Ахмед хан немесе Орда

Жоспар:
I. Кіші Мұхаммедтің ұлдары Махмұд пен Ахмедтің билікке келуі
II. Мұхаммед Шайбанидің тарихи аренаға шығуы
III. Ахмед ханның Батыс елдерімен келіссөздер жүргізуі
IV. III Иванның Ахмед ханға бағынбауы
V. Ибақ пен ноғайлық одақтастардың сатқындығы
VI. Қорытынды
        
        Ахмед, немесе Орданың қирауы
(хан, 1459/1461-1481)
Өмірлік лотореяда тек ұтыстарға ғана ие болған адам ... ... Кіші ... ұлдары Махмұд пен Ахмедтің билікке келуі
II. ... ... ... ... ... ... ... Батыс елдерімен келіссөздер жүргізуі
IV. III Иванның Ахмед ханға бағынбауы
V. Ибақ пен ... ... ... ... ... ... - кейінгі Алтын Орда үшін ... тән емес ... ол ... ... ... ... сақтап қана қоймай, сонымен бірге өте белсенді ішкі және сыртқы саясат жүргізді. ... ... ... ... ... дипломатиялық қарым-қатынаста болды, Қырымның, Шығыс Дешті мен Русьтің істеріне белсене араласты. 1470 жылы ол Алтын Орданың бірлігін әрең қалпына ... ... ... билеушілер қуаттылығының бұзылғаны соншалықты, мұндай амбициялық жоспарларды жүзеге асыру үшін Ахмедтің жеке таланты мен ... де ... ... Мұхаммедтің екінші баласы Ахмед жайлы алғашқы рет 1460 жылдағы деректерде айтылады. Осы жылы жылнамашылар ол Переяславль-Рязанский ... ... оның ... ... деп ... ... оны ретінде айту дерегі, оның бұл уақытта тақта отырғандығын куәландырады. Шынымен де Алтын Орда тағы үшін ... ... жолы ... ... ... ... ... 1459 ж. жатады. Мүмкін, ол сол жылы қайтыс болып, билікке оның ұлдары Махмұд пен Ахмед ... ... Көп ... ... ... ... ... болу керек. Номиналды қолбасшылықты сақтаған Махмұд оңтүстік орыс далалары мен солтүстік Қара теңіз бойында (Қырым ханы Қажы - ... ... ... ... ... ... жүргізді, ал оның басты ордасы Қажы-Тарханда орналасты. Ахмед болса ... әлі де орда ... ... ... ... жерлерді өз басқармасына алды.
Мүмкін, Алтын Орданың бұрынғы астанасы Сарай да оған берілген ... ... ... ... Алтын Ордада бейбітшілік пен татулықты сақтауға көмектесті, алайда біраздан кейін бұл жарамсыздыққа алып келді. 1465 жылы ... хан (не ... не ... ... орыс жерлеріне жорыққа шығады, бірақ ол Дон арқылы өтіп бара ... ... оған ... ... ханы ... ... Ол ... ойрандатып, оны Қаржы-Тарханға қайта оралтқызады. Жеңілістің күшті болғаны соншалық, Махмұдтың иелігі мен көп ... ... ... қол ... өтеді.
Қажы-Керей өзін бүкіл Алтын Орданың ханы етіп жариялауға дайындалады, алайда 1466 жылдың тамызында аяқ астынан қайтыс болады. Оның өлімінен ... ... ... ... бүлік Махмұд ханға айырылған ұлыстарын өзіне қайтарып алуға мүмкіндік берді. Жуырда ол өзін қайтадан өз әкесінің заңды және ... ... ... деп ... ... Түрік сұлтаны II Мехмед Фатихке Махмұд: - деп жазады және қорытындысында сұлтанға достық қатынастарды орнатып, елшілермен сауда ... ... ... ... ... ... билік еткен Ахмед Қырым ханымен ұрыста болған жоқ, өйткені оларда ... ... ... ... ол ... ... көп ... бөле алды.
Қажы-Керей өзін бүкіл Алтын Орданың ханы етіп ... ... ... 1466 ... ... аяқ ... ... болады. Оның өлімінен кейін Қырым хандығындағы болған бүлік Махмұд ... ... ... ... қайтарып алуға мүмкіндік берді. Жуырда ол өзін қайтадан өз әкесінің заңды және ... ... ... деп ... ... ... ... II Мехмед Фатихке Махмұд: - деп жазады және қорытындысында сұлтанға достық қатынастарды орнатып, елшілермен сауда керуендерімен алмасуды ұсынады. Алтын ... ... ... ... ... Қырым ханымен ұрыста болған жоқ, өйткені оларда ортақ шекара болмаған. Сондықтан ол шығыстағы істерге көп ... бөле ... бұл ... ... ... ... ханы ... қызығушылық білдіреді, ол бірнеше қайтара осы облысты жаулап алу үшін әрекеттер жасады және оны иемдену ... не ... не орда ... да ... келмеді. Ахмед хан қаһарлы өзбек билеушісімен дау-жанжалға түскісі ... ... ... қабылдап, Әбілқайырдың өлімінен (1468-69ж) кейін әрекетін бастайды.
Өзбек Әбілқайыр хан батыл мен жігерлі болған және қатаң мінезімен ... Оның ... ... ... ... билік басында осындай сыйпаттарға ие болған оның ұрпақтарының отыра беруін қаламағаны таңқаларлық емес. Сондықтан Әбілқайыр ... ... ... ... бір тармағынан шыққан өкілі - Йадғар ханды таққа отырғызады. Ахмед бұл ханмен ортақ тіл таба алды: кейбір деректер ... өз ... ... оның ... ... ... ... басқаруға көмектеседі. Сондықтан Ахмед жаңа ханмен одаққа отырғаны болу ... ... ол өз ... ... ... қауіпсіздік қамтамасыз етеді.
Алайда қарт жасында хан болған Йадғар 1469 жылы қайтыс болды, және де ... ... ... ... ұлын - ... ... таққа отырғызады.
Шайх-Хайдар ханда әскері де, қолдаушылары да тым аз болды, ал оған Ұрыс ханның шөберелері ... пен ... ... ... ... Мұса мен ... мырзалары, сонымен бірге Бүреке сұлтан, және де тағы бір Шайбанид - Қажы-Мұхаммедтің ұлы Ибақ патшасы да (Сайид-Ибраһим) қарсы ... ... ... өз ... көп ... айырылады. Шамасы, өзбек ханы батыс шекараларды қорғау үшін онсызда аз әскерінің біразын бөлуге ... ... Көп ... ... ... ... ханға Ибақ шабуыл жасайды. Сол қысқа уақыттағы шайқаста Әбілқайырдың баласы өлтірілді. Ахмед бұл күреске қатысқан жоқ, сөйтсе де өзбек монархының ... соң оның ... ... ... келіп, ноғай мырзалары Мұса мен Яғмұршының қарындасына үйленеді.
1470-1471 жылдары Шайх-Хайдар өз иеліктерінің көп бөлігінен айырылады. Шамасы, ... ханы ... ... ... үшін ... аз ... ... бөлуге мәжбүр болды. Көп кешікпей күтпеген жерден Шайх-Хайдар ханға Ибақ шабуыл жасайды. Сол қысқа уақыттағы шайқаста Әбілқайырдың баласы ... ... бұл ... ... жоқ, ... де ... монархының өлімінен соң оның қарсыластарымен бейбіт келісімге келіп, ноғай мырзалары Мұса мен Яғмұршының қарындасына үйленеді.
1470-1471 жылдары Шайх-Хайдар өз ... көп ... ... ... өзбек ханы батыс шекараларды қорғау үшін онсызда аз әскерінің біразын бөлуге мәжбүр болды. Көп кешікпей ... ... ... ... Ибақ ... ... Сол қысқа уақыттағы шайқаста Әбілқайырдың баласы өлтірілді. Ахмед бұл күреске қатысқан жоқ, ... де ... ... ... соң оның қарсыластарымен бейбіт келісімге келіп, ноғай мырзалары Мұса мен Яғмұршының қарындасына үйленеді.
Бірақ Ахмед өзінің шығыстық мәселелерімен ... ... ... ... оның ... Махмұд қайтыс болады, және де кезекті бүліктің басталуын ... үшін хан ... ... ... Сол 1471 жылы ... кезде Махмұдтың баласы Қасымның екі өзбек ханзадалары Мұхаммед Шайбани мен Махмұд сұлтанға пана ... ... ... ... ... өзбек мемлекетінің тағына үміткерлер болып саналады, сондықтан Ахмед және одақтастары олардың жазасын тарттыруға шешім ... ... ... биі ... мен ... немере ағасы) және Ибақпен бірігіп, Қажы-Тарханды алады және немере жиеннен Мұхаммед Шайбани мен Махмұд сұлтанды беруін ... ... ... өз ... ... ... келмей, қашқындарға пана беруден бас тартуға мәжбүр болады. Дегенмен, ол оларға алдын-ала ескертуге үлгереді, және де қоршауға дейін өзбек ... ... ... үлгереді.
Қалада қашқындардың жоқ екенін біліп,одақтастары өз әскерлерін таратып ... Көп ... ... Шайбани атасының қолдаушылар тобымен бірігуге қол жеткізеді, солармен бірге ол Ибақ лагеріне шабуыл жасайды.
Ахмед өз одақтасына ... ... ... бірден естімейді. Ол бұл уақытта Руське жорыққа шыққан еді. Осы шапқыншылық барысында ол Русьтің оңтүстік-батыс аймағын тонайды, ал Алексин қаласын ... ... түп ... ... ... Алайда осы кезде ханға оның жеке иелігіне Әбілқайыр немересінің қол сұққаны туралы ... ... Хан ... ... ... ... ... бұрылады.
Ахмедтің негізгі күштерімен Руське аттанғанын білген Мұхаммед Шайбани Тақты елі ( осылай ... ... ... ... ханның резиденциясы болған облысты атаған) жеріне торуыл ... ... ... ... ... ... ... әскермен шайқасқа түсуге ойыда болмады, ол тек оның ұлысын тонағысы келді. Өзбек сұлтаны өзінің 150 салт аттыларын ... ... ... , әр ... ... жіберді. Ахмед ханның қонысына барар жолда Мұхаммед Шайбанидің басшылығымен ... ... ... қыпшақ тайпасынан шыққан Қоным бектің әскерімен соқтығысып қалады. Одан ... ... ... ... ... ... ... ханның адамдары Ахмед ханның қонысына шабады да, оны тонай ... ... ... жорықтан ханның қайтып келгенін естіп, тез арада Тақты елінен кетіп, ... ... ... ... 1472 жылдағы өкінішті қақтығыстан кейін Ахмед хан енді өзбектермен ешқандай дау-жанжал қарым-қатынастарда болмады. Мүмкін бұл Махмуддан мирас етіп алған ... ... ... ... түрде Жошы әулетін басқарып, Ахмед қысқа уақыт ішінде Еділ бойында және оңтүстік орыс далаларында өз билігін орната алды. ... ... хан ... ... ... ... қызығушылыққа ие болды, ол жақта оны қаһарлы ... ... II ... ... ... тең дәрежелі күш ретінде қарастыра бастады.
1471 жылы Ахмед Мәскеу Русіне ... ... ... IV ... ... одақ ... Кейбір мағұлматтарға қарағанда, дәл осы келісімнің шегінде Ахмед 1472 жылы Алексиннің ойрандалуымен аяқталған орыс жерлеріне жорығын жасаған. Мәскеудің бақытына ... ... өз ... ... ... тағы үшін ... көмектесуге мәжбүр болғандықтан, ол өзінің одақтық міндеттерін ... ... ... бұл ... ... одақ ... ... жақындасуға итермеледі. 1474 жылы III Иван мен ... ханы ... ... ... ... жылдың өзінде венециандық сенат үлкен назармен Джованни-Батиста делла Вольпе (орыс жылнамаларында Иван Фрязин) дейтін авантюристтің Ахмед ханмен одақ құру арқылы ... ... жету ... ... тыңдады. Оның ойынша осындай саясат арқылы Жерорта теңізіндегі иеліктерді түріктерден қайтарып алуға ... жылы ... ... ... ... ... одақ жайлы ұсынысымен және құнды сыйлықтармен Ахмед ханға жіберу шешімін қабылдайды. Бірақ елші үш жыл Мәскеуде тұрып қалады (Мәскеу әкімшілігі ... - орда ... ... ... ... оған хан ... тыңшылық жасады деп айып тағады) және Ахмед ханға тек 1474 жылдың маусымында келеді.
Дегенмен, 1476 жылы Тревизано Ахмед ханның екі ... ... және ... ... Венецияға қайтып келген кезде, республика сенаты ханның түріктерге қарсы Дунай арқылыҚара теңіз ... 200 000 ... шығу ... ... ... ... жаңа ... елшілігіне 2000 дукат бөліп береді, ал ол сол жылдың ортасында ханға бет алды. Бірақ юұл жолы Венецияның ... өзі ... Орда ... ... ... ... IV ... қарсы шығады: ол Орданың Венециямен одағы өзінің ... ... ... деп ... ... Орда ... нақ өзінің территориясы арқылы өтетін еді. Венецияндық сенат 1477 жылы Тревизаноны кері шақыртып алады.
1470-шы жылдардың бірінші жартысында II ... ... ... Алтын Ордаға одақтас Транезунт империясы (1470 ж.) Федоро кінәздігі мен қырымдағы Генуя калониялар құлады, олардың жерінде енді ... Орда ... ... ... иеліктері пайда болды.
Хан Қырымдағы бүлікті пайдаланып, 1476 жылы бұл жағдайды дұрыстағысы келеді. 1475 жылы Меңгілі-Керейді өз ағаындылары ... пен ... ... тайдырады. Ол Кафуға қашып, дәл сол кезде Қырымдағы Генуя ... ... ... ... ... ... ... ханның беклер-бегі Шырын руынан шыққан Эминек өзінің ... ... ... ... ал ... Ахмед ханмен одақтасып оны Қырымға шақырады. Ахмед дереу жарты аралға өзінің жиені Жәнібектің басшылығымен ... ... 1476 ... ... ... көмегімен Жәнібек Қырым билеушісі болып жарияланады, ал оның қарсыластары, Қажы-Керейдің балалары қашуға ... ... жылы ... хан II ... ... ... ... жарлық, яғни жоғары тұрған патшаның төмен тұрған патшаға бұйрығы деп атаған хат жолдайды.
Алайда хан ерте қуанған болып шықты. ... ... ... жағдайды әлде-қайда жақсы түсініп, оның билігі көпке созылмайтынын сезген. Ол өзін ... ... етіп ... ... ... ұлы ... ... жүргізеді. Шыныменде, 1477 жылы Жәнібек Қырым тағынан кетуге мәжбүр болады, билікке қайтадан Нұр-Дәулет келеді. Бірақ Нұр-Дәулетті тағы да ... ... ... ... кейін ол Литваға қашып, Мәскеу қызметіне түседі.
Қырымда жоғалтып алу және де Венециямен жүргізілген келіссөздің еш нәрсее алып келмеуі ... ... II ... хат ... ... кейіпін ақырындауға мәжбүрлетті. Бұрынғы бейбітшілік пен достықтың аямпаз ұсынысының орнына Ахмед хан енді сұлтанды көптеген жерлерді жаулап алумен құттықтап, өзі одан ... пен одақ ... ... ... босқа кетті: сұлтан онымен тек формальді қарым-қатынаста болды: 1478 жылы өзін ... ... деп ... ... ... ... ... кейін, II Мехмед енді Алтын Орда ханымен одақтас болуға мүдделі емес еді. Ахмед хан Қырым мен Қаратеңізден айырылғандықтан, қайтадан орыс ... көз ... ұлы ... III Иван ... ... ... ... сенімді вассал және одақтас болған жоқ. 1462 жылы ол таққа келіп, Ордаға ... үшін ... ... жоқ, өз өкілдерінде жібермеген.
1470 жылдардың екінші жартысында хан ... ... ... ... ... соңғы мүмкіндігін пайдаланды. 1476 жылы Қырымды жаулап алғанна кейін III Иванға жарлық апару үшін хан ... ... ... ... жібереді. Ол жарлыққа Ахмед хан Қырымдағы жеңісі жайлы хабарлайды, ... ... және ... (Қасымның баласы, Ұлық-Мұхаммедтің немересі) шығарылуын талап етті.
Мәскеу патшасы бұл уақытта қиын саяси жағдайда ... ол ... ... ... ... ... болды, сонымен бірге Новгородты толық бағындыруға дайындалды. Мұндай жағдайда Алтын Орда ханымен қарым-қатынастарда бұзу өте ... ... Нақ осы ... 1475 ... ... III Иван ... ... қырым ханы Меңгілі-Керейдің ашу ызасын келтіруге тәуекел етіп, Ахмед ханмен қарым-қатынастарды бұзуға бастартады және онымен ... ... ... береді. Дегенмен 1479 жылға қарай Новгород ұлы кінәздік иелігінде толық қосылған кезде, ал ... ... ... ... ... және Венеция мен түрік сұлтанымен болған келіссөздердің сәтсіздігінен нашарлаған ... ІІІ Иван ... ... түсінеді. Ахмед хан салық төлеу талабымен оған ... ... ... Иван ... аңыз бойынша хатты жыртып, оны таптап, елшілерді кері қарай қайтарып жібереді. ... ... хан ... ... ... бірге жорыққа шығады: Руське алты хан ... мен оның ... ... жол ... ... ... ... короліде өз әскерін беруге уәде береді. Яғни хан поляктармен бірігіп, IV Казимирдің иелігіне баратын ой болды. Дәл осы мақсатпен 1408 ... ... хан ... ... Иван ханға қарсы жорыққа өзінің ұлы Иван Молодой мен бауыры Андрей Василевич Меньшовтың басшылығымен әскер жібереді.
Мәскеу полктері хан ... ... үшін ... ... ... Бірнеше қысқа шайқастарда мәскеуліктер Орда әскерлерінің өзен арқылы өтіп кетуін болдыртпады, ... ... ... ... ... ... 1480 ... қарашасына дейін созылған басталды.
Руське бағытталған сәтсіз жорық, сонымен бірге айтарлықтай олжаның болмауында білдірді, яғни ... ... ... ете алмауына алып келді. Сондықтан Ахмед өз иелігіне қайтып оралғаннан кейін өз әскерін таратып жіберуге ... ... ... оның ... мен ... ... өз ... қайтып кетті. Тіпті Ахмедтің беклер-бегі Темір маңғыттың (Едігенің немерес) өзі де ханды тастап өз ұлысына оралды. Хан өз ... аз ғана ... ... ... Тюмень билеушісі Ибақ (Шайбани тұқымы) және оның ноғайлық одақтастары - Мұса мен Ямғұршы мырзалары пайдаланғысы келді.
1481 ... 6 ... ... Мұса мен ... тек мың ғана жауынгерлермен кенеттен Ахмедтің тұрағына шапқыншылық ... оның ... ... ... ақ ... ... ... Орданың соңғы ұлы билеушісін өлтірді.
Жуырда Мәскеуге Ахмед ханның өлімі туралы көмескі хабар жетеді. Олардың белгісіздігі III Иванның Қырым ханы ... ... ... (1481 ж. сәуір) көрінді: ұлы кінәз өз одақтасына үміт артвп, Ахмедтің орнына ... кім ... ... ... бірге тұруға шақырды.
Дегенмен, көп кешікпей белгісіздік жоғалды. Темір маңғыт өзінің бақытына орай патшасының ... ... қол ... Ол ... ... ... ... жинап, олармен бірге Қырымға барады да, Меңгілі-Керейдің қол ... ... ... ... ... ... Алтын Орда хандарының жаңа және де соңғы әулеті шығады. Орда тарихындағы аяқтау кезеңінде басты кейіпкерлері ретінде Ахмед ханның ... ... ... ... Шейх ... ... орынға ие болды.
Қорытынды
Ахмед ханның қай жылы дүниеге келгені де, ... ... де ... ... ... ... 1460 ... деректерде оны патша ретінде атаған, ал Кіші-Мұхаммедтің соңғы монеталары 1459 ж. жатады. Мүмкін сол жылы ... те ... ... болу ... ... ... шығыстағы мәселелерге көп көңіл бөлді. Онда оның мақсат-мүдделері Көк Орданың ... ... - ... ... ... ... Олардың қақтығысуының себебі Хорезм болды. Әбілқайыр хан өлгеннен кейін Шайх-Хайдар хан өзбек мемлекетінің құлдырауын болдыртқысы келмеді, алайда оған Ұрыс ханның ... ... пен ... ... Едігенің шөберелері Мұса мен Жамбыршы мырзалары, сонымен бірге Бөрке сұлтан, және де тағы бір Шайбанилік - Қажы-Мұхаммедтің ұлы Ибақ ... да ... ... Ақыр аяғында Шайх-Хайдар Ибақтың қолынан қаза табады. Ал Әбілқайырдың немересі ... ... ... ... аттанғанын естіп, Тақты-елі жеріне жоруыл жасауға ұйғарым қабылдайды. Бірақ бұл тек ... ... ғана ... ж. ... Мәскеу Русіне қарсы польша королі ІҮ Казимир Ягеллонмен одақ жасасады. Сод жылы венециялықтар Ахмед ... елші ... ... ол елші 1474 ж. ... ғана Ахмедке келді. Бірақ Орда-Венеция одағына Ахмедтің одақтасы ІҮ Казимир наразы болған, сондықтан венециялықтар елшісін ... ... ... ... қарсыласы ІІ Мехмед те шетте қалған жоқ. ... хан ... ... ... оны ... ... алғаннан соң, 1477 ж. ол ІІ Мехмед Фатихке ... ... ... ... ... Қырымнан айырылғаннан кейін Ахмед хан ІІ Мехмедпен хат алмасудағы мінез кейпін ақырындауға мәжбүр ... ... бұл ... ... ... жүріп жатты, сондықтан Ахмед ханның сәтсіздіктерін естіген ІІІ Иван ханға бағынбай, ол жіберген елшілерді қайтарып жібереді. Нәтижесінде бүкіл Ордамен бірге ... ... ... ... ... ... ... хан 1480 ж. маусымында Угра өзеніне шығады. Бірақ польша королі көмекке келе алмай, нәтижесінде ... ... ... ... Өзінің Уградағы сәтсіздігі үшін польша королін кінәлай отырып, оның жеріне ... ... ... тағы бір жорықтың сәтсіздігінен кейін, Ахмед өз әскерін ... ... ... ... ... ... ... Ибақ патшасы, Мұса мен Жамбыршы мырзалары пайдаланып, Алтын ... ... ұлы ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ноғай ордасы мен саяси тарихы16 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
Алашорда10 бет
Қазақ тарихы жайлы34 бет
"Алтын орда."6 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
1836 – 38 ж. Бөкей ордасындағы шаруалар көтерілісі18 бет
XIV-XV ғасырдағы Ақ Орда мемлекеті5 бет
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы7 бет
«Алтын орда» мемлекетінің құрылуы туралы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь