Еліміздің экологиялық проблемалары

Экологияның күрт нашарлап кетуі адамдардың табиғатқа антропогендек әсерін болып отыр. Атмосферадағы көмірқышқыл газдардың концентрациясының артуына байланысты климат өзгеріп, температураның жоғарлауына әкеліп соғады.
Энергия көзі ретінде көмір, мұнай, табиғи газды пайдалану нәтижесінде және машиналардың көбейіп индустриялық революциясының өркендеуіне байланысты бұл процесс тезірек жүреді.
Жер планетасындағы атмосфераның температурасы артатын болса, планетаның көптеген бөліктерінде құрғақшылық болады, басқа жерлерде жаңбыр көп жауып, жерді топан су қаптайды. Полюстегі мәңгі мұздар еріп аралдар мен жағалауларды, мұхиттар мен теңіз сулары басып кетеді. Ауыл шаруашылығының өнімі нашарлап, халықтар мекенін тастап, күн көрістің қамымен басқа жерлерге көшеді.
Табиғатты қорғау мәселесі бүкіл дүниежүзілік проблемаға айналуда. Экологиялық проблема дегенде ең алдымен Арал, Балқаш, Каспий, Семей қасіреттері еске түседі.
Арал теңізі . Қазақстанның інжу.маржаны. Арал теңізі ірі экологиялық апатқа ұшырыағанға дейінгі көлемі . 1066 км2, тереңдігі . 30.60 м, тұздылығы . 10.12% болған. Қойнауы кәсіптік бағалы балықтарға бай, жағасы қоға мен қамысты теңіз еді. Сол кездерде жылына 50.150 мың балық ауланса, теңіз жағасынан едәуір мөлшерде бұлғын терісі игерілген.
1966 жылдардан бастап Арал өңірін игеру қолға алынды. Осы аймақтағы игерілетін жер көлемі бұрынғыдан Өзбекстан мен Тәжікстан 1,5, Түрікменстанда 2,4, Қазақстанда 1,7 есеге өсті. Ал Амудария мен Сырдария бойындағы халықтың саны 1960.1987 жылдар аралығында 2,2 есеге артты. Халық санының өсуіне орай суға деген қажеттілік те артты. Осыған орай 1970.1980 жылдар аралығында аралға құйылатын су мөлшері азайды. Оның негізгі себептері . антропогендік факторлар еді. Екі өзен бойындағы суды мол қажет ететін күріш пен мақта өсіру ісі қарқында дамыды (Шардара).

Оның үстіне ауылшаруашылығының басқа да салалары барынша дамыды. Өзен бойлары игеріліп, суды ысырапсыз пайдалану жүзеге асты. Мәселен, Аралға 1960.1965 жылдар арасында 44 мың м3, ал 1990 жылдары екі есеге қысқарды.
        
        ЕЛІМІЗДІҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ПРОБЛЕМАЛАРЫД.Бұхарбаева А.К.ЕршинаҚазақ мемелекеттік қыздар педагогикалық институты, Алматы қ.Экологияның күрт нашарлап ... ... ... ... ... болып отыр. Атмосферадағы көмірқышқыл газдардың концентрациясының артуына байланысты климат өзгеріп, температураның жоғарлауына әкеліп соғады. Энергия көзі ... ... ... ... ... пайдалану нәтижесінде және машиналардың көбейіп индустриялық революциясының өркендеуіне байланысты бұл процесс тезірек ... ... ... ... ... ... планетаның көптеген бөліктерінде құрғақшылық болады, басқа жерлерде жаңбыр көп жауып, жерді топан су қаптайды. ... ... ... еріп ... мен жағалауларды, мұхиттар мен теңіз сулары басып кетеді. Ауыл шаруашылығының өнімі нашарлап, халықтар мекенін тастап, күн көрістің ... ... ... ... ... ... бүкіл дүниежүзілік проблемаға айналуда. Экологиялық проблема дегенде ең ... ... ... ... Семей қасіреттері еске түседі.Арал теңізі - Қазақстанның інжу-маржаны. Арал теңізі ірі ... ... ... ... ... - 1066 км2, тереңдігі - 30-60 м, тұздылығы - 10-12% ... ... ... ... ... бай, ... қоға мен қамысты теңіз еді. Сол кездерде жылына 50-150 мың балық ауланса, ... ... ... ... ... ... ... 1966 жылдардан бастап Арал өңірін игеру қолға алынды. Осы аймақтағы игерілетін жер көлемі ... ... мен ... 1,5, ... 2,4, ... 1,7 ... өсті. Ал Амудария мен Сырдария бойындағы халықтың саны 1960-1987 жылдар аралығында 2,2 есеге артты. ... ... ... орай суға ... ... те ... Осыған орай 1970-1980 жылдар аралығында аралға құйылатын су мөлшері азайды. Оның негізгі себептері - антропогендік факторлар еді. Екі өзен ... суды мол ... ... ... пен ... өсіру ісі қарқында дамыды (Шардара).Оның үстіне ауылшаруашылығының басқа да салалары барынша дамыды. Өзен бойлары игеріліп, суды ... ... ... ... ... ... ... жылдар арасында 44 мың м3, ал 1990 жылдары екі есеге қысқарды. Нәтижесінде, Арал теңізінің деңгейі 23 м-ге ... ... оның су ... 30-200 км-ге дейін қусырылды. Судың тұздылығы 40 %-ға дейін артты. Оның үстіне екі өзен ... ... ... мен ... препараттарды қолдану бұрын-соңды болмаған көрсеткішке жетті. Тыңайтқыштарды қолдану 10-15 ... ... ... антропогендік факторлар Арал өңірін экологиялық апатқа ұшыратты. Құрғап қалған теңіз түбінен жыл сайын ... ... өте ... 2 млн. ... ... ... ... желмен тарай бастады. Сонымен, Арал апатына себеп болған факторларға:- жергілікті жердің тарихи-табиғи ерекшеліктерін ескермеу;- ауылшаруашылығын дұрыс ... ... ... ... ... суды өте көп қажает ететін күріш, мақта дақылдарын барныша көбейтіп жіберу;- жерді игерудің ... ... ... және суды ... пайдалнбау;- табиғат ресурстарын пайдаланудағы жіберілген қателіктер мен оны ... ... ... ... болып табылады.Осы аталған факторлар Арал теңізі экожүйесіндегі тіршілік атаулының экологиялық дағдарысқа әкелді. Бұл ... адам ... ... ... қателігі ретінде дүниежүзіне белгілі болды.Арал өңірінде туындап ... ... ... ... ... жыл өткен сайын теңіз суын таратуда. Оның фаунасы мен флорасы жойылып бітуге жақын. ... ... өте ... ... Арал ... ... өсіру шаруашылығы тоқталып, соңғы 1-2 жылда ғана қайта қолға алынды. Ондағы ... ... ... ... ... ... ... көтерілген улы тұздардың мөлшері жылына 13-20 млн. ... деп ... ... ... ... ... сонау Орта Азия республикалары аумағына жетіп, ауылшаруашылығына зардабын тигізуде. Арал ... ... ... шөл ... табиғи ландшафтарын бірте-бірте күрделі әрі қайтымсыз атропогендік экожүйелерге қарай ығыстыруда.Арал өңіріндегі антропогендік факторлар ондағы тұрғындардың салт-дәстүрлеріне, экономикалық-әлеуметтік жағдайына тікелей әсер ... ... ... ... әлеуметтік жағынан қорғаусыз қалып, басқа аймақтарға еріксіз қоныс аударуда.Қазіргі Арал ... ... ... күрт ... ... Бұл ... соңғы мәліметтер бойынша туберкулез, бүйрекке тас байлану, сары су, өкпе-тыныс жолдарының қабынуы, жұқпалы ауралар республиканың ... ... ... ... ... беріп отыр.Арал теңізінің болашағы дүниежүзі халықтарының толғандыруда. Оның біржола жойылып кетуі Орта Азия мен Қазақстанды ғана емес ... ... ... ... ... әкелмек. Ал ауытқушылықтар антропогендік экожүйелердің тұрақсыздығын тудырады. Арал ... ... 10 ... ... ... және эколог ғалымдар арасында жиі-жиі пікір таластар туғызады. Арал ... ... ... ... ... Өркениетті елдер қаржылай көмек көрсетуде. Олар негізінен Орта Азия республикалар, Ресей, АҚШ, Жапония, т.б. ... Арал ... ... ... ... ғылыми болжамдар мен жобалар бар. Олар:1. Сібір өзендерін Қазақстанға бұру.2. Амудария мен ... ... суын ... ... суды ... Арал ... жартылай сақтап қалу.4. Каспий теңізінің суын жасанды канал арқылы әкелу.5. Жер асты суларын пайдалану.6. Арал теңізінің өздігінен ... ... ... ... ... бұл ... ... ісі болғанымен, уақыт талабы оны күттірмейді. Бәріде қаражатқа тірелуі мүмкін. Ал оның іске асуы адамзат қауымының білімі мен біліктілігіне ... ... ... ... ... ... ... бағытында батыл да жоспарлы түрде ғылыми негізде жұмыстар жасалуда. "Арал тағдыры - адам тағдыры" болғандықтан оны сақтап қалу аға ... ... ... ... көлі - ... ең ірі ... ... Көл Балқаш - Алакөл ойысында орналасқан. Көлемі - ... км2, ... - 605 км, ені - 9-74 км ... Ал ең ... жері - 26 м. Бұл ... 1970 жылдарындағы сипаты болса, қазір мүлдем басқаша. Жетісу өзендерінің ішінде Іле, Қаратал, Ақсу және Лепсі өзендерін Балқашқа құяды.Балқаш көлі ... және шөл ... ... ... оның климаты шұғыл континентті болып келеді. Су айдынының булануы өте жоғары. Осыған байланысты судың деңгейі тез өзгеріп ... ... ... ... болып келген су айдынының қалыпты жағдайы өзгере бастады. ... ... ... ... ... ... Қаратал, Лепсі, Ақсу өзендерінің мол суының Балқаш көліне ... ... ... ... Оның үстіне бұрынғы кездерде Аягөз, Биен, Сарханд және Басқан өзендері Балқашқа құйып, оның табиғи су деңгейін сақтап ... ... ... ... ... ... ... шиеленістіріп жіберді. Балқаш экожүйесінің одан әрі нашарлауына Іле өзені бойына салынған Қапшағай ... да әсер ... 1970 жылы ... суқоймасындағы Іле өзенінің суын бөгейтін Қапшағай бөгеті салынды. Оған қосымша Іле өзенін қоректендіріп ... ... ... ... ... ... онда ... 300 мың м3 су жинақталды. Осылайша Үлкен Алматы каналы (БАК) салынды. Каналдың салынуына байланысты Шелек өзені Ілеге ... ...  -  ... ... ауыл ... ... ... 1965-1990 жылдар аралығында Балқашқа құятын судың көлемі 25 %-ға азайды. Іленің орта ағысы мен ... ... ... ... ... көкөніс, Ақдала күріш алқаптары пайда болды. Осының бәрі Іле  -  ... су ... ... жүйесінде қалыптасқан тепе-теңдік заңын бұзды.Балқаш экожүйесінің бұзылуының зардаптары. Іле  -  ... ... ... (әсіресе Қапшағайдан төменгі бөлігі) өте сирек кездесетін Іле тоғайын, өзен жағасындағы шұрайлы жайылымдар мен оның ... ... ... ... ... Көлдің жағалаулары кеуіп, тұзды шаң жиі көтерілді. Ауа райы өзгеріп, қуаңшылық пен аңызақ желдер үдеді.Балқаш көлі соңғы ... 2 ... жуық ... отыр. Сонымен көл жағалаулары батпақтанып, сорланып, тақырлар мен шөлдерге айналуда.Іле  -  Балқаш экожүйесінің фаунасы мен флорасы ... ... ... ... ... ... 5 есе ... уылдырық шашу (Қапшағай су қоймасы) тіпті азайды. Сонымен қатар балықтардың Іле бойындағы егіс, көкөніс алқаптарына пайдаланылған ... ... және ... ... ... ... жиі байқалуда.Іле  -  Балқаш алабы ит тұмсығы батпайтын тоғайлар, кішігірім көлдер, аралдар, аңдар мен құстар мекені болатын. Әсіресе 1960 ... ... 1,5 ... жуық ... ... ... ... қазір бұл шаруашылық жойылған.Іле бойында және көл жағасындағы тіршілік ететін құстардың түрлері де азайып кеткен.  енген аққу, ... ... т.б. ... ... өте ... ...  -  ... алабы Қазақстандағы тарихи-табиғи ескерткіштерге бай өлке. Бұл өңірде Шарын тау өзені мен оның бойындағы Шарын тауларындағы тастағы таңбалар мен тас ... және көне ... ... Әнші құм атты ... ... ... ... саябағы, Кербұлақ сияқты қорыққорлар бар. Жетісу деп аталатын бұл аймақта 3 млн. астам халық тұрады. Ең ірі ...  -  ... ... ... ... ... ірі ... қатарына Балқаш көлі бойындағы Балқашмыс комбинаты, Приозер, Ақсүйек кен рудаларын байыту кешендері, Сарышаған полигоны және Текелі қорғасын-мырыш ... осы ... ... ... өз ... ... отыр. 1999 жылы  атты халықаралық деңгейде экологиялық форум өтті. Онда Балқаш көлін құтқару мәселелері қаралып, нақты шешімдер қабылданды. Оның ... Іле ... ... ... ... суды ... пайдалануды реттеу. 2. Қапшағай суқоймасынан Балқашқа жіберілетін судың үлесін тұрақтандыру. 3. ... және ... ... ... ... ... 4. Жер асты ... пайдалануды жүзеге асыру. 5. Суармалы жерлердің көлемін шектеу. Балқаш көлін құтқару бүгінгі күннің талабы. Арал мен Балқаш сияқты су экожүйелерінен ... ... ғана емес ... да ... ... ... анаттың ошағына айналдыруы мүмкін. Сондықтан әрбір табиғи экожүйені ... ... ... мен ... ... ... парызы. Каспий теңізі  -  жер шарындағы бірден-бір тұйық су айдыны. Оның көлемі  -  380 мың км 2. ... ... ... ... дейін 1030 км, батыстан шығысқа дейін 196-435 км аралықты қамтиды. Солтүстік-шығыс бөлігінің ... ... ал ... ... ... ... Каспийдің солтүстік жағалауы таяз, көбіне қайраңдардан тұрады.Каспий теңізі Еуропа және Азия континенттерінің түйіскен жерінде орналасқан. Каспий қайраңы өте ... ... ... әрі ... мен ... ... ортасы. Мұнда  енген өсімдіктер мен жануарлар көптеп кездеседі. Тұйық су ... ... ... ... ... ... Теңіздің құнды байлықтарының бірі  -  бекіре тұқымдас балықтар. Олардың 5 түрі тіршілік етеді. Бекіре ... ... ... 70 %-ы осы ... ... ... ... айтуға болады. Каспий ойпаты өзінің табиғат ескерткіштерімен, фаунасы және флорасының көптүрлігімен ерекшеленеді. Мұнда өсімдіктердің 945, ... 64, ... 414, ... ... ... түрі ... ... теңізі кәсіптік балықтарға да бай. Теңізде балықтың 76 түрі кездеседі. Каспий теңізі жыл құстарының да ... ... ... ... 3-3,5 млн. ... қыстан қалса, ал жыл құстарының саны 10-12 млн-ға жетеді. Қазіргі кезде бізді қоршаған ортаның ластаушы ... ... ... ... ... ...  -  ... заттар, электрмагнитті толқындар, жылу, шулар және тербелістер.2. Химиялық ластану  -  көміртегі өнімдері, күкірт, көмірсулар, шайынды ... ... ... фторлы қосылыстар, ауыр металдар, аэрозолдар.3. Биологиялық ластану  -  ауру қоздырғыш бактериялар мен вирустар, құрттар, қарапайымдылар, ... тыс ... зиян ... ... Эстетикалық зиян  -  табиғаттың қайталанбас сұлу ландшафтарының бүлінуі, орман-тоғайлардың жойылуы, т.б.Осындай апаттарды ... үшін 1992 ... ... ... ... ... болған айналаны қоршаған орта жөніндегі конференциясы климаттың өзгеруі туралы рамкалық Конвенция қабылдап, оған ... ... ел қол ... 1999 жылдың 19 наурызында БҰҰ-ның штаб квартирасында Қазақстанның өкілетті өкілі Ақмарал Арыстанбекова да ... ... қол ... жылы 24 ... АҚШ президенті Клинтон атақты ғалымдарды жинап (оның ішінде 3 ... ... ... бар)  тудыратын газдарды азайтуға бағытталған заңды қабылдап, глобальдық жылынуға қарсы ... ... ... ... бұл ... ... ... шешуге жұмылдырды. 1997 жылы 29 шілдеде  қабылданды.  салдарынан болатын климаттың өзгеруі жалпы әлемдік көлемдегі проблема болып табылады және ... ... ... ... ... ... төндіреді. Қазақстан 1995 жылы Климаттың өзгеруі жөніндегі БҰҰ ... ... ... ал 1999 жылы осы ... ... ... қол ... хаттаманы бекіткен және ол күшіне енген жағдайда ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді өзіне жүктей отырып, І қосымшаның Тараны болады. Қазақстанның Киото хаттамасын бекітудің мақсатқа лайықтығын айқындау үшін 2004 жыл ... ... ... ... ... жөніндегі сандық міндеттемелердіңң Қазақстанның экономикасына әсері туралы зерттеулер жүргізу қажет.Талассыз экологиялық тиімділігінен басқа, Киото хаттамасын бекіту біздің ел үшін ... ... ... ... елдердің экономикасына активтерді орналастыру мүмкіндігімен инвестор рөліндегі бірлескен жүзеге асыру жобаларына және  ... ... ... ... ... үшін жаңа технологияларды қолдану, сыртқы энергетикалық рынокта елдің экономикалық мүдделерін қорғау үшін көміртегі кредиттерін шоғырландыру, ... ... ... квоталар жөніндегі перспективалары ашады.Киото хаттамасын біткеннен кейін нақты жобалар мен ... іске ... ... ... ... қызған газдардың шығарындыларын азайту жөніндегі 2015 жылға дейінгі бағдарлама әзірленетін болады. Табиғатпен тіл табысу үшін, біріншіден, өндірісті экологиязациялау мақсатына сай ... ... ... іске ... қажет. Табиғатты қорғау үшін барлық елдердің күш қуатын біріктіргенде ғана экологиялық шаралар тиісті нәтиже бере алады.Адам мен ... ... ... ... тағы бір шара  -  ... ... ... ақылға сиымды мөлшерде өзіне  -  өзі шек қою. Халықтың экологиялық санасын ... ... ... ... мен ... ... бірқатар комплексті мәселелерінен тұрады. Олар  -  экологиялық ... ... ... ... ... ... ... және экологиялық құқықтық сананы қалыптастыру қажет. Әрбір экономикалық табысымыз үшін табиғат бізден кек ... ... біз ... аялай білейік!  
        
      

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Табиғатты қорғау заңдары10 бет
Экология және табиғи ресурстардың қоғамда пайдалануы22 бет
Экологиялық білім және тәрбие бағыттары44 бет
Әлеуметтік-экологиялық дағдарыс және қоғамның тұрақты дамуы.9 бет
Венчурлық кәсіпкерліктің теориялық және ғылыми-тәжірибелік проблемаларын зерттеу, Қазақстан экономикасындағы ұлттық инновациялық жүйенің басымдықтарын анықтау, елімізде венчурлық кәсіпкерліктің дамуы мен кәсіпорынның инновациялық қызметіне талдау жасау99 бет
Ерекше балаға – ерекше мектеп15 бет
Жан, тән және мән туралы психологиялық түсінік10 бет
Ораз Жандосов30 бет
Ультрадыбыстық зерттеу: міндеттері, проблемасы және шешу жолдары10 бет
Экология ғылымының пайда болуы мен қалыптасу кезеңдері және қазіргі экологиялық білім беру маңыздылығы43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь