс істеуіне жан-жақты қолдау көрсету керек. Мемлекет бизнеспен бірлесіп, отандық өнімді халықаралық нарыққа шығарудың стратегиялық жолын тауып, ілгерілетуге тиіс. Ауыл шаруашылығын қарқынды дамыту өнімнің сапасы мен экологиялық тазалығын сақтай отырып жүргізілуі қажет. Бұл бүкіл әлемге танылатын Қазақстанда жасалған табиғи азық-түлік брендін қалыптастырып, ілгерілетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар жерді барынша тиімді игеретіндерді ынталандырып, ал дұрыс пайдалана алмайтындарға шара қолдану керек. Тиімсіз субсидияларды ауыл шаруашылығы кешені субъектілеріне арналған банк несиелерін арзандатуға қайта бағыттау қажет. 5 жыл ішінде агроөнеркәсіп кешеніндегі еңбек өнімділігін және өңделген ауыл шаруашылығы өнімінің экспортын, тиісінше, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырамын.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Ақылды технологиялар - агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндігі деп аталатын арнайы тармақ бар. Үшінші басымдық ретінде көрсетілген. Президент ғылым мен технологияның бүгінгі жетістіктерін ауыл шаруашылығы саласына пайдаланудың маңызды екендігін меңзеп, тиісті құрылымдарға тапсырма берген. Өйткені қазіргі ғылыми жаңалықтар мен техноло - гияның дамуына дер кезінде ілесіп отырмасаң - ұтылғаның. Сөйте тұра, Жер шарын мекен қылған адам баласының саны артқан сайын оған қажетті азық-түлік өндіретін саланың өнімдеріне сұраныс та молая түсері сөзсіз. Себебі, адам тамақ жемей қоймайды. Ғылым мен технология дайын тамақ бола алмас, бірақ арзан, сапалы азық-түлік өнімдерін даярлауға қолғабыс жасары сөзсіз. Азық-түліктің барлығы дерлік ауыл шаруашылығы саласының өнімдері екені тағы бар. Демек, Қазақстанның келешектегі табысының көбі осы саладан түспек. Ғылым мен технологияның жетістіктеріне ілесіп отырудың маңызы да - осында. Президенттің Жолдауында Қазақ - стан - ның аграрлық саясаты еңбек өнімділігін арт - тыруға әрі өнім экспортын молайтуға ба - ғытталуы қажет екендігі айтылған. Яғ - ни, ұлан-ғайыр алқапқа дәнді себе салып, одан кейінгісін Құдайға тапсыратын, жаң - быр жаумаса, тасаттық беретін көне түсі - нік бүгінгі агроөнеркәсіп кешеніне жарам - сыз болып тұр. Алқаптан орылған дәннің дас - тарқанға нан болып қойылуына дейінгі про - цесті технология бақылайтын заман қа - зір. Сондықтан ғылым мен техно - ло - гия - ның осы жаңалықтарына ілесуіміз қажет. Пре - зиденттің Біз егін егіп, дәнді дақыл - дар - ды өсіруді үйрендік. Оны мақтан тұта - мыз. Алайда қазір ол жеткіліксіз. Шикі - зат - ты қайта өңдеуді қамтамасыз етіп, әлемдік на - рықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шы - ғуымыз қажет дегені содан. Әрі алдағы 5 жыл ішінде агроөнеркәсіп кешеніндегі ең - бек өнімділігін және өңделген ауыл шаруа - шы - лығы өнімінің экспортын, кем дегенде 2,5 есеге арттыруды тапсырғаны да сала - ны бәсекеге қабілетті қылу мақсатын көз - деу - ден туындаса керек. Ауыл шаруа - шы - лығы саласының бәсекеге қабілетті болуы тағы да сол заманауи технологияны игеруімізге бай - - ланысты болып тұр. Сөз басында айт - қа - нымыздай ескі тәсілмен мал өсіріп, егін еге - мін деу бүгінгінің амалы емес. Демек, ақыл - ды технологияларды агроөнеркәсіп ке - шеніне молынан енгізу табыстың кілті бол - са керек. Өзгелердің тәжірибесі соны көр - сетеді. Адамзат саны өсіп келеді, азық керек Иә, жаһанда адамзат баласының саны өсіп келеді. Білетіндер, 1800 жылы Жер бе - тін - де 1 млрд адам болса, 1927 жылы ол 2 мил - лиардқа жеткен деседі. Ал 2017 жыл - дың аяғында адам баласының жалпы саны 7,6 млрд болған екен. Тоқсан жылда 5,6 мил - - - лиардқа өсіпті. Енді осыншама адам - ға ішер ас-су, киер киім қажет. Әсі - ре - се, азық-түлік - пен қамтамасыз ету маңыз - ды. Рас, мұхиттан балық аулап, егін егіп, мал өсіру арқылы адамзатты ішер ас - пен қам - та - масыз етуге болады. Бірақ азық-түлік өн - дірі - сіндегі көне тәсілдер, бұрынғы көзқа - рас іске жарамайды. Салаға за - манауи тех - - - - но - логияны енгізіп, шағын аумақтан мол өнім алудың қажет екендігін өнер-бі - лім бар жұрттар жақсы түйсініп отыр. Өйт - кені жаһан халқын азық-түлікпен қам - - - тамасыз ету алдағы уақытта сауданың ең үлкені болатынға ұқсайды. Одан бөлек ауыл шаруашылығы экономиканың өзге са - лаларының дамуына ықпал ететін маңыз - ды салаға айналып келе жатыр. Но - бель сыйлығының иегері Риккардо Вален - тин жаһандағы азық-түлік қауіпсіздігі мә - се - лесінің тікелей энергетикаға қатысты екен - дігін айтқаны бар. Бүгінде ауыл шаруа - шылығы адамзат баласы тұтынатын су - дың 80 пайызын, энергияның 30 пайы - зын пайдаланады екен. Сөйте тұра, өн - ді - ріл - ген азық-түліктің 40 пайызы тұтыну - шыға жеткенше бүлініп үлгеретін көрінеді. Демек, ауыл шаруашылығына жаңа тех - нология ауадай қажет болатыны осыдан-ау шамасы. Яғни, азық-түлік өндірісі, со - ның ішінде ауыл шаруашылығы саласы энер - гетика саласының түрленуіне де, циф - рлы технологияның дамуына да ықпал етіп жатыр. Оның үстіне, егіс алқаптары - ның тозғаны, адам санының өскені, су тап - шылығының жиі байқалуы салаға жаңа көз - қарасты қалыптастырса керек. 2016 жылы Германияда Deutsche Landwirtschafts-Gesellschaft (Неміс ауыл шаруа - шылығы қоғамы) деген ұйымның жабық отырысы өткені бар. Онда 2030 жылға қа - рай Германияның ауыл шаруашылығы са - ласында қандай өзгерістер болатыны тал - қыға түсіп, саланы дамытудың 10 тезисі жа - салған екен. Сонымен қатар 2030 жылы әлемде ауыл шаруашылығы саласына қа - тысты қандай өзгерістер болатыны да ай - тылған. Сол жиында жасалған болжамға сенсек, 2030 жылға қарай әлем халқының саны 8,5 млрд болады екен. БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы-ның есебі бойынша сол жылдары әлемде ас - тыққа деген сұраныс жылына 2,7 млрд тон - на, шошқа етіне - 131 млн тонна, құс етіне - 132 млн тонна, сүт пен сүт өнім - деріне - 884 млн тонна болмақ екен. Ал 2030 жылға қарай жер бетінде адам басына шақ - қанда ет жеу көрсеткіші жылына 52 келі болатын көрінеді. Бұл көрсеткіш 2000 жы - лы 37 келі болса, 2015 жылы 43 келі еді. Сөй ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz