Кәсіпорын активтерін басқару және оның тиімділігін арттыру

Кіріспе

1. Активтерді басқарудың экономикалық мәні мен мазмұны
1.1 Кәсіпорын активтерінің мазмұны, құрамы мен құрылымы
1.2. Кәсіпорын активтерін басқару механизмі
1.3 Активтер айналымдылығын анықтау

2 «Шығыс.Нан комбинаты» ЖШС.нің активтер құрамын, динамикасын және қалыптастыру көздеріне талдау
2.1 «Шығыс.Нан комбинаты» ЖШС.нің қызметіне техникалық.экономикалық сипаттама
2.2 Активтердің құрамы мен құрылымын талдау
2.3 «Шығыс.Нан комбинаты» ЖШС.нің активтер өтімділігін талдау

3. Активтерді басқарудың мәселелері және оларды шешу жолдары
3.1 Активтердің қалыптасу және пайдалану мәселелері
3.2 Активтерді басқарудың тиімділігін жоғарылату жолдары

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымшалар
        
        |МАЗМҰНЫ                                                            |     |
| | ... |6 |
| | ... ... ... ... мәні мен ... |8 ... Кәсіпорын активтерінің мазмұны, құрамы мен құрылымы |8 ... ... ... ... механизмі |19 ... ... ... ... |27 |
| | |
|2 ... комбинаты» ЖШС-нің активтер құрамын, динамикасын | |
|және ... ... ... |33 ... ... ... ... қызметіне | ... ... |33 ... ... ... мен құрылымын талдау |42 ... ... ... ЖШС-нің активтер өтімділігін талдау |50 |
| | ... ... ... ... және ... шешу ... |55 |
|3.1 Активтердің қалыптасу және ... ... |55 ... ... ... тиімділігін жоғарылату жолдары |60 |
| | ... |63 ... ... ... |65 ... |67 ... ... көшу ... ... ... ... ... енгізу барысында өнім мен қызметтердің бәсекеге
қабілеттілігін, шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... талап етеді.
ҚР Президентінің өзінің халқына “Қазақстан-2030” жолдауында біздің
мемлекеттің дамуының ақырғы мақсаты экономикалық өсу ... ... ... ... ... және ... 30 жыл ... ең негізгісі болып
табылатындығын айтады.
Қаржылық менеджмент кәсіпорындардың ұйымдардың қаржылық ресурстарын,
ақшалай қаражаттарының айналымын ... ... ... ... басқарушылық шешімдерді жүзеге асыру ... ... ... тұрады. Қаржылық менджменттің ... ... ... қаржылық жағдайын ағымдағы және ... ... ... ... ... ... қозғалысын басқару қаржы нарығының күрделілігіне
байланысты маңызды ... ... ... ... ... ... мен ... дамуына қажетті құрал – жабдықтармен қамтамасыз
етілуін талап етеді. Ақшалар мен олардың баламаларын (эквивалентін) дұрыс
ашып ... және ... ... ... нәтижесін нақты бағалау үшін
қажет.
Менің таңдаған ... ... ... ... ... әрбір
кәсіпорын өзінің қызметін жүзеге асыру барысында міндетті түрде активтерді
пайдаланады және олардың дұрыс қолданылуы үшін және ... ... оны ... өте ... ... ... ... кез келген кәсіпорынның қызметінің негізін құрайды.
Олардың ағымдағы активтер деп ... олар ... ... ... бір
формадан екінші бір формаға тез ауыса алады. Ағымдағы активтердің негізгі
қасиеттеріне байланысты ... ... ... ... ... ақша ... ... мерзімді қаржылық инвестициялар,
дебиторлық қарыз.
Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі үшін негізгі ... ... ... ... ... керек. Айналым қаражаттары айналым
өндірістік қорларына және ... ... ... ақша ... ... ... кәсіпорындағы оның ағымдағы жедел қызметі
үшін қажет болатын қаржының ең төменгі сомасын ... ... ... ... ... ... ... жалпы айналым активтерін
басқарудың бір бөлігі болып табылады.
Дипломдық жұмыс «Шығыс-Нан комбинаты» ЖШС-нің ... ... ... негізгі мақсаты – активтерді басқарудың кәсіпорындағы
мәселелерін ашып көрсету. Дипломдық жұмыс үш ... ... және ... ... ... ... теориялық негізі: ақша қаражатының, ... ... ... ... мәні және мазмұны;
- «Шығыс-Нан комбинаты» ЖШС-нің ағымдағы активтерді ... ... ... ... талдау;
-Ағымдағы активтерді басқаруды жетілдіру жолдары.
Дипломдық жұмысты жазу барысында Дүйсенбаев К.Ш., Оразалин К.Ж.,
Балабанов И.Т. ... ... ... қатар, мерзімді басылымдар
қолданылды.
1 АКТИВТЕРДІ БАСҚАРУДЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ
1.1 Кәсіпорын активтерінің мазмұны, құрамы мен құрылымы
Кәсіпорынның қаржылық ... мен оның ... ... деңгейде
кәсіпорынның капиталы қандай активтерге салынғанынан, олар қандай табыс
әкелетіндігінен тәуелді. Кәсіпорын активтерінің ... ... ... ... ... ... кез ... кәсіпорын қызметінің
негізін құрайды. Актив дегеніміз - бұл ... ... ... бақыланатын және болашақга кәсіпорынға экономикалық ... ... ... ... ... баланс екі бөліктен: актив және
пассивтен ... ... ... ... ... Активтер баланс
кәсіпорынының есепті кезеңде бақылап, таратып отыратын мүмкіндік ... ... кұны ... ... ... ... заемдар мен
кредиторлық қарыздар бойынша міндеттемелері болып табылады, оларды өтеу
мүлік құнының немесе ... ... ... төмендеуіне әкеліп соқтырады.
Бухгалтерлік стандарттың іске қосылуынан бастап ... ... ... және оның екі ... мен ... де ... ... түсіндірмесі нарықтық экономикасы дамыған елдердің
бухгалтерлік есеп және аудит тұрғысындағы жетекші ... ... ... ... орай ағылшын тілінен орыс тіліне аударылған
оқулықтардың және ... ... ... ... ... болып табылады. Жоғары оқу орындарында ... ... ... ... ... мен ... ... арналған
ағылшын авторының "Бухгалтерлік талдау деген оқулығында келесідей анықтама
берілген: "Баланс - бұл ... ... бір ... ... ... ... ... Активтер дегеніміз бұл кәсіпорын нені
иеленеді және ол нені ... ... соны ... ... ... - бұл
кәсіпорынның иелігіндегі және ... ... ... ... - ... ... біреуге берешек қарызы немесе борышы. Активтер сомасы
әрқашан да пассивтер сомасына тең болуы тиіс. Ағылшын ... ... іске ... деген оқу құралында былай жазылған: Баланс -бұл
белгілі бір күнге кәсіпорынға тиісті ... ... мен оның ... ... ... Бұл ... уақыт мерзіміндегі бизнестің
(іскерлік қызметтің) қаржы жағдайының бейнесі болып табылады. Актив ... әр бабы ... ... ие ... және де активтер сомасы
әрқашан пассивтер сомасына тең ... ... ... олар ... ... элементтерін келесідей сипаттайды:
«Активтер - бұл ... ... ... ол пайдаланатын бағалы ... - ... ... ... нәрсе. "Пассив" термині таза
бухгалтерлік ұғым ... ... және ол ... ... дегенді
білдіреді. Капитал - пассивтердің арнайы түрі. Капитал алғашқы капитал мен
қызметте қалдырылған табысты қоса алғандағы меншік иесінің ... ... ... баптарын шартты түрде келесі белгілері бойынша топтастыруға
болады:
1. Өтімділігі ... ұзақ ... және ... ... ... ... ішкі ... және сыртқы
айналыстағы ... ... ... ... банк ... активтер.
3. Инфляциялық процестерге шалдығуына байланысты: ... ... емес ... ... ... ... қайта
бағалауға жатпайды, олар ағымдық ақшалай бағадағы активтер - ... ... есеп ... ... т.б. ... емес ... құны ... өтуіне қарай өзгеріске ұшырайтын, сол
себепті қайта бағалауды қажет ететін активтер - ... ... ... ... ... ... ... айналыс капиталы (запастар, аяқталмаған өндіріс,
болашақ кезең шығындары) және айналыс үрдісіндегі ... ... ... ... қаржылық салымдар, тауарлар.т.б.).
Ағымдық активтердің негізгі ... ... ... ... ... ... құндылықтар, мұнда өндірілу мерізіміне байланысты
емес.
- Ақша қаражаттары
- Қысқа мерізімді қаржылық ... ... ... және ұзақ ... ... жаңа ... ... бойынша
құрылымы 1-кестеде келтірілген. Қазіргі кезеңде көп ... осы ... ... ... ... 1 – ... және ұзақ мерзімді активтердің құрамы
|I. Қысқа мерзімді активтер |II. Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қаржы инвестициялар |Ұзақ мерзімді дебиторлық берешек |
|Қысқа мерзімді дебиторлық берешек |Үлестік қатысу әдісімен есепке |
| ... ... ... ... ... ... |
|Ағымдағы салықтық активтер |Негізгі ... ... ... ұзақ мерзімді ... ... | ... ... мерзімді активтер |Барлау және бағалау активтері ... ... ... ... ... ... |
| ... ... |
| ... |
| ... ұзақ мерзімді активтер |
Кәсіпорынның тұрақты ... ... үшін ... ... бірге
оптималды мөлшерде айналым қаржылары керек. Ағымдағы активтер айналым
өндірістік қорларына және ... ... ... ақша ... ... ... дегеніміз өндірістік қаражаттардың бір
бөлігі болып табылады. Олар өндіріс процесіне негізгі ... ... ... ... ... ал олардың бағасы дайын өнімнің құнына
толық және бірден ... ... ... ... процесінде өзінің
материалды формасын және физикалық, химиялық ... ... ... ... ... үш ... құралады:
1. аяқталмаған өндіріс;
2. меншікті өндірістің жартылай фабрикаттары;
3. алдағы кезең шығындары.
Ағымдағы активтер 2 бөлімнен тұрады:
- Өнеркәсіп саласындағы ... ... ... ... ... ... (Сурет 1).
Сурет 1 –Ағымдағы активтердің құрамы мен ... ... ... ... ... ... ең ... болып табылады. Олар барлық айналым ... ... ... ... мен ... ... 80% аса ... құрайды.
Өндірістік айналым қорлары мынадай топтарға бөлінеді:
- Өндіріс қалдықтары (запастар). Оларға - шикізат, ... ... ... бөлшектердін қалдығы (запастар), бағасы 100 теңгеден кем
құнсызданғыш және ... ... ... ... ... ... өндіріс. Оның ішінде өз ішінде шығарылған ... ... ... ... шығындары - жаңа өнімдерді әзірлеуге және ... ... ... ... ... өнім, жөнелтілген, бірақ ақысы
төленбеген тауарлар, банк мекемелеріндегі шот ... ... ... бітпеген есептесулердегі ақша құралдары жатады.
Дайын өнім - техникалық бақылаудан өткізілген шығарылған дайын өнім.
Олар ... ... ... сон, әрі ... ... қораптап сатуға
дайындауға дейін қоймаларда сақталады. Дайындау жұмыстары жүргізіліп бітіп,
кажетті кұжаттар толтырылған соң, дайын өнім тұтынушыға ... ... - ... ... ... ... ... төлеуге, мемлекеттік төлемдерді және басқа да ұйымдар ... ... ... үшін ... ... ... қаржысы.
Дебиторлық берешек - заңды ұйыммен ... жеке ... ... ... ... ... ұйымға, мекемеге
есептелген борыштың сомасы. Кәсіпорыннын дебиторлық берешегі ... ... ... көзделген мақсаттан басқа мұқтаждыққа
жұмсалғандығы, демек кәсіпорын жұмысындағы ... ... ... ... ... үшін және ... ... арасында есеп
айырысу үшін Қазақстан Республикасының банк ... банк ... Банк ... – бұл банк пен клиенттер арасындағы келісімшарттың
қатынастарын ... ... Банк ... теңгемен де, шетелдік валютамен
де жүргізіледі және ол ... ... және ... ... ... - бұл кәсіпорындардың, бірлестіктердің, ұйымдардың
өндірістік ... бір ... ... ... ... және өзінің
құнын дайындалатын өнімге толық көшіретін бөлігі. Әдетте, ... ... ... және ... ... ... нысанда қайтарылады.
Кәсіпорынның қаржылары айналым қорларын нормалау - кәсіпорындарға,
ұйымға ... ... ... ... ... жоспарлауын қамтамасыз ету
үшін қажетті ақшалай қаражатты ең аз қажет ... ... ... ... ... ... түрде үнемдеп пайдалану өндіріс пен
айналыста тауар мен ... ... ... ... ... ... ақшаның қорлануына, шаруашылық органдарының ... ... және т.б. ... ... жағдай жасайды.
Бұл арада ағымдағы активтердің нормативі қолданылады.
Айналым қаражатының нормативі - қаржы жоспарында ... ... ең аз ... Ол ... ... ұйымға өздерінің
қалыпты, толассыз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін тауар - материалдық
құндылықтардың ... ... ... ... үшін ... активтер екі түрге бөлінеді: меншікті айналым қаражаты ... ... ... ... Меншікті айналым қаражат -
кәсіпорындардың, бірлестіктердің, ... ... ... ... ... ... ... ету үшін бекітілген нормативтерге сәйкес өздерінің
тиесілі айналым каражатының бір бөлігі.
Қарызға берілген айналым қаражаты - ... ... ... ... ... қысқа мерзімді банк кредиті және
айналымға тартылған каржы есебінен құралған бөлігі.
Шетелдік валютадағы ... ... бары мен ... ... ... ... ағымдағы (есеп айырысу) шоттар ашылуы ... ... ... ... ... асыратын және өнімін валютаға сататын
субъект үшін ... ... чек ... ... шоттарын
және басқаларын субъектілер ақша қаражаттарын сақтау үшін және тиісті
операцияларын жүргізу үшін ... ... ... ақшаны төлеу мен аударуды жүзеге
асыруда келесі әдістер пайдаланылады:
1. қолма – қол ақшаны ... ... ... ... чектер беруді;
4. вексель немесе олардың индоссаменттері арқылы ... ...... ... ... инкассалық жарлығын ұсыну.
Кәсіпорындар мен ұйымдар ақшалар арқылы есеп ... ... ... ... ... ... алу ... ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларын толық және уақтылы дер кезінде
есептеу;
- кәсіпорындар мен ұйымдардағы ақшалардың түгелділігін және олардың ... ... есеп ... ... тәртібін бақылау, кәсіпорын ақшаларының кіріске
алынуы мен шығындалуын дұрыс есептеу.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару ... ... ... маңызды мәселе болып саналады. ... ... ... мен ұйымдардың дамуына қажетті құрал – жабдықтармен қамтамасыз
етілуін талап етеді. Ақшалар мен олардың баламаларын (эквивалентін) ... ... және ... ... ... ... ... бағалау үшін
қажет.
Ақша баламалары (эквиваленті) – бұл ақшаларға ұқсас, бірақ басқаша
жіктелетін активтер болып ... ... ... ... қазыналық вексельдер;
2) коммерциялық (саудалық) қағаздар;
3) депозиттік сертификаттар;
4) ақшалай құнды қағаздар;
5) ... ... ... ... мен ... ... ... қатарына
жатқызылмайды. Сондықтан да ақша эквивалентін ... ... ... Ақша эквивалентін кәсіпорынның есеп айырысу құралдары ретінде
қарастырудың қажеттілігі жоқ. Көп ... ... ... ... шотында есептейді.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың меншігіндегі пошта маркалары, алынған
вексельдер, жұмысшылар мен ... іс – ... ... үшін ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлердің басқа да
дебиторлық қарыздары ақшалар қатарына жатқызылмайды, ... ... ... ... ... есептейді.
Кәсіпорындар мен ұйымдар болмасын өз қызметі барысында басқа заңды
және жеке тұлғалармен қарым – ... ... ... ... ... ... ақшамен есеп айырысу арқылы жүргізіледі
десек қателеспейміз.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару қаржы нарығының күрделігіне
байланысты маңызды ... ... ... ... ... мақсаты, ақша құралдарын сақталуын
бақылауын, мақсатты түрде шектелімге, шығындық ... ... ... етуге; толық уақытында құжаттану операцияларын өткізуге; қаржы
және есеп тәртібін сақтау үшін; аналитикалық ... ... ... ... ... банк арқылы қолма-қол ақшасыз есеп айырысу
үшін.
Ақшалар шоттарында тек қана жедел арада міндеттемелерді өтеу ... ... ... ... ... Кәсіпорындар мен ұйымдардың
ақшалары олардың қассасындағы, есеп ... және ... ... ... ақшаларынан, чектеріндегі ақшаларынан,
банктегі арнаулы ... ... ... ... ... ... ... – бұл ақшаларға ұқсас, бірақ басқаша жіктелетін
активтер болып ... ... ... ... ... ... депозиттік сертификаттар жатады.
Түрлі ұсталымдар мен айыппұлдар ақшалары қатарына ... да ... ... ... шотына есептемейді. Ақша баламаларын
кәсіпорынның есеп ... ... ... ... ... ... Көп жағдайларда оларды қысқа мерзімді инвестициялар шотына есептейді.
Кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... мен ... іс сапар шығындар үшін аванс
ретінде берілген сомалары, жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... Оларды бухгалтерлік
есепте дебиторлық борыштар бөлімінде ... мен ... ... ... өздерінің өндірген дайын
бұйымдары, сату үшін сатып ... ... ... алған ұйымға келіп
түспеген тауарлары, аяқталмаған өндіріс, ... ... ... ... орындау қызметтерді көрсету барыснда пайдалануға
арналған қосалқы ... ... ыдыс және ыдыс ... фабрикаттар және басқадай материалдарды, жартылай фабрикаттарды
және басқа да материалдарды сол ұйымның тауарлық ... қоры ... ... ... табылады.
Олардың өндіріс құралдардан өзгешелігі, өндіріс құралдары шаруашылық
процесте ұзақ уақыт қатысып, өздерінің ... ... ... ... ... өз құнының бір бөлігін қосып отырса, еңбек заттары
өндірісте пайдаланылған ... ... ... ... ... өнімге ауыстырады.
Шығарылатын өнімнің, атқарылатын жұмыстың өзіндік құнының көп бөлгі
еңбек заттарының құнынан тұрады. Сонымен ... ... ... қор ... ... ... емес. Олардың бір бірінен өндірісте атқаратын
міндеттеріне қарай, сонымен физикалық және химялық қасиеттеріне қарай өзара
айырмашылықтары бар. Өздерінің өзгешеліктері мен өнім ... ... ... ... ... ... материал;
- көмекші материал;
- жартылай фабрикат және тағы да басқалары болып бөлінеді.
Негізгі материалдар мен ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Шикізаттар деп бұрын азды-көпті ... ... ... ... құрамына кен өндіруші өнеркәсіптермен ауыл ... ... ... ... кен, ... дүн, тері, ағаш және
тағы да басқа материалдар датады.
Негізгі материалдар құрамына өнімнің өзіндік ... ... ... өнімдері – ұн, мата, кірпіш және тағы да ... ... ... бір ... ... өтіп әрі ... қажет
ететін материалдар жартылай өнімдер деп аталады. Материалдардың бұл түрін
ірі қарай өңдеу арқылы дайын бұйымдар алынады.
Олардың ... ... ... оны сол ... ... ... жағдайда жартылай сатып алған ұйымдар оны ары қарай ... да ары ... ... арналған ұйымның өзінің ... ... ... ... ... ... ... қатарында
есептеледі. Жартылай өнімдер қатарына құрлыс ұйымдарында бетон ... ...... мен ... датқызуға болады.
Көмекші материалдарға - әр түрлі химикаттар мен майлайтын, сүртетін
және өңдеуге керекті басқа да ... ... ... ... ... ... олар ... материалдық қнегізін
құрамайды.
Олар өндіріс процесінде қолданылуы барысында негізгі ... ... да бір ... ... ... ... ... түсін
және тағы да басқа жерлерін өзгертеді. Материалдардың бұл түріне бояуларды,
әктерді ... ... ... ... ... топ ... отындар, ыдыс және ыдыс
материалдары, қосалқы бөлшектер, құрлыс ... ... ... Отындар тобына техникалық мақсатта энергия ... ... ... ... ... түрі ... процесіне өнім өндіру және қызмет көрсету үшін ... ... бірі ... заттары немесе ... ... ... кәсіпорын үшін өте маңызды болып табылады. Материалдар есебін
дұрыс ұйымдастыру ол шаруашылық субьектінің өндірістік ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру үшін мыналар қажет:
- материалдардың бірынғай номенлатурасын және ... есеп ... ... ... ... дәл ... ... және матриалдарды есепке
алудың тәртібін сақтау.
- Бірынғайланған алғашқа есеп ... ... ... ... ...... ... материалдар, жартылай
өнімдер, қосалқы бөлшектер, отын, ыдыс және ыдыс материалдары, басқадай
материалдар өндіріске ... ... ... ... ... ... арналған дайын өнім мен тауар түріндегі активтер жатады.
Тауарлық материалдық құндылықтың өзіндік құнына келесілер ... ... алу ... ... ... ... ... шығындар, атқарылған жұмыстар және ... ... алу ... сатып алынған құндылық бағасы , камиссиондық
шығындар, транспорттық дайындау ... тиеу және ... ... ... қатысты тағы басқа шығындар кіреді.
Сату ... ... ... ... және ... ... түзетулер
сатып алу шығындарын анықтағанда есептен шығарылады.
Тауарлық материалдық құндылықтың қайта өндеуге кеткен шығындарға
өндірістік ... ... ... ... ... ... отын, энергия, еңбек ресурсы, негізгі құрал амортизациясы және
де тағы басқа өнімнің бір ... ... ... ... ... танылады.
Өнімді өндіру шығындары экономикалық мазмұнына ... ... ... ... :
- ... ... еңбеккерлерге төлем шығындары
- сақтандыруға аударымдар
- құралдардың тозуы
- тағы басқа шығындар
Өнімнің өндірістен өзіндік құнына ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Мысалы: жалпы және әкімшілік шығындар – бұларға өндірісті ұиымдастыру мен
басқару шығындары жатады, ... ... ... ... ... құндылықтарды өткізу бойынша шығындар.
1.2 Кәсіпорын активтерін басқару механизмі
Активтерді басқару қаржылық менеджменттің негізгі операцияларының бірі
болып табылады. ... ... ... оның ... циклының
қалыптасу ерекшелігімен байланысты. Операциялық цикл бұл ... ... бір ... ішіндегі айналымын айтады.
Әуелі кәсіпорын құрылғанда айналым ... ... ... ... ... қалыптасады (капитал). Олар тауарлық өнімдерді өндіруге
байланысты өндірістік босалқы қорларды сатып алу үшін ... ... ... түседі, содан соң тұтынушыларға жіберіледі. Оның ... ... ... ақша қаражаты мұқтажынан жоқшылық ... бұл ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге
алдағы есеп айырудың мөлшеріне де байланысты, ол жыл ... ... ... ... да кәсіпорын айналым ... ... да ... ... ... - орнықты пассивтер,
несиегерлік берешек, банк несиесі және басқа да несиегерлер.
Өндірістік бағдарламаның өсу ... ... ... ... ... осыған орай, қаражатының өсуіне ... ... ... Бұл ... ... толықтыру көзі кәсіпорынның
таза пайдасы болып саналады.
Айналым қаражаты ретінде кәсіпорын орнықты пассивтерді пайдаланады.
Олар жеке ... ... ... ... ... ... оның іс-әрекетін қаржыландыру үшін қолданады, бірақ оған
жатпайды.
Тауарлы материалдық құндылықтарды басқару ... ... мен ... ... және маркетингтің мақсаттарымен
сәйкес келетін күрделі кешенді процесс.
Тауарлы материалдық ... ... ... ... ... ... ... қысқартуға, оларды сақтауға кеткен шығындарды
азайтуға көмектеседі. Бұл тиімді басқару іске асу үшін ... ... ... ... ... ... қажет. Тауарлы
матералдық құндылықтарды басқару саясаты ... ... ... ... ... бір ... ... табылады.
Тауарлы материалдық құндылықтарды басқару саясатының негізгі
кезеңдері:
- Тауарлы матералдық құндылықтарды талдау;
- ... ... ... ... мақсатын анықтау;
- Ағымдағы запастардың көлемін оптималдау;
- Тауарлы материалдық құндылықтардың жалпы сапасын жоғарылату;
- Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... Инфляция жағдайындағы тауарлы материалдық құндылықтарды қаржылық есепке
алынуы.
Жоғарыда аталған кезеңдердің біріншісіне кеңінен тоқталатын болсақ,
яғни, ... ... ... ... ... талдау негізінде
жүзеге асырылады.
Кәсіпорынның өндірістік ... ... ... және және ... ... ресурстарды тиімді және үнемді пайдалануына тәуелді.
Материалды ресурстарды талдаудың мақсаты мен міндеті басқарушылық
қажеттіліктерге бағытталған. Материалдық ... ... ... ... ... ... ... береді.:
- тапсырыс беруші бөлімді дұрыс және дәл ... ... ... ... тиімді жабдықтаушыны таңдауға , материал
бағасы мен сапасының деңгейін ... ... ... ... ... анықтауға , оның кәсіпорынға не керек не керек
еместігін анықтауға;
- материалдың уақытында ... ... ... ... ... ... ... материалдардың уақытында келіп түсуін бақылау
- баяу айналатын материалдарды анықтау және ... ... ... кезіндегі жоғалтулар;
- сақтандыру запастарының не керек не керек еместігін анықтау, керек болған
жағдайда ең кіші көлемін анықтау;
- өндірістің үздіксіз жұмыс ... ... ету үшін ... ... ... ... есептеу;
- жабдықтаушыларды анықтау және орармен ұзақ ... ... , ... табу;
- материалдық қалдықтардың нақты құрамын және көлемін ... ... ... ... жоқ ... ресурстарды анықтау, сақтау мерзімін ... ;
- ... ... нарықтық құнын анықтау, ... ... ... ... материалдық ресурстармен қамтамасыз етілгендігін және оның
өнім ... ... ... МТЖ ... мен ... ... , материалдық нормалау , пайда болу
орны мен шаруашылық орталығына байланысты материал есебі мен бақыланады;
- ... ... ... ... ... ақау ... ... кезіндегі жоғалтуларды анықтау ;
- шикізат пен материалдардың жаңа рецептураларын енгізу;
-жартылай өнім ... ... өнім ... ... ... ... көрсетілген мақсаттарды қорыта ... ... ... ... ... ... жоғарылату , өнімнің сапасын арттыру;
- өнімнің бір бірлігіне келетін материалды шығындарды азайту;
- кәсіпорынның айналым активтерін ... ... ... ... сұрақ бойынша дәл және уақытылы
ақпарат алу ... . Олар ... ... мен ... жеке ... ... ... қажеттіліктер;
- Шикізат және материалдық запастардың жағдайы ;
- Аяқталмаған өндіріс көлемі;
- Алынған тапсырыстардың ... ... ... ... ... мен ... ... формада болатын талаптар;
- Қораптау түрлерін қолдану және жеткізіп беру тәсілдері, тиеу жұмыстарының
типтері және жеткізілім құны.
Талдаудың ақпараттық көзі келесілер:
1. жабдықтау ... ... ... беру ... қоймадағы мәліметтер есебі;
4. материалдардың бухгалтериядағы аналитикалық және синтетикалық есебі.
Кәсіпорындағы материалдардың есебі олардың сорты, көлемі, түрлеріне
байланысты топтап жүргізіледі. ... ... ... ... және цехтарға лимиттік карта бойынша жіберіледі. ... ... ... ... норма болып табылады.
Материалдардың көп мөлшерін өндіру кезінде лимиттік карта өте ... ... және цех ... ... ... ... ... құнын «Негізгі өндіріс» баланстық шоты ... ... ... босатылуы актілермен құжатталады. Тағы бір
ақпарат көзі ... ... ... ... ... ... ... қосалқы бөлшектерге шығындалған материалдар ... ... ... ... алуға болады.
Келіп түскен шығындалған шикізат қалдықтарының , отынның және тағы
басқа материалдық ... ... ... ... талдаудың
ақпараттық көздері болып ... ... бір ... ... , ... материалдың жоспарлы және нықты көрсеткіштері өнімнің
өзіндік құны калькуляциясында көрсетіледі.
Нақты шикізат және материалдың үнемдеуі туралы кәсіпорынның ішкі есеп
қисабында ... ... ... ... ... материалдық ресурстапмен ... ... ... бағытының орындалуын талдау
- материалдық ресурстарды үнемдеуге бағытталған, өндірістегі пайдаланатын
материалдық ресурстарды ... ... ... ... ... ... бағыттары жоспарлаудың және болжауға ... ... ... ... ... жатады:
- материалдық ресурстармен қамтамасыз етілген ... ... ... ... жаңа ... шығару;
- өндірістік шығындар сметалары.
Тауарларды сатып алушы кәсіпорын тауардың ... ... ... журнал
жүргізеді. Сондықтан сатып алушы кәсіпорын келісім шарттағы және ... ... ... орындалуын бақылайды.
Келісім шарт бойынша келіп түскен тауарлар ... есеп ... ... жүргізіледі, сол үшін кортатека құрылады. Бұл циклда сонымен
қатар жеткізушілерге материалдық ... ... үшін ... ... ... ...... құндылықтардың жағдайын талдау,
өндіріске материалдардың дұрыс ... ... ... ... ... ... дұрыс сақталуын талдау, сақтау
кезіндегі бүлінулер мен ... ... ... ... ... ... жүйесін қолданып анықтау қажет.Ондай қөрсеткіштерге материал
сиымдылығы,қор қайтымдылығы,өзіңдік құндағы ... ... ... активтер әрқашан да козғалыста болып, ауыспалы айналым
жасайды, яғни айналыс сферасынан ... ... ... ... ... ... ... келіп отырады. Мұндай құбылысты айналым
қорларының кезеңі деп атайды.
Шетелдік тәжірибеде тауарлық материалдық ... ... ... ... ... ... орташа салмақтанған
- ФИФО
- ЛИФО
- спецификалық идентификациялық.
Тауарлық материалдық құндылықтың өзіндік құнын анықтаудың ... әр бір ... ... ... мен кемшіліктері бар. Соның
ішінде спецификалық идентификация ... ... ... әдісі -өзара алмастырушы болып табылмайтын және ... ... ... ... ... ... ... әдісінің осы әдістердің арасындағы алатын
орны ерекше. Бұл әдіс партия бойынша ... ... ... ... болған
жағдайда жүргізіледі. Тауарлық материалдық құндылықтарды сатып алу нақты
тапсырмалар орындау үшін жүргізілгендіктен, компания қаржылық ... ... ... ... құн ... артықшылығы ... ... ... ... ... да ... соңындағы тауарлық материалдық құндылықтардың да
әзіндік ... ... ... ... ... ... бұл әдіс ... мен көтерілуі кезінде компания қызметіне экономикалық процестердің
әсерін төмендетеді.
ФИФО әдісі - шығындалған қорлардың құны түсу ... ... ... ... кіріске- алғашқы шығыс.» принципі ... ФИФО ... ... ... ... ... ... пайданың өте жоғары деңгейін береді. Бұл инфляция кезінде компания өз
өніміне бағаны жоғарылатумен ерекшеленеді. Сәйкесінше ... ... таза ... ... ... болады. Осы әдістің кемшілігі болып
табылады.
ЛИФО әдісі – ... ... ... құны ... ... ... ... алғашқысы шығысқа» принципіне негізделген.
ЛИФО әдісі ФИФО әдісіне қарағанда ... ... таза ... ... ... және ... кезінде таза пайданың жоғарғы деңгейін
алуға негізделген. Бұл әдістің кемшілігі есептік кезең соңында ... ... ... ... ... ... ... әрбір әдіс нақты нәтижелер береді.
Өткізілген тауарлық материалдық құндылықтың ... құны ... ... ... ... ... егер соған байланысты табыс та
танылса. Өткізілетін өнімнің таза құны ... ... ... сома ... ... ... ... сол есепті
кезеңінің шығындары болып есептеледі.
Қаржылық есепте келесілер көрсетілуі тиіс:
- ТМҚ бағалауда қолданылатын есептік саясат
- ТМҚ классификациясы бойынша ... ... ... ... ТМҚ ... ... Тауарлық материалдық құндылықтың бағалау әдістерін қолданғанда ЛИФО,
ФИФО,орташа ... ... ... ... ... ... ... алынған тауарлық материалдық құндылықтың өзіндік құны
- Міндеттемеге кепілдеме ретінде салынған тауарлық материалдық ... ... ... ... үшін ... және ... да
өндіріке босату мен пайдалану мөлшерін белгілеу. Олардың нәтижесін дер
кезде есепке алып ... ... ... ... және ... бойынша оларды: келесідей ... ... мен ... ... ... және тағы ... деп -бұрын азды-көпті еңбек сіңірген заттарды атайды.
Бұлардың құрамына кен ... және ауыл ... ... ... ... жасайды.
- Негізгі материалдардың қатарына өндіруші өнеркәсіптегі өнімдері;
- ... ... ... ... толық өтіп,әрі қарай
өңдеуді қажет ететін ... ... ... деп ... бұл ... әрі ... ... арқылы дайын өнім шығаруға
болады. Жартылай өнімдер ... ... мен ағаш ... ... ... кезінде еңбек құралдармен бірге қндірістік босалқылар
да еңбек азты ... ... ... ... айырмашылыға
өндіріс процессі кезінде бір ғана рет ... ... ... ... ... ол сол өнімнің материалдық негізін құрайды
Тауарлы материалдық құндылық-мүліктік ... ... ... ... ... ... көрсеткенде мекеменің өндірісінің
қажетіне керек бөлігі.
Тауарлы-материалды қор еңбектік заты бола ... ... ... ... ... ... бірге мекеменің кәсіптік процесін қамтамасыз етеді. ... ... рет ... Олар ... ... циклде толығымен қолданылады
және өзінің құнын шығарылатын өнім ... ... ... ... ... ... мақсаттары:
материалдың құндылықтардың барлық операцияларын дұрыс ... ... ... есеп ... ... ... ... қаржысының айналымдылығы - айналым қаржысының ... ... ... ... коэффициенті - сатылған өнімнің көлемін (Рn) ... ... ... (СО) бөлу арқылы анықталады:
Ко = Pn / ... ... ... ... ... негізгі мақсаты
болып табылады және оның мынадай жолдары бар:
- ғылыми-техникалық прогрестін соңғы ... ... ... ... ... формаларын жетілдіру;
- арзан конструкциялық материалды қолдану;
- шикізат, отын-энергетика ресурстарын үнемді қолдану және т.б.
Ағымдағы активтерді ... ... ... ... - өндіріс
процессіз үзіліссіз жалғастыру және сатуға шығарылған өнімді айналым
қорларының ең аз мөлшерінен ... ... ... ... ... үш ... ... ақшалық, өндіргіш,
тауарлық. Ақшалық сатысында ... ... ... ... ақша ... ... капиталға айналады. Өндіргіш сатыда
өндіріс процесі ... ... ... ... өнім ... ... ... яғни өндіргіш капитал тауар капиталына айналады да, тауар
сатысы басталады. Схема ... ... А- Т .... Ө .... Т1 - ... А - ... ақша ... - ... құралдары;
Ө - өндіріс;
Т1 - дайын өнім;
А1 - өнімді сатудан ... ақша ... ... ... ... өз ... және қарызға
алынған ресурстардан тұрады. Айналым қорларының ... ... ... ... ... ... кредиторлық берешек т.б. жатады.
Ағымдағы активтер (айналым қаражаты) – кәсіпорынның қосымша қор ... және бір жыл ... ... бір ... кезеңде айналым жасайтын
өндіріс процесінің және өнім өткізу шығындарын авансылау үшін ... ... ... өзінің экономикалық мәні бойынша айналым қоры
мен айналыс қорына бөлінеді.
Ағымдағы активтер - бір өндірістік ... ... ... ... ... ... дайындалатын өнімге толық көшіретін ресурстың ... ... ... ... ... оның ... шикізат, материалдар,
отын, сатымдық жартылай фабрикаттар, шыны ыдыстар, қосалқы ... мен ... ... ... бір жылдан кем болады;
2) аяқталмаған өндіріс;
3) болашақ кезендердің шығындары жатады.
Ағымдағы активтер - ... ... ... оның ... ... айналыс саласына қызмет ететін қаражат. Оған:
1) қоймадағы дайын өнім;
2) тиелген, бірақ ақысы төленбеген дайын өнім;
3) материал алуға, ... ... ... алдында қаржылық
міндеттемелерін орындау үшін және т.б. ... ... ... жатады.
Сатудың таза құны бойынша тауарлы-материалдық қорларды бағалау ... ... ... ... жартылай немесе толығымен ескірген немесе
олардың сату ... ... ... ... ... құны ... жағдайлардағы бағалау әдісі. Өткізудің таза құны ... ... ... ... ... деп болжалды сату бағасына тең.
1. Айналым қаражатының ... ... ... ... айналым қаражатының айналымдылық коэффициенті (Кай):
Кай = ӨӨ / ... ӨӨ - ... ... ... ... сол кезендегі айналым қаражатының орташа сомасы;
ә) бір айналымның ұзақтығы (Ұ1):
Ұ1 = (АйҚ * Т) / ӨӨ ... Ұ1 = Т / ... Т - ... ... ... ... қайтарымы (Қ):
Қ = П / ... П - ... ... ... ... ... үшін айналым қаражатынан есептеледі:
а) өндірістік қордың (шикізат және ... (ҚҚ) ... ... ... = ... Ші - кұндық көрінісіндегі бір күндік шикізат пен материал шығысы. Ол
шикізат пен материалдың заттай көрінісіндегі бір ... ... ... ... ... ... көбейтумен есептеледі;
Нқ - қоймадағы шикізат пен материал қорының ... Ол ... ... ... ... ... қорының және дайындық корының
сомасын ... ... ... өндірістің қалыптасуына айналым қаражатының қажеттілігі
(АӨҚ):
АӨҚ = Ш1 - Ұ* ... Ш1- ... ... бір күндік шығарылымына жұмсалатын
шығын;
Ұ - өндірістік кезеңнің ұзақтығы;
Кшө - ... өсу ... ... өсу коэффициенті (Кшө):
К шө = (Үс1+ 0,5Үс2 ) / ... Үс1 - ... ... ... ... ... ... үлес салмағы;
Үс2 - өндірістік кезеңнің кейінгі күндерінде жүзеге ... ... ... ... өнімге айналым қаражатының қажеттілігі (Дөқ):
Дөқ = Ш1 * ... Ндө - ... ... өнім ... нормасы.
Тауарлы-материалдық қорларды бағалау ұшін мына ... Есеп беру ... ... ... ... құны (Р):
Р = Б + А-С,
(9)
мұнда Б - есеп беру ... ... ... ... ... - есеп беру ... ішінде алынған материал құны;
С - есеп беру ... ... ... ... ... ФИФО әдісімен анықталатын есеп беру ... ... ... құны ... = Кз * ... Кз - ... соңындағы заттай көрінетін материал көлемі;
Бт - соңғы сатып алынған топтаманың материал бірлігінің ... ЛИФО ... ... анықталатын есеп беру кезеңінін соңындағы материал
қалдығының құны (Слифо):
С лифо = Кз * ... Бі - ... ... ... ... материал бірлігінің бағасы.
Өлшенген орташа құн әдісі - тауарлы-материалдық қорлардың өлшенген
орташа құны есеп беру кезеңінің ... ... және сол ... ... ... ... ... анықтаумен есептелетін әдіс. ФИФО әдісі
(«алдымен келді - алдымен қызмет көрсетілді») - бұл әдіс ... ... ... ... ... ... алса, сол кезекпен қолданылады, яғни
өндіріске ... ... қор ... ... сатып алынған өзіндік құн
бойынша ... тиіс ... ... ... ... ... ... одан кейін екінші, топтама бағасы бойынша және одан әрі бір айға
шығындалған материалдың ... ... ... осылайша кезекпен кете
береді). ЛИФО әдісі («соңынан келді - ... ... ... - бұл
әдіс бойынша өндіріске қорлардың келіп түсуі ... ... ... ... ... құны бойынша бағаланады (соңғы сатып алынған топтама
бағасы бойынша, одан кейін оның алдында ... ... ... ... ... ... ... ал кезең соңында қордың өзіндік құны ерте
сатып алынғандардың өзіндік құнымен анықталады.
Овердрафт ...... ... яғни ... ... ... артық сомада төлем нәтижесінде пайда болған ... Бұл сома ... ... ... болып табылады және кредиторлық
борыш ретінде есептеледі. Овердрафт кәісіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... төленген қаржысы есеп айрысу шотындағы қалдық
сомадан артық болған уақытта ғана пайда болады.
Егер овердрафт үлкен көлемде ... ... онда бұл сома ... ... өз ... жасалған түсіндірмелі құжатында бөлек
көрсетілуі тиіс. ... ... ... ... ... ... қатынастардың түпкі мәнін есептеуге негіз болмайды, ... ... ... бере ... ... ... ... еңбек құралдары мен заттарын
сатып алу, өнімдерді, жұмыстар мен ... сату ... ... ... жасалып отырады. Есептесу екі нысанында жүргізіледі:
- Банк жүйесі ... ... ақша ... ... ... ақшамен төлеу түрінде.
Ақшаларды сақтау және қолма-қол ақшасыз есеп-айырысуды жүргізу үшін
Қазақстан Республикасының банк мекемелері:
1. ... ... ... ... тіркеуден өткен заңды
тұлғаларға есеп айырысу шоттарын;
2. ... ... ... ... бары мен ... ... алу
үшін заңды тұлғаларға валюталық шоттарды;
3. Бюджеттік мекемелерге, олардың бюджеттен тыс қаражаттары бойынша,
қоғамдық ұйымдарға, өндірістік, ... ... ... ... ... ... ... бюджетте тұрған мекемелерге бюджеттік шоттарды;
5. Ұлттық банк мекемелеріндегі ... ... ... ... ... қаражаттарының бір бөлігі қызметкерлермен еңбекақы бойынша қолма-
қол есеп айырысу үшін, қолма-қол ... ... ... үшін ... ... ... Мұндай қаражаттар кассада сақталып, сол арқылы
айналымға түседі. Есеп айырысу операциаларының тиімділігі ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер өз ақша қаражаттарын
банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда ... ... ... ... төлемдер, ақша аудару арқылы есеп айырысу ... осы ... ... ... ... ақшасыз есеп айырысу
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі белгілеген нормативтік ... ... ... етіп ... ... ... ... АКТИВТЕР ҚҰРАМЫН, ДИНАМИКАСЫН ЖӘНЕ
ҚАЛЫПТАСТЫРУ ... ... ... ... ЖШС-нің қызметіне техникалық-экономикалық
сипаттама
ЖШС мемлекеттік тіркеуден бастап заңды тұлға болып ... ... ... ... есептесу шотты бар және өз атынан сотта жауап
береді. «Шығыс-Нан комбинаты» ЖШС бұл ... ... ... ... ЖШС-нің банктерде өзінің есептесу шоттары бар.
«Шығыс-Нан комбинаты» нан комбинаты АҚ ... ... 1980 ... ... ... кәсіпорны Шығыс Қазақстан облысы бойынша
юстиция басқармасында 2000 жылдың 20 желтоқсанында жауапкершілігі шектеулі
серіктестік ... ... ... ... ... ... тіркелді.
Құрылтайшылары және қатысушылары болып ... ... ... және
Қазбекова Қарлығаш Темирбекқызы табылады. 2009 жылы бұл кәсіпорын «Шығыс-
Нан комбинаты» болып атауын ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесімен ҚР өндірістік механизмдерді ұлғайту;
- Салынған капиталдың және басқа салымдардың табыстылығын қамтамасыз ету;
- Тұрғындарды сапалы ... ... ... ... және ... ... және экономикалық ... ... ... ... қайнар көздері меншікті, қарыздық және
тартылған кайнар көздеріне бөлінеді. Олар кәсіпорынның негізгі және айналым
капиталды күрауына ... ... ... ... ... ... рольді атқарады, өйткені, кәсіпорын коммерциялық
есептесу негізімен жұмыс істесе, өзінің ісің рентабельді жүргізу үшін ... ... ... беру ... ол ... бір меншіктік және
оперативтік өздігімен иелену керек. Айналым қаражаттарды ... құру ... ... яғни оның ... қоры құрылған
кезде. Бұл жағдайда қалыптастыру қайнар көздері болып, ... ... ... ... ... ЖШС ... ... бойынша заңды тұлға болып
табылады, өз өзің қаржыландыру ... ... ... ерекшіленген
мүлігімен иеленеді. «Шығыс-Кондитер» ЖШС ... ... ... ... ... төленген капиталдаң, резервтік капиталдаң және
таратылмаған капиталдаң тұрады.
«Шығыс-Нан комбинаты» ... ... ... ... жүзеге
асырады:
- нан-тоқаш өнімдерін шығару мен өткізу;
- макарон өнімдерін шығару мен ... ... ... ... мен ... ... өнімдерін шығару мен өткізу;
- сүт өнімдерін шығару мен өткізу.
Серіктестіктің мүлігі келесіден құрылады:
- Өзінің меншік қызметінең түскен пайдасынан;
- ... шек ... ... кірістерден.
Кәсіпорынды басқарма төрағасы басқарады. «Шығыс-Кондитер» ЖШС -де
әр қызметшінің өз ... және ... ... бар. ... ... ... өз ... өндірістік бөлімше бастықтарының
көмегімен жүзеге асырады, олардың ... жеке ... мен ... ... ... ... ... жұмыс үшін құқығын,
жауапкершілігін және міндеттерін айқындайды, штатты, құрылымдық бөлімшелер
жөніндегі ережені, ... ... ... қызмет бабына байланысты
нұсқауларын және барлық жұмысшылардың міндеттерін бекітеді. Мемлекеттік
бюджет, банк, ... мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Ұйымдастырушылық-
шаруашылық, ... және ... ... ... ... қамтамасыз
етеді. Өндірістік бөлімшелердің қызметін өндірістің ... ... мен ... ... ... ... ... пен
сақтықтың артуына бағыттайды және үйлестіреді.
Техникалық директордың функционалдық ... ... ... ... ... ... ету, ... уақтылы және сапалы
жөндеу, ... ... ... пайдалану. Өндіріске кәсіпорындағы
негізгі өндіріс мамандандырылуға негізделе ұйымдастырылған. Сонымен қатар
мұнда ... ... ... ... қарастырылады. Әр цех арнайы бір
өнім түрін немесе оның құрамдық бөлігін ... ... ... ... ... ... ... кезегі бойынша
орналастырылған.
Бухгалтерлiк есеп пен ... ... ... ... ... ... мен ... қаржылық жағдайы, қызметiнiң нәтижелерi
және қаржылық ... ... ... ... және ... ... ету болып табылады. Есеп саясаты Қазақстан Республикасының
бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы ... ... ... ... ... және ... есеп шоттарының
үлгi жоспарына сәйкес, олардың қажеттiлiктерi мен қызмет ерекшелiктерi
негiзге алына ... ... ... ... және ... есептiлiктi
жасау үшiн дара кәсiпкер немесе ұйым қолдануға қабылдаған ... ... ... ... пен практиканы бiлдiредi.
«Шығыс-Нан комбинаты»» ЖШС –нің өндірістік көрсеткіштерін 1-кестеден
көруге болады. Жалпы өнім ... ... 25056 мың ... ... 15,8 %-
ға артығымен орындалған, оның ішінде:
а) жұмыскерлер ... 24 ... (12 %) ... ... өнім ... мың теңгеге өсті;
ә) жылдық еңбек өнімділігінің 27 мың теңгеге (34 %) ... ... ... 6048 мың ... өсті (кесте 1).
Кесте 1 - «Шығыс-Нан ... ... 2008 ... ... ... деңгейі |Ауытқуы (+;-) |
| | | |
| ... ... ... |% ... ... мың тг. |158400 |183456 |+25056 |+15,8 ... ... ... |200 |224 |+24 |+12,0 ... ... | | | | ... ... өнімділігі, |792 |819 |+27 |+3,4 ... тг | | | | |
|1 ... ... |220 |225 |+5 |-2,3 ... | | | | ... ... ... |8 |7 |-1 |-12,5 ... | | | | ... ... өнімділігі, |450 |520 |+70 |+15,6 ... | | | | ... ... ... ... еңбек өнімділігінің деңгейі не
себепті өзгергендігін анықтау. Нәтижелік көрсеткішке әр ... ... үшін ... ... ... ... алып ... қажет.
Жылдық еңбек өнімділігі жоспарлағаннан 27000 теңгеге артығымен
орындалды. Оның ішінде:
а) 1 ... ... ... ... 5 күнге өсуінен жылдық еңбек
өнімділігі 18000 теңгеге өсті:
- 810000 - 792000 = + 18000 ... ... ... ұзақтығының 1 сағатқа кемуінен, жылдық ... ... ... ... = -101250 ... ... еңбек өнімділігінің 70 теңгеге өсуінен, жылдық еңбек
өнімділігі 110250 ... ... 819000 - 708750 = 110250 ... ... ... ... ауытқуға тең: 18000 + 110250 - 101250 =
27000тг. Осылайша, ... өнім ... ... 4 фактордың әсерін
анықтау қажеттігі туындайды. Ол үшін тізбекті алмастыру тәсілін қолданамыз.
Кесте 2 - ... ... ... ... ... қарулану деңгейіне
факторлардың әсерін есептеу үшін мәліметтер
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| | | ... (+;-) |
|1.Негізгі өндірістік |60000 |62720 |+2720 ... ... ... ... мың| | | ... | | | ... ... саны, адам |200 |224 |+24 ... ... ... мың тг (1*2) |300 |280 |-20 ... ... деңгейі жоспармен салыстырғанда 20 мың теңгеге немесе
6,7 % ға төмендеген. Оған екі ... ... табу үшін ... ... отырып, қормен қаруланудың шартты деңгейін анықтау қажет.
Негізгі қорлар құнының 2720 мың теңгеге ... ... ... ... 13,6 мың ... өсірсе (313,6 - 300); жұмыскерлер санының 24 ... оның ... 33,6 мың ... ... (280-313,6).
13,6-33,6 = -20 мыңтг.
Осылайша, тізбекті алмастыру тәсілін ... ... ... мен ... ... ... етеді.
Жоғарыда айтылғанындай кәсіпорынның табыстылығы абсолютті және
салыстырмалы көрсеткіштермен ... ... ... ... ... абсолютті және салыстырмалы көрсеткіштері қосымшада
бейнеленген (ҚОСЫМША Ә). Қосымша ... ... ... ... ... ... өсіп ... «Шығыс-Нан комбинаты»
ЖШС-нің жалпы табысы 32491 мың теңге не 70,5 %-ға, таза ... 10496 ... не ... ... ... ... ... мұндай қарқынмен өсіп
отырған жоқ, активтердің табыстылығы 2,3 пунктке (яғни ... ... 100 ... ... 9,8 тг, ... жылы 12,1 ... таза
табыс алынған), меншікті капиталдың табыстылығы 8,1 пунктке өсіп отыр.
Мұның себебі табыстың абсолютті ... өсуі ... ... да ... ... ... табыстылығының өзгерісіне таза табыс сомасы мен
активтер құнының ... әсер ... Осы ... ... ... ... ... табыстылығы (RОА) =Таза табыс / Активтер құны ... ... ... ... ... ... оның ішінде :
а) Таза табыс сомасының 10496 мың тг не 99,9 %- ке ... ... 9,9 ... ... (19,7-9,8).
б) Активтердің орташа жылдық құнының 66550 мың тг не 62,3 % -ға ... ... 7,6 ... кеміген. Екі фактордың әсері: 9,9-7,6
=2,3
Жиынтық капитал рентабельділігі мен ... ... ... ... бейнелеуге болады:
RОА =Rайн. * К ... - ... ... ... ... ... рентабельділігі
Кайн.- капитал айналымдылығынын коэффициенті
2007 жыл: 9,8%= 7,1%* 1,38
2008 жыл:12,1 %= 11,3%* 1,07
Жиынтық капиталдың ... ... ... ... ... және ... жақтарын анықтауға мүмкіндік береді. Осы
факторлардың әсерін абсолюттік айырмашылықтар әдісімен аныктауға болады:
1. Айналыс рентабельділігінің ... ... ... Капитал айналымдылығының әсері: (1,07- 1.38)*7.1= - 2,2%
Яғни, ... ... ... ... 4,2 ... өсуінен 4,5%-дық пунктке өскен, ал капитал
айналымдылығының 0,31 ... ... ... ... 2,2 ... ... отыр. Демек, «Шығыс-Нан
комбинаты» ЖШС -нің капитал ... ... ... ... ... мүмкіншілігі бар. Сол ... ... ... ... оны ... мүмкіншіліктеріне назар
аудару керек.
Ішкі қаржылық талдау ... ... ... жеке өнім
түрлерінің қаржылық нәтижесінің өзгерісіне баға беруге болады. Жеке ... ... ... нәтижесі мен ол өнімнің рентабельділігіне өнім
бағасының, өнімнің өзіндік құнының өзгерісі әсер етеді. Өзіндік ... ... ... өсу қарқыны алда болуына байланысты, сату көлемінің
кемуіне қарамастан өнім түрін ... ... ... ... өсіп ... мәліметтері бойынша өткен жылмен салыстырғанда өзіндік құн 14,3 % ға
өскенде, баға 22,2 % жоғарылап отыр, ... ... ... 1 ... артуына
бағаның 1,5 пайызға артуы тура келеді.
Сонымен бірге талдау тереңірек болуы үшін ... ... ... өзіндік құны мен бағасы, сату көлемі не себепті ... ... ол ... ... ішкі және ... ... және
субъективті факторлар анықталып, тиісті шаралар жүзеге асырылуы ... ... ... ... өсуі ... ... - өнім ... деңгейінің жоғарылауымен қатар жүруде.
Өнімнің рентабельділігінің өзгерісіне де ... 3 ... ... ... үшін келесідей есептеулер жүргізіледі. Табыс сомасы 6 млн. теңгеге
жоғарылағанда өнімнің рентабельділігі 8,9 пунктке жоғарылады, яғни ... млн. ... ... рентабельділіктің 1,48 пайыздық пунктке өзгеруіне
әкеледі: 8,9/6=1,48 Сонда, өнім бағасының 4000 теңгеге ... ... ... 53,3 ... ... ... ... +53,3%
Өнім бірлігінің өзіндік құнының 2000 теңгеге ... ... 26,7 ... ... төмендеген: -18млн.тт*1,48 = -
26,7%. Сату көлемінің 3000 ... ... ... рентабельділік деңгейі
17,7 пайыздық пунктке кеміді: -12млн.тг* 1,48= - 17,7% Үш ... ... = ... ... ... ... ... денгейі 8,9 пайыздық
пунктке жоғарылап, 2008 жылы 37,5 %-ды құрап отыр, яғни өнім ... ... ... 100 ... 37,5 ... пайда алынған.
Кәсіпорын капиталы меншікті (ішкі) және заемдық (сыртқы) көздерден
қалыптасады.
Қаржыландырудың негізгі көзі - ... ... Оның ... капитал, қосымша капитал, резервтік капитал, бөлінбеген табыс
кіреді. Бірақ меншікті ... ... ... ... ... келесі көзі - заемдық капитал болып саналады. Кәсіпорын
қызметін заемдық капитал есебінен қаржыландыру ... ... ... ... ... сипатқа ие болса, бұл жағдайда кей ... ... ... ... ... ... ол жетіспейді.
2. Егер кәсіпорын заемдық капитал бағасынан жоғары ... ... ... онда ... ... ... өз ... тұрақтандыра алады.
Дегенмен, меншікті және заемдық ... ... ... ... мен ... ... 3 - «Шығыс-Нан комбинаты» ЖШС -нің 2008 жылдағы ... ... мен ... ... мың тг ... % ... ... | | |
| |жыл басы |жыл соңы |
| |жыл басы |жыл соңы ... |
| |мың тг |% |мың тг |
| |мың тг |% |мың тг |
| |мың тг |% ... Ұзақ ... ... ... мың ... |65722 |61966 |
|2. Ұзақ мерзімді міндеттемелер, мың теңге |- |- ... ... тыс ... ... |65722 |61966 ... ... мың теңге | | ... тыс ... ... %: | | |
|- ұзақ ... ... |- |- |
|- ... капитал |100 |100 ... ... ... капиталдың қай бөлігі айналыста екендігін
анықтау керек, меншікті айналыс капиталын анықтау үшін келесідей ееептеулер
жүргізу ... ... ... - Ұзақ ... ... ... активтер - Ағымдық міндеттемелер
Бұл айырмашылық айналыс ... қай ... ... ... ... ... егер кәсіпорын бір сәтте барлық ағымдық
міндеттемелерін ... ... ... қаражаты қалатындығын көрсетеді.
Оның есебін келесі кестеден көруге болады (кесте 9).
Кесте 9 - «Шығыс-Нан комбинаты» ЖШС -нің 2008 ... ... ... ... |Жыл басы |Жыл соңы ... ... ... мың тг |64323 |154713 ... ... ... ... мың тг |28785 |113294 ... ... ... ... мың тг |35538 |41419 ... капиталындағы үлесі, %: | | |
|- ... ... |55,2 |26,8 |
|- ... ... |44,8 |73,2 ... жыл ... айналыс капиталының 55,2 %-ы , жыл соңында 26,8
%- ы ғана ... ... ... қалыптасқанын көрсетеді. Бұл «Шығыс-Нан
комбинаты» ЖШС -нің қаржылық тұрақтылығының кемігенін көрсетеді (меншікті
айналыс ... 5881 мың тг ... оның ... 2125 мың тг ... ... ал 3756 мың тг ұзақ мерзімді активтер сомасының кемуі).
Кәсіпорынның қаржылық ... мен оның ... ... ... бірі - ... ... қалыпты көздерімен
қамтамасыз етілуі. Тауарлы-материалдық қорларды қалыптастырудың қалыпты
көздерінің ... не ... - ... ... баға ... ... бірі болып саналады, осыған орай
қаржылық тұрақтылықтың 4 типін анықтайды. 1.Қаржылық жағдайдың ... бұл ... ... ... капиталының құны (М) тауарлы-
материалдық ... ... көп, яғни ... ... ... М>ТМҚ
2.Қаржылық жағдайдың қалыпты тұрақтылыгы келесі теңсіздікпен сипатталады:
(М+ұ.м.) > ... ... - ... ... капиталы + ұзақ мерзімді міндеттемелер
3.Қаржылық жағдайдың тұрақсыздығы, яғни: ТМҚП1
А2>П2
Аз>П3
А40,2 |
|коэффициенті | | | | ... ... |1,52 |0,74 |-0,78 |>1 ... | | | | ... ... |2,24 |1,37 |-0,87 |>2 ... | | | | ... ... |1,27 |0,65 |-0,62 |>0,9 ... | | | | ... ... ЖШС –де жыл ... 4 ... мәні ... ... келсе, жыл соңында бірде-бірінің мәні сай келмейді, яғни
жыл аяғында кәсіпорын төлем қабілетсіз. Оның ... ... ... қарқыны ағымдық міндеттемелердің арту қарқынынан артта болуында (жыл
басымен салыстырғанда ағымдық активтер сомасы 2,4 ... ... ... ... 3,9 есеге артқан). Сонымен бірге жыл басында ағымдық
активтердің 13 пайызын абсолютті өтімді ... ... жыл ... үлесі 4,7 процент қана, демек ағымдық активтердің өсуі ... пен ... ... ... есебінен болып отыр.
Ай сайынғы ағымдағы міндеттемелер (мерзімі осы айда ... және ... ара ... ... ... тапшылығы бар ма, әлде ол өте көп пе
деген сұраққа жауап болады. Ақша қаражатының жеткіліктігін көрсететін ... әдіс ол оның ... ... ... ... ... баптар ... ... ... ... атап көрсетейік.
1. Негізгі құралдар мен ... емес ... ... құны
олардың бастапқы құнынан асып ... ... ол ... тозу ... алып ... шығады.
2. Тауарлардың сатып алу бағасы, егер де жеңілдік ... онда ... ... болады, себебі сату ... ... ... баға
қосылады. Мемлекеттік кәсіпорындағы "жарғылық ... ... ... құнымен көрсетілген "негізгі құралдар" және "материалдық емес
активтер" баптарының ... ... көп ... сомасының өзгерісін зерттеумен қатар, оның жеке бөлімдері
мен баптарының өзгеру өзгешелігін де ... ... ... ... көңіл аудару керек: баланстың активінде бағалы қағаздардың қалдығы,
қысқа және ұзақ мерзімді қаржылық ... ... ... күрделі
қаржылар және материалдық емес активтер қалдығының өсуі, ал ... ... ... ... ... ... ... өсуі оң бағаланады.
Жоғарыда есептелген көрсеткіштер тек ... ... үшін ... сыртқы талдау субъектілері үшін де қызығушылық туғызады: абсолюттік
өтімділік коэффициенті шикізат пен ... ... ... жылдам
өтімділік коэффициенті - банктер үшін, ағымдық ... ... ... үшін ... ... ... ... ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Активтердің қалыптасу және пайдалану ... ... ... ... ... ... ... (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Кәсіпорын ақша қаражаттарын қаншалықты көп ... ... оның ... де ... ... ... алайда, сонымен бірге қаржылық
тәуекелділік те өседі - яғни ... өз ... ... ала ма, жоқ па ... қауіп туады. Және де бұл жерде кәсіпорынның
төлеу қабілеттілігінің қаржылық кепілінің бір түрі ... ... рөл ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына төлеу
қабілетсіздігі балансын құру негізінде, тереңдетілген зерттеу жүргізіледі,
оған ... ... ... ... ... ... ... жалпы мөлшері:
- банктің қарызы бойынша ... өтіп ... ... ... есеп ... ... бойынша уақыты өтіп
кеткен борыш;
- бюджетке салықты ... ... ... да ... ... ... еңбекақы бойынша да;
2. Төлемеушіліктің себептері:
- ... ... ... ... ... ... ... тыс қорлары;
- сатып алушылар ... ... ... ... тауарлар;
- акцептен бас тарту себепті сатып ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың алған
қарыздары ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарымен жабылмаған шығындар.
3. Қаржылық шиеленісті азайту көздері:
- уақытша бос меншікті қаражаттар;
- ... ... ... ... борыштың дебиторлық
борыштан асып кетуі);
- айналым қаражатын уақытша ... ... банк ... ... ... ... қаражаттары.
Қаржылық шиеленісті азайтатын төлемеушілік пен қаржы көздерінің жалпы
мөлшерін толық есептегенде, 2-топ бойынша қорытынды 1 және ... ... ... тең ... ... ... ... төлем
тәртіптерін және несиелік қатынастарды талдау үшін берілген көрсеткіштерді
динамикада қарастыру ұсынылады (мысалы, тоқсан бойынша).
Тауарлы-материалдық ... ... ... ... ... үшін ... ... капиталының, әсіресе тауарлы-материалдық
қорларға қатысты (айналымға қарсы) азаюымен ... ... ... ... маңызды орын алады.
Кәсіпорының қаржы – шаруашылық қызметі процесінде өзінің бюджетпен,
банк мекемелері және тағы басқа ... ... есеп ... ... Оған қажетті ақша қаражаттары кәсіпорының негізгі және қосымша
қызметтерінен түрі қажет.Өндірілген өнім ... ... ... ... ... немесе кассасына қолма-қол ақша түспеген жағдайда алашақ
қарыз пайда болады.
Дебиторлық қарызды бағалау бұл негізінен көрсетілген қызмет ... ... ... ... ... ... ... нақты бар болуы емес, оның көлемі, қозғалысы және түрі, яғни ... ... болу ... әсер ... ... ... ... болуы
кредиторлық борыш сияқты ақшаны аудару арқылы есеп ... ... ... қызметтегі объективті процесс болып табылады.
Дебиторлық борыш барлық уақытта есептеулер тәртібінің бұзылуы ... ... ... да ... ... ... деуге
болмайды. Сондықтан да, оны меншікті қаражатты ... ... деп ... ... ... оның бір ... ... нысаны болып табылады да кәсіпорынның төлем қабілеттілігіне
ешбір ықпал ... ... ... ... ... тікелей немесе жанама өсуіне мүмкіндікті қамтамасыз
ететін болашақтағы тиімділікті қамтиды
- Потенциалды қызметтерге ... ... ... ... олардың
заңды болуы.
-Олар алдын ала болжау арқылы мүмкін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Жалпы дебиторлық бұл алдағы уақытта міндетті түрде өндіріліп алынатын
табыс болып саналады. Сауда – ... ... ... ... ... саудалық алашақ деген тұжырым да ... ... 30-60 күн ... ... ... Алашақ қарызға қатысты танылған
табыс болған уақытта ғана ол қарызды тану қажет.Олар жасалған шегерімдермен
күмәнді қарыздар бойынша ... ... ... ... ... ... ... арқылы нақты алашақ қарыздың
құны анықталады. Алғашқы бағалау ол көрсетілген қызмет атқарылған жұмыстың
құны ... ... ... қарыз иелік ету құқтарымен ... ... ... актив болып табылады,яғни алашақ қарыз бұл иелік ету ... ... ... ... активте қамтылған болашақтағы
экономикалық тиімділік болып саналады.Алашақ ... өз ... ... және ... ... ... ... алашақ қарыз
кәсіпорынның өндірістік бағдарламасының орындалу процессімен шартталаған.
Оған есеп берге тиісіті ... ... және ... ... ол
босатылған,түсірілген тауарлар үшін қарыз жатады.
Аяқталмаған алашақ қарыз ... және есеп ... ... ... және ... ... босатуға бақылаудың төмендеу
нәтижесінде пайда болады.Оған мерізімде төленбеген,түсірілген тауарлар
үшін қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... қатыспайды. Сондықтан үлкен алашақ қарыздардың
барлығы оның қаржылық жағдайына кері әсер ... ... ... бағалау бұл
негізінен көрсетілген қызмет сатылған тауардың бағасымен бағаланады. Алашақ
қарыз ... ... ... түрде өндіріліп алынатын табыс ... ... ... ... ... ... қарсы болып табылады.
Ақша қаражатарын дұрыс пайдалану және оларды басқара білу ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін актив
сондықтан оларды пайдалнуды талдай отырып, ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ақша қаражаттарын тиімді
пайдану ол ағымдық шығындарды өтеуге мүмкіндігінің ... ... ... бір ... іс-әрекеті үшін ақша айналымын жылдамдығы маңызды
әсер етеді. Мекеменің ... ... оның ... ... үшін ... ... ... түсімі ерекше роль атқарады. Сондықтан
мекемеде ақша қаражаттың азаюы оның қаржылық қиыншылықта ... ... ақша ... тым ... ... онда ... ақша
инфляциясы мен құнсыздануынан зиян шегіп отыр деп ... ... ... ақша ... белгілі бір тәртіппен ұстау қажеттілігі
туады.
Бұл жөнінде әр түрлі талдаулар бар. ... бірі ... ... ақша ... ... ал ... міндеттердің
көбеюі қаржы тапшылығы көрсететін барометр деп ... Ай ... ... ... осы айда ... және ... ара
қатынасы мекемеде қаржы тапшылығы бар ма, әлде ол өте көп пе ... ... ... ... Ақша ... жеткіліктігін көрсететін тағы бір әдіс
ол оның айналым периодының ұзақтығын анықтау.
Ақша қаражатының шынайы қозғалысын көру ... ақша ... ... ... бағалау үшін және қаржылық нәтижеге ақшаның қатынасын
анықтау үшін оның барлық түсімдері мен шығыстарын талдау керек болады. Бұл
үшін ... әр ... ... ... ... жеке-жеке
қаралады. Ағымдағы ақша-қаражат түсімі өнімді сатудан түскен ... ... ... қызметке және сатып ... ... ... ... ... ал ағымдағы шығысқа -
жұмысшыларға, еңбек-ақы төлеу, сатушылармен есеп айырысу, ... ... ... Сондай-ақ ағымдағы төлемге банкіден алынған қарыздарға
жүргізілген пайда да кіреді. Қаржылық түсімге банкіден алынған ... ... ... ... ... және ... ... алған қарыздарды
қайтару болып табылады. Талдау барысында ақша ... ... ... ... болу ұзақтығын талдау арқылы жүзеге асырылады.
Қаржылық есеп негізінен өтелген жағдайлардың қаржылық нәтижелерін және
де кәсіпорын үшін инвестициялық ... мен ... беру ... шешімдерді
шешу үшін, сондай-ақ субъектінің болашақтағы ақша ағымдарын және ... ... ... ... мен басқарушы органдардың
жұмыстарымен байланысты ресурстар мен ... ... ... пайдалы ақпараттарды сипаттайды. Алайда ... ... ... ... қабылдау үшін қажетті барлық
ақпараттарды ... ... ... ... қабылдайтын
экономикалық шешімдер субъектінің ақша ... ... ... ... оларды айналдыру уақытын есептеу және нәтижеге сенімді
болуын талап ... Бұл ... ... өз ... және
жабдықтаушыларына ақы төлеу, пайызды төлеу, несиені қайтару және табысты
тарату қабілетін ... Егер де ... тек қана ... ... ... және оның ... есепті мерзімдегі қаржылық
есебінің өзгерісін сипаттайтын ақпараттармен емес, сонымен қатар ... ... ... ... онда ... яғни ... ақша
қаражаттарының айналдыру мүмкіндігін одан да жақсы бағалайды. Бірақ
коммерциялық құпияны ... ... заң ... ... ... шек ... ... олардың ішінде кейбіреулері (тергеу
органдары, ревизорлар, ... ... ... ... ... көрсетілген ақпараттарға қосымша ақпараттарды талап ете ... ... ... есепке қаржылық ақпараттың басты ... ... ... басқарудың тиімділігін жоғарылату жолдары
Жалпы қаржы менеджменті қаржыны басқарудың ... ... ... Ол басқарудың тиісті элементтерін – ақпаратты,
жоспарлауды, ұйымдастыруды, реттеуді, бақылауды ... ... ... асырудың шарты нарықтық ортаның болуы болып табылады,
бұл орта бағалардың еркін жүйесі, тауар мен ... ... ... ... ... құрал-жабдықтары рыногының ... ... ... ... ... ... реттемелеу
кезіндегі кәсіпкерлік қызметті ... есеп ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы менеджментінің
шеңбері нарықтық факторлармен анықталады, бұл оны жеке ... ... ... ... ... ... элементтері басым болуы мүмкін қаржыны басқарудың ... ... ... ... ... және ... ... екіге
бөлінеді. Өтелмеген дебиторлық борышқа, төлеу мерзімі өтіп кеткен ... ... ... ... ... ... үшін ... жатады.
Өтелмеген дебиторлық борыш айналым қаражаттарының заңсыз бұрмалануын
және қаржы ... ... ... ... байланысгы тал-аушы оның
құрылымын зерттеу негізінде өтелмеген дебиторлық борышты анықтауы тиіс.
Дебиторлық борыштың ... және ... ... ... шыққаннан
кейін оны нақты құны бойынша бағалау ... ... ... ... бірден өндіріліп алмауы мүмкін. Оның қайтарымдылығы ... ... ... ... ... анықталады.
Бухгалтерлік тәуекелдің мәні, сол өткен кезең тәжірибесі болашақтағы зиянға
сәйкес келмеуі мүмкін ... ... ... ... ... қалуы
мүмкін. Нәтижесінде зияндар елеулі дәрежеде болады. Талдаушы дебиторлық
борыштың қайтарылу ықтималдылығын анықтаудың және оны ... ... ... ... ... ... пайызы бірнеше жылдардың орташа мәліметтері
бойынша есептеледі.
Сондықтан, келесілерді зерттеу қажет:
- бір ... ... ... ... ... ... ... борыштың қанша пайызы келеді ... ... ... ... сипаттайды);
- негізгі қарыз тұлғалардың ... ... ... ... ... жағдайына әсер ете ме;
- қалыптасу мерзімі бойынша дебиторлық борышты қалай бөледі;
- ескі вексельдерді ... ... ... ... қандай
үлесін көрсетеді;
- тұтынушының пайдасына ... ... ... мен басқа да
жағдайлар есепке алынған ба, мысалы, оның өнімді ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Мемлекеттің қазіргі экономикалық даму кезеңінде
төлемқабілеттілк айналымның баяулауына байланысты ... ... ... ... қарыздың өсуіне әкеледі. ... ... ... ... ... ... ... басқару.
Жоғарыда аталған алашақ қарыз түрлерінің ішіндегі ең көп пайызы сатып
алушылар қарызы есебінен ... ... ... ... ... ... ... 80-90 пайызын құрайды. Кәсіпорындағы ... ... ... ... үшін ... ... ... қаржылық
саясаты әзірленіп іске асуы қажет.
Кәсіпорындағы алашақ қарызды басқару саясатының ... ... ... ... ... ... ... талдау;
- өнімді сатып алушыларға байланысты несие саясатының қағидаларын әзірлеу;
- алашақ қарыздағы қардының мүмкін сомасын анықтау:
- ... ... ... әзірлеу;
- несие талаптарын дифференцияциялау және сатып алушының бағалау ... ... ... өтеу ... жеделдету;
- алашақ қарызды уақытында өтелуін және оның қозғалысын бақылау жүйксін
қалыптастыру.
Қаржылық менеджменттің негізгі ... ... ала ... ... ... ... ... асыру басқару саясатын қалыптастыруды
қажет етеді. Ақша қаражатарын дұрыс пайдалану және оларды басқара білу ... ... ... ... ... ... ... актив
сондықтан оларды пайдалнуды талдай отырып,резервтерді іздестіруге және
дамудың ... ... ... ... Ақша ... ... ол ағымдық шығындарды өтеу мүмкіндігінің болуын қамтамысыз етеді
ҚОРЫТЫНДЫ
Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі үшін ... ... ... мөлшерде айналым қаржылары керек. Айналым қаражаттары айналым
өндірістік қорларына және айналыс ... ... ақша ... кәсіпорынның қалыпты жұмыс ... үшін оның ... ... ... ... - бұл ... ... нәтижесінде
кәсіпорынмен бақыланатын және болашақта кәсіпорынға экономикалық табыс
әкелетін ресурс. Ол ақша ... ... ... және ... ... алуға пайдаланылады. Актив баптарын шартты түрде келесі
белгілері бойынша топтастыруға болады:
- өтімділігі бойынша: ұзақ ... және ... ... ... ... ішкі ... және сыртқы
айналыстағы ... ... ... салымдар, банк шоттарындағы
ақша) активтер.
- ... ... ... ... монетарлық және
монетарлық емес активтер ажыратылады. ... ... ... ... олар ... ақшалай бағадағы активтер - ақша
қаражаттары, ... есеп ... ... т.б. Ал ... ... құны ... ... қарай өзгеріске ұшырайтын, сол себепті
қайта бағалауды ... ... ... - негізгі құралдар, запастар,
аяқталмаған өндіріс, т.б.
- ... ... ... капиталы (запастар, аяқталмаған өндіріс,
болашақ кезең шығындары) және айналыс үрдісіндегі капитал (дайын өнім, ақша
қаражаттары, қаржылық салымдар, ... ... ... оңтайлы және үнемді жұмсау - кәсіпорынның
бірінші ... ... ... ... ... қорының құрамы,
оның құрылымы өндірісті мамандандыруға байланысты.
Кәсіпорындарда активтерді (айналым қорларды) ... ... ... оның айналғыштығы болып ... ... ... ... ... рет ... және айналым
мерзімімен ... ... ... ... ... тездетіп, сол арқылы оған ... ... ... алады.
Нарықтық экономиканың негізгі шегі - кәсіпорындарда ... ... Осы ... кәсіпорындарда өндіріс қажет
ететіндей мөлшерде өндірістік ... ... ... ... ... ... қоры болмағаны жөн.
Айналым өндірістік ... ... ... ... ... ... ... Олар өндіріс процесіне негізгі қорларға қарағанда
әрбір ... ... ... ал ... бағасы дайын өнімнің құнына
толық және бірден жатқызылады. Айналым ... ... ... өзінің
материалды формасын және физикалық, химиялық қасиеттерін жоғалтады.
Дипломдық ... мәні ... ... қарастырылды. Бірінші бөлімде
активтердің теориялық негізі қарастырылды. ... кез ... ... ... құрайды. Оларды ағымдағы активтер деп
аталуы олар қысқа уақыт ... бір ... ... бір ... ... алады. Активтердің негізгі қасиеттеріне байланысты оларға келесілер
жатады: тауарлық материалдық құндылықтар, ақша қаражаттары, қысқа мерізімді
қаржылық инвестициялар, ... ... ... ... келесі жолдармен жоғарылатуға
болады:
- ағымдық активтердің ... ... ... ... ... ... ... капиталын ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның тиімді жұмыс
істеуіне және қаржылық, экономикалық жағдайын тұрақтандыруға көмектеседі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 28 ... ... ... ... ... ... N 234 Заңы
2. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. ... ... ... Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001. –
330 б.
3. Жуйриков К.К., Раимов С.Р. ... ... ... ... ... ... и статистики, 2004. – 512 с.
4. Жуйриков К.К. Финансы хозяйствующих субъектов. Учебное пособие. А.:
ТИП «Комплекс», 2001 г.
5. Жуйриков К.К. ... ... в ... ... ... ... ... Жуйриков К.К., Раимов С.Р., Танирбергенова Г.Б. Финансовый анализ
предприятия. Учебник. А.: ... ... ... А.И. ... ... ... ... 2000. - 275
с.
8. Кейлер В.А. Экономика предприятия: Курс лекций. – М.: ИНФРА – ... ... ... ... 2002. – 132 ... ... В.В.Финансы предприятий: Учеб.- М.: ТК Велби, 2003. – 352 ... ... В.В. ... финансами - Москва: ФБК – ПРЕсс, 1998, 521
с.
11. Мельников В.Д. Основы финансов. – А.: Изд. «LEM», ... ... А.К., ... Ю.П. ... ... ... ... - М.: Внешторгиздат,
1993.
13. Малеева А.В., Томаревская О.Г, Симкова Н.В. ... ... ... ... предприятий. - М.: Финансы, 2000.-319 с.
14. Оразалин К.Ж. Кәсіпорын экономикасы: Тәжірибе сабағына арналған оқу
құралы. ... ТОО ... LEM», 2007. – 296 ... ... В.К., ... А.Ш. ... финансового учета – Алматы:
Экономика, 1997, 180 с.
16. Стоянова Е.С. ... ... ... ... ... 1994 - 193с.
17. Стоянова Е.С., Штерн М.Г. Финансовый менеджмент для практиков:
краткий профессиональный ... М.: ... ... ... ... ... менеджмент. Учебное пособие под ред. Проф. А. Нурсеит,
А.: «Экономика», 1996
19. Финансы в управлении предприятием /Под ред. ... - М.: ... ... 1995 - ... ... менеджмент: Учебник для вузов / Г.Б.Поляк и др.; ... ... ... - М.: ... ... 1997 - ... ... менеджмент: Учебник для вузов / Е.С.Стоянова и ... ... ... 1997. - ... Финансы предприятий: Учеб. пособ. /Под ред. Бородиной - М.: Банки
и биржи, ЮНИТИ, 1995 - ... ... ... Р.С. Методика финансового анализа-М.: ИНФРА-М,
1996
24. Балуанов Ж. ... ... ... и его ... ... ... Финансы Казахстана. – 2003. - № 5. – С.50-
55
25. Бегалиев М. Маркетинговые цели предприятия// ... ... ... - №1. – С.40-41
26. Демеуов Б. Анализ и оценка финансового положения ... ... ... ... Казахстана. – 2003. - № 6. – С.68 – 72
ҚОСЫМША А
«Шығыс-Нан комбинаты» ЖШС - нің 2008 ж. ... ... мың ... ... |Жыл ... соңы|
|Актив: | | ... ... ... : | | ... емес ... | | ... ... құны | | |
|2 . ... тозу | | |
|3 . ... құны | | ... ... : |80729 |90937 |
|4 . Жер | | |
|5 . ... мен құрылыстар |40506 |36503 |
|6 . ... мен ... |28513 |50001 ... ... да ... |11710 |4433 |
|8 . ... тозу |15007 |28971 |
|9 . ... құны |65722 |61966 ... ... күрделі құрылыс | | ... ... ... | | ... Ұзақ ... ... ... | | ... мерзімді қаржылық салымдар | | ... |65722 |61966 ... ... | | ... ... | | ... ... |12930 |70129 ... ... ... | | ... . ... өнім тауарлар |7580 |651 ... ... |35372 |76571 ... ... ... | | ... ... ... ... ... | | ... Ақша қаражаттары |8441 |7362 ... ... да ... ... | | ... |64323 |154713 ... |130045 |216679 ... мен ... капитал: | ... ... : | ... . ... капитал |7171 |7171 ... ... ... ... |3596 |3596 ... ... ... ... | | ... ... |1626 |5426 ... ... ... ... зиян) |88867 |87192 ... |101260 |103385 ... ... ... | ... | | ... ... | ... ... ... |6788 |20638 ... Ұзақ ... ... ... ... | | ... Кредиторлық қарыз |21997 |92656 ... ... ... ... | | ... ... салықтар | | ... ... ... | | ... : |28785 |113294 ... |130045 |216679 ... ... комбинаты» ЖШС -нің 2008 ... ... ... ... ... |Мәні ... |
| | | ... |
| | |жыл |жыл | |
| | ... ... | |
|1. Өндірістік ... ... |0,663 |0,612 |>0,5 ... ... ... | | | ... коэффициенті |/ Баланс валютасы | | | ... ... ... / |0,495 |0,714 |>0,5 |
|мобильділігінің ... ... | | | ... | | | | ... және ... ... ... / |0,980 |2,496 |>0,5 |
|бильді қаражаттардың ... ... | | | ... ... | | | ... құралдардың |Негізгі қорлардың |0,505 |0,286 |>0,5 ... ... ... құны / | | | ... ... валютасы | | | ... ... ... ... ... |0,814 |0,685 |>0,5 ... ... |қалдық құны / | | | |
| ... ... | | | |
| ... құны | | | ... Негізгі құралдардың|Негізгі қорлардың |0,196 |0,315 |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясының қаржылық жағдайын талдау97 бет
Екінші деңгейлі банктердің тұрақтылығын сипаттайтын қаржылық жағдайын талдау72 бет
Кәсіпорынның жұмысын болжамдау және жоспарын талдаукәсіпорынның жұмысын болжамдау және жоспарын талдау26 бет
Кәсіпорынның шаруашылық қызметі51 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы41 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі бағыттары86 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары32 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық негізі24 бет
Кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық жағдайын талдау60 бет
Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің қалыптасуы мен дамуы22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь