Аққулар


Аққулар (лат. Cygnus) — қазтәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Денесі созылыңқы, басы онша үлкен емес, тұмсығы тік әрі жалпақтау келеді. Қысқа сирағы денесінің арт жағында орналасқан. Қауырсыны тығыз әрі үлпілдек мамықты шымқай ақ түсті (тек Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана шымқай қара). Салмағы 5 . 10 кг, ең ірісі 13 кг.ға жетеді. Қанатының ұзындығы 150 . 180 см. Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу . жұп құрып тіршілік етеді. Ұясына (су жағалауындағы өсімдіктердің арасындағы) 3 . 7.ге дейін жұмыртқа салады, оны көбіне аналығы басады. 29 . 40 күнде ширақ балапандар шығады, оларға жұптасып қамқорлық жасайды. Жылына бір рет түлейді. Ересектері су өсімдіктерімен, кейде судағы омыртқасыз жәндіктермен, ал балапандары су жәндіктерімен қоректенеді. Аққу . жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік.шығыс жағалауында . Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған ешуақытта оқ атпайды. Аққудың аталығын «сапар», балапанын «көгілдір», мойнын «сұңғақ» деп дәріптейді. Сәкен Сейфуллиннің «Аққудың айырылысуы», Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда», Қорқыт бабаның, Қожеке Назарұлының, Тоқа Шоңмаңұлының, Ықылас Дүкенұлының, Нұрғиса Тілендиевтің «Аққу» күйлері, Болат Аюхановтың «Аққу биі» халқымыздың аққуға деген сүйіспеншілігінің белгісі болып есептелінеді. Аспан әлеміндегі шоқжұлдыздың бірі «Аққу жұлдызы» деп аталады. Халқымыздың ауыз әдебиетінде аққуға байланысты даналық ұғымдар, аңыз.әңгімелер, мақал.мәтелдер, теңеулер жиі кездеседі: «Аққу . құстың төресі, жалғыз жатып оттамас», «Сүйріктей аққу мойын», «Аққудай ару», т.б. Аққудың қауырсыны әсемдік үшін пайдаланылады.[1]
Аққудың алты.жеті түрі бар, оның бесеуі Солтүстік жартышарды мекендесе, біреуі экватордың оңтүстік бетін қоныс етеді. Қазақстанды мекендейтін екеуі . сыбырлақ және сұңқылдақ аққулар. Кіші аққу тундрадан қыстайтын жерлеріне ұшқан кезде Қазақстанда кездеседі.
Қазақтар аққуды киелі құс деген:

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


Аққулар (лат. Cygnus) — қазтәрізділер отряды, үйрек тұқымдасының жеке
туысына жататын өте сымбатты құстар. Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі:
сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі. Мойны мен денесінің
ұзындығы тең әрі иіліп келген. Денесі созылыңқы, басы онша үлкен емес,
тұмсығы тік әрі жалпақтау келеді. Қысқа сирағы денесінің арт жағында
орналасқан. Қауырсыны тығыз әрі үлпілдек мамықты шымқай ақ түсті (тек
Австралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана шымқай қара). Салмағы 5 –
10 кг, ең ірісі 13 кг-ға жетеді. Қанатының ұзындығы 150 – 180 см.
Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды,
құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Ұясына (су
жағалауындағы өсімдіктердің арасындағы) 3 – 7-ге дейін жұмыртқа салады, оны
көбіне аналығы басады. 29 – 40 күнде ширақ балапандар шығады, оларға
жұптасып қамқорлық жасайды. Жылына бір рет түлейді. Ересектері су
өсімдіктерімен, кейде судағы омыртқасыз жәндіктермен, ал балапандары су
жәндіктерімен қоректенеді. Аққу – жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз
тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында
қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың
жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі
санап, оған ешуақытта оқ атпайды. Аққудың аталығын «сапар», балапанын
«көгілдір», мойнын «сұңғақ» деп дәріптейді. Сәкен Сейфуллиннің «Аққудың
айырылысуы», Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда», Қорқыт бабаның,
Қожеке Назарұлының, Тоқа Шоңмаңұлының, Ықылас Дүкенұлының, Нұрғиса
Тілендиевтің «Аққу» күйлері, Болат Аюхановтың «Аққу биі» халқымыздың аққуға
деген сүйіспеншілігінің белгісі болып есептелінеді. Аспан әлеміндегі
шоқжұлдыздың бірі «Аққу жұлдызы» деп аталады. Халқымыздың ауыз әдебиетінде
аққуға байланысты даналық ұғымдар, аңыз-әңгімелер, мақал-мәтелдер, теңеулер
жиі кездеседі: «Аққу – құстың төресі, жалғыз жатып оттамас», «Сүйріктей
аққу мойын», «Аққудай ару», т.б. Аққудың қауырсыны әсемдік үшін
пайдаланылады.[1]
Аққудың алты-жеті түрі бар, оның бесеуі Солтүстік жартышарды мекендесе,
біреуі экватордың оңтүстік бетін қоныс етеді. Қазақстанды мекендейтін екеуі
– сыбырлақ және сұңқылдақ аққулар. Кіші аққу тундрадан қыстайтын жерлеріне
ұшқан кезде Қазақстанда кездеседі.
Қазақтар аққуды киелі құс деген:
• Аққу құсы әдемі құс болғандықтан, жалпы ақ түсті болып келеді -
сұлулыққа теңеген. Қазақтың ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
М.Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы8 бет
Мақатаев мұқағали (мұқаметқали) сүлейменұлы4 бет
Мақатаев, Мұқағали Сүлейменұлы17 бет
Мұқағали Мақатаев Сүлейменұлы5 бет
Мұқағали Мақатаев – ғасыр ақыны8 бет
Оқушыларға поэманы оқыту16 бет
Үлбір ішкі заттарын консервілеу әдістері6 бет
«Аққу» концептінің лингвомәдени ерекшелігі59 бет
Аккумулятор батареялары11 бет
Бақылау аккумуляторы батареяны таңдау және есепте21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь