Республикалық бюджеттің экономикалық мазмұны

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

1. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ МЕН МӘНІ
1.1. Республикалық бюджеттің Қазақстан Республикасының бюджет жүйесіндегі алатын орны
1.2. Республикалық бюджетті құру және атқару тәртібі
1.3. Бюджет жүйесін жүзеге асырудағы шетелдік тәжірибе

2. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТТІҢ ҚҰРЫЛЫМЫНА ЖӘНЕ ОРЫНДАЛУЫНА ТАЛДАУ
2.1. Республикалық бюджет кірістері мен шығыстарының құрамы мен құрылымы
2.2. Республикалық және жергілікті бюджеттердің ара.қатынастарын ұйымдастыру тәртібі
2.3. Республикалық бюджеттің орындалуына экономикалық талдау

3. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТТІ ҚҰРУ ЖӘНЕ ОРЫНДАУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Республикалық бюджетті құру және орындаудың актуалды мәселелері
3.2. Республикалық бюджеттің жергілікті бюджеттермен ара.қатынастарын жетілдіру жолдары

ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
ҚОСЫМША
        
        |МАЗМҰНЫ                                                              |      ...                                                              |6     |
| | ... ... ... ... ... МЕН МӘНІ | ... ... ... ... ... ... |9 ... алатын орны | ... ... ... құру және ... ... |9 ... ... жүйесін жүзеге асырудағы шетелдік тәжірибе |17 |
| |22 ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... | ... ... ... кірістері мен шығыстарының құрамы мен | ... |29 ... ... және жергілікті бюджеттердің ара-қатынастарын | ... ... |29 ... ... ... ... ... талдау | |
| |34 ... ... ... ҚҰРУ ЖӘНЕ ... ... ЖӘНЕ ... ... ЖОЛДАРЫ |45 ... ... ... құру және ... актуалды мәселелері| |
|3.2. Республикалық ... ... ... | ... жетілдіру жолдары |63 |
| | ... |63 ... ... ... | ... |66 |
| | |
| |71 |
| |74 |
| |77 ... ... ... ... ... ... Қазақстанда бірқатар
шаралар кешені жүргізілді.
Тұрақты негізде жұмыс істейтін бюджет комиссиялары ... ... ... ... ... және сапалы әзірленуін қамтамасыз
ету, бюджеттерді нақтылау және атқару ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуы туралы есептерін
қарау болып табылады.
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... ... ... жүзеге асырылуда. Қазіргі
уақытта мемлекеттік, салалық бағдарламалар ... ... ... іске ... ... құралы болып табылады.
2003 жылдан бастап қолданыстағы және әзірленетін мемлекеттік, салалық
бағдарламалар тізбесі Қазақстан ... ... орта ... ... ... ... ... құрамында
бекітіледі. Бюджеттен қаржыландыруды талап ететін мемлекеттік, ... ... ... мен ... көздері бөлінісінде қаржы
қаражатының талап етілетін көлемі айқындалған.
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... ... ... 2002 ... ... бюджет оның есебінен
мемлекеттің ағымдағы мұқтаждарын орындауға бағытталған бағдарламалар жүзеге
асырылған ... ... және ... ... ... ... ... қала құрылысына, ақпараттық жүйелерді, ғылымды,
адами капиталға инвестицияларды құру мен ... және ... ... қамтитын даму бюджеті болып бөлінді. Бюджеттің мұндай бөлінуі
мемлекеттің заңдарда айқындалған және мемлекеттік ... бар ... ... ... ... орындау құнын және мемлекеттің
әлеуметтік экономикалық дамуына оның инвестициялық салымының ... ... ... бюджеттік бағдарламаларды жүйелеуге мүмкіндік берді.
Бюджет қаражатын жұмсаудың ашықтығын қамтамасыз ету және олар бойынша
бюджеттік ... ... үшін 2002 ... ... ... өзіне жүктелген
функцияларды орындау жөніндегі қызметін бағалаудың негізгі құжаты ретінде
бюджеттік бағдарламаның паспорты ... ... ... ... ... бағдарламаларды орындау және әкімшілердің бюджет ақшасының тиімді
пайдаланылуы үшін ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі жекелеген іс-шаралар барысында
шешімі жүйелік ұстанымды талап ететін көптеген мәселелер ... ... ... ... нормаларын реттеуге және жүйелеуге, олардың
неғұрлым икемді құрылымын қамтамасыз етуге ... ... ... әзірленді.
Бюджет кодексінде бюджет жүйесінің орнықтылығы мен ... ... жаңа ... бар, ... қолданылған бюджетті жоспарлау
қағидаттары, барлық бюджет деңгейлерінің шығыс және ... ... ... ... қайта қаралды.
Қолданыстағы заң кесімдеріне функционалдық талдау жүргізу ... ... пен ... ... ... ... оң және
теріс тәжірибені ескере отырып, бюджетаралық қатынастар қағидаттары, ресми
трансферттердің нысандары, ... ... ... бюджеттің,
республикалық маңызы бар қала, астана, аудандар (облыстық маңызы бар
қалалар) ... ... ... ... ... ... орнықтылық беру мақсатында Бюджет кодексінде бюджет деңгейлерінің
шығыстық өкілеттіктері нақты бөлінді. Бюджеттердің дербестігін ... ... ... ... ... ... ету үшін
бюджеттік субвенциялар мен алып қоюлардың мөлшері үш жылға ... ... ... бюджеттiк бағдарламалардың тиiмдiлiгiн бағалау
туралы бап көзделген, оған сәйкес тиісті ... ... ... ... ... ... ... мен олар көрсететін
елдің әлеуметтiк-экономикалық жағдайына ықпал етуiн талдау және бюджеттiк
бағдарламалардың тиімсіз бағыттарын айқындау ... ... ... ... ... және бекіткен бюджеттiк
бағдарламалардың тиiмдiлiгiне бағалау ... ... ... ... және оның ... ... ... бюджеттік
бағдарламалардың тиімділігіне бағалау жүргізу тәртібі мен ... ... ... ... ... ... ... кезінде
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің 2005-2007 жылдарға арналған бюджеттік
өтінімдерін қараған кезде Республикалық бюджет комиссиясы ... ... 2003 жылы және 2004 ... ... ... жылдықта
іске асырылуы туралы ақпаратты қарады. Қарау нәтижелері ... ... ... ... ... орындаудың орындылығына және оны
қаржыландыру көлемдеріне қатысты шешімдер қабылдау үшін ... ... ... бұл дипломдық жұмыстың мақсаты бюджет жүйесіндегі
республикалық бюджеттің ролін ... оның ... ... мен
шығыстардың орындалуына, динамикасына жан-жақты талдау жасау, және
жасалған талдау ... ... орын ... ... шешу жолдарын
ұсыну.
1. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ МЕН МӘНІ
1.1. Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... экономиканы басқарудың ең маңызды құрамы
болып табылады. Кез ... ... оның ... ... ... ... сала мен инфрақұрылым дамуына орасан қоржынды
жұмсауды талап етеді.
Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... сипатқа ие бола отырып, жалпы экономиканың жұмыс істеуін
қамтамасыз ету үшін қажет. Жалпы ... ... ... ... қаржыландыру мәселелері шешілетін және құқықтық ... ақша ... ... ... етеді.
Мемлекет әлеуметтік-экономикалық үрдістерді реттеуде жүзеге асыра
отырып, экономикалық ... ... ... ... ... ... өзгеріп тұратын әдістер мен ... ... ... ішкі тепе-теңдігіне қол ... ... ... ... ... жылы ... ... кодексі бюджет процесін жүзеге
асырудың жаңа ұстанымдарын айқындады. Ең ... ... ... ... орта ... бюджетті жоспарлау қажеттігіне назар
аударылуда. Бюджетті жоспарлау процесіне ... ... ... ... үш ... ... ... салық-бюджет саясатын
анықтайтын құжат – Орта мерзімді фискалдық саясатты жыл ... ... ... ... қажеттілігі экономикалық реформалар жетістігінің қоғамның
қаржы жүйесін дамыту бағыттарына, жүргізіліп ... ... ... ... барабарлығына тікелей ... ... ... ... ... қарқындары, бюджет
кірістерінің өсуі, қаржы институттарының нығаюы, ... ... ... ... ... ыңғайлы деңгейі мемлекеттің неғұрлым
белсенді фискалдық ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын жұмылдыру мен жұмсаудың басты құралы ретінде
саяси билікке ... ... ... оның ... қайта құрылуын
қаржыландыруға, экономиканың басым секторларын дамытуды көтермелеуге,
халықтың неғұрлым аз ... ... ... ... қамтамасыз
етуге шынайы мүмкіндік береді. Тиісті қаржы жылына арналған бюджетті
әзірлеу ... орта ... ... ... ... табылады.
Бюджеттік жүйе бұл экономикалық қатынастарға және тиісті құқықтық
нормаларға негізделген әр түрлі деңгейдегі бюджеттер.
Бюджеттік жүйе бір ... ... ... қорлардың, бюджеттің,
әдістердің және оларды құру мен ... ... ... ... ... мемлекеттің әділеттік жақтарымен ... ... ... осы ... басқару органдарының
жиынтығын ұсынады.
Бюджеттік жүйенің негізі ... ... ... ... ... мемлекет пен кәсіпорын арасындағы бюджеттегі шығындарды қаржыландыру мен
бір ортаға бағынған ақшалай қорларды қалыптастыру процесінде;
- бюджеттік ... ... ... емес ... ... мен мекемелер;
- әр түрлі компенсациядағы тәлемдер мен бюджеттік кірістерді ... ... ... ... ... аз ... етілген
азаматтарға әлеуметтік көмек көрсету;
- қаржылық-банктік жүйедегі институттар арасында;
- бір ортаға бағынған ақшалай қорларды ... ... ... ... ... бұл формалары реттеледі және мемлекетпен
жетілдіріледі, сондай-ақ осыларды құқықтық ... және ... ... басқарылуы орындалады.
Бюджеттік жүйенің белгілерінің бірі болып бірыңғай ... ... және ... бюджеттерді орындау болып табылады.
Бюджет жүйесі - бюджеттердің және Қазақстан ... ... ... ... ... мен ... ... Республикасының бюджет жүйесінің құрылымын келесі суреттен
көруге болады.
НН
Сурет 1. ҚР-сының мемлекеттік бюджетінің ... ... ... деңгейдегі бюджеттер бекітіледі,
атқарылады және дербес болып табылады:
- республикалық бюджет;
- облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана ... ... ... ... бар ... ... ... мынадай принциптерге негізделеді:
1) бірлік принципі – ҚР-сының бірыңғай бюджеттік заңдарының қолданылуын,
соның ... ... ... ... ... процесін жүзеге
асырудың бірыңғай рәсімдерін пайдалануды қамтамасыз ету;
2) толықтық принципі – ҚР-ның заңдарында көзделген ... ... ... ... және ... ... ... көрсету, бюджет
қаражатын пайдалана отырып, өзара талаптарды есепке алуға, сол сияқты
бюджет қаражаты бойынша талаптар құқықтарынан шегінуге жол бермеу;
3) ... ... - ... ... ... бюджет
көрсеткіштерінің орта мерзімді фискалдық саясатқа және ... ... ... ... орта мерзімді жоспарының
бекітілген (түзетілген) өлшемдері мен бағыттарына сәйкес келуі;
4) транспаренттілік принципі - мемлекеттік ... ... ... өзге
де құпия болып табылатын мәліметтерді қоспағанда, бюджет заңдары
саласындағы нормативтік құқықтық ... ... ... бюджеттерді және олардың атқарылуы туралы есептерді,
мемлекеттің ... ... ... ... да ... міндетті
түрде жариялау; бюджет процесінің ашықтығы, мемлекеттік ... ... ... ... - бюджеттік қатынастар аясында бұрын қабылданған
шешімдерді мемлекеттік басқару органдарының сақтауы;
6) тиімділік және нәтижелілік ... - ... ... ... ... ... бір нәтижелерге қол
жеткізу қажеттілігін негізге алып, бюджет қаражатының осы нәтижелерге
қол ... үшін ... ... ... ... ... әзірлеу және
атқару немесе бюджеттік қаражаттың бекітілген көлемін пайдалана отырып
ең үздік нәтижені қамтамасыз ету;
7) басымдық принципі - ... ... ... ... аймақтың
әлеуметтік-экономикалық дамуының басым бағыттарына сәйкес жүзеге
асыру;
8) ... ... - ... ... қатысушыларды ҚР-ның
бюджеттік заңдарын бұзғаны үшін жауапқа тарту;
9) бюджеттердің дербестік принципі - түрлі деңгейдегі бюджеттер арасында
түсімдердің ... ... ... ... ... және ... олардың жұмсалу бағыттарын анықтау, мемлекеттік басқарудың
барлық деңгейлерінің ... ... ... ... ... ... ... атқарылуы барысында қосымша алынған кірістерді
жергілікті бюджеттер қаражатының бос қалдықтарын жоғары ... алып ... жол ... ... - ... және басқа да түсімдер есебінен
қалыптастырылатын және орталық мемлекеттік органдардың, оларға ведомстволық
бағынысты ... ... ... мен ... ... ... және мемлекеттік саясаттың жалпыреспубликалық бағыттарын
іске асыруга арналған орталықтандырылған ақша қоры ... ... ... ... арналган республикалық бюджет Қазақстан Республикасының
заңымен бекітіледі. ... ... ... ... бар ... дамуды, экономика саласындағы шараларды осы республикалық бюджет
арқылы қамтамасыз етеді.
2006 жылға арналған ... ... ... ... келесі негізгі
көрсеткіштер бекітілген:
- ең төменгі жалақы мөлшері – 9200 ... ең ... ... ... – 6700 ... ... есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшері – 1030 теңге, ал 2006 жылдан
бастап:
- ең төменгі жалақы ... – 9752 ... ең ... ... мөлшері – 7236 теңге;
- базалық зейнетақы мөлшері – 3000 теңге;
- айлық есептік көрсеткіш (АЕК) мөлшері – 1030 ... ең ... ... ... – 8861 ... бюджеттің тапшылығы жалпы ішкі өнімге (ЖІӨ) ... 1,7 ... 2007 жылы 1,2 ... ... ... ... - облыстық бюджет, республикалық маңызы бар
қаланың, астананың бюджеті, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың)
бюджеті.
Облыстың бюджеті - араларындағы ... ... ... ... облыстық бюджетті, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың)
бюджеттерін біріктіретін, ... ... ... ... және
бекітуге жатпайтын жиынтық бюджет.
Облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеті ... және ... да ... ... қалыптастырылатын және облыстық
деңгейдегі мемлекеттік органдарының ... мен ... ... ... және ... ... ... мемлекеттік
саясатты іске асыруға арналған орталықтандырылған акша қоры болып табылады.
Мемлекеттік бюджет ... ... ... үшін ... бюджеттер
арасында дұрыс таратқаны жөн. Қазіргі кезеңде Қазақстан ... ... ... ... деңгейлері арасында бөлінген.
Жергілікті бюджет шығыстары келесідей бөлінген.
Облыстық ... ... ... ... ... ... асырылады:
- бастапқы кәсіптік білім;
- арнаулы білім беру бағдарламалары бойынша жалпы білім беру;
- орта кәсіптік ... ... ... бюджеттен қаржыландырылатын бағыттарды қоспағанда,
медициналык көмектің кепілдік берілген көлемін қамтамасыз ету;
- халықтың санитарлык-эпидемиологиялық ... ... ... ... ... ... камсыздандыру; мүгедек балаларды қоса алғанда,
қарттар мен мүгедектерді әлеуметтік қамсыздандыру;
Республикалық маңызы бар қала, астана ... ... мына ... ... ... балаларды мектепке дейінгі тәрбиелеу және оқыту;
- арнаулы білім беру бағдарламалары ... ... ... ... ... ... ... беру;
- орта кәсіптік білім беру;
- республикалык ... ... ... ... ... ... берілген көлемін қамтамасыз ету;
- тұрғын үй көмегі;
- мұқтаж азаматтарға үйде әлеуметтік көмек көрсету;
- белгілі бір тұрғылықты орны жоқ адамдарды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
қамсыздандыру;
- мүгедек балаларды қоса алғанда, қарттар мен мүгедектерді әлеуметтік
қамсыздандыру;
- халыктың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек;
- жергілікті өкілді органдардың шешімдері бойынша мұқтаж азаматтардың
жекелеген санаттарына әлеуметтік ... ... ... берілетін ресми трансферттер;
- жергілікті атқарушы органдардың борышына қызмет көрсету;
- ҚР Ұлттық қорына берілетін ресми ... ... ... бар ... ... - ... және ... да
түсімдер есебінен қалыптастырылатын және ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) жергілікті ... ... ... мен функцияларын
каржымен қамтамасыз етуге және тиісті аудандағы (облыстық маңызы ... ... ... іске ... ... ... қоры ... табылады. Жергілікті бюджеттер тиісті ... ... ... маңызы бар қала) бюджетінің шығыстары келесі бағыттар
бойынша жүзеге асырылады:
- балаларды мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту;
- оқытудың кешкі (ауысымдық) ... және ... ... ұйым ... ... орта ... ... қоса алғанда, мемлекеттік оқу орындарында
азаматтарға міндетті тегін орта білім беруді ұйымдастыру және қамтамасыз
ету;
- ... үй ... ... ... үйде ... көмек көрсету;
- белгілі бір тұрғылықты орны жоқ адамдарды ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына берілетін ресми трансферттер;
- облыстық бюджетке берілетін ... ... ... ... қоры - ҚР Үкіметінің Қазақстан
Республикасының ... ... ... шоғырландырылатын, мемлекеттің
қаржылық актив ... ... ... емес ... өзге де ... түріндегі активтері болып табылады.
ҚР-ның Ұлттық коры мемлекеттің тұрақты
әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етуге, қаржылық активтердің
және ... емес ... ... өзге де ... ... ... секторына тәуелділігін және қолайсыз
сыртқы факторлардың ықпалын төмендетуге арналған.
Ұлттық қордың функциялары:
1) ... ... - ... ... және ... емес
активтерді қоспағанда, өзге де мүліктердің қорлануын ... ... ... ... - ... ... ... бағаның
конъюнктурасына республикалық бюджеттің тәуелділігін
төмендетуге арналған.
Ұлттық қорды қалыптастыру мен пайдалану дүниежүзілік және ... мен ... ... ... ... және шет ... жағдай, республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының
басымдықтары ескеріле отырып, бұл ... ... және ... және ... ... Ұлттық қорының негізгі мақсаттары
мен міндеттері ... ... ... Ұлттық қордың түсімі мен
жұмсалуы ұлттық және шетелдік ... ... ... ... ... ҚР ... ... жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру көздері:
1) республикалық ... ... ... ... жергілікті бюджеттің ресми трансферттері;
3) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқарудан ... ... өзге де ... мен кірістер болып табылады.
Шикізат секторының ұйымдарынан түсетін түсімдер - шикізат секторы
ұйымдарынан бюджетке салықтың мынадай түрлері бойынша түсетін
түсімдердің жиынтығы: болы ... ... ... ... ... салынатын салық, үстеме пайдаға салынатын салық, бонустар, ... ... ... ҚР өнімді бөлу жөніндегі үлесі).
1.2. Республикалық бюджетті құру және атқару тәртібі
Бюджетті ... ... ... ... ... бюджет
түсімдерінің көлемін және басымдыкты ескере отырып, мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... ... ... жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу процесі болып табылады.
Бюджет бір қаржы жылына ... ... ... ... бюджеттің жобасымен бір мезгілде алдағы үш жылдық кезеңге арналған
бюджеттің болжамы жасалады. ... ... ... ... ... Республикасының Президенті айқындайды. Жергілікті
бюджеттердің жобаларын әзірлеу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі
айқындайды.
Бюджетті ... ... ... ... - ... ... ... негізге алынған орта
мерзімді фискалдық саясат бағыттарын сақтап, ... және ... ... ... ... ... ... отырып жоспарлау;
2. басымдық принципі - бюджетті алдағы орта мерзімді кезеңге арналған
әлеуметтік-экономикалык дамудың басым ... ... ... ... ... - ... ... құқыктық актілер және
бюджет жобасына белгілі бір түсімдерді немесе шығыстарды енгізу
қажеттігін ... ... да ... ... ... және
олардың көлемдерінің негізділігі бюджетті жоспарлаудың негізгі
принциптері ... ... үш ... ... арналған орта мерзімді фискалдық саясатты
айқындау
Орта мерзімді фискалдық саясат алдағы үш жылдык ... ... ... ... ішінде:
мемлекеттік, республикалық және жергілікті бюджеттердің ... ... ... кезеңнің ішінде іске асырылу тиімділігін
бағалау нәтижелерін;
бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттарын;
республиканың немесе аймақтың әлеуметтік-экономикалық ... ... іске ... ... ... даму ... және мемлекет кепілдік берген қарыз алу мен борыш саласындағы
саясатты;
ықтимал фискалдық тәуекелдерді айқындайтын құжат ... ... ... ... саясат республиканын немесе аймақтың орта
мерзімді әлеуметтік-экономикалық даму жоспары негізінде, өткен қаржы жылы
бекітілген орта мерзімді ... ... ... ... аймақтық бағдарламалар, өткен қаржы жылы ішінде бюджеттін
атқарылуын талдау мен бағалау ескеріле отырып, оның негізгі ... ... ... үш ... ... әзірленеді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің алдағы үш ... ... орта ... ... ... ... Республикасының Үкіметі
ағымдағы жылдың 1 маусымына дейін бекітеді және ол міндетті ... ... ... ... ... үш ... ... арналған орта
мерзімді фискалдық саясатын жергілікті аткарушы органдар ... ... ... ... бекітеді және ол міндетті түрде жариялануға жатады.
Орта мерзімді ... ... ... ... ... Үкіметі белгілейді.
Бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уөкілетті орган Республикалық
бюджеттік комиссия қабылдаған шешімдердің негізінде алдағы ... ... ... ... ... түпкілікті нұсқасын жасап, оны
Республикалық бюджеттік комиссияның қарауына енгізеді. Алдағы ... ... ... ... ... ... ... қарау жәпе
айқындау жоспарланып отырған каржы жылының алдындағы жылдың 1 ... ... ... ... ... ... ... туралы заң жобасы
келесі көрсеткіштерді қамтиды:
1. алдағы каржы жылындағы республикалык бюджет кірістерінің, шығындарының,
операциялык сальдосының, таза ... ... ... ... жүргізілетін операциялар бойынша сальдосының, тапшылығының
(профицитінің), тапшылығын қаржыландырудың (профицитті пайдаланудың)
көлемдері;
2. жалақының, зейнетақының, ... ... ... ең ... мөлшері;
3. жергілікті бюджеттердің республикалық бюджетке бюджеттік алып
қоюлар көлемі;
4. республикалық бюджеттің жергілікті бюджеттерге берілетін ... ... ... ... Үкіметінің резерві мөлшері;
6. Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдіктері бойынша
міндеттемелерді орындау сомасы;
7. Қазақстан ... ... ... беру ... ... ... лимиті;
9. басқа да ережелер.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасына Кодексте ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің жобасы қоса тіркеледі. Бұл ретте
түсімдер - санаттар, сыныптар және ішкі сыныптар бойынша баяндалады,
ал шығыстар ... ... ... бағдарламалар
өкімшілері жөне бюджеттік бағдарламалар бойынша баяндалады. "Бюджет
тапшылығын қаржыландыру (профицитті пайдалану)" бөлімі ... ... ... ... ... секторы ұйымдарынан түсетін
түсімдер көлемі;
2. республикалық меншікте тұрған және кен өндіруші және ... ... ... ... ... түсімдер көлемі;
3. жергілікті бюджеттердің әлеуметтік ... ... ... ең төменгі көлемдері;
1) республикалык бюджеттің бюджеттік даму бағдарламаларының
бюджеттік ... ... мен ... ... ... республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... және ... бюджеттік
бағдарламалар тізбесі;
3) баска да деректер қоса тіркеледі.
Тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджеттің бекітілетін
тапшылығының (профицитінің) ... ... ішкі ... ... ... процентпен көрсетіледі. Алдағы қаржы жылына арналған республикалық
бюджет туралы заңның ... ... ... жөніндегі орталық
уөкілетті ... ... ... 15 ... ... Қазакстан
Республикасының Үкіметіне қарауға табыс етеді.
Орталық мемлекеттік органдар жаңа қаржы жылы ... ... үш ... ... арналған мемлекеттік және республикалық
бюджеттердің болжамды көрсеткіштерін ескере отырып, орындалуы ... ... ... әкеп соғатын қолданыстағы нормативтік
кұқықтық актілерге талдау жүргізеді және олардың күшін жою, ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ұсыныстар
әзірлейді.
Бюджетті нақтылау - тиісті ... ... ... республикалық
бюджет туралы заңға немесе тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет
туралы ... ... ... мен толықтырулар енгізу аркылы
бюджеттің керсеткіштерін өзгерту.
Бюджетті нақтылау:
1) бюджет түсімдерін қысқартуды немесе ... ... ... Республикасының заң актілері қабылданған немесе өзгертілген;
2)бюджетті атқару барысында бюджет түсімдері олардың бекітілген жылдық
көлемінен 10 % ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджетті нақтылауға бюджеттің
кірістері жөніндегі жылдық жоспар қаржы жылының бірінші ... ... кем ... 30 % ... ... ... ... бойынша 60 % және үш тоқсанының корытындылары бойынша 80 %
астам орындалған жағдайда жол ... ... ... ... ... сақталады:
1)уақтылылык принципі - бюджетті нақтылауды бюджеттік бағдарламаларды
тиімді іске асыруға мүмкіпдік беретін ... ... ... - ... ... өзгерістер мен толықтырулардың
қажеттігін нормативтік құқықтық актілермен, тиісті есептермен және басқа да
құжаттармен растау;
3)теңдестірілімдікті сақтау принципі - ... ... ... ... республикалық бюджет туралы заңға немесе тиісті қаржы жылына
арналған жергілікті ... ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізу туралы заңның жобасын немесе мәслихаттың шешімін ... ... ... ... арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәслихаттың
шешімінде белгіленгеннен аспайтын бюджет тапшылығының көлемін сақтау ... ... ... не қысқартылатын шығыстарды негіздей және
айқындай отырып, кез келген өзгерістер мен ... ... ... ... ... асырудағы шетелдік тәжірибе
Экономика дағдарысы мен ... ... ... ... несиенің өндірістік инвестицияны жеделдетудегі ролінің
төмендеуі ... ... ... ... және ... берілуі, сыртқы экономикалық тарифтік саясаттың
шамадан тыс ... - ... ... ... ... АҚШ-та, Ұлыбританияда, Германияда, Жапонияда, Оңтүстік Кореяда,
Францияда, Италия және т.б. ... ... ... жасаған кезде
айқындалды. Бірақ бұл тәжірибе Қазақстан Үкіметі 1994 ... кез ... ... және ... жеңілдіктердің алынып
тасталынуы туралы шешім қабылдағанда ескерілмеді.
Жалпымемлекеттік мақсатқа жетуде ақша-несие механизмдерін тиімді
реттеу ... оны ... ... ... ... Әлемдік тәжірибе бойынша, егер бұл органдар саяси ... ... ... ... онда олардың іс-әрекеттерінің қорытындылары,
жалпымемлекеттік тұрғыдан бағалау ... ... ... Бұл ... ... ... иегері Ф.Хайек ақша
саясатының ... ... ... ... ... ету ... қорытынды жасайды.
Өндірісі дамыған еддердің тәжірибесі, сонымен қатар аграрлы ... ... ... ... ... ... және
жанама әсер етуінің үлкен маңызы бар екенін көрсетеді. Егер бүкіл дүние
жүзінде ешқашан және еш ... ... ... ... ... мүмкін емес деген ғылыми дәледденген ... ... онда әлл ... ... ... ... баға ... және жалпы даму бостандығы ... ... ... да ... ... та бұл тәжірибе жеке ... ... ... үшін ... ... ... ... әр түрлі екенін
көрсетеді және олардың құрамы ... ... сала ... ... ... және ұзақ ... ... және әлеуметтік
мақсаттарға; халықаралық экономикалық қатынастардың дұрыс қалыптасу
деңгейіне байланысты екенін ... ... ... ... 60 жыл бұрын
американдықтардың ауыл шаруашылық өніміне енгізген баға белгілеу ... ... Ол ... ... және ... Бұл жүйенің мәнісі фермердің ертеңгі күнге деген ... ... ол ... шаруашылық жүмысынан қандай қорытынды
алатынын анықтауға мүмкіндік табады. Бұл ... ... баға ... ... ... Егер ... ... күтпеген тенденциялар әсер ететін болса,
онда ол фермерге минималды табыс деңгейін қамтамасыз етеді. Мұндай кепілдік
фермерлердің тауарлы ... ... ... ... ... ... ... кепілдік баға арқылы фермерден қабылданған
өнім, олардың несиелері арқылы белгілі бір соманы қамтиды (баға көбейтілген
өнім) Қазақстан ... да бұл жүйе ... ... ... еді. АҚШ
фермерлсрінің төменгі табыс деңгейін қамтамасыз стетін, сонымен ... баға ... ... ... ... ... болар еді.
Францияның экономикалық жүйесі неміс экономикалық жүйесіне ұқсас ... ... ... ақ ... ... ... үлгісі қызмет
етеді. Францияның экономикасында мемлекет маңызды орын ... ... ... ... ... ... ... мемлекет ЖІӨ-нің 54%-ін қайта таратады.
Мемлекеттік секторда жұмыс істейтіндер жалпы мемлекет ... ... 24%-ін ... Ірі француз трансұлттық компаниялары (ТНК) –
бұл ен алдымен мемлекетпен бірлесіп қызмет ... ... ... ... Eif ... Renault ... ұшақтары және Арлан ракеталары).
Мемлекеттік секторда жалақы мөлшері жеке бизнес ... ... ... ... ... қызметтерлер енбек ақыдан басқа жоғары
зейнетақы және басқа да ... ... ... ... ... денгейі де жоғары. Францияда ауыл шаруашылығының үлесіне
ЖІӨ-нің 24% ,өнеркәсіп – 26,5% ал ... ... ... ... 71,1%
өндіреді.
Ауыл шаруашылығының өнімдерін шығару көлемі бойынша Франция әлемнің
дамыған елдері арасында 3-ші ... ... ал ... 1-ші ... ... ауыл ... өнімнің 1/3 бөлігі сыртқы нарыққа түседі.
Франция шарап, арпа, сүт, май және ... да ... ... ... ... ... ... өзінің өнеркәсіптік өндірісінің ғылымдылығына негізделеді.
Көбінесе әлем бойынша 1-ші орындарды теміржол ... ... ... ... поездар ) , ұшақтар, тік ұшақтар, атомдық энергетика
(АҚШ атомдық өнеркәсібінен ... 2-ші ... ... ... ... ие. ... ақ Франция байланыс құралдары және материалдар
өндірісі, биотехнологиялар мен ... ... ... ... ... ... ... жоғары концентрация және ... көп ... ... ... 3 ... ... ... бюджет;
2. Әртүрлі мемлекеттік ұйымдардың бюджеті;
3. Арнайы қазыналық шоттар.
Орталық бюджетте 2 әртүрлі операциялар ... ... ... - ... 90% -ін құрайды;
2. уақытша.
Жалпы бюджет таратылуына байланысты ... ... ... ... ... функциясына байланысты шығындарды
топтайды және шығындар ағымдап, капиталды болып бөлінеді. Институционалды
шығындарды бюджетті орындайтын ведомстволар ... ... ... ... ... ... бюджет келесідей
ұйымдарда енгізілген занды ... ... ... өндірістік саудамен
айналысатын және жеке кәсіпкерлер. Оған: почта телеграф, типография, ... ... ... 20 түрі бар. ... ... ... ... жол. сонымен қатар әртүрлі қазыналық сауда шоттары кіреді. ... ... ... оның ... ... үшін де ... ... Заңды орындау процесінде шешілуге тиіс міндеттердің орындалуын
қамтамасыз ету -бұл негізінен административті және ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелер мен анықтау
өкілеттілігінде ... ... ... ... ... ... ... административтік және ... ... ... ... және ... арасында
өкілектіліктерді басу принципі. Бұл принцип 1922 жылдың 14 қыркүйекте
жасалған қаулысында ... ... ... ... ... ... ... ережелерде орын алады. Мұның басты себебі нақты зандылык
және административтік тәртіпті құру ... ... және ... жүзден асыру бойынша түрлі операцияларды ... ... ... ... ... ... туралы занның орындалуына
толық және толық оперативты бақылауды қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік ... ... ... админстративтік иерархияға
қатысты. Иерархия бойынша түрлі мемлекеттік қызметтерлердің ұйымдарда,
ведомстволарда және мемлекеттік компанияларда ... ... ... Барлық
бухгалтерлер Францияның қаржы министріне тәуелді. Сөйтіп ... ... ... ... да ... мен ... ... бөлу принципі тура салықтарды жинау кезінде қатаң сақталады:
есептеуді ұйым администрациясы жүзеге ... түсу ... ... қазыналық бухгалтерлер жүзеге асырады. Жанама салықтарды жинау
кезінде салық сомасын есептеген орган қаражаттарды жинауды және оның ... ... ... ... ақ ... ... басқарушы
персонал да тікілей түрде салықтарды жинау мүмкін, сонан сон бұл ... ... ... үшін бухгалтерге беріледі.
Ақшаларды жинау алдын-ала құжаттықпен негізделмейді. Тек кейін ғана
бюджеттің ... ... ... ... ... қарастырады.
Көптеген дамыған мемлекеттерде бюджеттік саясатын басты баптарының бірі
бюджеттің кіріс ... ең ... ... ... ... ... әсер етуіңің басты құралына айналдыру болып ... ... бұл ... әр ... өз ... ... 2002 жылдың мамыр айына
дейін жаңа ... ... ... ... ... сұранысты
атталандыру белсенді түрде қолданылған. Қазіргі кезде өте кең ... да ... және ... ... ... Бюджеттің кіріс
бөлігі негізінен шығыс бөлігін қалыптастыру ... ... ... ... ... коммуналарға бөлінеді. XXI
ғасырдың ... ... 26 ... 100 ... 36763 ... Одан басқа 9 қала коммуналары бірігті, 290-ға жуық округтер қызмет
етеді. Аталған қаржылық қатынастар субьектілері арасында қандай да ... ... олар ... бір ... ... ... ... және орталық басқару органдарына бірдей дәрежеде тәүелді. Мемлекеттің
көптеген административтық аймақтық бірліктерге бөлінүі ... ... ... ... ... ... ... береді.
Мемлекет жергілікті қаржыларға тікелей араласады. Ол орталық салықтық
басқарумен қалыптасып салықтық базаны анықтайды. ... ... ... салықтардан түсетін кірістер саласын және олардын ставкаларын бекіте
алады. Барлық алынған ақшалай қаражаттар қазыналық ... ... ... өз ... ай ... ... территориялық административтық
бірліктерді қаржыландыруды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... асыруы оларды қабылдау және
орындау стадияларына байланысты. Бюджетті бекіту мерзімдерін қадағалау ... ... ... ... тек қана ол тен ... ... ... Оның тендігін немесе балансы мен мемлекет регионалды штат
палатасы көмегімен анықтайды.
Мемлекет бюджетінің 90% ... ... және ... ... ... бірдей қызметпен жүзеге асырылады. Салықтардың басты
түрлері жанама, тура және гербтік алымдар. Жанама салықтар басымдылыққа ... ... Ал ... ... 50% ... ... салынатын салық
құрайды.
Австрия, Италия, Франция, Оңтүстік Корея, Жапония және тағы басқа
елдердің үкіметтерінің баға ... ... АҚШ ... ... ... ... жоне ... экономиканы басқару органдарымен жүзеге
асырылады.
Мысалы, Францияда мемлекеттік баға ... ... ... ... ... және ... ... бағаның бестен бір
бөлігін қамтиды. Австрияда мұндай қызмет баға туралы ... заң ... ... Ол ... экономика өрісінде туындайтын төтенше жагдайын
болдырмауын реттеуде үлкен рол атқарады. Осы мемлекетте баға ырқтандыруының
бастапқы кезеңі соғыстан кейінгі (1946 - 1947) 3-4 ... ... әлі ... ... ... министрлігі мен Үкіметтің тарапында сол
елде өндірілген және импорттық тауарларға баға ... ... кең ... ... ... ... туралы сөз болса, онда оларға деген бағаны
реттеу ең алдымен өндіруге ... ... ... ... ... фактісі ескеріледі, ал егер екінші топтағы болса, онда ... ... ... елге ... ... ... ... төмендету фактілері ескеріледі. Мемлекеттің осындай бақылау жасау
функцияларын күшейту, әсіресе экономикалық ... шығу ... ... ... ... ... дәлелденген. Біздің жағдайымызда француз
үкіметінің шағын және орта ... ... ... ... ... ... және ... құруда арнайы құқықтар бойынша басқару ісін
жүргізу тәжірибесі пайдалы болар еді.
2. ... ... ... ЖӘНЕ 2002-2005 ЖЫЛДАРДАҒЫ
ОРЫНДАЛУЫНА ТАЛДАУ
2.1. Республикалық бюджет кірістері мен ... ... ... ... - ... және басқа да міндетті төлемдер,
ресми трансферттер, мемлекетке өтеусіз ... ... ... болмайтын және мемлекеттің қаржы активтерін сатуға байланысты ... ... ... ақша ... ... ... - ҚР ... кодексінде белгіленген салықтар
және бюджетке төленетін басқада ... ... емес ... - ҚР ... кодексінде белгіленген,
негізгі капиталды, гранттарды сатудан түсетін түсімдерге жатпайтындардан
басқа, басқа да заң актілерінде белгіленген ... ... ... төлемдер, сондай-ақ, ресми трансферттерден басқа, бюджетке
өтеусіз негізде берілетін ақша.
Негізгі капиталды сатудан ... ... ... ... ... бекітіліп берілген мемлекеттік мүлікті сатудан
түсетін ақша;
2) мемлекеттік материалдық резервтен тауарларды сатудан түсетін ақша;
3) мемлекет меншігіндегі жер учаскелерін жеке меншікке сатудан ... ... ... ... жер ... ... ... шарттарда көзделген жағдайларда жер учаскелерін өзге
құқықтық нысандарда өткізуден түсетін акша;
4) мемлекетке тиесілі материалдық емес ... ... ... ақша.
Республикалық бюджетке түсетін салықтық түсімдер:
1) корпорациялық табыс салығы;
2) қосылған құнға салынатын салық,
3) ҚР-ның ... ... ... ... аумағына
импортталатын тауарларға акдиздер;
4) газ ... қоса ... шикі ... ... үстеме пайдаға салынатын салық;
6) экспортқа шығарылатын шикі мұнайға ... ... ... ... роялти;
9) Қазақстан Республикасының жасалған келісім-шарттар бойынша өнімді
бөлу жөніндегі үлесі;
10) жергілікті маңызы бар мемлекеттік ақылы ... ... ... ... жүріп өткені үшін алынатын алымнан басқа,
Қазақстан Республикасының аумағы бойынша ... ... ... үшін ... телевизиялық және радиохабар ұйымдарына радиожиілік ... ... ... үшін ... ... теңіз, өзен кемелері мен шағын көлемді кемелерді мемлекеттік тіркеу
үшін алынатын ... ... ... ... ... үшін ... алым;
14) азаматтық жеке кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым;
15) радиоэлектрондық құралдарды және жиілігі жоғары құрылғыларды
мемлекеттік тіркегені үшін ... ... ... және (немесе) халықаралық телефон байланысын бергені
үшін төлактін төлем;
17) радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
18) ... ... бар ... ... табиғи аумақтарды
пайдаланғаны үшін төленетін төлем;
19) жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төленетін ... кеме ... су ... ... үшін төленетін төлем;
21) республикалық маңызы бар жалпы пайдаланудағы автомобиль ... ... ... ... жарнаманы орналастырғаны үшін
төленетін төлем;
22) әкелінетін және әкетілетін тауарларға кеден баждары;
23) кеден бақылауын және ... ... ... ... ... түсімдер;
24) отандық тауар өндірушілерді қорғау шаралары ретінде алынатын
баждар;
25) консулдық алым;
26) Ресми құжаттарға мемлекеттік ... ... ... ... баж;
27) паспорттар мен жеке куәліктерін бергені үшін мемлекеттік баж;
28) жүргізуші куәліктерін бергені үшін алынатын мемлекеттік баж;
29) көлік ... ... ... ... ... ... үшін
алынатын мемлекеттік баж;
30) мемлекеттік тіркеу нөмірінің белгілерін бергені үшін алынатын
мемлекеттік баж;
31) ... ... ... нотариустарының нотариаттық іс-әрекет
жасағаны үшін алынатыи мемлекеттік баж ... ... ... ... ... емес ... 1) республикалық меншiктен алынатын кiрiстер:
      республикалық мемлекеттiк кәсiпорындардың таза табысы бөлiгiнiң
түсiмдерi;
      Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң таза табысы бөлiгiнiң
түсiмдерi;
      республикалық ... ... ... ... ... ... заңды тұлғаларға қатысу үлесiне кiрiстер;
      республикалық меншiктегi мүлiктi жалға беруден алынатын кiрiстер;
      екiншi деңгейдегi банктердiң шоттарында ... ... ... ... үшiн және ... ... ... Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң депозиттерi бойынша
сыйақылар (мүдделер);
      республикалық бюджеттен берiлген ... ... ... ... пен әскери техниканы сатудан түсетiн кiрiстер;
      республикалық меншiктен түсетiн басқа да кiрiстер;
      2) республикалық ... ... ... ... ... ... ... өткiзуден түсетiн
түсiмдерi;
      3) республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттiк мекемелер
ұйымдастыратын мемлекеттiк сатып алуларды өткiзуден түсетiн ақша түсiмдерi;
      4) ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң бюджетiнен (шығыстар сметасынан) қамтылатын
және қаржыландырылатын мемлекеттiк мекемелер салатын айыппұлдар,
өсiмпұлдар, санкциялар, өндiрiп алулар;
      5) республикалық бюджетке түсетiн салықтық емес ... да ... ... ... ... ... республикалық бюджетке түсетiн түсiмдер:
      1) республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттiк мекемелерге
бекiтiлiп берiлген мемлекеттiк мүлiктi сатудан түсетiн;
      2) ... ... ... ... ... түсетiн;
      3) мемлекетке тиесiлi материалдық емес активтердi сатудан түсетiн
ақша болып табылады.
      Республикалық бюджетке ресми трансферттердiң түсiмдерi:
      1) облыстық бюджеттерден, республикалық ... бар ... ... түсетiн ресми трансферттер;
      2) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке
түсетiн нысаналы трансферттер ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiң
республикалық меншiктегi қаржы активтерiн сатудан, үкiметтiк қарыздардан
түсетiн түсiмдер республикалық бюджетке есептеледi.
Республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... Президентін және оның отбасын қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... Парламентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
және ... ... ... Кеңесінің жұмыс істеуі;
- сайлаулар мен референдумдар өткізу;
- мемлекеттік ... ... ... қызметі;
- мемлекеттің сыртқы саяси кызметі;
- іргелі ғылыми зерттеулер жүргізу;
- мемлекеттің корғанысын ... және ... ... ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
- терроризмге және экстремизм мен сепаратизм көріністеріне қарсы күрес;
- әділет саласындағы қызмет;
- сот жүйесінің жұмыс істеуі;
- ... ... беру ... ... ... ... ... беру,
республикалық мектеп олимпиадаларын өткізу;
- жоғары кәсіптік және жоғары оқу орнынан ... ... ... бар
мамандар даярлау;
- жоғары мамандандырылған медициналық көмек көрсету;
- сот-медицина және сот-психиатрия сараптамасын жүргізу;
- ауру ... ... ... ... зейнетақымен қамсыздандырылуға құқығы бар азаматтарға бюджет ... ... ... ... ... жәрдемақылар;
- мемлекеттік арнаулы жәрдемақылар;
- арнаулы мемлекеттік жердемақылар;
- жерлеуге жәрдемакы;
- баланың туылуына байланысты әлеуметтік төлемдер;
- мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік, ... су, ... ... және қоршаған ортаны қорғау, жер ... ... ... ... бар ... облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар ... ... ... ресми трансферттер;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына берілетін ресми трансферттер;
- үкіметтік борышқа қызмет көрсету және оны өтеу;
- мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді ... ... және ... ... ... ... ... - жоғары тұрған және төмен тұрған бюджеттердің
бюджет процесіндегі ... ... ... ... ... бюджеттің аудандар (облыстық маңызы бар ... ... ... жол ... ... мынадай принциптерге негізделеді:
1) облыстар, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... қатынастарда, аудандар (облыстық маңызы
бар қалалар) бюджеттерінің жоғары тұрған облыстық бюджетпен өзара
қатынастарда теңдігі;
2) түсімдерді тиімді ... ... ... ... бірліктерінің бюджеттік
қамтамасыз етілу деңгейлерін теңестіру;
4) жергілікті атқарушы органдардың бірдей деңгейде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ұсынудың барынша тиімділігі мен
нәтижелілігі - мемлекеттік қызмет керсетудің неғұрлым тиімді ... ... мен ... ... ете ... ... ... мемлекеттік қызметтер көрсетуді бекітіп беру;
6) мемлекеттік қызмет көрсету деңгейін, оны алушыларға барынша жақындату
- ... ... ... ... есепке алу және
мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын ... ... ... ... ... ... мүмкін болғанша неғұрлым төмен
деңгейіне беру;
7) бюджеттің әрбір деңгейінің алынған ресми трансферттер мен
кредиттердің тиімді және нысаналы ... үшін ... ... ... ... ... және облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала,
астана бюджетінің арасында:
- ресми трансферттермен;
- бюджеттік кредиттермен;
2) ... және ... ... ... бар ... ... ресми трансферттермен;
- бюджеттік кредиттермен;
- кірістерді бөлу нормативтерімен реттеледі.
2005 жылы келесі бюджеттер республикалық бюджетке ресми ... ... ... ... ... ... Алматы және астана
қалаларының бюджеттері.
Республика үшін бюджетаралық қатынастарды реттеу өте көкейтесті және
күрделі проблемаға ... ... ... ... ... ... ... билік органдарының
көптеген қаржылық мәселелері өршуде. ... ... ... ... ... бюджеттері арасында қарсы ... ... ... ... ... ... ... - осылардың барлығы жергілікті билік органдарын халықтың ... ... шешу ... айырады, сонымен қатар сәйкес
аумақтарда тиімді салықтық-бюджеттік саясатты ... ... ... жүйе ... ... салық әлеуетін таратуды үйлестіру сияқты
бюджетаралық қатынастардың маңызды сұрағы әлі шешілген жоқ.
Аймақаралық деңгейде, бюджетаралық ... ... ... ... ... ... ... жоғарылатуға
мүддесіздігімен шартталады. Салықтардың жиналу ... ... ... ... қажеттілігін жоғарылатады және оның
тапшылығының өсуіне әкеледі. Аймақтардың өз ... ... ... ... кіріс жетіспеушілігімен сипатталады. Осы жерде
бюджеттік жүйенің тігінен баланстану деңгейі туралы ... ... Егер ... тағайындалған шығыс өкілеттіліктер жалпы бюджеттік ... ... ... жүйе ... баланстандырылған болып табылады.
Тігінен баланстанбаумен күресуге мүмкіндік беретін, әдістер бар. ... ... жүйе ... ... кірістерді тарату функциясын
және трансферттерді таратуды саяси көзқарастан және экономикалық тиімділік
тұрғысынан жергілікті ... ... ... ... ... салықтарының салық әлеуеті ол бюджеттерге
бөлулер нормативін шамалы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жасайды. Мұндай шешім көптеген
аймақтардың дотациялану деңгейін елеулі төмендетуі ... 1998 ... ... ... және бюджеттік алып қоюлар жүйесін енгізу
жолымен бюджеттік бөлулер нормативтері тұрақтандырылады. Бірақ қабылданған
шара аяғына ... ... ... ұзақ уақытқа тіркелді, ал
субвенциялар және алып ... ... бұл ... ... ... тұрақтылығы өзгермеді. "Бюджет жүйесі туралың Заң қабылданды.
1992-1998 жылдар ағымында ... ... ... ... ... ... бюджет туралы Заңында жыл сайын қабылда-натын, 1999
жылы ... ... ... ол ұзақ ... ... ... ... жүйесі туралың Заңмен бекітілді. Жеке
тұлғалардан табыс салығы және ... ... 100% ... бекітілді. Реттеуші салықтар ретінде 50% республикалық, 50%
жергілікті бюджетке ... ... ... ... салығы және 50%
республикалық, 50% ... ... ... арақ ... ... ... Ойын ... акциздер жергілікті бюджетке
толығымен түсті, ал ... ... ... ... ... ... түсті.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей бюджеттік жүйенің барлық деңгейлерінің
ұзақ мерзімді ... және ... ... ... ... трансферттер және қаражат бөлудің басқа формаларын ... ... ... ... ... ... ... негізінде
емес, ең бірінші салықтық бөлулер әдістерімен қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... ... арасында таратудың нақты жүйесі жоқ. 1998-2000 жылдары
бұл 50:50 жүйесіне жалған келтірілген. Мұндай тарату ... ... ... өкілеттіліктерінен шығады, сондықтан да экономикалық
негізделмеген. Осыған ... ... ... ... ... Мұнда жерлердің жанбасылық салықтық кірістерін теңестіру процесі,
жерлердегі тұрғындар санына байланысты қосылған ... ... ... ... бірыңғай формула бойынша таратудан басталады (жерлердегі бір
тұрғынға есебімен). Бұл ... ... сол ... ... ... ... ... береді. Нәтижесінде, әрбір жерде бөлінген
қосылған құн сомасы мен ... ... ... ... ... ... ... көлемі арасындағы қатынасты қарастырса, онда
алынған проценттік үлестер барлық жерлер үшін ... ... ... ... және 1998 жылға дейін Қазақстан Республикасында қандай да
бір есептеулерсіз барлық аймақтарда ... ... ... ... ... ... ... реттеуші салықтарға қатысты жағдай осындай
болған. Әрине мұндай номативтер ... ... ... ... және ... ... ... бойынша жанбасылық салықтық ресурстарды
минималды қажетті деңгейге дейін теңестіруге әсер ете ... ... ... ... аймақтар үшін бірдей теменгі ... - ... ... ... яғни ... ... қарастыруға
болады.
Реттеуші салықтардан тұрақты нормативтерді бекіту аймақтар бюджеттерін
негізді жоспарлаудың ... ... ... орай, 2001 жылдың
аяғында "Бюджет жүйесі туралың Заңға ... ... ... Заң
жобасы орталық және аймақтар арасындағы бюджеттік ... ... ... ... арқылы, бюджеттік алып қоюлар және субвенциялар
көлемін қайта қарастыру ... ... ... ... Саяси
тұрғыдан өзгеріс кірістерді дұрыс дифференциалдап, жергілікті ... ... ... ... ... ... ... 2002 жылы бюджет жобасына сәйкес үкімет бюджет жүйесіне
өзгерістер енгізген: корпоративтік табыс ... ... ... беріліп, ішкі акциздер және қоршаған ортаны қорғаудан табыстар
табыстар толығымен жергілікті бюджет көзі ... ... ... ... ... ... ұшырауға икемді корпоративті табыс салығы
облыстық деңгейдегі салықтық түсімдерге кедергі жасайтындықтан, ... ... ... беру ... ... түсімдердің
тұрақтылығын қамтамасыз етуге ... Ал ... ... проблемалы
салықты әкімшіліктендіруді жергілікті деңгейде ... ... ... ... ... ... қажеттілігі туады.
Енгізілген өзгерістердің ... ... ... ... қарастыра келе, келесідей орынды қайшылықтар
туады:
- өзгеріс орталықтандырмауды жүзеге асыру мақсатын ... ... ... деңгейлері арасында функцияларды нақты ... ... ... ... ... ету, ... қаржылық
дербестігі сияқты проблемалар шешілмейінше орталықталықтандырмау проблемасы
шешілмейді;
- корпоративтік табыс салығынан бөлулерден ... ... ... салықтық түсімдердің 1/3 бөлігін құрады. Бұл түсімдер республикалық
деңгейге ... ... ... ... ... ... ... дербестікке қол жеткізу мүмкін болмайды;
- толық дербестікке реттеуші салықтардан неғұрлым көп мөлшерде бөлулер
жасағанда және ... ... ... тапшылығына бақылау жасамай
олардың табыстарына түзету енгізгенде қол жеткізуге болады;
- жергілікті бюджеттерге ... ... ... ... ... ... нығайта алмайды, өйткені бұл түсімдер корпоративті табыс
салығы мен ... ... ... ... ... ... – 2005 жылдары жергілікті бюджеттердің орындалуы 2002 жылдан
бастап бюджет түсімдерінің ... ... ... 2002 жылдан
басқаларында жергілікті бюджеттер ... ... 2002 ... ... ... жергілікті бюджеттерді стабилизациялау мақсатымен
өзгерістер енгізілді. 2002 жылдан бастап корпоративтік ... ... ... ... ... ал ... ... бюджеттік
субвенциялар және бюджеттік алуларды төмендету болып ... жылы ... алу ... 57629991 мың ... ... белгіленген
соның 43, 3%-ы , яғни 24963765 мың ... ... ... ... Осы жылы ... және ... ... аз-ғана өзгерістер
байқалады. 2004 жылы 66908 685 мың ... ... ... 47,1 %- ... ... , 36,3 %-ы ... және 16 %-ы Маңғыстау облыстарынан
алынатын болып бекітілген.
Жергілікті бюджеттердің 2003 жылы түсімдері 48298,5 млн ... ... ... 355675,9 млн ... ... ресми трансферттері 122926
4 млн. теңге, ... ... 7696, 2 ... құрады.
Бюджетаралық қатынастар ел өңірлерінің бюджеттік қамтамасыз етілу
деңгейлерін ... ... ... ... саясатты
ынталандыруға, жергілікті атқарушы органдардың барынша тиімді әрі ... ... ... ... ... ... етуге
бағытталуы тиіс.
Орта мезімді кезеңдегі бюджетаралық қатынастар саясатының негізгі
мақсаты мемлекеттік ... ... ... бекітіліп берілген
мемлекеттік қызметтерді толық көрсетуі және өздеріне жүктелген функцияларды
жүзеге асыруы үшін оларды жеткілікті қаржы қаражатымен ... ету ... ... ... кодексінде белгіленген қағидаттардан
және түсімдер мен шығыстардың бюджет деңгейлері арасында бөлінуінен ... әрі ... ... ең ... ... ... мен тұрақтылығын қамтамасыз етуге, әрбір ... ... ... ... ... ... көрсету деңгейін
оларды алушыларға жақындатуға бағытталған.
Бюджетаралық қатынастар саясаты мемлекеттік басқару ... ... ... ... жүргізіліп жатқан жұмыс
нәтижелерімен үйлестіріледі.
Сонымен қатар, өрт қызметтерін; жедел құтқару қызметтерін ... ... ... ... ... ... ... арналған шығыстар жергілікті бюджеттен республикалық бюджетке
беріледі.
Селолық, кенттік, қалалық (аудандық ... бар), ... ... ... ... ... үшін қазынашылық органдарында
жоғарыда аталған басқару буындарына арналған шоттар аша отырып, ... ... ... бірліктер әкімдерінің аппараттары
әкімшілері болып табылатын бюджеттік бағдарламалар бойынша ... ... ... ... ... ... ... аппараттарын құру
және нығайту үшін 2005 ... ... ... ... ... млрд. теңгеге ұлғайту көзделіп отыр.
Бюджет кодексіне сәйкес бюджетаралық қатынастар ресми трансферттер мен
бюджеттік кредиттер арқылы, облыстық және ... ... ... ... бөлу ... ... болады. Ресми
трансферттер жалпы сипаттағы ресми ... ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Бюджетаралық қатынастарды реттеу нысандарын айқындау кезінде әрбір
бюджет деңгейінің салықтық ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін бағалау
нәтижелері, бекітілген заттай нормалар ескерілетін болады.
Аумақтардың экономикалық дамуының тым күшті саралануы ... ... ... ... ... ... байланысты халықтың
мемлекеттік сектордың қызметтер көрсетуіне тең қол ... жету ... ... мен ... алып ... қамтитын жалпы сипаттағы
бюджетаралық трансферттердің мөлшерлерін ... ... ... ... ... ... теңестіру саясаты жүргізіледі.
Бюджеттік субвенциялар мен алып қоюлардың көлемі абсолюттік ... ... (үш ... ... ... ... және әр үш жыл ... тиіс.
Орта мерзімді кезеңге арналған ... мен алып ... ... ... ... ... органдардың салық әлеуетін
ұлғайтуға мүдделілігін, жергілікті бюджеттердің шығыстарын жоспарлаудың
анықтығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жасалуын күтпей, жергілікті бюджет жобасын қалыптастыруды
жүзеге асыруға мүмкіндік алады.
Үш жылдық кезеңге арналған жалпы ... ... ... айқындау Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын жалпы
сипаттағы ресми ... ... ... ... ... ... сәйкес кірістер мен шығыстарды бюджет деңгейлерінің
арасында бөлу;
жоспарланып отырған ... ... ... және ... ... мен ... ұлғаюын немесе қысқаруын көздейтін
нормативтік құқықтық актілердің ережелері;
жалпы сипаттағы бюджетаралық трансферттердің мөлшерін айқындау ... ... да ... ескеріледі.
Білім беру, денсаулық сақтау, ауыз сумен қамтамасыз ету объектілерін
салу және қайта жаңарту мен тұрғын үй салу орта ... ... ... даму ... ... ... басым бағыттары болады.
Бұл ретте, облыстардың бюджеттік даму ... ... ... ... ... ... ... үшін
ескерілетін болжамды көлемі тиісті жылға арналған ағымдағы бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... 8-10% ара қатынасында айқындалады.
Жалпы сипаттағы ресми трансферттердің үш жылдық ... ... ... ... ... ... бюджетаралық қатынастарды реттеу
құралы болады.
Алдағы кезеңде төмен тұрған бюджеттерге ... ... ... ... жол ... қағидаты қатаң сақталады.
Осыған байланысты жоғары тұрған органдар жалпы сипаттағы ресми
трансферттердің үш ... ... ... ету ... ... шығыстарының ұлғаюына немесе кірістерінің азаюына әкеп соғатын
нормативтік құқықтық актілерді ... ... ... ... ... өтеу мақсатты ағымдағы трансферттерді бөлу жолымен
жүргізіледі.
Бұдан басқа, 2005-2007 жылдары Қазақстан Республикасындағы ... ... және ... ... ... ... ... беруді дамытудың 2010 жылға дейінгі мемлекеттік ... ... ... ... бюджеттерге телекоммуникация
салаларының ырықтандырылуымен байланысты телефон үшін абонеттік ... ... ... жол ... ... ... және ... ағымдағы трансферттер бөлу көзделіп отыр.
Дамуға арналған мақсатты трансферттер:
республикалық ...... ... ... ... ... ... 2004-2010 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасында, «Астананың гүлденуі - ... ... ... ... ... ... үй ... 2005-2007 жылдарға арналған ... ... ... денсаулық сақтауды реформалаудың және дамытудың
2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында, ... ... 2010 ... ... ... бағдарламасында, Шағын қалаларды
дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасында, Арал ... шешу ... ... ... ... ... және
басқаларда көзделген жергілікті инвестициялық жобаларды іске асыру үшін;
облыстық бюджеттен – ... ... ... ... жобаларды іске асыру үшін бөлінеді.
Бұл ретте төмен тұрған ... ... ... ... ... ... көлемі өңірлердің білім беру мен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілу деңгейін теңестіру міндеттерімен ... ... ... тек ... ... ... пайдалану
мүмкіндігіне байланысты, оларды пайдалану ... ... ... ... аударылатын болады.
2.3. Республикалық бюджеттің 2004-2006 жылдардағы орындалуына
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келетін жағдайды көрсетті. Мұнда да бюджет
кірістерінің, салықтық түсімдердің ... ... ... да өсуі ... Республикалық бюджетте ең маңызды болып ақпараттық жүйелерді құруға,
дамытуға көп қаражаттар бөлінген: мемлекеттік статистика ... ... ... ... ... ... ... сот
жүйесінің, білім беру, денсаулық сақтау, жұмыспен қамсыздандыру ақпараттық
жүйелерін құруға және дамытуға.
Республикалық бюджеттің ... және ... ... келесі
кестеден көре аламыз.
Кесте 1 - 2004-2007 жж. республикалық бюджет көрсеткіштерінің орындалуы,
млрд. теңге
| |2004 жыл |2005 жыл |2006 жыл |2007 |
| |Жос ... ... |пар | |лу% ... ... ... ... ... |63 304,3 |61 640,9 |97,4 |
|2)Қорғаныс |50 570,7 |48 235,3 |95,4 ... ... ... және ... |94 821,0 |94 787,4 |100,0 ... ... беру |36 348,6 |34 570,6 |95,1 ... ... ... |30 059,3 |29 224,2 |97,2 ... ... қамсыздандыру және |238 595,6 |232 998,1 |97,7 ... ... | | | ... үй-коммуналдықшаруашылық |28 515,1 |26 275,2 |92,1 ... ... ... ... және ақпараттық|19 034,1 |18 989,4 |99,8 |
|кеністік | | | ... ... ... |24 941,7 |24 875,5 |99,7 ... ... су, ... ... шаруашылығы |65 536,4 |64 367,8 |98,2 |
|және қоршаған ортаны қорғау | | | ... ... |1 597,5 |1 597,5 |100,0 ... ... және ... |88 227,9 |82 464,2 |93,5 ... Өзге |55 091,9 |51 036,5 |92,6 ... ... ... ... |37 549,0 |34 121,4 |90,9 ... ... |143 704,8 |143 704,8 |100,0 ... ... |977 897,9 |948 889,0 |97,0 ... |49 071,6 |46 731,6 |95,2 ... ... |1 026 969,5 |995 620,5 |96,9 ... ... ... және ... азаматтарының әл-ауқатының
негізі болып табылатын іргелі және қолданбалы ... ... ... ... ... болады. Ұзақ мерзімді перспективада
тиісті инфрақұрылымды дамыта отырып, ... мен ... ... ... ... ... дейін ұлғайту қажет.
Сондықтан мемлекеттік қызмет жүйесін жетілдіру - ... ... ... ... ... көшіру, қазіргі заманғы
ақпараттық технологияларды ... ... ... ... арттыру және оларды даярлау мен қайта даярлаудың
тиімді жүйесін құру арқылы мемлекеттік ... ... ... ... шешу ... арадағы перспективада неғұрлым өзекті
болады.
«Электрондық Үкімет» шеңберінде қазіргі заманғы техникалық шешімдер
негізінде ... ... ... ... ... жаңаларын енгізу есебінен Қазақстан
Республикасы кеден қызметінің тиімді ... ... ... бағытталған
«электрондық кеденнің» ақпараттық жүйесін құру ұйғарылып отыр.
Осыған ... ... ... ... ... және
электрондық паспорттар, қол қою, құжат айналымы, сатып алу мен ... ... ... ... ... ... мен ... әмбебап қол жеткізудің қоғамдық инфрақұрылымын
құру; мемлекеттік органдардың қызметін ... ... ... ... ... ... бағытында қайта ұйымдастыру
талап етіледі.
«Қорғаныс» функционалдық тобы ... ... ... ... ... ... алдын алуды және ... ... ... ... қамтамасыз етуге және
салтанатты рәсімдерді орындауға ... ... ... және ... және 2006 ... ... 2007 жылы – ... құрайды.
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен бекітілген Қазақстан
Республикасының Әскери доктринасы қорғаныс мұқтаждарына ... ... ... ... ... ... ... қорғанысқа арналған
шығыстардың көлемі кемінде ЖІӨ-нің 1%-ы мөлшерінде көзделеді, ... ... ... ... реформалау кезеңдері мен әскери-
экономикалық қамсыздандырудың негізгі бағыттары айқындалған.
Тұжырымдалған ... іске ... ... ... ... ... ... 2005-2006 жылдары ЖІӨ-нің 1,0%-ы, 2007 жылы
– 1,2% деңгейінде белгілеу ұйғарылып отыр.
Осы ... ... іске ... ... ... бюджеттен 4 млрд. теңгеден астам мөлшерде қаражат көзделеді.
«Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік» ... тобы ... 2005 жылы ... ... 2006 жылы - 2,2 %-ы және 2007 жылы -
2,2 %-ы деңгейінде ... ... ... ... ... бұзушылықтарға тиімді қарсы тұру ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі шаралар жүйесін
одан әрі қалыптастыруға, оның өсуіне ... ... адал ... және бәсеке ортасын жақсартуға бағытталған әзірленетін Қазақстан
Республикасында экономика саласындағы құқық бұзушылықтарға қарсы күрестің
2005-2007 жылдарға ... ... іске ... ұйғарылып отыр.
«Білім беру» функционалдық тобы бойынша шығыстарды 2005 жылы ЖІӨ-нің
3,6 %-ы, 2006 жылы - 3,6 %-ы және 2007 жылы - 4,0 %-ы ... ... ... ... Президентінің Қазақстан халқына Жолдауына
сәйкес білім беру саласындағы бюджет саясаты көп деңгейлі үздіксіз ... ... ... беру ... ... әрі ... мен қоғам
қажеттіктерін қанағаттандыратын ұлттық моделін қалыптастыруға, сондай-ақ
ғылым мен өндірісті біріктіруге бағытталады. Осы ... ... ... ... ... ... ... беруді дамытудың
2010 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарлама ... ... жаңа ... ... ... мақсатында
2005/2006 оқу жылынан бастап педагог кадрларды ... ... беру ... 5000 ... ... бұған шамамен 2,9 млрд. теңге
бөлу көзделіп отыр.
«Денсаулық ... ... тобы ... ... жылы ... 2,8 %-ы, 2006 жылы – 2,9 %-ы, 2007 жылы – 3,0 ... ... ... ... ... ... бюджет саясаты халықтың салауатты өмір
салтын қалыптастыруға, оның артықшылықтары ... ... ... ... пен ... ... ... медициналық
сақтандыруды дамытуды ынталандыруға және бастапқы ... ... ... аурулардың алдын алу жүйесін нығайтуға,
халық ... ... ... ... және ... ... қол
жетімділігін арттыру жолымен жақсартуға бағытталады.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... ... ... ... әзірленді, оны іске асыруға 2005-2007 ... ... 114,1 ... ... қосымша қаражат көзделеді.
Ауыл халқына сапалы медициналық қызмет көрсету үшін 2007 жылы ауылдық
денсаулық сақтауда ұтқыр және телемедицинаны енгізу ұйғарылып отыр – ... ... ... бюджет шығыстары шамамен 3,3 ... ... ... іске ... нәтижесінде халықтың негізгі
аурулармен сырқаттануы азаяды, бұл ... ... ... ... ... ауруханаға жатқызуды 10-15 пайызға азайтуды көздейді.
Амбулаторлық емдеу кезінде диспансерлік есепте тұрған балалар мен
жасөспірімдерді тегін ... ... ... ету ... ... ... млрд. теңге сомасында қаражат бөлуді көздейді.
«Әлеуметтік қамсыздандыру және ... ... ... ... шығыстарды 2005 жылы ЖІӨ-нің 5,3 %-ы, 2006 жылы - 5,3 ... 2007 жылы - 5,2 %-ы ... ... ... отыр.
Елдегі экономикалық өсу халықты әлеуметтік қамсыздандыруды дамытуға
арналған шығыстарды ұлғайтуға ... ... ... ... ... 1 ... бастап зейнетақы төлемдерінің мөлшерін сараланған түрде
жоғарылату жүзеге асырылды, соның нәтижесінде ... ... ... ... астамының немесе 1 млн. астам зейнеткердің аталған төлемдері
жоғарылады.
Мұндай реформа ... ... ең ... ... ... ... үш ... қысқартты.
Бұдан басқа, 2005 жылдан бастап мемлекет жаппай саяси қуғын-сүргін
құрбандары – ақталған ... бір ... ... ... ... 2003 ... ... республикалық бюджеттен бала тууға байланысты
15 АЕК ... бір ... ... жәрдемақы төлеуге
қаражат бөлінеді.
2006 жылы жоғарыда көрсетілген мақсаттарға, сондай-ақ басқа ... ... ... шығыстар республикалық бюджетте тұтыну
бағалары индексінің өсуі есепке алына отырып көзделген.
2005-2007 жылдары ... ... және ... ... ... ... ... мақсаттары кедейшілікті одан әрі
азайту, әлеуметтік қамсыздандырудың қаржылық ... ... әділ ... ... ... атаулы әлеуметтік көмекті күшейту болып табылады.
Көрсетілген бағдарламаның іс-шараларын іске ... ... ... ... ... ... шамамен
172,5 миллиардтан астам теңге бөлінеді, бұл ... ... ... үш ... жүзеге асыру көзделіп отыр.
Бірінші кезең – Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына
Жолдауына сәйкес 2005 жылы зейнетақы мөлшерлері ... ... ... ... бұл ... ... ең ... мөлшері 6200 теңге
құрайды. Зейнетақымен қамсыздандыруға 2005 жылы қосымша 11,5 ... ... 2006 жылы – 15,5 ... теңге, 2007 жылы –
19,2 млрд. теңге бөлінеді.
Бұдан басқа, 2005 жылдан бастап ... ... ... ... ... 47 мың мүгедекке – 3 АЕК-ке;
ІІ топтағы 193 мыңнан астам мүгедекке – 2,5 АЕК-ке;
ІІІ топтағы 125 мыңға жуық ... – 2 ... ... ... 50 ... ... мүгедекке - 3 АЕК-ке;
асыраушысынан айырылған 262 мың отбасына 0,3 - 1 ... ... ... 13,1 ... теңге жіберіледі.
ҰОС-ның мүгедектері мен қатысушыларына арнайы мемлекеттік жәрдемақы
мөлшерін 15 ... ... ... ... ҰОС-дағы Жеңістің 60
жылдығының тойлануымен байланысты іс-шараларды жүргізуге 6,5 млрд. теңге
сомасында ... ... ал ... ... мен ... 30
мың теңге мөлшерінде бір жолғы материалдық көмек көрсетіледі.
Екінші кезең – 2006 жылы ... ... ... ... төменгі күнкөріс деңгейі базалық әлеуметтік көрсеткіш ретінде алынады,
соның негізінде әлеуметтік төлемдердің мөлшері ... ... ... ... – 38,9 ... ... 2007 жылы 48,2 ... теңге қаражат бөлу көзделіп
отыр. Сондай-ақ, аз қамтылған отбасылардың 18 жасқа дейінгі балалары ... ... бұл ... ... ... ... ... төлемдерін төлеу қаражатын азайту есебінен, ... ... іске ... ... кезеңде 2007 жылдан бастап бір жасқа дейінгі баланы күту
жөніндегі ... ... ... ... бұл ретте жәрдемақы
мөлшерінің 4-балаға ... ... ... ... ... байланысты
республикалық бюджеттен қосымша 15,3 млрд. теңге бөлу көзделіп отыр.
Еңбекке ... ... ... ... ... ұлғайтылады,
бұған 2 млрд. астам теңге талап етіледі.
«Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық» функционалдық тобы бойынша бюджет
шығыстарын 2005 жылы ЖІӨ-нің 1,7 %-ы ... ... ... ... ... – 1,6% және 2007 жылы - 1,6 %.
«Мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік» ... ... ... 2005 жылы ... 0,8 %-ы, ... жылдары - – 0,7%-ы
деңгейінде болжау ұйғарылып отыр.
«Отын-энергетикалық кешен және жер ... ... ... бойынша шығыстарды 2005 жылы ЖІӨ-нің 0,5 %-ы ... ... ... 2006 жылы – 0,2 % және 2007 жылы – ... су, ... ... шаруашылығы және қоршаған ортаны қорғау»
функционалдық тобы бойынша шығыстарды 2005 жылы ... 1,6 ... жылы – 1,6 %-ы және 2007 жылы – ... ... ... ұйғарылып отыр.
Осы функционалдық топ шеңберіндегі бюджет қаражатының едәуір үлесі
аграрлық өндірісті қайта ... және ... ... инфрақұрылымды
құруға және ауылдағы тұрмыс деңгейін жоғарылатуға бағытталады.
2005 жылы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасын іске асыру аяқталады.
Тұтастай алғанда, аграрлық азық-түлік секторын ... ... ... арналған аграрлық азық-түлік мемлекеттік бағдарламасында
айқындалған шаралары орындалды. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге, аграрлық бизнестің тиімді ... ауыл ... ... және ішкі әрі ... ... ... өңделген өнімдерінің сату көлемін ұлғайтуға, ауыл шаруашылығы
өнімдерін мемлекеттік қолдау ... ... ... ... шаруашылығын дамытуға республикалық бюджеттен 2005 жылы қосымша 10
млрд. теңге бөлу көзделіп отыр.
«Өнеркәсіп және ... ... тобы ... ... ... ... биотехнологиялар, ядролық ... ... ... ... кентінде Ақпараттық технологиялар
паркін дамыту жөніндегі іс-шаралар қаржыландырылатын болады.
Сондай-ақ, 2005 жылы металлургиялық ... ... ... және ... ... ... ... алмастыратын
және экспортқа бағдарланған өнім өндіруді ғылыми-техникалық ... ... ... бөлу көзделіп отыр.
«Көлік және байланыс» функционалдық тобы ... ... ... жылы ... 1,8 %-ы, 2006-2007 жылдары - 1,9 %-ы деңгейінде болжау
ұйғарылып отыр.
Осы Бағдарламаның шеңберінде республикалық бюджет ... ... ... және Орта Азия транзиттік дәліздердің автомобиль жолдарын
салуға, оңалтуға және қайта жаңартуға, ... ... және ... сондай-ақ ұстауға бағытталады.
Бағдарламада төмендегі негізгі автокөлік дәліздерінде мынадай ... ... ... ... оның ... - ... ... учаскесін оңалту;
ОРТА АЗИЯ дәлізі, оның ішінде:
Ресей Федерациясының шекарасы – Орал – Ақтөбе, Қарабұтақ – ... ... ... ... ... ... дәлізі:
Ақтау - Атырау автожолын оңалту;
Атырау - Орал ... ... ... арқылы өтетін көпір салу;
ОРТАЛЫҚ АЗИЯ – ШЫҒЫС дәлізі, оның ішінде:
Астана – ... - ... ... ... ...... автожолын қайта жаңарту;
СОЛТҮСТІК дәліз, оның ішінде:
Омбы – Майқапшағай автожолының жекелеген учаскелерін қайта жаңарту.
Бұл Қазақстан Республикасының ... ... ... жүк ... және ... мен жүктерді жеткізу жылдамдығын ... ... ... өсуі ... ... ұлғаюына,
көлік кешенінің отандық кәсіпорындарын жандандыруға, өнімнің соңғы
құнындағы көліктік ... ... ... ... ... Бұл, ... елдің мемлекеттік бюджетіне түсімдердің және зейнетақы қоры мен
міндетті әлеуметтік сақтандыру қорына міндетті аударымдардың ... ... ... Президентінің Қазақстан халқына Жолдауына
сәйкес ... ... және ... 2005 жылы ... 55 ... ... ... Кейінгі жылдары елдің транзиттік-көлік әлеуетін дамытуды
тиісті қаржыландыру сақталып қалады.
Тарифтерді кезең-кезеңмен ... ... ... ... ... телефон байланысының қызметтеріне тарифтерді жиынтығында
40 %-дан ... ... ... ... Бұл ретте қалаларда
тарифтерді толық қайта теңгерімдеуді жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... отыр, бұл операторларға өз
шығындарының орнын толтыруға және пайдалылықтың осы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ауылдық жерлердегі қайта теңгерімдеу тарифтерінің ... ... ... және ... байланыс қызметтері бойынша жүзеге
асырылады. Ауылдағы жеке ... үшін ... ... ... ... ... бұрынғы деңгейінде қалады.
Бюджеттік кредит беру саясаты экономика саласында шешімдерді қабылдау
рәсімдеріне ... ... ... ... ... бюджеттік кредит берудің ... ... ... ... қалыптастыру әрі дамыту, сондай-ақ
адами капиталды дамыту болып табылады. Бюджеттік кредит беру ... ... ... даму ... ... ... асырылады
және олардың уақыттық шеңберлері болады.
Бюджеттік кредиттер мынадай негізгі бағыттар бойынша беріледі:
инвестициялық жобаларды ... ... ... білімді мамандарды даярлау;
мемлекеттік кепілдіктер бойынша міндеттемелерді орындау;
жергілікті атқарушы органдарға, оның ішінде жергілікті бюджеттердің
кассалық алшақтығын жабуға кредит ... ... ... бар ... даму ... ... ... сыртқы саясатқа қарай бұдан ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қаржылық даму ұйымдарының кредит саясатының осы ұйым үшін Қазақстан
Республикасының Үкіметі белгілейтін өзіндік басымдықтары мен ... ... ... үй ... ... ... арналған мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде
2005-2006 жылдары 84 млрд. теңге ... ... ... үй құрылыс
жинақ банкіне жеңілдіктермен кредит беру және жергілікті ... ... үй ... ... ... ... ... бюджеттік
кредит беру, сондай-ақ 2007 жылы 2005 жылы ... ... 42 ... ... ... жүзеге асырылатын болады.
2005 жылы бюджет тапшылығын көбінесе ішкі ресурстар арқылы ... ... ... ... Бұл мемлекеттік меншікті жекешелендіруден,
мемлекеттік бағалы қағаздарды сатудан түсетін түсімдер (35 млрд. теңге).
Жыл сайын ... ... ... ... жоспардан
жоғары орындалады. Бюджет түсімдерінің жоғары орындалуы бюджет шығындарын
көбейтуге де мүмкіндік туғызады.
Республикалық бюджеттен бөлінетін ... жыл ... ... ... жылы субвенция көлемінен жоғарыда аталып өткен ... ... ... өкілеттіліктерді ажырату және бюджетаралық қатынастарды
жетілдіру” концепциясында берілген бюджетаралық жүйені реттеуге ... ... ... ... ... ... ... отырған
бюджеттен алу механизмін жою үшін жасалған алғышарт деп бағалауға болады.
Дегенмен бюджеттік алуды жою ... ... ... себебі бюджеттік
жоспарлау бірлігі бұзылады.
2006 жылы облыстық бюджеттерден республика бюджетіне ... ... ... ... мен Алматы қаласы бойынша белгіленеді. Ал басқа
облыстарға республика бюджетінен субвенциялар қарастырылды.
Бюджеттен алуға келер болсақ, жалпы ... ... ... ... ... ... Қарағанды, Қостанай, ... ... алу жыл ... , 2006 жылы донор ретінде ... ... және ... ... ... Осы үштіктің алатын орны ерекше. ... ... 2003 жылы ... ... алу 78339574 мың ... ... 38,1 %-ы Атырау, 10 %-ы Маңғыстау облыстары және 33 ,5 %-ы Алматы
қаласы бюджетінен алынған; келесі 2004 жылы бұл ... осы ... ... республикалық бюджеттің 2001-2006 жылдардағы бюджеттік
алулары мен субвенцилары туралы ақпарат ... ... Б). ... сәйкес негізгі донор ретінде Ақтөбе, Атырау ... ... ... ... ... ... Егер бұрын Қарағанды, Батыс-
Қазақстан, Шығыс-Қазақстан, Павлодар облыстарының бюджеттері донор болса,
қазіргі уақытта ... бәрі де ... ... ... жылы ... ... болған өзгерістерге сәйкес негізгі
салықтардың түрлері, соның ішінде ... ... ... ... салынатын салық, республикалық бюджетке толығымен берілгендіктен,
жергілікті бюджеттер өз ... ... ... ... ... ... ... жылға дейін Астана қаласының бюджеті де республикалық бюджеттен
субвенция алатын, енді ... ... ... ... ... ... ... бюджетке бюджеттік алу аударатын болды.
Қосымшада 2004-2006 ... ... ... ... ... В).
Республикалық бюджет кірістерінің ішінде маңыздысы – корпоративтік
табыс ... оның ... 2004 жылы 37,7 ... 2006 жылы 39,8 ... ... ... ... – қосылған құнға салынатын салық (ҚҚС) – ... 2006 жылы 24,4 ... ... ... Бұл ... үлесі азайғанымен,
жалпы салықтың сомасы жыл сайын өсіп ... ... емес ... бюджет кірісетрінің тек қана 7,5 пайызын, капиталмен
жасалынған операцилардан ... ... 0,6 ... ғана ... ... ... мемлекеттің түрлі экономика салаларына қатысты
тиімділігін бағалауға негізделген және мемлекеттің қатысуы тән емес ... ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Бұл ретте ағымдағы міндеттемелерді бір мезгілде орындай ... ... ... стратегиялық міндеттерді кешенді шешуге шоғырландыру
маңызды болып табылады.
Фискалдық саясаттың міндеттерін іске ... ... ... ... ... ... ... барынша тиімді әрі
толық орындалуын ... ... ... ... ... Бұл ... және ... жоспарлаудың нарықтық экономика жағдайларына
бейімделген тұтас жүйесін құру қажет. Бағдарламалық құжаттарды ... ... ... ... ... шығыстарымен нақты өзара
байланысын белгілеу бұл жұмыстың ажырамас бөлігі болып табылады.
Жоспарлаудың бағдарламалық-мақсатты әдісін одан әрі ... ... ... ... бағдарламаларды іске асырудың
тиімділігін, олардың республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуына әсерін
бағалау жүйесі әзірленеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің «Бәсекеге қабілетті Қазақстан
үшін, ... ... ... үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін»
атты Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2003-2006 ... ... ... ... ... ... 2005-2007 жылдарға арналған орта мерзімді
жоспары, мемлекеттік және салалық бағдарламалар ... орта ... ... ... ... ... айқындалды:
денсаулық сақтауды реформалау және дамыту;
білім беруді дамыту;
әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдету;
индустриялық-инновациялық даму;
аграрлық секторды дамыту;
жаңа тұрғын үй ... іске ... ... дамыту.
2005-2007 жылдарға арналған мемлекеттік бюджет шығыстары мемлекет
функцияларының орындалуын, мемлекеттік саясаттың іске асырылуын ... ... мен ... бағыты бойынша біріктірілген.
Мемлекеттік бюджет шығыстарының ... ... ... ... ... бөліністегі Қосымшада көрсетілген. 2007 ... ... ... ... номиналды өсу қарқыны 2005 жылға
қатысты 24 %-ды құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің өсу қарқынынан төмен. Бұл әлемдік, ... ... ... ... ... ... жоғары болжамды өсу
қарқынымен негізделген. Мұнайдың жоғары әлемдік ... ... ... ... ... бір ... Ұлттық қорда шоғырландыру
және кейіннен әлемдік қаржы рыноктарына ... ... ... шығаруға бағытталады. Бұл инфляцияның өсуіне және экономиканың
«тым қызып кетуіне» жол бермеуге ... ... ... ... ... ... ... көп жылдық
тәжірибесі растайды. Ол жекелеген қолайлы жылдардағы шамадан тыс жоғары
мемлекеттік шығыстар ... ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық теңгерімсіздік
салдарынан төменгі тұрмыс деңгейіне және ... ... ... ... ... ... алып ... көрсетеді.
Мұның алдын алу үшін жекелеген уақыт ... ... ... ... ... ... қол ... жөніндегі шараларды
үнемі қабылдау және жетілдіру қажет.
Орта мерзімді ... ... ... тиімді пайдалануға,
кредиттерді қайтару жөніндегі міндеттемелердің орындалуын ... ... ... ... ... ... ... алдындағы
мерзімі өткен берешектерін азайтуға жәрдем ететін бюджеттік кредит беру
рәсімдері мен ... ... ... ... ... перспективада мемлекеттік активтерді басқару саласындағы
мемлекеттік саясат экономиканың стратегиялық маңызды салаларын дамытуды,
соның ... ... ... ... әрі ... ... ... қалпына келтіру және күшейту, мемлекеттік меншіктің
құрылымын оңтайландыруды жүзеге асыру жолымен ... ... ... ... алу ... стратегиялық салаларының
мемлекет тарапынан елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тиісті бақылануын орнату
құралдарының бірі болып табылады.
Мемлекеттік меншікке заңды тұлғалардың ... ... ... алу ... Республикасындағы мемлекеттік мүлікті басқару және
жекешелендіру ... ... ... асырылатын болады. Жалпы
мемлекеттік міндеттерді орындау ... ... ... ... ... ... ... иелерін тиімді басқармайтын
кәсіпорындардың акциялары, қатысу үлестері, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... үлестері сатып алу
(иелікке алу) объектілері ретінде танылатын болады.
Халықаралық ұйымдардың бағалы қағаздарын сатып алу қолданыстағы ... ... ... және ... ... мүдделерін
халықаралық деңгейде қорғауға бағытталады.
Мемлекеттің қаржы активтері - ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың және мемлекеттік
меншіктің өзге де объектілерінің қатысу үлестерін сату - ... ... іске ... ... белгілі бір салалар ... ... ... жекешелендіру мақсаттары мен міндеттеріне
сәйкес жүзеге асырылады.
Республикалық ... ... ... ... ... ... ... 2005-2007 жылдарға арналған
болжамы жыл сайын ... 2 ... ... ... жылы ... емес түсімдер 2004 жылғы бағалауға қатысты
48,8 %-ға ... 2005 ... ... ... 2006 жылы ... және 2007 жылы 1,8 %-ға ... болжануда.
Өткен жылмен салыстырғанда 2005 жылы ... емес ... ... Agip Caspian Sea B.V. 13,8 ... теңге сомасында бір
жолғы өтемақы төлеуімен, 2004 жылы ... ... ... ... ақы ... 9,2 млрд. теңге сомасында берешектің ... Банк ... ... түсімдердің 16,5 млрд. теңге сомасында
азаюымен және АҚШ долларына теңгенің күшеюімен байланысты.
2006 жылы ... емес ... ... ... ... орталық мемлекеттік органдар тартатын гранттар түсімдерінің
азаюымен ... ... ... ... ... құрамындағы
мұнай және мұнайдан тыс секторлардың кәсіпорындарынан түсетін түсімдердің
ара қатынасын ... ... ... ... ... ... ... ... ел ... ... ... мұнай экспортының
есебінен қаржыландырылуымен негізделген. Фискалдық саясатты одан әрі жүзеге
асыру кезінде Қазақстан Республикасының Үкіметі бюджеттің кіріс ... ... ... күрт ... ... ... ұмтылуы
тиіс. Осыған байланысты бюджеттің мұнайдан тыс тұрақты тапшылығының
тұжырымдамасы ерекше ... ... ... мұнай кірістерінің түсімдері
ескерілмейді және тиісінше ол ... ... ... ... жағдайға
тікелей тәуелді емес.
3-кестеде көрсетілгендей, салық саясаты мұнайдан тыс ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз салық базасын дамыту экономиканы ... ... қол ... ... ... және ... ... саясаттың тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Кесте 3 - Мемлекеттік бюджет кірістерінің құрылымы, (мемлекеттік бюджет
кірістеріне пайызбен)
|Кәсіпорындардан түсетін түсімдер |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл |
|- ... ... |22,2 |18,9 |17,6 |
|- ... тыс ... |77,8 |81,1 |82,4 ... бюджет қажеттіліктерін қаржыландыруға жіберілетін мұнай
кірістерінің ағынын реттеу жүйесінде Қазақстан ... ... ... буын ... ... ... ... жұмыс істеуі елді тұрақты
әлеуметтік-экономикалық дамыту, болашақ ұрпақ үшін қаржы қаражатын жинақтау
(жинақтау функциясы) және экономиканың қолайсыз ... ... ... төмендету (тұрақтандыру функциясы) мақсатында ... ... ... ... ... пен ... ... өзара қатынастар тетігін одан әрі жетілдіру жөнінде жұмыс
жүргізу ниетінде (ҚОСЫМША Г). ... ... ... ... ... ... жолдарын айқындап беретін тұжырымдамасын әзірлеу ұйғарылып
отыр:
- Бюджеттің конъюнктураға ... ... мен ... ... ... қол ... Қолайлы конъюнктура кезеңдерінде мемлекеттің
дағдарыс жылдарындағы қаржылық міндеттемелерін ұстап тұру үшін жеткілікті
қаражат жинақтау.
- ... ... ... ету үшін орны ... ... ... қаражат жинақтау.
- Валюта ағыны тудыратын шамадан тыс инфляциялық ... ... ... массасын айықтыру.
- Шығыстарды бақылау жолымен ішкі сұранысты тежеу, экономиканың тым ... ... ... және орта ... ... ... әлемдік
бағасының қолайлы болжамдарына орай Ұлттық қорда қаражат жинақтау саясатын
жалғастыру жоспарланып отыр.
3. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТТІ ҚҰРУ ЖӘНЕ ОРЫНДАУДЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ... ... ... ... құру және ... ... ... әртүрлі тең саяси және экономикалық әртүрлі дәрежедегі
аймақтық, жергілікті органдардың заңды құқықтарының өсуі ... ... және оны ... жаңа ... ... етеді. Міне,
осындай сұрақтар қазіргі кездегі мамандарды ... ... ... және атқару процестеріне толғандыратын мәселе.
1991 жылда Қазақстан Республикасы егемен мемлекет болып қалыптасып,
нарықтық ... ... жаңа ... анықтайды. Ондағы басты орын
мемлекеттік бюджетке тиесілі болып келеді.
Мемлекеттік бюджет экономиканы реттеудің ең маңызды құралы. Оны тиімді
де, икемді ... білу ... қиын ... ... Ол ... ... әлеуметтік сақтандыру, білім беру, ғылым, мәдениет, өнер,
денсаулық сақтау, қорғаныс пен басқару шығындары қаржыландырылады.
Әрбір ... ... мен ... мөлшерін тұрақтандырып
отырған жоқ. Казіргі бюджеттегі ... ... ... ... асып ... ... яғни тапшылық жағдайын айту керек.
Тапшылық қаржы жағдайының ... ... ... ... жағдайын көрсетеді. Бюджет тапшылық мәселелерін шешу үшін ең
алдымен нарық жағдайындағы бюджет жүйесінің теориялық ... ... осы ... ... ... мен ... бюджетті
жүзеге асыратын басқару органдары қаралып, зерттелуі тиіс.
Бюджеттерді нақтылау процестерін де ретте жергілікті бюджеттер ай
сайын ... Бұл ең ... ... ... ... ... айғақтай түседі. 2001 жылдың ішінде облыстық бюджеттердің
өзін нақтылау жалпы алғанда республика ... жүз ... аса 77 ... ... ... асырылады. Мұндай фактілер көптеген жергілікті
басшылардың елдің бюджет жүйесінде, ... ... ... және ... ... бөлуге деген көзқарастың тиімсіздігін
растай түседі.
Бюджетті ... ... ... де ... ... ... ... Бұл көздің көлемі басқару жүйесінің тиімді
жұмыс істеуіне және ... ... ... Бұл ... инвестициялар молыға түседі, оны тиімді пайдаланса, сол табыс ... ... ... және ... да шараларға жұмсалуға ... ... ... шаруашылыққа арналған қаражат бір бөлек те, ... ... ... жөні бір ... ... ... тізімін
ұстаған азаматтар осы мәселелердің ... ... ... ... көтеруге жол ашылады. Әр айдың есебі басқа дегендей, ... ... арта ... ... ... көздерінің басқа
түрлерін қарастырған ... Осы ... ... ... да төрт ... ... ... тұр. Басқару жүйсінің
шалағайлығынан ... ... ... ... ... ... өз үлесін алмақ. Және осы айналымнан ... ... ... басқа да қоғамдық мәселелерді шешуде ойып ... ... ... тауар айналымы әлсірейді, сөйтіп экономиклық
айналымға кері әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... айналымымен күнін көрсе, басқару құрылымдары тауар ... ... ... ... қарым-қатынастардың жақсаруынан, оның
тиімділігінен пайдасын ... ... Екі ... бір ... өзара
байланыстар құрды делік, олардың қарым-қатынасынан қызмет көрсеткен банк та
өз үлесін алды. Міне, осы қарым-қатынас күшті ... ... мен ... күшейеді, одан банктің де пайдасы ұлғал ... ... ... жүйесі тиімділікке қол жеткізеді. Ал бізде осы ... ... ... ... ... ... таба алмағандықтан
осындай күрделі жағдайға ұшырап ... Ал ... ... ... ... ... келсек, алдымен кеңес кезеңінде бюджет қалай құрылды;
қазір қалай құру керек, бұлардың ... ... жер мен ... н ... ... ... ... жобаларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... алуда. Егер республикада
сыртқы займдар есебінен ... ... ... 20,0 ... теңге
сомасында 20-дан астам жоба қаржыландырылатынын ескерсек, онда ... ... ... тағы да бір ... ... ... отырғанын көреміз. Бұл мәселе әлі ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін екінші
деңгейдегі банктердің кредит ресурстарын есептемегеннің өзінде, ішкі қаржы
ресурстары бар. Бұл ... ... ... және ... ... ... ... Үкіметтің жалпы экономикалық саясат арнасына
кіреді. Экономикалық саясаттың өзіне тән ерекшелігіне еліміздің қаржы
жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... және
өндірісті өркендетуге керекті жағдайлар жасау ... ... жету үшін ... ... және ... база
құрылады, жекешелендіру бағдарламасы табанды түрде ... ... ең ... агроөнеркәсіп кешеніндегі жобаларды жүзеге ... ... және ... ... тарту жөнінде аса зор күш-жігер жұмсалуда,
әлуметтік аяда реформалар ... және т.б . ... ... ... әрі ... ... ... етіледі, экономиканың
көптеген салаларында ... ... ... ... айқындалады,
инвестициялық қызметті жандандыруға жағдайлар жасалады.
Мемлекеттерде залалды кәсіпорындар да кездеседі. Бұл жағдайда ... ... ... тұра ... және оған ... де емес. Қалыпты
нарықтық экономикада керісінше кәсіорындар ... ... ... ... салық төлейтін шынайы меншік иелері қажет болады. ... ... ... үшін республика Үкіметті мемлекеттік кәсіпорындарды қаржылай
демеу және сауықтандыру шараларын ... әрі ... ... ... банкроттық механизмін қоса отырып бәсекелік ... құру ... ... ... ... ... бюджеттің жергілікті бюджеттермен ... ... ... ... мәселелерді шешу және ... ... ... ... ... үшін бюджеттік жүйенің барлық деңгейлеріне
салықтардан бөлулер немесе салықтарды бекіту ... ... ... ... шешуге мүмкіндік жасау үшін салықтар тізімі шектеулі. ... - ... ... жүйе ... ... ... тарату. Бүгінгі
таңда осы мәселе теңірегіндегі пікір таластар 3 бағытта жүргізіледі:
- салықтарды бюджеттік жүйенің қандай да бір ... ... ... ... ... ... жүйенің әр түрлі деңгейлеріне салықтардан бөлулер мөлшері;
- «бір салық - бір бюджет» қағидасы ... ... жүйе ... ... мақсаттылығы.
Салықтарды бекіту жүйесінің негізін салушы қағидаларды анықтамайынша,
бюджеттік жүйенің әр түрлі деңгейлеріне салықтардан бөлулер және ... ... ... қол ... не практикалық не теориялық
тұрғыдан мүмкін емес. Қағидаларды таңдау ... жүйе ... ... ... бюджеттік қаржылық ағымдарды оңтайландыру кезінде бюджет
жүйесінің қандай да бір деңгейін жетілдіруге басым күш жұмсау өте ... ... ... ... Бюджетаралық қатынастарды жетілдіру
бойынша көптеген ұсыныстарда авторлар ... ... тек ... да ... ... үшін бюджетаралық қатынастардан тиімді моделін жасауға
ұмтылады. ... ... ... ... ... ... ... көзқарасы елдің бюджет жүйесіндегі ... ... ... және ... тек қандай да бір белгілі билік
деңгейінің мүддесін көздемей ... ... жүйе ... ... шешу ... шығуы қажет. Бюджетаралық қатынасты
реформалаудың негізгі бағыты - мұнда бюджеттік жүйе ... ... ... ... ... сандық қатынасын анықтау реті
емес, жедел өзгеретін әлеуметтік-экономикалық жағдай-шарттарында, бюджеттік
жүйе деңгейлері арасында бюджеттік ... ... ... және
бюджетаралық қатынастарды ұйымдастыру ретін үнемі жетілдірудің ... реті ... Бұл ... ... ... ағындардың оңтайландырылуы, ағымдағы және болашақтағы бюджеттік
саясатты қалыптастыру кезіндегі бағдар болады. Бұл бір ... ... ... ... ... ... ... беретін, елде
қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық жағдайдан тәуелсіз бюджеттік жүйелер
деңгейлер ... ... ... ... механизміне
сәйкестендірілген тұжырымдамалық ... ... ... ... ... ... механизмді талдау және оның негізгі
жетіспеушіліктерін және ... жою ... ... ... ... ... ... мақсаттары ретінде
келесілер бөлінеді:
- бюджеттік жүйенің қаржылық ресурстарын пайдалану және басқару тиімділігін
жоғарлату;
- аймақтардың әлеуметтік-экономикалық ... ... үшін ... ... негізделуі қажет негізгі қағидалар
айтарлықтай өзгеріске ұшыраған жоқ. ... ... ... ... ... ... қатысушыларының мүдделерінің баланстануы, әр
түрлі деңгейлер бюджеттерінің дербестігі, әр ... ... ... ... ... жауапкершіліктердің және шығыс
өкілеттіліктердің заңды ... ... ... ... деңгейін теңестіру мақсатында, бюджеттер арасындағы қаражаттарды
объективті ... ... ... ... жүйе біртұтастығы.
Қызмет ететін жетіспеушіліктерді жою және бюджетаралық қатынастарды
реформалау мақсатында келесілерді шешу қажет:
- аймақтық ... ... ... ету ... ... ... сауықтыру;
- қарсы қаржылық ағындарды төмендету;
- қаржыларды бөлу ... және ... ... пайдалану үшін
жауапкершілікті және бақылауды жоғарлату;
- жоғары дотациялық аумақтарға қосымша ... ... ... ... ... ... субъектілері және жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының өндірістік және ... ... ... ... баланстануын қамтамасыз ету шығындарын оң пайдалануға
мүдделікті ... ... және ... ... ... бюджетаралық
қатынастарды өзара байланыстыруды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... таратудың объективті нормалары, формулалары қажет. Аумақтық
бюджеттер проблемалары келесідей жолдармен шешілуі ... ... ... ... ... яғни ... салық жүйесіне шамасы
бойынша елеулі, жиналуына ... ... және ... ... ... ... жүйе үзбелері арасында жалпы мемлекеттік кірістерді ... ... ... ... әрбір аумақтық бюджеттің кірістерін және шығыстарын жыл ... ... ... және ... арада аумақтық экономикалық және әлеуметтік-
экономикалық дамуы деңгейлерді жедел күрт дифференциалдау ... ... "бір ... - бір ... ... негізінде қалыптастыру
жағымсыз салдарға әкеледі. Кейбір аумақтарда қаржыларды ... ... ... ... және әлеуметтік тұрғыдан артта қалған
аумақтар жойылуға мәжбүр болады. ... ... ... ... емес ... ... бөлген дұрыс болады.
Кірістерді сенімді және тұрақты нормативтік негізде қалыптастыру
қажет. Индустриалды немесе аграрлы ... ... ... ... ... ... аудару кезінде әлеуметтік-экономикалық даму
деңгейі әр түрлі облыстар ... ... ... бөлулердің диф-
ференциациясы болуы керек. Бұл ... ... ... ... болуынан жергілікті орган және мемлекеттік бюджет
қатынастарын ғылыми негізді нормативтік базаға ... ... ... ... ... ... аумақтық бюджеттерге
қойылатын келесідей талаптары қарастырады: дотацияланбау және тұрақтылық;
бюджеттерді нығайту; ... ... ... ... байланысын қамтамасыз ету. Жергілікті бюджеттерді нығайтудың негізгі
бағыты ... ... ... ... бюджетке көбірек белінуінің
заңдық ретпен бекіту. Бұл олардың меншікті кірістерінің мөлшерін жергілікті
деңгейде реттеуші ... ... ... ... ... жүйе біртұтастығын нығайтар еді.
Қазіргі кезде реттеуші салықтар арқылы бюджетаралық қатынастарды
реттеудің Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бюджеттерден басым тәуелді етеді.
Салықтық түсімдерді "тарату" ... ... ... жыл ... ... бойынша) өзінің мүмкіндіктерін толық пайдаланған
жоқ. Оны бюджетті реттеу тәсілі ретінде қолдану қажет, ал ... бөлу ... ... ... ... көзі ... ... бас тартуға әлі ерте.
«Электрондық Үкімет» іс-шаралары мемлекеттік аппараттың функциялары
мен штатын оңтайландыруға және оның ... ... ... ... ... әкелуі тиіс.
Мемлекеттік басқаруды функционалдық қайта ұйымдастыру, ақпарат беру
үшін қорғалған бірыңғай орта құру және ... қол ... ... ұйымдастыру қажеттігін ескере ... ... іске ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар ішінде функцияларды қайта ... ... ... ... ... ету процестерін автоматтандыруға қайта
жіберуді, сондай-ақ әзірленіп жатқан ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасына сәйкес іс-шараларға
қосымша қаражат бөлуді талап етеді.
Орта мерзімді кезеңде барлық ... ... ... ... ... асыру, оларды электрондық почтаға қосу ... ... ... электрондық құжат айналымы жүйесін құру
қажет. Жаңа мүмкіндіктер арқылы барлық мемлекеттік ... ... және ... мемлекеттік кәсіпорындарда орта мерзімді
жоспарлаудың көп деңгейлі тұтас жүйесі қалыптасады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің, ... ... ... дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса күшті ... ... ... ... оның сан ... ... ... де көп қырлы құжат болып саналады.
Бюджетті жоспарлау жоспарланып отырған кезеңге ... ... ... және ... ескере отырып, мемлекеттің әлеуметтік
- экономикалық даму міндеттеріне сәйкес оларды ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бюджет бір
қаржы жылына жоспарланады. Кезекті қаржы жылыны ... ... бір ... ... үш ... ... арналған бюджеттің болжамы
жасалады.
Республикалық бюджеттің жобасын әзірлеу тәртібін ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды. Бюджетті
жоспарлау принциптері ... ... ... принциптері болып
табылады.
2005 жылдан бастап орталықтың жекелеген функциялар мен өкілеттіктерді
жергілікті деңгейге беруіне байланысты вакциналарды, дәрілерді, медициналық
жабдықты орталықтандырылған ... ... қан, оның ... ... ... ... мүгедектер мен ардагерлерді оңалту мен әлеуметтік
қорғауға; кемтар балалар үшін арнайы білім беру бағдарламаларына ... ... ... және ... ... ... ... жөніндегі әкімшілік шығыстардың бір бөлігі және тағы басқа
шығыстар республикалық бюджеттен жергілікті бюджетке беріледі.
Бюджет кодексіне сәйкес ... ... ... ... ... кредиттер арқылы, облыстық және аудандық бюджеттер арасында,
сондай-ақ кірістерді бөлу ... ... ... ... ... сипаттағы ресми трансферттер, ағымдағы мақсатты
трансферттер, дамуға мақсатты трансферттер болып ... ... ... нысандарын айқындау кезінде әрбір
бюджет деңгейінің салықтық ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктерін бағалау
нәтижелері, бекітілген заттай нормалар ескерілетін болады.
Аумақтардың экономикалық дамуының тым күшті ... ... ... өңірлер арасында біркелкі ... ... ... ... ... көрсетуіне тең қол жеткізуіне жету үшін
бюджеттік субвенциялар мен ... алып ... ... жалпы сипаттағы
бюджетаралық трансферттердің мөлшерлерін ... ... ... ... ... ... теңестіру саясаты жүргізіледі.
Бюджеттік субвенциялар мен алып қоюлардың көлемі абсолюттік көріністе
орта мерзімді (үш жылдық) кезеңге арналып бекітіледі және әр үш жыл ... ... ... ... ... ... мен алып қоюлардың
мөлшерін бекіту тұрақтылығы жергілікті атқарушы органдардың ... ... ... ... ... шығыстарын жоспарлаудың
анықтығын қамтамасыз етеді. Жергілікті атқарушы органдар республикалық
бюджет жобасының жасалуын күтпей, жергілікті ... ... ... ... мүмкіндік алады.
Үш жылдық кезеңге арналған жалпы ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын ... ... ... ... әдістемесінің негізінде
жүргізіледі.Бұл ретте:
Бюджет кодексіне сәйкес кірістер мен шығыстарды бюджет деңгейлерінің
арасында бөлу;
жоспарланып ... ... ... ... және ... түсімдері мен шығыстарының ұлғаюын немесе қысқаруын көздейтін
нормативтік құқықтық актілердің ережелері;
жалпы сипаттағы бюджетаралық трансферттердің мөлшерін айқындау ... ... да ... ... ... ... сақтау, ауыз сумен қамтамасыз ету ... және ... ... мен ... үй салу орта мерзімді кезеңге арналған
бюджеттік даму бағдарламаларының өңірлік тұрғыдағы басым бағыттары ... ... ... бюджеттік даму бағдарламаларының жалпы сипаттағы
бюджетаралық трансферттердің мөлшерін айқындау мақсаттары үшін ескерілетін
болжамды көлемі ... ... ... ... ... ... үшін ... жергілікті бюджет шығындарының болжамды
көлемінің 8-10% ара қатынасында айқындалады.
Жалпы сипаттағы ресми трансферттердің үш жылдық ... ... ... ... ... трансферттер бюджетаралық қатынастарды реттеу
құралы болады.
Алдағы кезеңде төмен тұрған бюджеттерге қосымша функциялардың тиісті
өтемақысыз ... жол ... ... ... ... ... жоғары тұрған органдар жалпы сипаттағы ресми трансферттердің үш
жылдық көлемінің әрекет ету кезеңінде жергілікті ... ... ... ... ... әкеп ... ... құқықтық
актілерді қабылдаған жағдайда, төмен тұрған бюджеттердің шығасыларын өтеу
мақсатты ағымдағы трансферттерді бөлу жолымен ... ... ... ... 2004 ... 24 ... N 548 Бюджет Кодексі
1. Қазақстан ... ... ... 12 ... 450
қаулысымен бекітiлген   «Қазақстан Республикасында шағын және орта
кәсiпкерлiктi дамыту ... ... ... ... ... ... ... мекемелердiң мемлекеттiк қызметшi емес қызметкерлерiне және
қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлерiне еңбекақы төлеу жүйесi туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 ж. 11 ... N 41 ... ... ... алу ... 2002 ... 16 мамырынан N 321-II
Қазақстан Республикасының Заңы
4. Қазақстан Республикасы  Президентінің       2004 жылғы 11 қазандағы  ... ... ... ... ... 2005-2010 жылдарға арналған Мемлекеттiк бағдарламасы»
5. Қазақстан Республикасында кедейліктi азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға
арналған бағдарламаны бекіту туралы ... ... ... ... 26 ... N 296 ... (ҚР ... 29.09.03 ж. N 992;
04.03.04 ж. N 272 қаулыларымен енгізілген өзгерістерімен)
6. «Қазақстан Республикасында әлеуметтiк реформаларды одан әрi ... ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2004 жылғы 30 қарашадағы N 1241 Қаулысы
7. ... ... ... ... ... ... 2003
жылғы 25 сәуірдегі N 405-ІІ Заңы "Егемен ... 2003 ... 5 ... ... Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң резервiнен қаражат бөлу ... ... ... 2004 ж. 8 ... N 395 ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 5 ақпандағы N ... ... ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 29 қазандағы
№1129 қаулысымен ... ... ... ... ... комитеті туралы ереже»
11. “2004 жылға арналған республикалық бюджет туралы” 2003 ... ... № 505-II ЗРК ... Республикасының Заңы
“2005 жылға арналған республикалық бюджет туралы” 2004 жылдың ... № 505-II ЗРК ... ... ... ... арналған республикалық бюджет ... 2005 ... ... № 88-III ЗРК ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... 2005 жылғы ақпанның 18-і
13. Қазақстан Республикасының халқын жұмыспен қамтудың 2005-2007 жылдарға
арналған бағдарламасы Қазақстан Республикасы ... 2004 ... ... N 68 ... бекітілген
14. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005-2007 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... 2004 жылғы
31 тамыз№ 918 қаулысымен бекітілген
15. Ильясов К.К., Мельников В.Д. Финансы: Учебник. – ... ... ... ... Ә.О. ... ... ... өзекті
мәселелері. – Алматы; Экономика, 2002
17. Мельников В.Д. ... ... ... ...... ... ... В.Д., Ли В.Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы. – Алматы:
Қазақ университеті, 2005. – 220 ... ... Қ. ... ... оқу ...... 1999
20. Финансы / под ред. Л.А. Дробозиной. – М.: ФИНАНСЫ, 1999
21. Финансы / под ред. В.М. ... – М.: ... ... ... Ж. ... и ... подходы к децентрализации функций и
полномочий между уровнями бюджетной системы // ... ... ... - №3. – ... Идимов К. Построение рациональной системы распределения расходов ... ... ... // ... ... – 2004. - №4. – Б. 24-
29
24. Саханова А. Структура бюджетного процесса// Финансы Казахстана. – ... №6. – ... ... А. ... ... ... механизмдерді қолдану
жолдары // Финансы Казахстана. – 2004. - №3. – Б.62-67
26. ... Д. ... ... тұжырымдамалық негіздерін
реттеуші салықтар көмегімен оңтайландыру// Қаржы-қаражат. – 2003. - № 4.
– Б.59-64
ҚОСЫМША А
Кесте 1 - Республикалық бюджеттің 2006 ... ... ... ... әкімшілері бойынша орындалуына талдау
млн. теңге
|№ ... ... ... ... |
| ... ... |ған |лық |(+;-) |% |
| ... ... ... | | |
| |к ... | ... | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| |рі | | | | | ... ... |84155 |49065 |57630 |69 870 |95 009 |119 477 ... ... |3626 |569 |429 |- |1 371 |1 601 ... облысы |28790 |19603 |20115 |25 866 |28 989 |35 621 ... |2460 |- |- |- |- |19440 ... | | | | | | ... |887 |- |497 |- |- |- ... | | | | | | ... облысы |9856 |81 |- |- |- |- ... ... |10629 |9000 |10651 |10 139 |15 989 |- ... ... |2106 |1896 |974 |- |- |- |
| ... қ. |25801 |17915 |24964 |32 061 |45 358 |56 508 ... қ. |- |- |- |1 804 |3 301 |6 306 ... |35504 |59763 |80513 |134 395 |133 028 |153 150 ... ... |4391 |7192 |9353 |14 112 |13 864 |15 959 ... ... |- |- |- |2 131 |- |- ... ... |8298 |10289 |10125 |14 425 |15 419 |17 708 ... |- |5190 |9348 |15 010 |15 469 |17 610 ... | | | | | | ... ... |4866 |6877 |10410 |15 065 |15 058 |17 396 ... |- |1286 |- |5 657 |7 665 |8 490 ... | | | | | | ... ... |- |- |1835 |6 998 |5 026 |5 908 ... ... |1262 |6645 |8972 |10 909 |11 009 |12 330 ... ... |841 |4182 |5191 |8 891 |9 478 |10 935 ... ... |- |- |- |1 043 |1 259 |1 618 ... – Қазақстан|3732 |5202 |6206 |11 468 |11 461 |13 367 ... | | | | | | ...... |12115 |12901 |19072 |28 685 |27 317 |31 828 ... | | | | | | ... ... 3 - ... жж. республикалық бюджеттін орындалуы, млрд. теңге
| |2004 жыл |2005 жыл |2006 жыл |
| ... ... ... |
| ... ... ... |үлесі,|млрд. |үлесі, |
| ... |% ... |% ... |% ... Кірістер |554,8 |100,0 |706,6 |100,0 |961,9 |100,0 ... ... ... | | | | | | ... |458,2 |82,6 |603,4 |85,4 |816,5 |84,9 ... ... салығы | | | | | | |
| |209,1 |37,7 |272,6 |38,6 |382,8 |39,8 ... |166,4 |30,0 |222,2 |31,4 |234,8 |24,4 ... |4,1 |0,7 |6,0 |0,8 |8,4 |0,9 ... ... ... |78,6 |14,2 |102,6 |14,5 |190,5 |19,8 ... емес ... |41,5 |7,5 |39,4 |5,6 |72,6 |7,5 ... ... | | | | | | ... түскен | | | | | | ... |5,9 |1,1 |6,3 |0,9 |6,1 |0,6 ... ... |49,1 |8,9 |57,6 |8,2 |66,7 |6,9 ... Шығындар |535,9 |100,0 |683,8 |100,0 |907,3 |100,0 ... ... ... |18,9 | |22,8 | |54,6 | ... ... ... | | | | | |
| |17,3 | |23,7 | |30,0 | ... кредиттер |27,8 |5,2 |39,1 |5,7 |46,5 |5,1 ... ... |10,5 | |15,4 | |16,5 | ... ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |6,3 | |51,0 | |41,9 | ... ... ... | | | | | | ... |6,3 |1,2 |51,0 |7,5 |41,9 |4,6 ... ... ... | | | | | ... |- | |- | |- | ... ... |-4,7 | |-51,9 | |-17,3 | ... Тапшылықты |4,7 | |51,9 | |17,3 | ... | | | | | | ... ... 4 - ... ... ... қорға түсімдер серпіні
|Атауы |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл |
| | | ... |
| ... ... ... ... |млрд. |ЖІӨ-ге |
| ... ... ... ... ... ... |
|Тұрақтандыру портфелі: ... ... |70,2 |1,2 |63,3 | 0,9 |64,4 |0,8 ... ... ... | | | | | ... іс ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... ... | | | | | | ... асып түсуі | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... |12,9 |0,2 |11,9 |0,2 |12,8 |0,2 ... секторының | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... жоспарланатын | | | | | | ... 10 % ... | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |2,8 |0,05 |2,8 |0,04 |1,2 |0,02 ... әрі кен ... | | | | | | ... өңдеуші салаларға | | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... Ауыл ... |0,4 |0,01 |0,4 |0,01 |0,4 |0,01 ... жер | | | | | | ... ... түсетін| | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |16,1 |0,3 |15,1 |0,2 |14,4 |0,2 ... ... ... |86,3 |1,5 |78,4 |1,2 |78,8 |1,0 ... | | | | | | ... ... 5 - 2004-2007 жж. республикалық бюджет шығындарының құрылымы
| |2004 жыл |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл |
| ... ... ... ... |
| ... млрд. теңге ... ... ... ... алулардың орнына бюджетаралық|
|тиімсіздігі, себебі жергілікті |қатынастарды ... мен ... өз ... ... |бөлу нормативтерімен реттеу ... | ... ... ... |Республикалық бюджеттен нақты секторды |
|жоғары үлесі әлеуметтік шығындарға |дамытуға (өндіріс, көлік, байланыс, |
|жұмсалып отыр ... ... және т.б.) ... |
| ... ... ... ... ... ... жоспарлау кезеңінде |
|жиі толық орындалмауы және тиімсіз |бақылауды күшейту және ... ... ... түрін кеңінен қолдану |
|Бюджеттік қаражаттарды мақсатсыз |Бақылауды тиімді ... үшін ... ... ... және ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... бюджеті
ҚР-сының Ұлттық
қоры
Жергілікті
бюджеттер
Республикалық
бюджет
Облыс бюджеттері
Астана және Алматы қалаларының бюджеттері
Облыстық
бюджет
Қалалық
бюджет
Аудандық
бюджет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджет жүйесі және бюджет кірістерінің теориялық мәні мен мазмұны26 бет
Аймақтық бюджеттi қалыптастырудағы меншiкке салынатын салықтың экономикалық мазмұны47 бет
Бюджетаралық қатынастарды реттеу құралы ретіндегі салықтық реттеудің єлеуметтік-экономикалық мазмұны жєне теориялық аспектілері74 бет
Жеке бюджет түрлерінің сипаттамасы мен экономикалық мазмұны7 бет
Бюджет кірістерін болжау78 бет
Мемлекеттік бюджеттің мәні және мазмұны 27 бет
Пәннің оқу - әдістемелік кешені "мемлекеттік қаржы"69 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь