Delphi программалау ортасы. Мәліметтер базасы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 4
1. Негізгі бөлім 5
1.1 Delphi ортасы 5
1.2 Delphi программалау ортасы 6
1.3 Функционалдық тағайындалуы 6
2. ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ 7
2.1 SQL тілі 7
2.2 Мәліметтер базасы 8
2.3 Мәліметтер базасын жіктеу 11
2.4 Қатынастарды қалыптастыру 15
2.5 Мәліметтер базасын жобалау 19
3. ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ 22
3.1 Жаңа ДББЖ құру 22
3.2 Құрылған базаны Delphi.де шақыру 23
ҚОРЫТЫНДЫ 28
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 29
ҚОСЫМША 30
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 4
1. Негізгі бөлім 5
1.1 Delphi ортасы ... Delphi ... ... ... ... тағайындалуы 6
2. ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ 7
2.1 SQL тілі ... ... ... ... ... ... жіктеу 11
2.4 Қатынастарды қалыптастыру ... ... ... ... 19
3. ПРАКТИКАЛЫҚ БӨЛІМ 22
3.1 Жаңа ДББЖ құру ... ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 29
ҚОСЫМША ... ... ... жұмыс жасауы үшін ақпаратты жүйенің
дамығанын талап етеді. Сонда сол ... ... ... және ... іске асырады.
Мәліметтер базасы деп, деректердің электрондық ... ... ... бір ... бірнеше компьютерлер көмегімен іске асады.
Әдетте деректер базасы деректерді сақтау үшін жасалады.
Мәліметтер базасы – ақпаратты сақтауды және де ... ... ... ... ... ... базасы өзінен белгілі бір
ережелерге сай құрылған деректер жиынтығын ... ... ... ... ... ... ... керек.
Мәліметтер базасын басқару жүйесі деректер базасын құруға, толтыруға,
жаңартқанға, жоюға арналған программалық жабдық ... ... ... ... базасын басқару жүйесі болып табылмайды, егер
сөздің тура мағынасын алатын болсақ, бірақ толық МББЖ ( ... ... ... ... ие. ... ... DELPHI құралы
локальдік және тораптық деректер базасын ... және оның ... ... және ... ... базасымен жұмыс істей алатын қолданба
құруға ... ... ... МББЖ ... ... қолданушы компьютерінің деректер
базасында орналасады. Егер бір мәліметтер базасына ... ... ... қатынас жасаса, әрбір қолданушының компьютерінде өзінің локальді
МББЖ-нің көшірмесі болуы керек.
Тораптық ... ... ... ... ... Осы жүйенің негізгі атрибуты болып, торап саналады. Торап−бірнеше
компьютерлерді байланастырып, бір ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Көпқолданбалы МББЖ ақпараттық жүйе ... ... ... ... ... SyBase, ... SQL ... және т.б жатады.
DELPHI-ді кәдімгі МББЖ деп айтуға, оның өзінің кестелік форматының
болмауы ( деректерді ... тілі ) ... ... Сондықтан ол басқа МББЖ
кестелік форматын қолданады. Мысалы: dBase , Paradox , InterBase .
Мұны ... та ... деп те ... ... ... аталған
форматтар өздерін жақсы қолданушылық қабілетін көрсетті. Сонда да ... ... МББЖ ... ... ... асып та тұрады.
1. Негізгі бөлім
1.1 Delphi ортасы
Delphi ортасы – ... ... әрі ... жұмысын қамтамасыз
ететін күрделі механизм. Ол визуалды ... бір ... ... ... ... ... Терезелер экранда толық немесе бөлшектелген
түрде бір- бірін жаба ... ... ... бұл Word ... ... Exsel ... процессор ортасының «қатаңдығына» үйренген
қолданушының дисккомфорт сезімін оятуы ... ... ... 1994 жылы жарыққа шығып, кейінгі жылдары
оның ... ... 2, 3, 4, 5, 6, 7 – ... ... көрді. 6,7
– нұсқаулардың бір-бірінен айырмашылығы жоқ деуге болады, екеуі де ... ... ... ... ... ... ерекшелігі – онда қосымша құруда компоненттік және
объектілік тәсілдер пайдаланылады. Компоненттік ... ... ... ... ... ... орындайтын компоненттерден жинақталады. Ол
жеткіліксіз болса, объектіні өңдеуге арналған үстеме бағдарлама құрылады.
Компоненттер визуальды ... ... (VCL – Visual ... жинақталған. Компоненттер панелінде түрлі кластарға тиісті
стандартты компоненттер өте көп. ... жаңа ... ... оны
осы панельге қосуына да болады.
Delphi-де программа дайындау, ... ... ... ... ... ... OLE ... пайдаланып, басқа
офистік қосымшаларды шақыру, олармен жұмыс істеу жене т.б. іс-әрекеттерді
орындауға болады. Delphi ... ... ... ... береді, оның
ішінде:
• Әртүрлі бағыттағы аяқталған қосымшаларды Windows үшін құру;
• Кез келген ... кез ... ... үшін ... ... тез құру. Интерфейс Windows- тың барлық
талаптарын қанағаттандырады және ... ... ... ... ... ... Өйткені Windows-
тың көптеген функцияларын, кітапханаларын қолданады;
• Бағдарламалаудың басқа түрлерінде қолдануға болатын функция,
форма, ... ... ... ... құру;
• Кез-келген типтегі жергілікті және жойылған мәліметтер базасымен
жұмыс істеудің қуатты ... ... ... ... бар ... есеп ... құру ... шығару;
• Қосымшалардан Windows арқылы жұмыс істеуге болатын өз қосымшалары
үшін анықтамалық жүйелерді (hlp файлдары) ... Windows- тың ... ... және ... ... қосымшалары үшін орнатудың ... ... ... жазылуы Турбо Паскальдағы сияқты. Бірақ, мұнда
прогаммалауды үйрену үшін объект, оқиға, қасиет, әдіс, класс ұғымдарымен
еркін ... ... ... және ... ... ... білу қажет.
1.2 Delphi программалау ортасы
Дельфи программалау ортасы
1. Delphi 7-нің негізгі терезесі.
2. ... ... ... ... ... (Object ... ... терезесі (программалық код терезесі).
5. Негізгі мәзір.
6. ... ... ... ... ... тағайындалуы
Мәліметтер базасының көмегімен қолданушы мәліметтерге қатынаудың жолын
қысқартады. Мәліметтер базасы үлкен фирмаларда, мекемелерде және т.б ... ... ... БӨЛІМ
2.1 SQL тілі
SQL мәліметтерді өңдеу және оқу үшін арналған құрылғы болып ... ... ... ... орналасқан SQL – бұл сұраныстың
тілінің құрылымдық атының қысқаруы (Structured Query ... ... SQL тілі ... мен ... ... ара қатынас
ұйымдастыруда қолданылатын программалау тілі болып есептеледі.
Шын ... SQL ... ... мәліметтер базасымен ғана жұмыс
істейді. Бірінші суретте SQL-ң ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде маңызды ақпараты бар ... ... Егер есеп ... ... ... ... ... онда мәліметтер
базасында материалдық құндылықтар, шығарылатын өнімдер, сату ... ... ... ақпараттар сақталынады. Дербес компьютердің мәліметтер
базасында үлкен есептеу жүйесінен ... қол ... ... туралы, мекен
–жайы, телефондар туралы ақпараттар сақталынған. Мәліметтер базасын ... ... ... ... ДҚБЖ деп аталады.
Егер қолданушыға мәліметтер базасынан мәліметті алуға қажетті болса,
SQL көмегімен ДҚБЖ ға ... ... ДҚБЖ ... ... қажетті
мәліметті тауып қолданушы жібереді. Мәліметтерді сұрау және нәтижені алу
процесі мәліметтер базасына ... деп ... ... ... тілі ... ат осыдан пайда болған.
Бірақ бұл атау шындыққа сәйкес келмейді. Біріншіден, ... ... ... ... ... үлкен, бірақ бастапқыдан тек
қана сол үшін ... ... ... ең ... ... ... оқи алатындығы болғанымен қазіргі кезде бұл тіл барлық
функционалдық ... іске ... ... ң ... беретін
мүмкіндіктерін айтайық.
Мәліметтерді ұйымдастыру. SQL қолданушыға мәліметтердің жалпы
құрылысын ... және ... ... элементтері арасындағы
қатынас орнатуға мүмкіндік береді.
Мәліметтерді оқу. SQL қолданушыға ... ... ... бар ... оқуға және оларды қолдануға мүмкіндік береді.
Мәліметтерді өңдеу. SQL ... ... ... ... ... яғни жаңа ... ... сонымен қоса бұрыннан бар
мәліметтерді жаңартуға немесе жоюға мүмкіндік береді.
Қатынасты басқару. SQL-дің көмегімен қолданушыға мәліметтерді ... ... ... ... отырып санкцияланған қатынастан
қорғау.
Мәліметтерді бірлесе отырып қолдану. SQL ... ... ... ... ... ... етеді. Олар бір – біріне
кедерлі келтірмеу үшін параллельді түрде жұмыс ... ... SQL ... базасының тұтастығын
қамтамасыз ете отырып, ... ... және ... бас ... ... SQL ДҚБЖ ... ... ең мықта тіл болып табылады.
Екіншіден, SQL – бұл COBOL, FORTRAN ... ... ... ... тіл. ... ... ... IF операторы, тасмалдауды
ұйымдастыратын GOTО және ... ... DO ... FOR ... жоқ. ... базасы тілінің астары болып табылады. Оның құрамына 30-ға ... ... ... ... ... SQL ... ... тәлге
қосымша болады. Мысалы, COBOL, FORTRAN немесе С және ... ... ... ... ... Онымен қоса С сияқты мұндай тілдерден
SQL операторын ДҚБЖ-ға анық түрде жіберуге болады. Ол ... ... іске ... ... SQL бұл С ... Pascal сияқты тілдермен салыстырғанда
әлсіз жүйеленген тіл болып есептелінеді. ... ... ... ... және оператордың мәніне әсер етпейтін сөздерден
тұрады. Бірақ бұл ... оның ... ... SQL-де ... ... ... кездеспейді. Онымен қоса SQL операторларын жасамайтын арнайы
ережелер тобы кездеседі. Олар дұрыс болғанымен ешқандай мәні жоқ.
Өзінің нақты аты ... SQL- ... ... базасымен жұмыс
істейтін жалғыз стандартты тіл болып ... SQL- бұл ... және ... оңай ... ... базасы
Мәліметтер базасындағы деректер перманентті немесе тұрақты деп
аталады. Перманентті (persistent) дегеніміз – ... ... ... бар, ... аралық нәтиже, кіріс және ... ... ... ... ... ... ... және уақытша деректер (transient) жатады. Нақтырақ айтсақ,
Мәліметтер базасындағы деректер перманенті ... ... ... ... ... ... ... қабылданып, одан оны жою, Мәліметтер
базасына арнайы сұраныс жасаумен жүзеге ... ... – бұл ... ... (тұрақты) деректер
жиынтығынан құралған, қолданбалы жүйелермен қандайда бір кәсіпорынмен
қолданылады.
Кәсіпорын – ... ... бір ... ... ... ... да бір мекеме, кәсіпорын үшін ... ... ... болып
табылады. Кәсіпорын бір адамнан да тұруы мүмкін (кішігірім жеке мәліметтер
базасы), үлкен кәсіпорын ... аса ірі ... де (аса ... ... ... ... Бірнеше мысалдар:
– өнеркәсіп компаниясы;
– банк;
– больница;
– университет;
– министрлік [5].
2. -сурет Мәліметтер базасы жүйесінің қарапайым сұлбасы
Әр кәсіпорын кәсібіне байланысты аса көп ... ... ... ... ... ... ... мыналар жатады:
– өнім жайлы деректер;
– есепшот жайлы ... ... ... ... ... ... ... жоспар жайлы деректер.
Мәліметтер базасы – жазбаларды сақтайтын компьютерленген жүйе, яғни ең
басты тағайындалуы ... ... ... осы ақпаратты
шығаруға және модификациялауға арналған құрал болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... барлығын ақпарат ұғымына жатқызамыз. Төменде Мәліметтер
базасы схемасы ... ... ... ... 4 ... ... ... деректер, аппараттық қамтама, программалық
қамтама және пайдаланушылар.
Сонымен, мәліметтер базасы – бұл ... бір ... ... ... ... ... жиынтығы.
Мәліметтер базасыды басқару жүйесі (МББЖ) – бұл мәліметтер базасын
құруға арналған, оны өзекті ... ... және ... ... ... ... ... программалық және тілдік құрал кешені.
Мәліметтер базасы кіші ... аса ірі ... ... ... машиналардағы жүйелер (“үлкен ... ... ... ал кіші ... ... (“кіші жүйелер”)
бірқолданбалы болады. Бірқолданбалы жүйе (single-user system) – мәліметтер
базасы тек бір ғана пайдаланушы қол ... ... ал ... ... system) – ... ... бірнеше пайдаланушылардың қол
жеткізе алуы. Көпқолданбалы жүйелердің басты мақсаты - әрбір ... ... ... жұмыс жасаса, осы жүйемен де тура солай жұмыс
жасауға мүмкіндік беру. Осы екі ... ... ішкі ... да ... ... ол ... базасындағы деректер (үлкен жүйелерде) интеграцияланған
және дара болып ... ... ... ...... базасында бірнеше
бөлектенген файлдардың жиынтығы ретінде, артықтық ақпаратты толық немесе
жартылай сақтауды
болдырмайды.
Дара деректер дегеніміз – ... ... ... жеке ... ... ... әр пайдаланушының әртүрлі
мақсатпен тек бір ғана деректер элементіне қол жеткізу алуы. Алдында айтып
кеткендей, біруақытта.
Пайдаланушылар. Пайдаланушыларды үлкен үш ... ... ... ... топқа – қолданбалы программистер жатады. Олар мәліметтер
базасы қолданатын қолданбалы программаларды жазуға жауап береді.
COBOL, PL/I, C++, Java ... ... ... ... ... ... программаларлдың дерекқорға қол жеткізуі МББЖ-
ға арнайы сұраныс ... ... ... ол ... ... қарапайым қолданба дестесі немесе интерактивті
қолданбалар ретінде ақырғы ... ... үшін ... ... ... ... немесе терминал арқылы
мәліметтер ... ... ... ... ... ... ... – ақырғы пайдаланушылар жатады. Олар ... ... ... ... ... базасы жүйесімен
тығыз жұмыс жасайды. Ақырғы пайдаланушы дерекқорға қол ... ... ... ... ... МББЖ ... ... интерфейсті қолданады. ... ... ... ... ... Осы
қолданбаларды пайдаланушы-программисттер жасамайды, олар МББЖ-ң
құрамдас бөлігі болып келеді. Көптеген ... ... ... ... да ... яғни ... тіл ... Ол
диалогты режімінде пайдаланушыға мәліметтер базасындағы сұраныстар
(оларды әдетте операторлар ... ... ... ... атайды) жасауға болады. Мысалыға SELECT немесе INSERT.
– Үшінші топқа – ... ... ... ... ... – осы мекемеге қатысты шешімдерді қабылдаудың
стратегиясына және ... ... ... ал мәліметтер базасы
әкімшісі – қабылданған шешімдер жүзінде техникалық қолдау жасауды
қамтамасыз етеді. ... ... ... міндеттеріне техникалық
деңгейде жүйені ортақ басқару кіреді

2.3 ... ... ... ... ... бойынша мәліметтер базасы орталықтанған
және үлестірілген болып екіге бөлінеді.
Орталықтанған мәліметтер базасы бір есептеуіш ... ... Егер осы ... ... ЭЕМ ... ... болса, онда
мәліметтер базасына үлестірілген қол жеткізу ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ есептеуіш жүйесінде сақталынатын
бірнеше, қиылысқан немесе бір-бірін қайталайтын бөліктерден тұрады. Осындай
мәліметтер базасымен жұмыс ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асады.
Мәліметтер базасына қол жеткізу тәсілдері бойынша ... ... ... Олар ... қатынас құру мәліметтер базасы және шалғай
(желілік) қатынас құру мәліметтер базасы.
Желілік ... ... ... ... ... ... ... ажыратады:
– файл-сервер;
– клиент-сервер.
Файл-сервер. Желілік қатынауы бар файлдар мәліметтер базасы жүйесінің
сәулеті желі ішінде машиналардың біреуін орталықтанған ... ... ... ... ... ... ... орталықтанған
мәліметтер базасы сақталынады. Желідегі қалған машиналар ... ... ... Осы стансалар көмегімен пайдаланушылар
жүйесі орталықтанған машинаға қол жеткізе алады. ... ... ... ... ... ... ... Бір деректерге
үлкен интенсивті қатынас құрылған ... ... ... ... Пайдаланушылар жұмыс стансаларында жергілікті мәліметтер
базасын құра ... ... ... 1.3-суретте көрсетілген.
2.3-сурет МБ файл-сервер тәсілі бойынша ақпаратты өңдеу
Клиент-сервер. Бұл тұжырымдамада орталық дерекқор ... ... ... ... ... ... көлемін өңдеу керек.
Клиенттен келетін сұранысқа ... ... ... ... ... ... асады. Шығарылған деректер (файлдар емес) желі ... ... ... ... ... сәулетінің
ерекшелігі SQL сұраныс тілінің қолданылуы. Клиент-сервер тұжырымдамасы 1.4-
суретте көрсетілген.
2.4 -сурет МБ клиент-сервер тәсілі бойынша ақпаратты өңдеу
Мәліметтер ... ... ... бір ... ... яғни МББЖ қолдайтын модельмен көрсетіледі. Ең маңыздыларына мыналар
жатады:
– иерархиялық;
– желілік;
... ... ... ағаш ... ... ... көрсітіледі. Ол иерархиялық жинақталған ақпаратпен және
күрделі логикалық байланыстар үшін жұмыс ... ... ... ... әкімшілік құрылым жақсы мысал болып табылады. Бұл үлгіде
басты объектіні бөліп көрсетуге болады, сол ... ... ... ... ... құру қамтамасыз етіледі. Мәліметтердің иерархиялық
үлгісі мынадай түсініктерді қолданады: өріс (деректер ... ... ... ... ... ... ... логикалық емес
жазбалық болып келеді. Графтық үлгілердегі ... ... орын ... ... ... ... операциялары қолданылатын деректер
объектілерін орнату үшін қажет. ... ... ... деп ... үлгілердегі деректерге қатынас құру және деректер құрылымы бойынша
орын ауыстыру тетіктері жеткілікті түрде күрделі болып келеді.
Деректердің ... ... ... ... ... деңгейлері бөлінеді.
Иерархиялық үлгі ... ... ... ... ... ... жақсы келеді. Осы шарттар орындалған жағдайда
иерархиялық ... ... ... ... ... бірі - өте ... жылдамдығы. Деректердің иерархиялық үлгісі негізгі тиімді ... және ... ... ... ... белгілі
бір деңгейін қамтамасыз ету, ... ... ... ... қасиеттеріне тағы да, сұраныстың шарттары мәліметтер
базасының сұлбасындағы иерархияға сәйкес ... ... ... ... тез
іздеуді іске асыру мүмкіндігі жатады.
Иерархиялық үлгінің кемшіліктері бұл үлгінің аса ұтатылығынан шығады.
Деректердің иерархиялық үлгісі ... тек қана екі түрі ... және ... «Көп-көпке» қатынасын іске асыру өте қиын,
өте үлкен құрылым шығады және артық деректерді сақтауды ... ... ... ... өте жағымсыз, иерархиялық түрде реттелгендік жою ... ... ... ... ... ... құру тек ... түйін арқылы мүмкін, бұл қатынас құру уақытын арттырады. Егер
сұраныс иерархияға ... ... онда оны ... да, оны ... ... ... талап етеді. Иерархиялық үлгінің тағы бір ... ... ... қиындығы жатады. Егер тапсырманың шарттары өзгеріп
кетсе, және пәндік аймақтың үлгісі енді ... ... ... сұлбасын пәндік аймаққа сәйкестендіру қиынға соғады.
Желілік үлгі. Егер ... ... жәй ғана ... болса, иерархиялық мәліметтер базасының қарапайымдылығы оның
кемшілігіне айналды. Осыған байланысты деректердің желілік ... ... ... ... ... күрделі құрылымдар жасайды, бұл жаңарту
қажеттігі туындаған кезде немесе деректер ... ... ... ... ... ... туғызады. Деректердің желілік үлгісі
мәліметтер базасын пайдаланушылары – ... үшін ... ... ... ... ... деректердің желілік үлгісі оның
операциялық ... ... ... ... ... ... бөлінеді.
Мәліметтер базасының желілік үлгісін иерархиялық үлгі жалпы ... ... ... онда ... және түрлі байланыстарға рұқсат
беріледі. Өздерінің базалық концепциялары бойынша деректердің иерархиялық
үлгі және ... ... ... ұқсас. Желілік үлгіде иерархиялық
үлгідегідей торап және байланыс түсініктері бар, олар ... ... ... үлгінің иерархиялық үлгіден айырмашылығы, ол әр торапқа тек
қана бір атадан емес бірнешеден байланыс жүру мүмкіндігі.
Реляциялық үлгісі. ... ... бір ... ... ... ... ... ұйымдастыру үшін, теориялық көптік
операторларды қолдану жайында ұсыныс берілді, сол ... ... ... ... Реляциялық үлгі объектілерді және оның арасындағы
байланыстарды кесте түрінде көрсетеді. Бірінші рет ол 1970ж. Доктор Э.Ф.
Коддпен ... ... ... ... ... үлгісі көп
танымал болып табылады. ДЭЕМ үшін бұл деректер ... ... жаңа ... ... ... ... деректердің қарапайым
көрсетімі, сұраныстардың табиғи қалыптастырылуы болып табылады, өйткені
олар ... ала ... ... ... және ... бөліктерімен байланыспаған.
Деректердің реляциялық үлгісінің негізінде өзімен бағыныңқы көптік
декартті домендер ... ... ... математикалық түсінігі
жатыр. Қатынас көптік атрибуттар негізінде анықталады. Домен – ... мәні ... ... ... қатынас relation деп аталады, осыдан реляциялық түсінігі
пайда болды. Деректердің реляциялық ... ... және ... байланыс қатынас ретінде сипатталады, екіөлшемді кесте ретінде
көрсетіледі. Әр қатынасқа өзінің ... ... ... және ... ... қатынаста рет жоқтығы және реттелмеген жазбалардың
көптігі.
2.4 Қатынастарды қалыптастыру
Бірдей деректер ... ... ... ... яғни ... ... қатынас терулерін құру. Қатынастағы атрибуттар
топталуы ... болу ... яғни ... көшірмелерін
минимизациялау және жаңарту, өңдеу процедураларын ыңғайлату.
Басқа қатынас қалыптастыру міндеттеріне ... ... ... ... ... бір ... ... қосу, модификациялау,
деректерді жою кезінде мүмкіндіктері жоғары болады.
Қатынасты қалыптастыру – қатынастарды қалыптастыруды (кетелерді)
формальды ... ... Ол ... ... ... болдырмайды, дерекқорды жүргізуге еңбек шығындарын азайтады.
Е.Кодд үш қалыпты қатынас нысандарын ұсынып, осы ... ... ... ... түріне қалғандары жүгінетін етіп қалыптастырды.
Бірінші қалыптасқан нысан. Қалыптасқан немесе бірінші қалыптасқан
нысан деп – ... ... ... ... ... ... ... нысанға түрлендіру, қатынас деректемелерін көбейтуге
және кілттің өзгеруіне әкеледі.
Мысалға, Студент қатынасы = (Нөмір, Фамилия, Аты, ... ... ... ... ... тұр.
Екінші қалыптасқан нысан. Осы нысанды қарастыру ... ... және ... ... ... ... тоқталу керек.
Ақпаратты объектінің деректемелері ортақ кілтпен логикалы байланысқан. Бұл
байланыс деректемелердің функционалды тәуелділік сипаттамасын ... ... ...... яғни ... ... ... неізгі сипатталатын деректеменің бір ғана
мәнінің сәйкес келуі.
Осындай функционалды тәуелділік ... ... ... ... ... жасағанда, өзіндік ақпараттық объектілерді
көрсетеді. Студент деректемесінің функционалды тәуелділігі, деректеме ... ... ... ... ... функционалды тәуелділігі
Толық функционалды деректемелердің кілтсіз атрибуттар тәуелділігі әр
кілтсіз атрибут кілтпен тәуелді ... ... ... ... ... тәуелділігі жоқ.
Қатынас екінші қалыптасқан нысанда болады, егер ол ... ... және әр ... ... ... ... ... тәуелді
болса. Мысал, Студент қатынасы = (Нөмір, Фамилия, Аты, Тегі, Уақыт, Топ)
бірінші және ... ... ... біруақытта орналасады, өйткені
жазбалы деректемелер айқындалып, кілтпен функционалды ... ... = ... ... Аты, ... Пән, ... бірінші қалыпты нысанында
орналасқан және Нөмір+Пән құрамдас кілтіне ие. Бұл қатынас ... ... ... ... ... Аты, Тегі ... құрамды кілтпен
функционалды тәуелді емес.
Үшінші қалыпты нысан. ... ... ... ... ... ... ... пайда болады, егер екі жазбалы
деректемелердің біреуі кілтке тәуелді болса, ал ... ... ... ... ... ... ... үшінші қалыпты нысанда болады, егер ол екінші қалыпты нысанда
болса және әр кілтсіз атрибут алғашқы кілттен транзитивсіз тәуелді.
Мысал. Егер ... ... ... жазбалы деректемелері
құрамына топ нөмірімен анықталатын топ старостасының фамилиясын енгізсек,
берілген ақпаратты объектінің әртүрлі ... осы ... ... Егер ... ... болса, фамилияны түзетуде біршама қиындықтар
орнайды және қайталанатын ақпарат үшін жады шығыны пайда болады.
Жазбалы деректемелердің транзитивті тәуелділігін ... алу ... ... ... бөлу ... Бөлу ... деректемелер
бөлігі алғашқы ақпаратты объектіден жойылып, басқа ақпаратты ... ... ... құрамына енеді.
2.6 -сурет Ақпараттық объектінің “бөлу” құрылымы
Топтың студенті ақпараттық объектісі дұрыс құрамдалған Студент және
Топ ... ... ... ... ... ... тепе-тең. Студент қатынасы = (Нөмір, Фамилия, Аты, Тегі, Уақыт,
Топ) бірінші, екінші, ... ... ... бір ... ... түрлері. Барлық пәндік аумақтың ақпараттық объектілері бір-
бірімен тығыз байланысқан. Осы байланыстар ... ... ... ... ... ... ... (М:М).
Бірге-бір байланысы (1:1) А ақпараттық объетісінің бір данасына В
ақпараттық объетісінің бір данасының сәйкес ... ... ... ... ... ... ... Әр студент сессияда түрлі бағалар
жиынтығына ие.
2.7 -сурет Бірге-бір (1:1) байланысы
Бірге-көп (1:М) ... ... А ... ... ... В ақпараттық объектісінің бір немесе одан да көп даналары ... да, В ... әр ... А объектісінің бір ғана данасымен
байланысады. ... ... және ... объектілерін алайық. Сессия
нәтижесіне байланысты белгіленген ... ... ... ... ... рет ... ... -сурет Бірге-көп (1:М) байланысы
Көпке-көп (М:М) байланысы әр уақыт кезінде А ... ... ... В ... бір ... одан да көп даналары сәйкес келеді
және керісінше. Мысалға, Студент және Оқытушы объектілерін ... ... ... ... ... алады, ал бір оқытушы бірнеше ... ... ... ... (М:М) ... ... және оны құратын, жүргізетін программалық қамтамалар
үлкен көп ... ... ие ... ... МББЖ басқаруымен ДҚ деректердің көп деңгейлігі
Дерекқордағы деректер концептуалдық, ішкі және ... ... ... ... ... ... жинақталған түрінде
логикалық аспектіге сәйкес келеді. Концептуалды модель мәліметтер базасыдың
логикалық құрылымымен ... МББЖ ... ... бірнеше әртүрлі
типті даналардан тұрады.
Ішкі деңгей деректерді сақтау ортасында құруды және ... ... ... ... Ішкі ... ішкі тасуышта
физикалық түрде сақталынатын жазбалардың бөлек даналарынан тұрады.
Сыртқы деңгей ... ... ... етілетін жеке деректер
көрсетілімінен тұрады. Сыртқы модель концептуалды ... ішкі ... ... ... ... бойынша, олар қиылысуы мүмкін.
Деректердің жеке логикалық құрылымы бөлек қолданба немесе пайдаланушы ... ... ... ДҚ ішкі ... ... келеді. Сыртқы модель
көмегімен ДҚ қолданбаларының деректеріне заңды қол жеткізіледі [7].
2.5 Мәліметтер ... ... ... ... өңдеудің қолданбалы программасын
жобалау әдістерінің ... 1960 ... Дж. ... Э. ... ... ... ... мамандар қалаған. Программаның бір жолын жазбас
бұрын оны дайындауға кететін ... 60 ... көбі ... жұмсалады екен.
Қазіргі қолданбалы программаларды дайындау технологияларының ... ... егер ... ... ... ... тиісті
мәселелерді анықтау кезіңіне барынша назар аударып, әбден пысықтамаса,
соңында оны ... көп ... ... мүмкін. Және де егер программа
құрылымы, жобасы дұрыс келістірілмеген болса, программаға жаңа ... ... ... ... ... ... ... шығынына да ұшыратуы
мүмкін. Қолданбалы программаны жобалаудың ... ... ... ... ... болады:
1. Мәселенің қойылымы – тақырыпты зерттеу, яғни шешілуге тиісті
мәселелерді анықтау.
2. ... ... ... анықтау – программаның үйлесімді
орындалуын қамтамасыз ету.
3. Алғашқы деректерді (өңделетін) талдау.
4. ... ... ... – бұл ... ... базасын
басқару жүйелерінде (РМББЖ) кестелерді қалыптастыру деп аталады.
5. ... ... ... Программаның дұрыстығын орындап тексеру және оны жетілдіру.
Жалпы, мәліметтер базасы басқару жүйелерінде ... ... ... ... екі бағыт қолданылады: төменнен жоғары және
жоғарыдан төмен ... ... ... ... ... ... ... алдымен өңделетін ақпаратқа тән барлық ... ... ... қалыптастыру теориясы (normalization) бойынша жеке
объектілерге жіктеуге ... ... ... ... ... ... ... байланысты жоғары деңгейдегі ақпараттық ... ... ... зерттеліп, әрі қарай олар өзара байланыстағы қарапайым
ақпараттық кестелерге жіктеледі [6].
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... яғни қолданбалы программа ... ... ... ... ... үш бөлімнен тұрады: концептуалдық, ... ... ... ... үш ... ... (2.5 ... -сурет Модель түрлері
Концептуалдық жобалау кезеңінде программада қарастырылатын негізгі
мәселелер мен функциялар анықталып, өңделетін алғашқы ... ... ... құрылымын анықтау қарастырылады. Концептуадық жобалау нәтижесінің бірі
қойылған мәселенің ақпараттық моделі – ER-диаграммасы (Entity Relationship
Diagramm) ... ... ... барысында ER моделі негізінде реляциялық жүйелердің
мүмкіндігі ескірілген мәліметтердің логикалық моделі анықталады: ... ... ... ... ... және ... ... және кестелердің ... ... ... ... ... деректердің логикалық моделі нақты РДҚБЖ-
нде физикалық моделге ... Бұл ... ... мәліметтер
базасының кестелерін қалыптастыру мәселелері қарастырылады.
РМББЖ-нде өңделетін деректер ... ... ... ... ... ақпарат кесте жолдарын құрайды; кесте бағаналары
объектіні анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... пен олардың тіркелген тапсырыстары) қатысты
кестелерде деректердің қайьаланып жазылуын болдырмау үшін олар бір ... ... ... ... ... ол үшін байланыстырушы
белгіден (код) тұратын атрибут қолданылады. Демек, реляциялық мәліметтер
базасы өзара байланыстырылған кестелерде ... ... ... Мұндай
реляциялық моделдің негізін 1970 жылдары Е. Кодд ... ... ... ... амалдар қолдану арқылы басқа кестелер анықтауға
мүмкіндік береді, демек бұл ... ... ... сақтайтын және
сақталмайтын түрде екіге жіктеу мүмкіндігі туады, бұл электронды есептеуіш
машинаның жадысын ұтымды пайдалануға мүмкіндік ... ... ... ... 8 амал ... ... қолданылатын амалдар: біріктіру, қиылыстыру, айырма,
декарттық көбейтінді, бөлу;
– арнайы реляциялық амалдар: проекция, жалғастыру, таңдау ... ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде, МБ мазмұны барлық болашақ ... ... ... ... және ... басқарудың инструменталды
құралдар анықталу керек.
МБ жобалау үрдісінің негізгі мақсаты келесі ... ... ... құру ... ДҚ сұлбасының дұрыстығы. Ол деген база пән аймағына (ПА) гомоморфты
түрде моделденген болу ... Бұл ... әр пән ... АЕМ ... ... ... болу ... ал әр
үрдіске – деректерді өңдеу адекватты процедуралар.
2. Шектеулерді қамтамасыз ету (сыртқы және ... ... ... ... ... ... ... Жұмыс атқарудың тиімділігі (деректерді жаңарту және ... ... ... шектеулерді сақтау).
4. Деректерді қорғау (аппаратты және программалық жаңылыстардан және
рұқсатсыз қол жеткізуден).
5. ... ... ... - ... ... ... пән ... адаптациялау және өзгертуге мүмкіндік.
4. талаптар міндетті түрде жасалу керек [6].
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, мен осы ... ... ... барысында
бағдарламалау әлемінде үздік жетістіктерге қол жеткізіп отырған, қызықты да
күрделі программа – Delphi ортасы туралы ... ... ала ... ... ... ... ... ішіндегі ең ... ... ... талаптарына сай өз ерекшеліктерімен қатар өз
мүмкіншіліктері де бар озығы екеніне көз жеткіздім.
Деканат тақырыбында ... бұл ... ... бір ... ... барлық мәселелер қарастырылған. Сол факультеттегі
кафедралар, оның ... ... және ... ... ... ... мәліметтер қамтылған.
Delphi - де программа дайындау, мәліметтер базасын басқару жүйелерін
құру, программа мәзірін құру, анимация, мультимедиа үрдістерін ... ... ... ... офистік қосымшаларды шақыру, олармен
жұмыс істеу және т.б. іс- ... ... ... Delphi ... ... ... ... бар күрделі есеп берулерді құру
және баспаға шығаруға ... ... ... ... ғаламның түкпір-
түкпіріндегі бұрышында болып жатқан барлық жаңалықтарды, білім, ... ... ... ... ... яғни ... ... дүниежүзілік компьютер желісі – Интернет арқылы білетін болсақ, ... одан да әрі ... қол ... Delphi программасы да өз
үлесін қоса алады.
Delphi ... ... ... ... ... өзіміздің
курстық жұмысымыздың тақырыбын ашатын мәліметтер базасын құруды және ... ... ... мен есеп ... ... Сонымен қатар SQL
тілінде программалауды игердік.
Тоқсан ауыз сөздің ... ... ... ... Delphi ... өте зор және ... ... кең тараған күрделі жүйелік
программа болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1.Ю.А.Шпак «Delphi7 на примерах».Издательство «Юниор», 2004г
2.Марко Кэнту ... для ... ... ... ... ,учебный курс».Издательство«ПИТЕР»,2004 г
4.А.Я.Архангельский «Программирование в Delphi7», Издательство
«Бином»,2008 г
5.Введение в системы базы данных, Дейт К. М: ... кий ... ... ... современных компьютерных технологий, Артамонов Б.Н, Санк-
петербург
7. Проектирование и использование базы данных. Уч. ... Диго ... и ... ... на ... ... /Под ... – М.: 1991. –304 с.
9.Липаев В.В. Проектирование программных средств. – М.: 1990.
10.Шураков В.В. Надежность программного обеспечения ... ... – М.: ... и ... 1987.
11. В.В.Фаронов DELPHI 5 . Руководство программиста.
Издательство «Нолидж», Москва 2001 г.
12. В.Гофман, А.Хомоненко Работа с базами ... в ... «БХВ – ... ...... 2000 ... А.М. ... , В.А. Епанешников DELPHI база данных
Издательство «ДИАЛОГ – МИФИ», Москва 2000 г.
14. А.Я. ... ... в Delphi ... ... ... 2004 ... Электронный учебник по Delphi 6.
ҚОСЫМША
unit StfMain;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, ... ... Grids, DBGrids, DB, ... jpeg, ... Menus, ... = class(TForm)
Button1: TButton;
Dekanat: TMainMenu;
Dekanatsuretteri1: TMenuItem;
Granttaokitindar1: TMenuItem;
Akilibolimdegiler1: TMenuItem;
Avtor1: TMenuItem;
BitBtn1: ... ... ... ... ... ... TImage;
Button3: TButton;
T1: TMenuItem;
N5: TMenuItem;
N6: TMenuItem;
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure BitBtn1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Button3Click(Sender: TObject);
procedure Button4Click(Sender: ... ... ... ... ... ... TObject);
procedure N5Click(Sender: TObject);
procedure N6Click(Sender: TObject);
procedure N4Click(Sender: TObject);
procedure Granttaokitindar1Click(Sender: TObject);
private
{ Private ... ... Public ... }
end;
var
fmMain: TfmMain;
implementation
uses Unit3, Unit4, Unit5, Unit6, Unit7, Unit8, Unit11, Unit1, ... ... ... TObject; var Action: TCloseAction);
begin
dmStaff.sqlcDekanat.Close;
end;
procedure TfmMain.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Form3.show;
end;
procedure TfmMain.BitBtn1Click(Sender: TObject);
begin
close;
end;
procedure ... ... ... TObject);
begin
FORm6.Show;
end;
procedure TfmMain.Button4Click(Sender: TObject);
begin
Form7.show;
end;
procedure TfmMain.Button5Click(Sender: TObject);
begin
Form8.show;
end;
procedure TfmMain.N2Click(Sender: TObject);
begin
Form11.show;
end;
procedure TfmMain.N3Click(Sender: TObject);
begin
Form5.Show;
end;
procedure TfmMain.N5Click(Sender: TObject);
begin
dmStaff.RvS.Execute;
end;
procedure TfmMain.N6Click(Sender: TObject);
begin
dmStaff.RvS.Execute;
end;
procedure TfmMain.N4Click(Sender: TObject);
begin
Form11.Show;
end;
procedure TfmMain.Granttaokitindar1Click(Sender: TObject);
begin
Form7.Show;
end;
end.
unit ... Classes, ... Dialogs, DB, ... ... FMTBcd, RpCon, RpConDS, ... RpBase, ... = ... TSQLConnection;
od_1: TOpenDialog;
sidsDEKANAT: TSimpleDataSet;
sidsGroupe: TSimpleDataSet;
sidsKAFEDRA: TSimpleDataSet;
sidsPREPODAVATEL: TSimpleDataSet;
sidsSTUDENT: TSimpleDataSet;
sidsDEKAN: TSimpleDataSet;
sidsPREPODAVATELID_PREP: TIntegerField;
sidsPREPODAVATELFIO: TStringField;
sidsPREPODAVATELDOLJNOST: TStringField;
sidsPREPODAVATELTELEFON: TStringField;
sidsPREPODAVATELSTAJ: TStringField;
sidsPREPODAVATELID_KAFEDRA: TIntegerField;
sidsKAFEDRAID_KAF: TIntegerField;
sidsKAFEDRANAME: TStringField;
sidsKAFEDRAZAFKAF: TStringField;
RvDSC: TRvDataSetConnection;
RvS: ... ... ... Private ... ... ... ... WriteStrParam(sName,sValue: string);
function ReadStrParam(sName: string) :string;
var
dmStaff: TdmStaff;
implementation
{$R *.dfm}
procedure WriteStrParam(sName,sValue: string);
var Reg: TRegistry;
begin
Reg :=TRegistry.Create;
with Reg do
begin
OpenKey('Software\Otdel',True);
WriteString(sName,sValue);
Closekey;
Free;
end;
end;
function ReadStrParam(sName: string): ... Reg: ... ... Reg do
begin
OpenKey('Software\Otdel',True);
Result :=ReadString(sName);
Closekey;
Free;
end;
end;
procedure TdmStaff.RvSPrint(Sender: TObject);
begin
with Sender as TBaseReport do
begin
NewLine;
SetFont('Arial',18);
Print(' ПРЕПОДАВАТЕЛЬ ');
NewLine;
NewLine;
ClearTabs;
SetTab(0.5, pjLeft, 1.0, 0, 0, ... pjLeft, 2.0, 0, 0, ... pjLeft, 2.0, 0, 0, ... pjLeft, 2.0, 0, 0, ... pjLeft, 2.0, 0, 0, ... ... := ... := False;
NewLine;
dmStaff.sidsPREPODAVATEL.Open;
dmStaff.sidsPREPODAVATEL.first;
while not dmStaff.sidsPREPODAVATEL.Eof do
begin
Printtab(dmStaff.sidsPREPODAVATEL.FieldByName('ID_PREP').Text);
Printtab(dmStaff.sidsPREPODAVATEL.FieldByName('FIO').Text);
Printtab(dmStaff.sidsPREPODAVATEL.FieldByName('DOLJNOST').Text);
Printtab(dmStaff.sidsPREPODAVATEL.FieldByName('TELEFON').Text);
Printtab(dmStaff.sidsPREPODAVATEL.FieldByName('STAJ').Text);
newline;
dmStaff.sidsPREPODAVATEL.Next;
if (LinesLeft < 3) and (not ... ... ... in ... {fmMain},
StfDMod in 'StfDMod.pas' {dmStaff: TDataModule},
StfLogin in 'StfLogin.pas' {fmLogin},
Unit1 in ... ... in ... ... in ... ... in ... {Form4},
Unit5 in 'Unit5.pas' {Form5},
Unit6 in 'Unit6.pas' {Form6},
Unit7 in 'Unit7.pas' {Form7},
Unit8 in 'Unit8.pas' {Form8},
Unit9 in 'Unit9.pas' {Form9},
Unit10 in 'Unit10.pas' ... in ... ... in ... ... in 'Unit13.pas' {Form13};
{$R *.res}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm(TfmMain, fmMain);
Application.CreateForm(TfmLogin, fmLogin);
Application.CreateForm(TdmStaff, dmStaff);
Application.CreateForm(TForm1, Form1);
Application.CreateForm(TForm2, Form2);
Application.CreateForm(TForm3, Form3);
Application.CreateForm(TForm4, Form4);
Application.CreateForm(TForm5, Form5);
Application.CreateForm(TForm6, Form6);
Application.CreateForm(TForm7, Form7);
Application.CreateForm(TForm8, Form8);
Application.CreateForm(TForm9, Form9);
Application.CreateForm(TForm10, Form10);
Application.CreateForm(TForm11, Form11);
Application.CreateForm(Tpoisk_form, ... ... ... ... ... ... ... SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs,StfDmod, DBCtrls, ExtCtrls, Grids, DBGrids, DB, StdCtrls, jpeg;
type
TForm1 = ... ... ... ... ... ... Private ... }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
unit Unit2;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ExtCtrls, DBCtrls, Grids, DBGrids, ... ... Mask, ... = ... ... ... ... TLabel;
GroupBox1: TGroupBox;
BitBtn2: TBitBtn;
Image1: TImage;
Label2: TLabel;
StaticText1: TStaticText;
DBEdit1: TDBEdit;
UpDown1: TUpDown;
procedure BitBtn2Click(Sender: ... Private ... ... Public ... }
end;
var
Form2: TForm2;
implementation
{$R *.dfm}
procedure TForm2.BitBtn2Click(Sender: TObject);
begin
Form2.Close;
end;
end.
unit Unit3;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DBTables, DB, ExtCtrls, DBCtrls, Grids, DBGrids, ... ... Buttons, ... = class(TForm)
Button1: TButton;
Button2: TButton;
Button3: TButton;
Button4: TButton;
BitBtn1: TBitBtn;
Image1: TImage;
procedure Button3Click(Sender: TObject);
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure Button4Click(Sender: ... ... ... Private ... }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form3: TForm3;
implementation
uses Unit8, Unit2, Unit4, Unit9;
{$R *.dfm}
procedure TForm3.Button3Click(Sender: TObject);
begin
Form8.show;
end;
procedure TForm3.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Form2.show;
end;
procedure TForm3.Button2Click(Sender: TObject);
begin
Form4.show;
end;
procedure ... ... ... ... 2.1- SQL ... ... ... өтуде қолдану
Концептуалдық ақпараттық
модель
Деректердің логикалық
моделі
Деректердің физикалық
моделі

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Delphi - де «Мозаика» ойын бағдарламасын жазу әдістері35 бет
Delphi ортасы туралы мағлұмат31 бет
Delphi ортасы. Проект. Форма. Қасиеттер.18 бет
Delphi ортасында жұмыс14 бет
Delphi программалау ортасының негізі34 бет
Delphi –программалық ортасында бағдарламалау17 бет
Delphi-дің графикалық мүмкіндіктерін қолдана отырып қозғалатын бағдарлама құру20 бет
Delphi-де берілгендер қорын басқару жүйелері13 бет
Visual basic программалау ортасы36 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь