Уранды рудаларды жер асты сілтіден айыру


1 Технологиялық бөлім
1. 1 Рудадан уранды сілтіден айырудың физико-химиялық негізі
Механикалық байыту әдістерімен уранды шығарып алу мен байытудың қанағаттандырарлық дәрежесіне қол жеткізу әрдайым мүмкін бола бермейді. Сондықтан, уранды кендерді байыту және бай, әрі таза уранды концентраттарды алудың негізгі болып химиялық концентраттар болып табылады, ол рудалық шикізаттан уранды селективті сілтіден айырумен түйінделеді, кейін ерітіндіден селективті тұндыру әдісімен әжептәуір таза қосылысты уран - уранды химиялық концентраттарды алу үшін.
Уранды рудаларды бұндай өңдеу жер-жерде гидрометаллургиялық әдіспен жүргізіледі. Гидрометаллургиядағы негізгі операция - металлды сол немесе басқа қосылыстар түрінде сілтіден айырылады. Сілтіден айырудың негізгі мақсаты - еріткіштегі уранды көбіне толық және селективті еріту.
Уран құрамындағы рудалар мен минералдардың көп типтілігіне қарамастан, олардың көп бөлігі минералды қышқылдар мен сілтілік металлдардың карбондық ыстық ерітінділерінде ериді. Осыған сәйкес уранды рудаларды сілтіден айырудың екі негізгі әдісі бар: қышқылдық және карбонды (содалы) . Реагенді таңдау жалпы алғанда руда типіне, уран минералдарының сипатына және бос жыныстың құрамына тәуелді. Бұндан бірінші ретті минералды уран қиын еритін оксидтермен химиялық байланыстағы уранинит және жартылай настуран сияқты карбонаттармен қиын бұзылады. Оны ашу үшін сол сағатта концентрцияланған қышқыл қажет. Барлық екінші ретті минералдар сілтіден айырудың белгілі шарттарын ұстанғанда қышқылдың да, сілтінің де әсеріне беріледі. Бірақ рудада кальцит, доломит және магнетиттің болуынан қышқылдық сілтіден айыру кезінде реагентті жұмсау көтеріледі, бұл жағдайда руданы сілтіден айырудың карбондық әдісі тиімді болады.
Егер сілтіден айыру процесі руда құрамына тәуелсіз болса, онда әдісті таңдау реагент пен жабдықтардың құнымен, уранды тотықтыру әдісімен, қоспалармен былғану дәрежесімен, пульпа және ерітінділерден уранды шығарып алу әдісімен және т. б. анықталады. Үнемді ретінде қышқылды сілтіден айыру кеңінен қолданыста, бұған азотты, күкірт және тұзды қышқылдар жарамды. Барлық уранды рудалардың 90% сұйытылған ерітінділерге тотықтандырғышты қосып немесе қоспай сілтіден айырылып өңделеді.
1. 1. 1 Қышқылдық сілтіден айырудың химиясы
Уранның гидрометаллургиясында күкірт қышқылымен уранды сілтіден айыру реагентті уранның суда ерімейтін минералдарының химиялық әсерімен бірге жүреді. Сілтіден айыру кезінде ерітіндегі уранның химиялық потенциалы оның қатты фазадағы химиялық потенциалына тең болғанда термодинамикалық тепе-теңдік орын алады. Бұл кезде қол жететін шекті шама берілген температурада уранның ерітінділенуі болып табылады. Уран минералдарының күкірт қышқылында еру реакциясының ықтималдығы Гиббс энергиясының өзгеруімен анықталады. Термодинамикалық функцияларды есептегенде бұл фунциялардың ерігенде, гидрацияда және кристаллдық торлардың түзілуі кезіндегі өзгерісі есепке алынған. Алты валентті уранның еру реакциясы үшін
-ды есептеу
(1. 1)
термодинамикалық мәліметтерге сәйкес мына мәнді көрсетті
КДж/Моль.
Тәжірибеде қолданылатын реагенттердің концентрациясы ретінде (формула жазылуы керек)
рН=2 болғанда [UO 2 2+ ] = 0, 01 М и [H + ] = 0, 01 М,
∆G = ∆G
о
+ RT ln
= - 72, 435 КДж/моль
Бұл алты валентті уранның күкірт қышқылында еру реакциясының жайлы өтіп жатқандығын көрсетеді.
Төрт валентті уран минералдарының күкірт қышқылында еру реакциясының
-ді есептеу мына мәнді көрсетті
UO 2 + 4H + → [U 4+ ] + 2H 2 O (1. 2)
[U 4+ ] = 0, 01 M; [H + ] = 0, 01 M болғанда
∆G = ∆G
о
+ RT ln
= + 12, 56 КДж/моль
ол өз кезегінде берілген шарт кезінде бұл реакцияның өтуі мүмкін еместігін айтады.
Күкірт қышқылының диссоцияланбаған молекулаларының қатысуы кезінде
=-64, 9 КДж/Моль. Бұл тек күкірт қышқылының коцентрацияланған ерітінділерінде ғана мүмкін, ал сұйытылған ерітінділерде диссоцияланбаған молекула жоқ.
Сонымен, егер бастапқы руда құрамында көбінесе төрт валентті уран (уранинит, настуран және басқа уранды минералдар) болса, онда ерітіндіден уранның жақсы шығуын күтіп қажеті жоқ. Негізінде, бұл жағдайда төрт валентті уранды жақсы еритін алты валентті уранға түрлендіру үшін тотықтандырғыш(пиролюзит) қолдануға тура келеді.
Жоғарыда аталған
(>> 41. 87 КДж/Моль) константаның үлкен теріс мәндерінде сілтіден айыру реакциясының тепе-теңдігі өте үлкен және реакция қайтымсыз, ол минералды шикізаттан уранды сілтіден айыру реакцияларының көбіне тиесілі.
1. 2 Уранды рудаларды жер асты сілтіден айыру
Жер асты сілітіден айыру жаңа және пргрессивті әдіс ретінде қазіргі кезде уранды өндіруде Қазақстанда кеңінен қолданылады. Бұл әдіс қысқа уақытта зерттеулердің, құрастырудың, және гидрогенді кен орындарында өнеркәсіптік ендірудің барлық сатыларынан өтті.
Бұл әдісті қолданғанда қымбатқа түсетін кеніштерді құру немесе крьер және гидрометаллургиялық заводтарды тұрғызудың керегі жоқ; кен орындарын эксплуатациялауда құрылыста жұмыс орындары қысқарады; табиғи жер асты шикізат ресурстары көбейеді.
Бұл жерде еңбек шарттары жақсарады, жер қойнауының байлығын толық қолданыла бастады, өндіру және өңдеу процесінді уранды жоғалту минимумға жетеді, балансталған рудалардан уран шығарып алынады. Жер асты сілтіден айыру қоршаған ортаны қорғауда маңызы өте зор, өйткені оны қолданғанда жердің үстіңгі қабаты және ауа бассейні ластанбайды деуге болады.
1. 2. 1 Уранды рудаларды жер асты сілтіден айыруды қолдану шарттары
Руданың өтімділігі мен сыйғызушы жыныс сілтіден айыру ерітіндісінің ең басты шарттарының бірі болып табылады, сондықтан кен орындарын барлау кезінде фильтрациялау қасиеттері ең бастысы болып табылады.
Руданың өтімділігінің және жыныс сыйымдылығының сандық көрсеткіші фильтрация коэффициентімен анықталады, оның өлшем бірлігі м/тәулік (немесе см/с) . Бұл жерде руда фильтрациясының бір типті еместігі және жыныстың рудасыйымдылығы үлкен рөл атқарады, ол конвективті дисперсиясын және ерітіндінің таралуын анықтайды. Жақсырақ деп қазіргі кездегі максимал өтімділікті және уран минералдарының конценртациясы көп рудалардың орнын айтады. Біржақты құрамында ураны жоқ жыныстарда максимал өтімділік тиесілі болғанда, жағдайда жұмыстың құны өндірілмейтін реагенттерге жұмсалатындықтан өседі.
Кен орындарында жер асты сілтіден айыру әдісімен өңделетін уран минералдарының арасында уран оксидтері - настуран және уранит, уран силикаттары - коффинит және ненадкивет, сирек түрде уранның фосфаты - отенит, уранил ванадаты - тюямунит, уранил сульфаты - уранопилпт және цеппетит дамыған. Рудада браннерит және басқа титандардың бар болуы, сонымен қатар құрамында уран бар циркондар, аршиновиттер, монациттер және апатиттердің бар болуы рудадан уранды сілтіден айыруын қиындатады.
Табиғаттағы сульфатты қышқыл суда барлық уран минералдары активті ериді, оған қоса құрамында UO 2 бар күрделі оксидтер, бұл кезде олрдың химиялық әрекеті рН ортасына тәуелді болады. Бірақ та, ол минералдар да әр түрлі кен орындарындағы рудалардың ерітімділігі бірдей емес.
Настурандардың ішінде күкірт қышқылында коффиннің бұзылысынан пайда болған түрлері жақсы ериді. Сонымен, руданың құрамында коффиниттің бар болуы жер асты сілтіден айыру жұмыстарының дамуына оң әсер етеді. Коффинитті қышқылдарда оңай еритін уран оксидтерімен ауыстыруға болады. Осыған орай, коффинит агрегаттарын және уран оксидтерін рудадан тығыз настуран жиынына қарағанда оңай сілтіден айырады.
Жер асты сілтіден айыру жұмыстарын алға бастыратын факторлардың біріне уран черні және слюдкасы сияқты минералдардың бар болуын жатқызуға болады.
Жер асты сілтіден айыру әдісін қолданылатын реагенттерде әлсіз еруімен өзгешеленетін уран рудаларының құрамына кіретін жынысты минералдардың кен орындарында кеңінен қолдануға болады. Бұлардың ең басты құрамы: кварц, суарылатыншпат, слюда және гидрослюдалар. Уран рудаларындағы алюмосиликаттарды сілтіден айыру процесін топырақты минералдар, көбінде ісініп кететін топырақ қиындатады.
Рудалық жыныстардың құрамында карбонда минералдар болса, қышқылдық сілтіден айыруда реагент шығыны ұлғаяды. Тәжірибелік жұмыстар рудалық жыныстардың құрамында карбонның болуы (CO 2 2%-дан көп болса) қай жағынан қарасақ та, жер асты сілтіден айыру процесін қиындатып жібереді: қышқылдың шығыны тез өседі, фильтрленген аймақтар мен сору скважиндерінің фильтрінің газдық және химиялық кольматациясы үдей түседі.
Жер асты сілтіден айыру кезінде ерітіндімен жуылатын ашық ойысты және жарықты, минералдары қуыс (поры) қабырғаларына үйренген уран рудалары көбінде толықтай болады.
Жер асты сілітіден айыру процестерін жүргізуде жыныстық компоненттерде уран минералдарының дақ түріндегі жиналуы теріс әсерін тигізелді, оның қасиеті жағынан қолданылатын технологиялық ерітінділерде өтімділігі төмен болады. Бұндай компоненттерге жыныстардың минералдақ бөліктері: цемент, фосфитті уранды конкреция, фосфорланған және углефицирленген қазбалардың қалдығы және жыныстағы өсімдіктер қалдығы, құмдағы топырақтың линзалары жатады.
Егер рудадағы топырақ уран минералдарының концентрациясның орындарымен кеңістікті байланысты болса, онда жкр асты сілтіден айыру прцесінің нәтижесі болмайды. Егер уран минералдары мен топырақтарының орындары бытыраңқы болса (уран минералдары - өтімділігі жоғары жыныста, ал топырақ -ураны жоқ аймақта болса), жер астында технологиялық процесс сәтті болады. Топырақтың осындай таралуы жер асты сілтіден айыру процесі үшін оң әсерін тигізеді. Ол уранды шығарып алуда қышқылдың минемал шығынын қамтамасыз етеді.
Рудадағы және араласқан жыныстағы карбонаттар мен топырақтың мәндерінің таралу заңдылығы жер асты сілтіден айыру әдісімен кен орындарының эксплуатациясының әр түрлі стадияларының эффективтілігін болжауда технологиялық процессті таңдауда көмектеседі.
Жер асты сілтіден айыру әдісімен кен орындарын өңдегенде шешілетін сұрақтардың ең басты есебі болып эксплуатациялаудың гидрогеотехнологиялық режимінің тиімділігін анықтау табылады. Басты табиғи факторларға кен орындарының сулылығы жатады. Ал басты жасанды фактор болып жер асты су ағындарының пайда болуы табылады.
Үстемді кен орындарының көбіжер асты суларымен суланған. Рудалық денелердің табиғи сулануы уранды жер асты сілтіден айыру процесіне жақсы әсер етеді. Алдын ала құрғату шараларының қиындығы өңделіп жатқан блоктардың депрессионды ворнкаларынан ерітіндіні алу ыңғайлығымен компесацияланады.
Жер асты сілтіден айыру әдістермен меңгеретін жер асты суларының режимі көбінде тегеурінді болады. Бұл жағдайда басқарылатын гидравликалық процесс оңай жүзеге асады. Ерітінділердің ағу бағыты мен жылдамдығын реттеу үшін пластыда қысым айырымын тудырумпен шектелуге болады. Сутасушы горизонттың қысымсыз режимінде пластыдағы қажетті градиентті қысымды оны жартылай кептірудің нәтижесінде алуға болады.
Жер асты сілтіден айыру әдісінің өнеркәсіптік гидрохимиялық режимі рудалық жер қабаттарына еріткіш, тотықтандырғыш, кешентүзуші және басқа реагенттерді енгізгенде орынды болады. Жер асты суларының әлсіз минералдануы жер асты сілтіден айыру процесстері үшін жағымды әсерін тигізеді. Жер асты сілтіден айыру процесі кезінде жер асты суларының минерализациясы өседі, ионды алмасу смоласының ерітінділерінің өңделуін қиындатады. Бастапқыда жер асты суларының жоғарғы дәрежеде минералды болуы карбонды сілтіден айыру ерітінділерін қолдануды ыңғайсыз етеді.
Жер асты сілтіден айыру процесі кезінде жер асты суларының құрамы маңызды рөл атқарады. Судың минералдануының негізгі компоненттеріне HCO - 3 , SO 4 2- , Cl - , Ca 2+ , Mg 2+ , Na + жатады. Табиғи жағдайда жер асты суларының анионы уранның жыныстан суға өтуінде үлкен рөл атқарады. Осы кезде гидрокарбонат-ион үлкен рөл атқарады, ол тез еритін кешендердің құрылуына қызмет көрсетеді. Табиғи судың құрамындағы HCO 3 500-600 мг/л-дан аспайды. Карбонды сілтіден айыру кезінде HCO 3 гидрокарбонат-ионның концентрациясының шектен тыс болуы оң рөл атқарады.
Жер асты сілтіден айыру әдісімен өңделетін уранның көптеген кен орындары сулылығымен ұқсас, ондағы оттегінің көлемі жеткілікті. Оның судағы ерігіштігі 10 г/л және одан да асады. Гидротехникалық процессте CO 2 үлкен көлемде болса, ол карбонды рудалардың күкірт қышқылымен әрекеттесіп, рудалық денелердің кольматациясына және оның өтімділігінің төмендеуіне әкеліп соғады.
Сілтіден айыру кезінде суда күкіртті сутектің болуы теріс әсерін тигізеді, төрт валентті формадағы уранды тотықсыздандырып, ерітіндіден оның бөлініп шығуын қамтамасыз етеді.
Жер асты сілтіден айыру процесі кезінде оң әсер тигізетін факторлардың бірі, күкірт қышқылды сілтіден айыруда жер асты суларында тотыққан темірдің болуы.
Рудалық горизоттардың жер асты суларының реагенттермен қанығуы табиғи гидрохимиялық жағдайлар азаяды, ал кен орындарын өңдеудеу процесіндегі қабаттардың сілтіден айыруы болашақта жасанды факторларға тәуелді.
Уранды сілтіден айыру кезінде технологиялық сұлбаларды және кез келген жұмыс режимінің өзгерісін жоспарлау өңделетін рудалық денелердің және жыныстың сыйымдылығының геологииялық ерекшеліктерімен анықталады.
1. 3 Уран ерітінділерін өңдеудің сорбциялық тәсілдері
Сілтіленген кеннен ерітіндіні ажырату өте күрделі және қымбат операция болып саналады. Пульпаны араластыру арқылы құрамында ураны бар ерітіндіні ажыратып алу және сілтілеу қалдықтарын шаю үшін сілтелеу тәсілін қолданғанда кеннің бүкіл массасы қатты және сұйық фазалардың бөлінуінің көпкезеңді процесінен өткізіледі.
Ерітіндіні қатты фазадан ажырату процесі фильтрлеу (сүзгілеу) және қоюландығыштарда үздіксіз қарсыарындық декантациялау арқылы жүзеге асырылады. Соңғы жылдары бұл тәсілдер табиғи және синтетикалық флокулянттарды пайдалану нәтижесінде жетілдіріліп жеделдетілді.
Ерітілген уранды құм фракциясын шайып тазарту классификаторлар мен гидроциклондарда жүзеге асырылады.
Ажыратқыш аппараттардың құрылмасы, олардың жұмыс істеу принципі, ажырату процестерінде флокулянттарды пайдалану «Ылғалсыздандыру» курсында және «Химия технологиясының процестері мен аппараттары» курсында және осы оқулықтың «Сілтілеу процесінің аппаратурасы» бөлімінде қарастырылады.
Уранды ерітінділер мен пульпалардан ажырату үшін иондық алмасу технологиясы қолданылады. Осы технологияны пайдалану арқасында ерітінділір құрамындағы уранның таңдаулы сілтіленуі және оның концентрациялануы (қоюландырылуы) қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар бұл процесте ерітінділердің негізгі қасиеттері өзгермейді. Сондықтан оларды еріткішпен қосымша бекітіп алып, қайтадан жұмысшы ерітінді ретінде кендердің құрамындағы уранды сілтілеу үшін қолдана беруге болады. Сілтілеу технологиясында ерітінділерді кейінгі өңдеу шарттарын ескереді (қалдықтық қышқылдылығы, тұздардың жалпы мөлшері, сорбциялау процесінде депрессиялайтын компоненттердің болуы) .
Сілтілеуден кейін түзілген өнімдік ерітінді құрамында алтывалентті уран болады. Қазіргі заманғы теория уранның өзара байланыстырылған аква - және ацидокешендерінің болуын қарастырады. Олардың құрамындағы лигандтардың кеңістіктік орналастырылуы сорбция, элюирование немесе экстракция процестерінің тиімділігін арттырады.
Спектрофотометрия, иондық алмасу және экстракция тәсілдерімен алтываленттік уран үшін түрлі кешендік иондардың құрамы анықталып, бұл иондардың түзілу константалары есептелген. Түрлі тәсілдерді қолдана отырып иондардың түзілу константалары дәлме-дәл анықталды, уранил катиондары үшін К1 =5, 6÷6, 5, уранилсульфаттың бейтарап молекуласы үшін К2 = 50÷96, уранилдисульфаттың анионы үшін К3=350÷900 және уранилдтрсульфаттың анионы үшін К4=2500.
Сульфат ерітінділері құрамындағы уранның қарапайым кешендік иондарының қатынасы ерітіндінің артық қышқылдылығына, құрамындағы сульфат - иондардың мөлшеріне және уранның концентрациясына байланысты өзгереді (1. 1 - суреті) . Арасында динамикалық тепе-теңдіктің болуы оны аниониттер немесе катиониттер түрінде шығаруға мүмкіндік береді, ол үшін тепе-теңдікті сорбцияланатын ион жағына жылжытса болғаны. Ерітіндінің pН деңгейі 2, 5 жоғары көтерілгенде уранил иондарының полимеризациясы байқалады, нәтижесінде кешендік уранил - сульфаттық ион U2O5(SO4) 3 түрінде құрылып, аниониттердің көлемі едәуір жоғарылайды.
1. 1 - Сурет - Концентрацисы түрлі мағыналарда болған күкіртқышқыл ерітінділердегі уранның иондық қосылыстарының құрамы
Уран технологиясында иондық алмасу процесіне сипаттама жасамас бұрын иондық алмасу процесінің статикасын, кинетикасын және динамикасын, сондай-ақ, сорбция динамикасының жалпы заңдылықтарын қарастырайық.
1. 4 Уранды сорбциялау процесінің физико-химиялық негіздері
1. 4. 1 Сорбенттің қалқып жүрген қабатындағы ерітінді ағынынан сорбциялау процесін зерттеу
Қалқып жүрген қабатта сорбция процесі жүргізілуінің негізгі артықшылығы ағынның жылдамдығы жоғары болуы нәтижесінде процестің жоғары қарқынмен өтуінде. Сонымен қатар қабаттың гидродинамикалық кедергісін өсірудің қажеті болмайды. Бұл жоғарыдисперсиялық сорбенттерді қолдануға мүмкіндік береді де процестің қарқыны одан сайын күшейеді. Құрамында ұсақ заттар көп мөлшерде ұшырасатын қалқып жүрген қабатта немесе сорбция процесінде түзілген ерітінділерде сорбция процесін жүргізудің маңызы аса зор.
Бұл бөлшектер сорбент түйіршектерінен әлдеқайда жеңіл болғандықтан сұйықтық ағынының үлкен жылдамдығы және түйіршіктердің үздіксіз қозғалысы сорбенттің аппараттың түбіне шөгуін азайтады және бөлшектердің сұйықтық ағымымен бірге аппараттан айдалып кетуіне ықпалын тигізеді.
Мұндай ерітінділерден заттарды адсорбциялау тәсілімен ажыратқанда сорбенттің аппараттың түбіне шөгуін болдырмау көп көлемдегі сұйықтықты сүзгілеуді, десорбция алдында сорбентті шаюды және регенерациялауды керек етпейді, сыйымдылық сорбентін тиімді пайдалану мерзімін ұзартады, көлемін тиімді пайдалану мерзімін ұзартады, элюаттардың сапасын жоғарылатады және жұмыс режимінің тұрақтандырылуына септігін тигізеді.
Қалқып жүрген қабатта сорбциялау процесін жүргізудің теріс жағы - бөлшектердің өзара және аппарат қабырғаларымен соқтығысуы нәтижесінде сорбенттің мүжіліп кетуі. Судың ішінде ісінген катионит түйіршектерінің қалқып жүрген қабатында мұндай кемшілік мүлдем болмайды, себебі газ ортасынан сорбциялау кезінде ауа тұтқырлығымен салыстырғанда тұтқырлығы жоғары орталарда серпімділігі жоғары бөлшектер өзара соқтығысады.
Катионитпен КУ-2 (фракция 0, 5-0, 25 мм) жұмыс істеу тәжірибесі көрсеткендей, пайдаланудың алғашқы тәуліктерінде фракцияны елегенде қалған ұсақ бөлшектердің 3% дейін әкетіледі; одан әрі қарай жұмыс істегенде ұсақ бөлшектердің әкетілуі тоқтайды, яғни, катион бөлшектерінің мүжілуі мүлдем болмайды деген сөз.
Сорбенттің қалқып жүрген қабатында сорбция динамикасының сипатын анықтайтын негізгі көрсеткіш - қабат бөлшектерінің толығымен араласуының басталу уақыты. Тәжірибелер жасау процесінде толық араластырылуға, тіптен қабаттар қысқа болғанның өзінде бірден қол жеткізу мүмкін емес. Қабаттың ұзындығы көбейген сайын араласу уақыты да өседі, мысалы, ұзындығы 80 см қалқып жүретін қабатта толық араластырылу 8 сағатта жүзеге асырылады (1. 2 - сурет)
1. 2 - Сурет - Катионит КУ-1 түйіршектерінің толығымен араластырылуы уақытының қалқып жүрген қабаттың ұзындығына ( H = 2) тәуелділігі.
Рационалды технологиялық сүлбелерді құрастыру үшін қорғаныс әсерінің уақыты, концентрациялардың тұрақты градиенті облысының ені, сондай-ақ, толық динамикалық алмастыру сыйымдылығы, бағана диаметрі және қалқып тұратын қабат тұтас немесе жеке секцияларға бөлінген бе - осы шамалардың бір біріне тәуелділігін анықтау аса маңызды рөл атқарады.
Тәжірибелер көрсеткендей, қорғаныс әсері уақыты бойынша сорбенттің стационарлық және қалқып тұратын қабаттарын салыстырғанда қалқып тұратын қабатты пайдаланған тиімді.
1. 3 - суретінде сорбенттің қорғаныс әсері уақытының жалпы ұзындығы 110 см құрайтын қалқып тұрған қабаттың әр секциясындағы қабаттың ұзындығына тәуелділігі көрсетілген.
Қорғаныс әсері уақытының секциядағы қабаттың ұзындығы ретінде минимум арқылы өтуі бір жағынан, секция кішкентай болған сайын бөлшектердің ұзына бойы араласуы да аз болуына және бұл жағынан қарастырғанда қалқып тұратын қабат стационарлық қабатқа жақындау болады. Екінші жағынан, секцияның ұзындығы ұлғайған сайын толық араласу уақытының қабаттың ұзындығына тәуелділігі өсе береді, яғни, ұзындығы өскен кезде қорғаныс әсерінің уақыты да жоғарылайды, мысалы, қабат 110 см болғанда қорғаныс әсері уақыты көбейеді.
1. 3 - Суреті - Ұзындығы 110 см секцияларға бөлінген катиониттің КУ-1 қалқып тұратын қабаты қорғаныс әсері уақытының наркотин ионы бойынша әр секциядағы қабаттың ұзындығына тәуелділігі
Қалқып тұрған қабаттың жеке секцияларға бөлінуі сорбенттің бүкіл қабат бойынша араластырылуына тосқауыл қою арқасында олардың стационарлық қабаттағы қаныққандыққа эквивалентті қаныққандық деңгейін көтеруге мүмкіндік береді. Қалқып тұратын қабаттың секциясы қысқа болған сайын шартты жұмысшы қабатының ұзындығы да қысқа болатынын өткізілген тәжірибелер дәлелдеді (1. 4 - сурет. )
1. 4 - Сурет - Катиониттің қалқыма қабатының ұзындығы бойындағы (
l
)
адсорбцияланған наркотиннің үлестірілуі
Зерттеулер көрсеткендей, ПДОЕ көрсеткіші бағананың диаметріне, олардың секцияларға бөлінуіне байланысты емес және ағындардың жылдамдығы 8000
шамасында болғанда тура осындай жылдамдықта стационарлық қабатта қол жеткізетін ПДОЕ сәйкес болады.
Қаныққан катионитті қалқып тұрған қабатта десорбциялау процесінде өндірілген элюаттың құрамында стационарлық қабатта десорбцияланған катиониттен алынған элюатпен салыстырғанда қосымша экстрактивтік заттар мөлшері үш есе аз болады. Оның себебін катионитті қалқыма қабатта адсорбциялағанда аппараттың түбіне шөгетін заттардың аз мөлшерде болуымен түсіндіруге болады.
Жоғарыда айтылған нәрсенің барлығы адсорбциялық қондырғылардың тиімділігін арттыру мақсатында сорбциялық процестерді сорбенттің қалқыма қабатында жүргізгенін тиімді екенін дәлелдейді.
1. 5 Уранды күкіртқышқыл ерітінділерден сорбциялау тәсілімен өндіру процесі
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz