Дулат Бабатайұлының өмірі

Халқымыздың маңдайына біткен санаулы ұлы ақындарының бірі - Дулат Бабатайұлы, бұрынғы Семей облысы Аягөз ауданының Қызылжолда деген атамекенінде 1802 жылы туған. Жаздық мекені Ақжайлау, Сандықтас. 1871 жылы атамекенінде қайтыс болған.
Бізге жеткен өлеңдерінде кездесетін кейбір деректерге қарағанда, Дулат ескіше оқыған, сауатты ақын боған.
XIX ғасырдағы қазақ әдебиетінде Дулаттың өзіндік үлкен орны бар. Өйткені, ол өзінің толғау-жырларында көптеген келелі мәселелерді көтеріп, өз заманынының шындығын бірқыдыру бере білді.
Жеке кісілерге арнаған «Кеңесбайға», «Бараққа», «Ел аралаған ишанға» т.б. өлеңдерінде ақын сол кездегі тірліктің ұсқынсыз жақтарын өлтіре шенеп, кейде өткір сатира дәрежесіне дейін көтере білді.
Дулаттың өлеңдері ауызша тараумен қатар, 1880 жылы Қазан қаласында «Өсиет нама» деген атпен кітап болып шыкты. Бұнда ақынның замана туралы толғаулары енгізілген. Ақынның шығармаларын ел аузынан жазып алып, бізге жеткізген халық ақыны - Шәкір Әбенов.
Ол - Патшалық Ресейдің казақ өлкесін күшпен отарлау кезеңін, одан туған зобалаңдарды өз көзімен көріп, соған барынша наразылық білдірген ел басы адамдарының бірі. Отарлау саясатының қазақ елін талан-таражға салу, халықтың дербестігін біржола жойып, тәуелділікке айналдыру әрекетіне қарсы
        
        Дулат БАБАТАЙҰЛЫ
Халқымыздың маңдайына біткен санаулы ұлы ақындарының бірі - ... ... ... ... ... ... Қызылжолда деген
атамекенінде 1802 жылы туған. Жаздық мекені Ақжайлау, Сандықтас. 1871 жылы
атамекенінде ... ... ... ... ... ... деректерге қарағанда, Дулат
ескіше оқыған, сауатты ақын боған.
XIX ғасырдағы қазақ әдебиетінде ... ... ... орны ... ол ... ... ... келелі мәселелерді көтеріп,
өз заманынының шындығын бірқыдыру бере білді.
Жеке кісілерге арнаған ... ... «Ел ... ... ... ақын сол ... тірліктің ұсқынсыз жақтарын өлтіре шенеп,
кейде өткір сатира дәрежесіне дейін көтере білді.
Дулаттың өлеңдері ауызша тараумен қатар, 1880 жылы ... ... ... ... ... ... ... шыкты. Бұнда ақынның замана туралы
толғаулары енгізілген. Ақынның шығармаларын ел аузынан жазып ... ... ... ... - ... Әбенов.
Ол - Патшалық Ресейдің казақ өлкесін күшпен отарлау кезеңін, одан туған
зобалаңдарды өз көзімен көріп, соған барынша наразылық ... ел ... ... ... ... қазақ елін талан-таражға салу,
халықтың дербестігін біржола жойып, тәуелділікке айналдыру ... ... ... ... ... күрескер ақын.
Ақын өз заманындағы осы патшаның отарлау саясатынан зардап шеккен
халқының қайғысын тереңнен ... ... ... ... ел ... ойлап,
кейінгі ұрпақты тәрбиелеуде маңызды толғаулар айтады:
Сырымды менің сұрасаң,
Тұманның суық суындай
Кеудеме қайғы толған соң
Тұнық жырмен жуынам.
Сорғалаған нөсердей,
Жырын тыңда Дулаттың,- деп ... ... ... орын ... ... жыры үлгісіндегі,
Отанды қорғауға арналған патриоттық мәні бар «Еспенбет» атты толғау. Бұл
шығармашылығында ... ... жас ... ... ... ... сөз қылады. Дастанның бір ерекшелігі, тек батырдың жеке түлғасы
ғана емес, сонымен бірге ... ... қоса ... отырады. Ақын
жорыққа атанған қалың ... ... ... ... ... ... әсерлі жырлайды:
Жөңкерілген қалың қол,
Жүйткіген желге ұқсайды.
Көрінісі кей кезде,
Толқыған гүлге ұқсайды.
Мұнар түнеп бұлт ... ... ... ду ... ... тау ... селге ұқсайды.
Дулат қазақ әдебиеті тарихында алғаш мысал жазған ақын. Оның ... ... ... ... өнеге беру, ақыл айту ретінде келіп
отырады. Атап айтқанда, «Бір патшаның бір ... ... пен ... ... ... қарға жем тілеп» деген өлеңдерінде ... ... ... ... адамгершілікті,
бірлікті уағыздайды. Адам бойындағы асыл қасиеттерді ардақтаған ... ... ... мәні ... ... жойылған жоқ.
Ақын шығармаларында орын алатын маңызды мәселенің бірі — оқу, ... ... оқып ... алды ... ... ... ... сөз
Алтынға құйған балмен тең,-
деп, өнер, білімнің оқу ... ... көп ... ... ... ... Жырау өлеңдерінің тілі шешен, өткір тартымды.
Дулат ақын өзінің ... сөз» ... «Ата ... ... деп ... ... ... қазақтардың бір кездегі тарихын баянды етеді. Ол
қазақ халқының Жоңғарларға қарсы ерлік күрес ... ... ... ... ... ... қалмақтардан қорғай білгенін айтып, сол кездегі
ерлікті, дербестікті мақтайды.
Абайдың ел пысықтарын, ... ... ... ... ... жатыр. Бұл тұста ақынның Дулатқа үңіле қарай ... ... ... ... ... ... қазақ жазба әдебиетінің қалыптасуына үлес қосты.
Дулат ақын шығармаларының көбі XIX ғасырдың 30-40-шы жылдарындағы тарихи
жағдайларға байланысты қазақ өдебиеті ... ... Оның ... ... ... ... ... шебері болғандықтан өлеңдерінің барлығы дерлік
еркін үйқасты. Ақын өлеңдері ... ... да, ... ... тұсында
әркімнің қолында сарғайған қағазда сақталып ... ... ... өлең
жинағы «Өсиет-нама» деген атпен 1880 жылы Қазанда басылды.
Тек халқымыз тәуелсіздігін қолына алғаннан кейін ғана, 1991 жылы ... топ ... ... «Замана сазы» деген атпен «Жазушы» баспасы
жинақ етіп шығарды.
Шығармашылығын зер салып, зерттеген ғалымдар көп. ... ... ... ... ... т.б. ... ... мүшесі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Р.Сыздықова: «Дулат -
Абайдың алдында өткен қазақ сөз зергерлерінің ... ең ... ... ... өз орнын, үлкен орнын алуға тиіс ақын»,- ... ... пен ... ... ұштастыра білді. Кейде жыраулар
үлгісінде төгілте термелеп, шешен нақылдар шығарса, кейде ағыла, ақтарыла
арнаулар, суретті ... ... жылы ... 5-де ... қаласында XIX ғасырдағы қазақ
поэзиясының аса көрнекті өкілі ... ... ... 200 жыл ... мерекелік шаралар өтті. Онда мәдениет, ... және ... ... М.Құл-Мүхаммед бастатқан зиялы қауым, жыр дүлдүлі,
шымырқанған шымыр жырларымен елдік пен ерлікті ... ... ... мен шығармашылығы туралы толғаныстары айтылды.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаттық жырының ақтаңгері5 бет
Дулат Бабатайұлы өмірімен шығармалары29 бет
Дулат Бабатайұлы өмірі3 бет
Дулат Бабатайұлы өмірбаяны3 бет
Құлыншақ ақынның әдеби мұрасы43 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
«Кеңістік» концептісіндегі жер-су атауларының вербалдануы3 бет
«Серке» газеті – қазақ қоғамындағы алғаш демократия жаршысы48 бет
«Қазақ» газеті және оның қоғамдық саяси қызметі53 бет
Алаш қозғалысы және Атбасар өңірі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь