Тәуекелді басқару

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Тәуекел теориясының жалпы ережесі ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Тәуекелдің мәні, тұжырымы және заңдылығы ... ... ... ... . 4
1.2 Тәуекелдің жіктелуінің негізгі принциптері ... ... ... ... ... .. 10
1.3 Бақылау сұрақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.4 Практикалық тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 18
2 Пайдалылықтың және тәуекелдің теориясы ... ... ... ... ... .. 19
2.1 Пайдалылық қызметінің түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 19
2.2 Әртүрлі жағдайда тәуекелдің пайдаланушылығының негізгі қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.3 Бақылау сұрақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
2.4 Практикалық тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 33
3 Тәуекелді басқару механизімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 33
3.1 Тәуекелді басқарудың негізгі принциптері ... ... ... ... ... ... 33
3.2 Тәуекелдің сандық бағасына жалпы әдістемелік әдістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
3.3 Ұйым және тәуекел бағасының талдау әдістерін пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 44
3.4 Тәуекел дәрежесін белгілудің және шараларының спецификалық әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 53
3.5 Бақылау сұрақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62
4 Тәуекел таладауы және минимизация жолы ... ... ... ... ... . 62
4.1 Белгісіздік және тәуекел жағдайларынла талдау мен шешімдерді қабылдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 62
4.2 Экономикалық тәуекелдің төмендеу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 84
4.3 Бақылау сұрақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 103
4.4 Практикалық тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 103
Әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 104
        
        Ќазаќстан Республикасы білім жєне ѓылым министірлігі
С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
Қаржы және экономика факультеті
Есеп және қаржы кафедрасы
ТӘУЕКЕЛДІ БАСҚАРУ
пәні бойынша
экономикалық мамандықтары оқитын ... оқу ... ... 65.290 – 2 я ... ... ... ... ПМУ-дың қаржы-экономика факультетінің қаржы және
есеп кафедрасының отырысында басуға ұсынылған
Пікір сарапшы:
экономика ғылымдарының кандидаты, доцент Шамрай И.Н.
Құрастырушы: Смагулова ... 50 ... ... - оқу ... / құр. Смагулова Р.И. – Павлодар,
2008. – 105 б.
Оқу құралында қазіргі заманғы кәсіпорындарда тәуекелді басқару бойынша
теориялық ережелері мен ... ... ... Осы оқу ... ... сұрақтары мен тәжірибе ... ... ... ... ... ... оқу құралы ЖОО–ның экономика мамандығы бойынша студентерге
«Тәуекелді басқару» курсын оқытуға арналады.
.
ӘӨЖ 658:330.131.7(075.8)
ББК 65.290 – 2 я ... ... Р.И. , ... С. ... ... Павлодар мемлекеттік университеті, 2008
Кіріспе
Қандайда болмасын шаруашылық ... ... ... ... асады. Мұндай шешімдер тәуекелмен байланысты, яғни бұл ... ... ... бар ... ... ... конъюнктурамен байланысты, яғни бұл жағдайға тауар ... ... ... ... пен ... әсер етеді.
Бұл курстың басты мақсаты тәуекелдің мазмұны мен ... ... ... ... тәуекелді талдау, тәуекелді басқару мен бағалау
әдістеріне қатысты ұғымдарды түсініп оқу. Бұл ... жету ... ... ... ... (қисын) сұрақтары бойынша теориялық ... ... ... ... ... түрлері мен формаларын оқу;
тәуекелді бағалау әдістемесін оқу;
қазіргі ... ... ... және ... ... оқу.
Бұл дисциплинаны оқудағы ... ... ... келесідей
қорытындыға әкелетін тұрақты білімі:
тәуекел түсінігі мен мазмұнын, оларды басқарудағы мүмкіндіктерді, олардың
түрлерін, сондай-ақ ... ... ... мен ... негізін білу керек;
топтық белгісіне қарай тәуекелдерді ... ... ... ... ... әдістемесін иемдену, берілген қаржылық ... ... ... ... ... тәуекелдерін талдай алу керек.
1 ... ... ... ... ... мәні, тұжырымы және заңдылығы
«Тәуекел» - испан сөзінің шығу тегінен: riso-испанша «шың құз» дегенді
білдіреді. Егер ұлы ... ... ірі ... державасы Испания
дәуірінде болса, мұны тексеріп көруге болады, ... ... өмір ... ... іс- ... білдіру үшін тәуекел түсінігін көне
грек және латын жазушылары (Татий, Петроний, ... ... ... « ... әлем халықтарының обиходына ертеде кірген және онымен
қатар қандай болмасын жағдайда европа тілдерінің негізінде бірдей айтылады.
Risiko- немісше, risk- ... risgue- ... rischio – ... - ... ... не? ... уақытта тәуекел түсінігіне нақты
анықтама жоқ. Міне, ... ... : ...... ... екі ұшты ... шығын ықтмалдығы; Ықтимал шығынның ... ... ... ... ... бастауына үміттенуде
сәттілік әрекеті; күтілген құбылысқа қолайсыз нәтиженің қауіптілігі.
Түсініксіз жағдайда бейненің ... екі ұшты ... ... ... ... ... табыстың басым болуына жетелейді;
шығынға жетелейтін ықималдылық ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіз емес; ықтимал нәтижесі және нәтиженің
стохастикалық байланысы болған екі ұшты ... ... ... және ... ... ... ... салдарында өндірушінің
әрекетінің сипаттамасы; қабалданатын шешім ... ... ... ... ... ... - ... тәуекел бұл нәтижесі
белгісіз және ... ... ... ... ... деп кім ... ... тәуекел залалы ал оң ... ... ... ... тым ... ол ... деп ... яғни, табыс
ықтималдылығы кіріс, сәтсіздік тәуекелі, залал.
Тәуекел ... ... ... ... және ... ... ... тек
бағаның жеке критериіне байланысты көзқарас бар. Тәуекел ... ... ... ... бар, ол белгісіздік
ықтималдылықтың болашақ ... ... ... ... ал тәуекел – жағдайды ықтималдылық нәтижелерінен ... ... ... ... ... ... салыстыруының бүкіл комбинациясымен бірге априорлы мәліметтерімен
қабылданған шешім дәлелдеме болып табылады.
Егер қызметтің түрі қандай да бір ... ... ... шешімге
байланысты болмаса, мұндай қызметтегі тәуекел, ... ... деп ... Белгісіздік заңды фракция жанжалмен байланысты,
шешім қабылдау кезінде ақпараттық процестің параметрі ретінде тәуекелмен
кездейсоқтық. Белгісіздік ... ... ... ... ... ықтимал және бағалануы мүмкін.
Тәуекел жағдайы статистикалық процестермен байланысты және үш ... ... ... ... қажеттілігі (таңдаудан бас тарту бұл да – ... ... ... ... ... ... асыру.
Тәуекел жағдай бұл – белгісіздіктің әртүлігі, жағдайлардың тұру
мүмкіндігі мен ықтимал анықталуы.
Тәуекел ... ... ... ... модификациясы
бар:
статистикалық зерттулерді жүргізуде мысалға негізделген болжалған нәтижені
алу үшін обьективті мүмкіндігі ... баға ... ғана ... ... ... ... процесіндегі және балама жеткізудегі субьекті обьективті сияқты
субьективті ықтималдылықты орнатады.
Тәуекел шешімді таңдау және ... ... ... жағдайда тәуекел
белгісізік субьктісін алып тастау үлгісінде нақты ... ... ... дамуында қайшылықтың тәжірибешілік ... ... ... тәуелді әрекет сияқты шарасыз таңдау жағдайында
белгісіздікпен жеңуге ... ... ... ... ... және ... ... қалдыруда нәтижесінің ықтималдылығын
сандық және сапалық бағалауының мәні.
Тәуекел жағдайында ... ... іске ... қолдануда үш
басты элементті ... ... ... ... ... алу
ықтималдылығы; баламаны талдау жолында және оның ... ... ... тұру ... ... сияқты, оң да
қасиетінің ауытқуы ықтимал) таңдалған ... ... ... ... ... өзара байланыстылығы мен өзара ... ... ... астарынан қауіптілік ықтималдылығын немесе қорлар бөлшегін
жоғалту қауіптілігінің ықтималдылығы түсіндіріледі., ... ала ... ... процесінде қосымша шығынды әкелу (анықтаманың бірі)
Тәуекел түсінігі белгісіз түсінігімен жиі байланысты. ... ... рет ... ... ... ... ... және келесі ережені
ұсынды: «бүкіл дұрыс кіріс белгісіздікпен ... Саму ... ... ... және өтіп ... сол ... ... кіріс ( немесе шығын) болып табылатын мәнерін тудырады».
Тәуекел ... ... ... ... ... беру
үшін бір қатар постулаттарды ескерген жөн:
тәуекел (күтілетін) бағалармен және ... ... ... ... ... қолданылатын шешімді белгілейді немесе уақытша
көрсеткішті байланыстырады, ал ... ... ... ... ... бөлек тәртіп болмайды;
тәуекел ме оның шараларын айыра білу.
Жоғарыда тізілгендерді ескере отыра, « тәуекел»- бұл ... ... ... ... ықтималдығын, күтілген мәнділіктен қандай да
болмасын шамасын кейінгіге қалдыру мүмкіндігін анықтайды, ... ... ... ол үшін ... ... ... ... бар.
тәуекел бұл- шығын ықтималдылығы;
тәуекел бұл –ықтимал шығынның шамасы;
тәуекел бұл –бұл – ... ... ... ... ... ...... эквиваленті, іс нәтижесінің мүмкіндік ... ...... ... ... шамаға қатысы бойынша және тек теңсіздік
салдары үшін алынған бүкіл нәтиженің, таратудың жартылай вариациясы;
тәуекел – бүкіл ықтимал ... ... ... ... сызығы мен күткен шама ( ... ... ... ... ... (өзгертуге) ендеше тәуекелдің дәрежесін
төмендетуге шешім шығарудың ... ... бар, ал бұл ... ... деген сөз.
Тәуекелді басқарудың бастығы тәуекелдің түсінігін зерттейді, ықтимал
тәуекелдің анықталуын және олардың жіктелуін білген дұрыс.
Тәуекелдің ... ... бұл ... ... ... қарсылық әртүрлі тұрғыда байқалады және тәуекелдік әрекеттің
әртүрлігінің ішінде екінші жақтан қоғамдық мәнді нәтижелерді ... ... ... бағдарланған және амалсыз таңдау жағдайында ... ... ... ... ... жағдайы обьективті заңдылықтың
міндеті есепсіз ... ... ... ... обьективтік
тәуекелді әрекетімен субьективтік бағаның қайшы келуінде ... ... ... ретінде біреуін екі немесе ... ... ... ... бір ғана нақты ... ... ... ... ... ... және түрлі тәсілдермен шешіледі.
Былтырығы жылы негізде қарапайым жағдайлар таңдауы іске ... ... ... мен ... ... қажет.
Тәуекел белгсіздікпен байланысты, ол тәуекелдің қайнары ... ... ... ... осы ... ерекше көңіл бөлінеді,
өйткені бақару процесі мен тәуекелдің ретттелуінде оңтайландыру қажет.
Тәуекелдің пайда болу себептерінің ... ... ... ... ... спонтандығы мен құбылыстар, аппаттар;
кездейсоқтық – бұл тәуекелдің қайнары ... ...... ... және техникалық процестерінде көрінеді, ал
сонымен қатар экономикалық субьектіге енетін ... ... - ... нұсқаулығында көрінеді.Сату көлеміне байланысты болашақ қаржы нәтижесін
алдын ала анықтауда жиі болжамдық сиапатында ... ... ... сатудың
көлемі кездейсоқ болуы мүмкін,
қарама - қарсы күресуші ... ... ... ... және ... ғылыми- техникалық
погрестің ықтималдылық сипаты әсер етеді. Белгісіздіктің болуымен қатар
қабылданатын шешім ... ... ... ... ... ... ... болуына мүмкіндік тудырушы қайнарға сонымен қатар
тәуекелге мыналар жатады: шектілік немесе стандарттық жағдаларды ... ... ... ... талаптар қалыптасуында
обьектінің танымының бір мәнділігінің мүмкін еместігі; саналық әрекеттің
шектілігіне ... оның ...... ... .
Тәуекел тұжырымы біріншіден тәуекел бағасын, екіншіден оны басқаруды
енгізеді.
Тәуекел бағасы – оның пайда болуындағы ғылыми сараптама және ... ... ... ... ... – жобада
мақсаттылықтың қатысуы туралы қабылдауы үшін ... ... беру ... жоғалту ықтималдығынан қарау бойынша ... ... ... ...... ... ... мен (ереже ретінде,
акт формасында заң қаулысы, нұсқа және т.б.), оны ... ... ... ... негізгі мақсаты- оны кішірейтудің жасын анықтау,
сонымен уақыттың және қордың ... ... ... ... пен ... ... ... экономика жүйесінде тәуекелді басқару
деп аталады ( менеджмент тәуекелі).
Тәуекел есебіндегі шешімді қабылдау аса маңызды бір ... ... ... ... баратын басқарушы қандай шекке
шейін әрекет етеді. Үлкен ... бар және көп ... ... ... тәуекелге аз деңгейде сезімтал және осындай кәсіпорынды
басқарушы тәуекел ... ... ... ете ... экономикалық шегі келесідегідей анықталады. Егер бар қорлар
кәсіпорынның даму тапсырмасының мөлшері ... ... ... ... қоры ... ... ... дамуына бұзылмайтын
бүркену ықтимал; сарапшылар таңдау кезінде, шешім қабылдау кезінде, жинау
кезінде және қажетті ақпаратты өңдеу ... ... ... ... ... басқарушы шешім қабылдау процесінде тәуекелге бара алады.
Бірақ бұдан басқа сандық ... ... ... ішкі ойы, ... тәуекелденген шешімге оңтайлы, шешімді
қабылдаушының жеке ... ... т.б. ... ... ... бір ... байланысты баламалы нұсқаны таңдау кезінде
бағалана алмайды. Қабылданған кезінде сәйкес келетін мәліметтер ... ... ... ... ... ... және ескеріледі ме дегенді анықтауда
талдау керек. Басқарушылық шешім нәтижесінде жиі ... ... ... ... ... ... нәтижесінде, қабылданған шешімде
кірісті ала алмауда төмендейді.
Шығын немесе алынбаған ... ... тым жиі ... ... ... ... табылады, өйткені шығын физикалық емес, бірақ ... бар және ... ... ... ... ... реттеу құқықтылығынан мынаны түсінген жөн: кәсіпорын кіріс
жеке ... ... ... шыққан есебінде резервтік қорды
қалыптастырып және шығынды шабу қажет. Сондықтан басқарушы резервтік қордың
жоғарғы ... ... ... ... ... тәуекелге бара
алады.
Резервтік қор жоғарғы салдар деңгейіндегі ... енді ... ... ... ... ... өткізілім нәтижесінде пайда болған
тәуекелдің резервтік қоры экономиканың қиындық жағдайына ... ... ... ... қарым- қатынасына алмастырылады. Тәуекел
қорында тәуекелге бару қажет, тек біліктілікті шешу керек.
Тәуекелдің ... ... ... ... ... ... қабалданған мақсатқа сәйкес болу керек;
- бұл мақсат тәуекелге ... ... жете ... ... ... ... ... көшпеген жөн;
- тәуекел обьектісі болып материалды және затты факторлары танылады, бірақ
адамның өмірі мен денсаулығы ... ... ... ... түрде ұстанса, тек сол жағдайда
қорғалады, ал теріс нәтиже, ... ... ... және екіншіден
ол алдынан ала көре алмауға байланысты емес келтірілген шығын салдарының
себебі. ... ... ... ... ... ... т.б. ... болады. Заңды әрекеттердің ... ... ... ... әрекетер деп белгілі шығындармен, залалдармен, зияндармен және
т.б. байланысты олардың нәтижесі теріс болған жағдайда танылады.
Егер бұл ... ... ... ... мен жолаушылары үшін үлкен
қауіптілігін көрсетсе, екі жыл бостандықтан немесе ... ... ... ... айырып, түзету жұмысымен 1 жылдық мерзімге дейін
жіберіледі .
Тәуекелмен байланысты шешімнің заңдылығын ... үшін ... ... және ... емес ... ... ... Егер тәуекелмен
байланысты шығын әрекетінің ықтималдылығы 100 % -ке немесе 0 %- ке жақын
және ... ... онда ... ... ... қарамастан,
оның жеткілікті белгісі деп есептуге болады. Мүмкін тар ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші осындай жағдайдың ықималдылық жақындығын көрсетсе, ... ... ... ... алуы мүмкін емес деп есептеуіне
болады.
Егер жоғары нәтижелі техникалық құралды қолдануда жағдай іс ... емес ... және ... ... ... шағын ықтималдылық
жағдайлар болуы мүмкін. Сол ... ... ... ... аса ... ... және ... зор мәнділік ... ... ... және ... ... ... ... негізгі принциптері
Ереже ретінде, бүкіл тәуекелдер өзара байланысты және кәсіпкердің
әрекетіне әсер етеді. Осы жағдайлар тәуекелді оңтайландыру ... ... ... және ... ... құрамына терең жасау,
сонымен қатра олардың пайда болу себептері мен факторларды қажет етеді.
Кәсіпкерлік мәселелерге ... ... ... ... ... жүйесі жоқ, ереже ретінде ... ... ... ... ... ... көптеген әдістер
бар. Жіктелу негізіне қаланған көптеген ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы келесі топтарға бөліне алады:
– жеке меншік шаруашылық;
– табиғи факторлармен шартталған.
Пайда болу себептері бойынша тәуекелдер бірқатар ... ... ... болашақтың белгісіздігі, көп нұсқалық, ... ... ... ... ықтималдылық сипаты, апаттық
элементтер, кездейсоқтық, ойда жоқтық;
– жеткіліксіздік, ақпараттық, обьект, ... ... ... ... ... серіктестіктің ойда жоқ мінез - құлығы және (адам, топ, ... ... ... ... ... ... ... мақсатында субьектінің әсері;
– қоғамның әлеуметтік, экономикалық, саяси және ... ... - ... ... ... ... ... өмірдің түрлі жақтарымен және адамдардың
әрекетімен байланысты тәуекелдің келесі түрі бөлінеді:
– мемлекеттік және өкіметтер ... ... ... ... ... жер сілкіністерімен, жанартаулардың атқылауымен, ... т.б. ... ... тәуекелдер;
– әлеуметтік ширығудың өсуінің шарттануы, ... мен ... ... әлеуметтік- саяси жағдайдың, заңдардың
орындалмауы мен заңдылықтың іске ... ... ... ... ... мен ... ... мен оның табиғи орта жағдайына, адам
денсаулығына, жол апаттарымен апаттардың ... ... ... ... еңбектің зиянды шарттарымен және
белгіленген технологияларды қолдануда ... ... ... ... ... ... әрекетімен байланысты экономикалық
тәуекелдер ;
– арнайы тәуекелдер (спорттық, педагогтық, ... ... ... ... банктік, аудитрлік, сақтандыру,
кәсіпкерлік және ішкі ... ... ... ... ... ... әрқайсысы экономикалық әрекеттің бір ... ... ... ісімен, кәсіпкерлікпен немесе ішкі сауда- саттықтың
саласымен байланысты. Аудитрлік ... ... емес ... ... ретінде және ( аудит) тексеріс нәтижесі бойынша
дұрыс емес қорытындыны құруда салдар ретінде белгілейді.
Бақылау тәуекелі (ішкі бақылау табылмаған қателердің ... ... ... ... ... ішкі ... ... көмегімен қоршаған ортаның шартын тексеруге болмайды. Табылмаған
тәуекел (аудитрлік тексеріс өткізу ... ішкі ... ... ... көрінбеу ықтималдылығы).
Валюталық тәуекел, шетелдік валюта бағамының ауытқуымен ... үшін бұл – алу ... ... ... ... ... ... дейінгі тапсырысты және келісөзді бекіту, ... ... бұл ... ... тапсырыс датасы аралығы мен төлеу күнін
бекіту;
Төлемеу тәуекелі клиентті қаржы жағдайымен немесе оның елімен ... ... ... ... ... ... түсуінен (сатушы
тәуекелі);
Жағымсыздық тәуекелі тауарды қабылдаудан бас тартумен ... ... ... ... - сатушы тауарды сату келісіміне сәйкес
емес, басқа сапада, ... ... ... ... ... ... ... – жолда тасымалдау және ұстап қалу кезінде ... ... ... қауіптілігі келісілген орынға жеткізу бойынша сатып
алу (сатып алу мен ... ... ...... емес нарықты іздеу қауіптілігі;
Елдік тәуекел – импортер фирмасы бар ... ... ... ... ... ... – бұл тәуекел сақтандыру жағдайының келуімен
байланысты. Олар сол ... өзге ... ... ... ... және статистикалық, эмперикалық
негізінде, ықтималдылық теориясы ... ... ... қаржылық және коммерциялық тәуекелді айыра
алады. Бірақ ортақ қабалданған ... ... жоқ. ... ... және несиелік тәуекелді айыра алады. Қаржылық тәуекелді заемды
қаржы ...... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайларына, яғни,
заемды байланыстырады және ... ... ... – қатынасы жоғары
болған сайын тәуекел де жоғары. Ал несиелік тәуекел заемшы ссуда ... ... ... Көрсетілген нұсқаулармен қатар инвестициялық
тәуекелдің инвестициалық - қаржылық портфелдің ... ... ... ... ... ... экономикалық коньюктураның күтпеген
өзгерісі немесе ... ... ... ... ... ... ... және ішкі тәуекелді бөледі. Сыртқыларға нарықтық
сақтандыру, апаттық тәуекел, ... ... ... ... ... және экономикалыққа бөледі. Ескерген жөн, кейбір ... ... ... ... келісім шартқа тапсырысшымен бірге
фирманың өз міндеттерін орындамау мүмкіндіктерімен қаржылық (несиелік)
тәуекел – ... ... ... ... үшін ... ... ... фирманың қаржылық міндеттерін ... ... ... ... ... келесі түрлерді өндірістік,
коммерциялық, қаржы несиелік және инвестициялы тәуекелді енгізеді.
Соңғы қорытындыға таласпай, кәсіпкерлік салада ... ... ... ... тәуекел (дифференциалды емес) тұтастай процеспен байланысты,
жүйелік емес (дифферициалды) нақты экономикалық құбылыстармен ... ... ... ... деп ... ... еткізу кезеңімен қатар қаржылық – экономикалық және әлеуметтік
тәуекелдің ықтималдылығы (білікті кадрларды алумен күрделі ... ... ... ... техникалық тәуекел (жаңа
технологиялар, шикізат пен ... ... ... ... ... тәуекел (өндіріс зияндылық, дүркін
шығарып тастаулар, қоныс ... ... ... ... ... ... бірі Дж. М. Кейс
есімімен байланысты, ол өнім құндылығы және қызмет көрсету нарықтық бағаның
ойламаған жерден өзгеріске ұшырайды, ... ... ... мен
апаттар нәтжесінде бұзылуларға әкелуде ықтимал шығынға кіруі керек. Осымен
байланысты Кейнс» тәуекел» туралы ... ... ... кейінгіге
қалдыру ықтималдылығын жабу үшін негізгі түрін ескеру керек деп есептеген.
Біріншіден, кәсіпкер немесе ... ... ... ол ... ... шын ала алама» деген күдік пайда болады.
Екіншіден, несие беруші тәуекелі шығынға ... ... ... ... ... ... міндетті орындаудағы борышкердің басқа
әркеттерінің ... ... ... ... қамтамасыз ету мөлшерінің
жеткіліксіздігі ықтималдылығымен байланысты, яғни, ... ... ... ... үшін еріксіз шығынға ұшыраудың қауіптілігі.
Үшіншіден, бұл тәуекел – ақша бірлігінің ... ... ... ... ... ... және жаңа классикалық
теориясы бар. Классикалық ... ... ... ... ... ... кіріс құрылымында салынған капитал еншісі ретінде )
және тәуекел үшін төлемді (ықтимал тәуекелдің ... ... ... ... ... ... Классикалық теориядағы экономикалық
тәуекел таңдаған шешімді өткізу нәтижесінде математикалық күткен шығынмен
теңдестіреді. ... ... іске ... алып ... ... - ... біржақты термелеу сезілгеннен кейін тәуекедің ... ... ... ... 20 -30 жылдары А. Маршал және А. Пигу тәуекел Q-ді
экономиканың жаңа ... ... ... ... ... ... ... жаңа классикалық теориясына сәйкес шектелген пайданың
тұжырымымен шартталған. Бұл егер бірдей ұсынылған кірісті беретін ... ... ... ... таңдап алу керек болса, онда кіріс
ауытқуы аз ... ... жаңа ... теориясын соңынан осындай күткен
мөлшердегі кіріске қарарғанда, бірақ та ықтимал толқындарымен ... ... ... пайдаға иеленеді. Мұнан А. Маршал бәсекені ұстау, лоторей
және құмар ... ... ... деп ... ... ... әуес
рөліне Дж.М. Кейнс көңіл бөлген. Үлкен кіріс үшін кәсіпкер үлкен тәуекелеге
баратыны туралы классикалық теориясына ... ... ... ... ... ... әрекеттің күрделі мәселелерінің бірі капитал салудың
оңтайлы нұсқаларын таңдау болып ... ... ... жиынағында
тәуекел элементін құрайтын белгісіздіктің әртүрімен ... ... ... ... есебімен және басқа да ... ... ... ... тапсырмасы пайда болады.
Тәуекелден құтылуды болжайды, ал жиі ойсыздық («Qui resque rien n´a
rien» - ... ... ... ... іс- әректінің
ережесі «тәуекелден қашпау, ал оны алдынан ала ... ... ... дейін төмендету». Кәсіпкерлік тәуекел- бұл тәуекел, ... ... ... ... ... өнім өндірісімен, тауармен, қызмет
көрсетумен, оларды ... ... ... және ... , ... ... – экономика және ғылыми- техникалық
жобалардың іске асуымен байланыстылығы.
Әрекеттің осы түрлерімен және ... ... ... ... қорлары пайдаланылады және айналады, толық емес
бөлшетеп осы қорлардағы ... ... ... байланысты. Тәуекел –
қаупі деп ... ... ... ... оның ... ... шығындар түрінде төмен кіріс кәсіпкердің немесе
шығынға әкеледі ... ... ... ... ... ... ... мемлекетпен жүргізілген сауда және
валюталы реттелуі, кодталуы, лицензиялануы, кедендік баждың өзгеруі ... ... ... ... ... ... тәсілдерінң бірі
болып гармондық фирмада жиі жарияланатын БЕРИ ... ... ... ... ... ... белгіленеді, оның белгіленуімен жылына 4
рет бағасының түрлі әдістерінің көмегімен жүзге жуық ... ... ... ... жиі ... ... мемлекеттің ВНП жылдық өзгерісін жобалаудан ... ... ... ... ... ... банктің мәліметі бойынша борышкерлік мөлшерінің есебімен оған
қызмет көрсету сапасы, ... ... ішкі ... ... айналымының
теңгерімі деп есіптелетін борышкерлік деңгей;
- банктік несиелердің қолайлығы;
- ... ... ұзақ ... ... форс - ... ... ... болу ықтималдылығы;
- елдің несие қабілетінің деңгейі;
- сытрқы қарыз бойынша орындалмаған міндеттердің сомасы
Осындай түрмен ... ... жан - ... ... және экономикалық
жағдайы сарапталады. Сараптама нәтижесі мәліметтер қорының түрінде
тәуекелдің ... ... ... ... ... ... ... және түрлі жақтың беріктігі ұсынылады.
Валюталық тәуекел валютаны сатып алу ... ... ... ... ... шарт ... төлем валютасының
бағамының жоғарлауында шығынға иелененді, ... ол үшін ... ... ... көбірек жұмсалады.
Валюталық тәуекелге алып-сатарлыққа жатады, сондықтан екі ... ... ... ... ... ... екінші жақ
қосымша кіріс мен айналымды алады.
Салықтық тәуекелді кәсіпкерлік және ... 2 ... ... ... ... ... саясаттың өзгеруі
ықтималдылығымен байланысты (жаңа салықтардың пайда болуы, тарату немесе
салықтық ... ... ... қатар салықтың жалақы мөлшерінің
өзгеруі кәсіпкерлік тәуекел ... ... ... ... ... бойынша
жоғарлату жағынан салықтың өзгеруі мүмкін ... бар ... ... ... ... ... түзетулер мен толықтырулар
тәуекел қайнары болып табылады, кәсіпкерлердің өз әрекетіндегі беріктіктің
сенімділігінен айырады.
Мемлекеттің салықтың тәуекелі саясаттың ... ... өтем ... ... ... бюджетке түсімнің қысқару мүмкіндігінен
құралады. Тәжірибеде көрсеткендей мемлекет бірінші ... ... ... ... ... жақта бюджетке қаржының түсу
максималдығын қамтамасыз ететін ... салу ... ... құруда
қызығушылық танытады.
Шындығында салық салу тәжірибесінің іске ... және ... ... салық өтемінің өнімін салықтың өтемін жасау кезінде
ескертілетін түрлі жиі және ... емес ... ... ... ретінде сақтандыру ... ... ... ... форс ... ... ... қайтарып алуы іске асады.
кәсіпкерлерге байланысты емес сыртқы ... ... ... емес ... тәуекелмен қатар құзыретті емес кәсіпкердің
қабылдаған қате шешім мәнді дәрежесін ... ішкі ... әсер ... ... ... ... ... шартталған (өткізілімнің төмен деңгейі, ... ... ... бұл ... ... ... ... өзгеруі кезінде қор бойыншаартықтықтың беріктілігінің болмауы;
- жұмыскер күшінің жетіспеуі;
- ... ... ... ... қорлардың артықтығының болмауы сұранымның ... ал аса ... оның ... алып ... ... кез келген фирманың қызмет ету процесінде
мөлшерді белгілеуде инвеститцияның салу ... ... ... ... тура келеді, фирмада және еркін қаражат жағдайындағы жеке кәсіпкерде
осындай есеп пайда болады.
Портфельдік ... ... ... жеке ... ... ... ... қатар барлық қарыз категориясы бойынша қорытындыланады.
Қандай бір қаржылық активтердің бір ... ... ... ... ... қаржыны инвестірлеу жеткілікті. Бірақ та бір компанияның акциясына
қаржыны салуы инвестордың оның ... ... ... ... ол ... ... біренше компанияның акциясына салса, онда
нәтижелік, әрине солай бағамдық ауытқуға байланысты болады, бірақ та ... емес ... ... ... ... ... диверсифициялды атауды алып жүреді.
Диверсифициялды тәуекелдің деңгейіне әсер ететін негізгі ... ... ... салынған қаржылық қорлар, тауарлық және ... ... ... ... ... олардың кірістілігіне ... ... ... ағымды және күтілетін процесін девиденттің
күтілген мөлшері.
Несиелік тәуекел немесе қарызды қайтармау тәукелі, бұл ... ... ... негізгі қарызы мен пайызын төлемеу. Несиелік тәуекел
білдірілген сенімді түсіндіру есебіндегі ... ... ... ықылассыздығымен, дәлірек оның міндетінен әрекет етуінен
жалтару. Несиелік тәуекелдің ... ... ... қаржылық жағдайының
сараптамасы мен заемщиктің төлем қабілетсіздігі, сонымен қатар аманатпен
басқа кепілдік беру.
Инновациялық ...... және ... ... ... ... ... мен ғылыми- техникалық прогрестің созылуы және
уақыт бойынша ... олар ... кең ... ғана ... ... ... тәуекел обьективті шарасыз шынайылығы ретінде қабылданады.
Әлемді тәжірибе куәландырады, іргетастық ... ... ... ... ... 10 % ... ... көптеген дамыған
елдерде теріс нәтижелерге ... ... ... жоқ. ... ... шарасыз және осы тәуекелді қарызын қайтарып беруіне
міндетін ... ... ... ... ... құрбан етуі ретінде
қабылданады. Және мемлекет тарапынан (жеңілдік ұсыну). Сонымен қатар, ... және ... ... мемлекеттің қолдауымен ғылыми –техникалық
зерттеу сақтандырылады.
1.3 ... ... ... өсу ... беталысы көрінісінің обьектілік себебі
неде?
1.2 Тәуекел деген ... ... және ... ... ... пен
ортақтылық неде?
1.4 Тәуекел жағдайына қандай шаралар ілеседі?
1.5 ... ... ... іске асыру ықтималдылығында
қалай бағаланады?
1.6 Тәуекел жағдайының тәжірибеде қандай ... ... ... ... Дж. М. Кейнс экономикалық өмірде тәуекелдің қандай ... ... ... ... ... экономикалық тәуекелді
қарастырады?
1.9 Жаңа классикалық тәуекелдің ерекшелігі неде?
1.10 Кәсіпкерлік тәуекел деген не?
1.11 ... ... ... ... атаңыз және сипаттап
беріңіз.
1.12 Қайнар бойынша және пайда болу себебінде ... ... ... ... ... ... ... атаңдар.
1.14 Өмірдің түрлі жақтарымен және адамдар әрекетімен ... ... ... ... және ... Сыртқы экономикалық әрекеттердің негізгі тәуекелдері қандай ?
1.16 ... ... ... ... және ... ерекшелігі
қандай?
1.17 Инвеститциялық тәуекелге жуық жіктеме беріңіз.
1.18 ... ... және ішкі ... ... ... ... ... тұжырымы деген не?
1.20 Тәуекелді басқарудың негізгі мақсаты не?
1.21 Экономикалық тәуекелдің шегі немен белгіленеді?
1.22 ... ... ... резервтік қоры тәуекелділік әрекетке
көзқарасын өзгертеді?
1.23 ... ... ... құқықты болып табылады?
1.24 Теріс нәтижеде тәуекел қорғала ма (шығынды) және егер ... ... ... ... тәуекел деген не?
1.26 Тәуекелге құқықтыққа ғана емес ... ... ету ... ... ... әрекеттің шығынының құықтылығын түсіндіруі ... ... ... ... тәуекел бірқатар нәтижелермен ұштасқан.
Қай тәуекел қорғалған және ... ... ... ... бір ... жағдайын сиапттаңыз.
1.4.2 Тәуекел жағдайына жатқызуға болатын ұсынылған жағдай бойынша
белгісін (шартын) беріңіз.
1.4.3 Өзіңіз ... ... ... ... ... параметрлермен бұл тәуекелді құқықты және қорғалған
немесе құқықты емес және қорғалғаның ... және ... ... және ... ... ... ... түсінігі
Көптеген обьектілері бар индивидум олардың қалауы бойынша өзі үшін
салыстырады, яғни, өзі үшін ... ... ... ... ... ... жағдайы бар. Егер жүргізілген салыстыру нәтижесіне сүйенсе
салыстырылатын обьектіге аса қаланатын обьектіге үлкен баға ... ... ... ... функциясы деп аталатын сандық бағаны тіркеп қоюға
болады.
Обьектіні ... ... ... ... бағаға көшу
мүмкіндігіннің пайдалану қызметін іске асырады, өйткені, оның пайдалылығы
әрбір баламаға кейбір ... ... ... ... ... ... ... сәйкестігі қоятын
қабілетімен қамтамасыз етуде осындай түрде кез келген екі баламасы үшін
біреуінен басқасы ... егер ... ... ... ... ... ... негізгі теорияларына қалаудың
аксиомалары жатады. Күтілетін ... ... ... ... шарттары белгісіз балама көптеген баламаларда пайдалылықтың қалауы
бойынша қызметімен қамтамысыз етіп ... ... және ... және олардың ықтималдылығын пайдаланып, матеметикалық күту түрінде
баламаның пайдалылығын таныстыруға ... ... ... ... ... байланысты таңдау ережесі мен
жағдайды салыстыруға (қалауға) арналады. Тәуекелдің жалпы теориясы нақты
экономикалық ... ... ... жан- ... салыстыруын
қарастырады. «Экономикалық интуицияның» сол ... өзге ... ... ... ... ... ... ережелер сияқтанатын
аксиомаларға шағымданады.
Тәуекелдің формальді жалпы теориясы қалаушылық немесе кездейсоқ
мөлшерді салыстыру ... ... ... ... ... ... ... доминирлеу ережесі ретінде қабылданады, оны
былай: «үлкен- жақсы» деп ... ... ... ... ... бұл егер де кез ... табиғи жағдайда кездейсоқ мөлшер Х кездейсоқ
Y аз емес, онда Х – Y-тен кем ... ... ... салыстыру
кезінде бұл ереже былай қалыптасады: егер тарату функциясы үшін F(х) және
G(х) ... ... F(х)≤ G(х) ... үшін х онда F(х) G(х) – тен кем емес ... тек ... ... яғни ... ... сол ... ... өзге кездейсоқ мөлшерін санмен сипаттаса, кездейсоқ мөлшері х
«артық» у кездейсоқ мөлшерден және ... ғана U ... ... функционалын пайдалылықтың функционалы деп атайды. Пайдалылықтың
функционалы түсінігін Д. Бернулли жүргізген, оны ... ... ... ... ... ... ... сыналғаны
ұсынылады, пропорционалы өспейді, бірақ оны жалпы ... ... u (х) ... ... ... Егер ... өсуі болжалса
пропорционалдық нақты емес, ал кіріске жататын өзгеріске, яғни du =k ... ... k – ... ... онда u (х) = k * /n (х)+ const. ... тура осы ... ... Детерминді кірістің пайдалылығы
кірістің өзімен өлшенеді:
U(х) = ... M(х) - ... ... ... ... х ... ... ұсынылса, онда u (х) пайдалылықтың
кездейсоқтық және мөлшерлік, ал ортақ мәні:
U(х) = M* u (х) -ке ... х ... 1 ... ... А, N P1, PN
ықтималдылығымен қабылдайды, онда салыстыру критериі:
U(х) = v(х)* ... бар. ... ... ... ... F(х) ... функциясы:
U(х) =(х) d F(х) -ке тең,
(4)
Бұл критериі ортақ мәнмен жиі u(х)= x кездейсоқтықта тура ... ... ... u(х) ... ... ... ... бейімділігін (бейімді еместігін) көрсетеді.
Солай Иенсин теңсіздігі ... егер де u(х) ... ... ... онда М u(х) U (МХ). ... ... детерминделген
кірісі МХ математикалы күтуіне тең.
Пайдалылық функциясы дөңестің ... және ... ... ... ... деңгейінде үлгі көмегімен, мүмкін адамдар әрекетімен
түсіндірілген, олардың аса үлкен емес тәуекелге бару ... ... ... ... алу кезінде, бірақ тәуекелден қашып үлкен шығындармен
байланыстылығында өз мүмкіндігін сақтандырады.
Тәуекел теориясында салыстыру критерилері ... ... ... ... ... Күтілетін пайдалылықтың теориясында
негізгі болып ... ... ... ... ... бар ... (кездейсоқ кірісті алуда сол немесе
өзге нұсқауы) 0< а

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 102 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ТемірБанк» қызметіндегі тәуекелділік32 бет
«Қаржылық тәуекелділік және оның фирма қызметіне әсер етуі»6 бет
Астық-түйірді сақтау кезінде тәуекелді басқару3 бет
Аудиторлық тәуекелділік16 бет
Аудиторлық тәуекелділік туралы18 бет
Банк тәуекелдіктерді тиімді басқару жүйесі25 бет
Банк қызметiндегi тәуекелдiлiк21 бет
Банктік тәуекелдікті бағалау әдістерінің ақпараттық жүйесін тұрғызу79 бет
Банктік қызметтегі тәуекелдіктер25 бет
Банктің өтімділігін және тәуекелділігін басқару3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь