Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және төлем қабілеттігін талдау

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ

1.КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
1.1. Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты
1.2. Қаржылық жағдайды талдау әдістері
1.3.Қаржылық жағдайды экспресс.талдау

2. КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІГІН ТАЛДАУ
2.1. ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис». тың техникалық.экономикалық мінездемесі
2.2. ЖШС «Желдорстройтранссервис».тың қаржылық тұрақтылығын бағалау
2.3. Кәсіпорынның төлем қабілеттігін талдау

3.КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Кәсіпорынның қаржылық жағдайының мәселелері
3.2. Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын жоғарылату бағыттары

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМША
        
        |МАЗМҰНЫ                                                          |        ...                                                          |6       |
| | |
| | ... ... ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ|7 |
| |7 ... ... мәні және оны ... ... |19 |
| |24 ... ... талдау әдістері | |
| | ... ... ... |29 |
| | ... КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІГІН |29 |
|ТАЛДАУ | ... ШҚО ЖШС ... тың |33 ... ... |41 ... ЖШС ... қаржылық тұрақтылығын | |
|бағалау | ... ... ... ... ... | |
| |54 ... ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІГІН |54 ... ЕТУ ... ЖӘНЕ ... ШЕШУ ... | ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайының мәселелері |58 |
| | ... ... ... ... ... ... |64 |
| | ... |66 |
| | |
| |68 ... ... ... | |
| | |
| | ... | ... ... ... ... қаржылық жағдайын
талдаудың маңызы өте зор. Бұл ... ... ие ... ... меншік иелері, жұмысшылар, коммерциялық серіктестер және
де басқа контрагенттер алдында өзінің өндірістік-кәсіпкерлік қызметінің
нәтижелері үшін ... ... ... ... ... - бұл ... шыннан тұрақты ... Ол ақша ... ... ... қамтамасыз етеді және
оларды тиімді пайдалану арқылы өндіру және ... сату ... ... жағдай жасайды. Сондықтан да ... ... ... ... процесінде қалыптасады және
кәсіпорынның жалпы ... ... ... ... табылады.
Ал кәсіпорынның жалпы қаржылық тұрактылығы, ол ең ... ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысын
көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең ... ... ... ... түсетін табыстың тұрақтылығын талап етеді және оның мөлшері
мемлекетпен, ... ... ... жұмысшылармен
және тағы басқалармен есеп ... үшін ... ... ... ... ... маңызды факторларының бірі - бұл қаржы
ресурстарының құрамы мен құрылымы, ... ... ... ... ... таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, ... таза ... ... көп ... ... ол өзін жайлы сезіне
алады. Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана ... ... ... ... ... ... ... дамытуға бағытталған бөлігі де
өте маңызды ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУДЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ
1.1.Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... "қаржылық жағдай" дегеніміз немесе "қаржылық жай-күй" ... ... ... ... жөн. Соңғы жылдары шығарылған арнайы әдебиеттерде бұл
ұғым әр түрлі түсіндіріледі. Профессор А.Д. ... ... ... ... ... тарату, пайдалану және оны қалыптастыру
көздерімен (меншіктік капитал және ... яғни ... деп ... Н.А ... бұл ... ... ... «Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы қаржы ресурстарын жасау, тарату және ... ... ... жағдайы кәсіпорынның қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да ... ... үшін ... ... ресурстармен
қамтамасыз етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынаста бөлу, төлеу қабілеттілігі және қаржылық ... ... ... ... ... оның ... ... көрсетеді".
В.М. Родионова мен М.А. Федотова кәсіпорынның қаржылық жағдайы "қаржы
ресурстарының қалаптасуымен, ... және ... ... ... М. Н. ... А.И. ... және В.П. ... қаржылық жағдай
ұғымын былайша түсіндіреді: "Қаржылық жағдай - бұл ... ... ... ... ... және пайдалануын сипаттайтын
көрсеткіштер жиынтығы".
Профессор И.Т. Балабанов "Шаруашылық субъектісінің каржылық жағдайы ... оның ... ... ... ... (яғни төлем
қабілеттілігі, несие қабілеттілігі) қаржы ресурстары мен ... ... ... және басқа да шаруашылық субъектілерінің
алдында өз міндеттемелерін орындау. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... табыстылық пен
рентабельділік; қаржылық тұрақтылық; несие қабілеттілігі; ... ... ... өтеу" - деп жазады.
С.А. Стуков осы ұғым бойынша өзінің көзқарасын келесі сөздермен
баяндайды: "Кәсіпорынның ... ... - бұл ... көрсеткіштермен
сипатталатын оның салығы мен өмір сүру ... ... ... ... ... қарастырылып отырған ұғым ... ... ... бірақ олардың әрқайсысында бұл тымды дәлірек
анықтауға ... ... ... ... бар. Бірқатар түрлі
әдістермен есептелетін бірыңғай көрсеткіштерге ... ... ... қор ... өзіндік құн, жалпы ... ... ... түрлі көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және олардың жалпы
бағалауға тигізетін әсерін зерттеу негізінде анықталатыны ... ... ... ... ... ... және өмір сүру қабілеті жоқ
кәсіпорындарға аяусыз қарайтын бәсекелі ... ... ... ... ... ... және келешегі барлығын
куәландыруы тиіс.
Сенімділік кәсіпорын ... ... және оның ... көрсетеді. Осы берілген түсініктерге сүйене отырып, бұл
ұғымды былай анықтауға болады. Кәсіпорынның ... ... осы ... бір ... ... ... және оның өз ... үздіксіз жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақтылы өтеуі
үшін қаржы ... ... ... ... ... ... нені білдіреді. Бұл сұрақ та арнайы ... ... Бір ... ... ... "өз қаражаттарын
шебер пайдалану қабілеттілігі, жұмыс процесінде үздіксіздігін қамтамасыз
ететін қаржының жеткілікті ... деп ... ... ... -
меншікті және қарыз қаражаттарының байланысы деп жазады.
Енді біреулер "өз қаражаттары есебінен ... ... ... емес ... ... қаражаттары) жіберілген қаражаттарды
жабатын, сондай-ақ ... ... және ... қарыздарға жол
бермейтін және де өз міндеттемелерін уақтысында қайтаратын шаруашылық
субъектілері қаржылық тұрақты ... ... деп ... ... А.Д. Шеремет пен Р.С. Сайфуллин өте ықшам түрде анықтайды.
Олардың ойынша ... ... - бұл ... ... ... ... ... бір шоттар жағдайы".
В.М. Родионова мен М.А. Федотова бұл ұғымды келесідей түсіндіреді:
"Кәсіпорында тұрақты ... ... ... ... өзіне тән
айнасы -қаржылық тұрақтылық болып ... Ол ақша ... ... ... тиімді қолдану арқылы өндіру мен ... ... ... ... ... ... ... және жаңартуға қажетті шығындарын қаржыландыратын кәсіпорынның
қаржы ресурстық жағдайын сипаттайды. Қаржылық тұрақтылық кәсіпорынның ... ... ... ... ... Осы еңбегінде бұл
авторлар одан әрі мына ... ... ... ... - бұл ... мүмкін
болатын деңгейінде төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... өсіру негізінде қаржыны тарату мен пайдалану арқылы
кәсіпорынның дамуын көрсететін қаржы ресурсының ... ... мен М.В. ... бұл ... ... ... ... - бұл табыстың шыннан тұрақты
дәрежеде артуы. Ол ақша ... ... ... ... және ... ... пайдалану арқылы өндіру және өнімді ... ... ... ... жасайды. Сондықтан да қаржылық
тұрақтылық ... ... ... ... және ... ... ... негізгі бөлігі
болып табылады". Ал кәсіпорынның жалпы қаржылық тұрактылығы, ол ... ... ... ... артуын қамтамасыз ететін ақша
ағымының қозғалысын көрсетеді. Нарық жағдайында ол ең ... ... ... ... түсетін табыстың тұрақтылығын талап етеді
және оның мөлшері мемлекетпен, жабдықтаушылармен, ... ... және тағы ... есеп ... үшін ... ... ... Сонымен қатар кәсіпорынның одан әрі дамуы үшін
барлық есеп айы-рысулар мен ... ... ... осы кәсіпорында өндірісті дамытуға, оның материалдық-техникалық
базасын жаңартуға және де ... ... ... және ... ... дәрежеде табыс қалуы қажет.
Қаржылық тұрақтылық ұғымын қарастырғанда соңғы айтылған авторлардың
көзқарастарын бөлек қарастырдық, ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың мәні - қаржы ресурстарын тиімді
қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады.
Бұл ұғымды А.Д. Шеремет мен В.С. ... ... және ... Олар ... тұрақтылықтың мәні - бұл қорлар мен шығындардың
қалыптасу көздерінен қамтамасыз етілуі -деп түсіндіреді.
"Кәсіпорынның өз міндеттемелері бойынша есептесу ... ... ... және басқа да төлем сипатындағы операциялардың нәтижесінде
пайда ... ... ... ... уақтылы және толық орындау
мүмкіндігін көрсететін төлем қабілеттілігі, қаржылық тұрақтылықтың ... ... ... ... жұмысы нарық жағдайына өтумен бірге
оның қаржылық жағдайы және оны ... ... ... жөніндегі сұрақтар
да шиелінісе түсті.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына көптеген факторлар әсер
етеді, оларды В.М. ... және М.А. ... ... ... ... болу орнына ... - ішкі және ... ... ... ... - ... және негізгі емес;
3) құрылысы бойынша - қарапайым және күрделі;
4) әрекет ету ... ... - ... және ... факторлар кәсіпорынның өзінің жұмысын ұйымдастыруына байланысты
болады, ал сыртқы факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты емес.
Негізгі ішкі ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз байланысқан өндірілген өнім ... ... ... мен ... ... ... тұрақты
және айнымалы шығындар арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның ... өнім және ... ... ... ... ... маңызды факторларының бірі -
активтердің тиімді ... мен ... ... ... ... дұрыс таңдап алуы болып табылады. Ағымдағы активтерді басқару
өнері - кәсіпорын ... оның ... ... ... үшін ... болатын
қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл ... ... мен ... ... ... ... мен
тактикасының дұрыс таңдалып алынуы.
Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның ... таза ... ... ... ... ол өзін ... сезіне алады. Сонымен бірге тек таза
табыстың көлемі ғана емес, сонымен ... оны ... ... ... ... бағытталған бөлігі де өте ... ... ... жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты мақсаты (міндеті) келесілер ... ... ... жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... мен ... ... ... ... оларды таратудағы рационалды және ... ... ... ... ... оның ... (кемуін) және
ағымдағы міндеттемелермен ара-қатынасын анықтау;
... және ... ... ... ... ... және оның ... құрылымын зерттеу;
• ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ішінде дебиторлық борыш
және қорлар ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының
және төлеу қабілеттілігінің ... және ... ... ... ... бағалау;
• кәсіпорын табысының салыстырмалы ... ... ... ... әсер ... факторларды есептеп шығару;
• кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
• кәсіпорынның қаржылық жағдайының ... ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... жағдайды талдау ... ... ... қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және ол 3 сатыны
қамтиды. ... ... және ... ... ... коммерциялық,
өндірістік және қаржылық қызметті құрайды.
Кәсіпорынның қаржылық ... - бұл оның осы ... ... және ... ... ... мен ... әкелетін қызмет болып ... Ол ... ... ... ... мен ... пайдаланылуына, есеп және несие
тәртібін ... ... және ... қаражаттарының арасындағы
арақатынастың рационалдылығына, сондай-ақ кәсіпорынның тиімді қызмет етуі
мақсатында ... ... қол ... ... ... ... ... өндірістік және ... ... ... ... пен ... ... бар. ... қаржылық
қызметінің жетістігі, көбінесе оның өндірістік-сату көрсеткіштерімен
анықталады. ... өзі ... ... және ақша ... оның ... ... ... ала қарастырған сұрыпталымды ұстап
тұруына, өнім сапасының қажетті ... ... және оны ... ... және ... ... болады.
Қаржылық жағдайды талдауды қаржылық тұрақтылықтан бастаған жөн ... ... ... ... ... ... және ... динамикасын талдау;
• кәсіпорын активтерінің қалыптасу ... ... және ... ... ... ... тұрақтылығының абсолюттік және салыстырмалы
көрсеткіштерін талдау;
... ... ... ... ... ... және несие қабілеттілігін
талдау.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ... ... ... беру ... ... есеп ... мыналар жатады:
1) бухгалтерлік баланс;
2) қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп;
3) ақша қаражаттарының ... ... ... ... қатар түсіндірме хат болады, сондай- ақ ... ... ... ... ... ... алынған материалдармен
толықтырылуы мүмкін және бұл материалдар солармен бірге оқылады. ... ... ... есеп және есеп ... қандай саясатын ұстап
отырғандығы және қаржылық есепті пайдаланушылардың ... сай ... ... жазылуы тиіс. Мысалы, оған субъектіге әсер етуші тәуекел мен
белгісіздік туралы, ... ... ... ... туралы
түсініктерді жазуға болады. Нарықтағы ... ... ... ... түрлері туралы ақпараттар, баға ... ... ... және ... ... ... ретінде қарасты-рылады.
Субъектілерге қаржылық есепті бухгалтерлік есеп стандартында анықталған
жеңілдетілген түрде толтырып, көрсетуге рұқсат етіледі. Бұл егер ... ... 3 ... кез ... ... ... ғана (соңғы 2
қаржылық жыл үшін) маңызға ие ... ... ... ақша және ... ... ... сондай-ақ айыппұл санкцияларын, салық және басқа ҚР ... үшін ... ... ҚР ... ... 10000 есе ... аспайды;
2) қаржылық жыл бойы ... ... саны ... ... активтердің жалпы құны 60000 ... ... ... ... ... ... ... ақпарат көзі қызметін
бухгалтерлік баланс атқарады.
Баланс - есепті жылдың басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржылық
жағдайын ... және ... ... ... ... меншік иелерін шаруашылық ... ... ... Осы ... олар ... нені иеленеді, материалдық ... ... ... қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада үшінші жақ алдындағы ... ... ала ма, соны ... ... ... ... ... кәсіпорындар
жүйесіндегі өз орны, таңдап алынған ... ... ... ... пайдалану тиімділігінің салыстырмалы сипаты
және кәсіпорынды басқару ... әр ... ... ... ... ... алады.
Үшіншіден, баланстың ... оны ішкі ... ... қолданушыларға да пайдалануға мүмкіндік ... ... ... процесінде дұрыс шешім ... өз ... ... ... сондай-ақ клиенттің сыртқы
есеп берудегі есеп жүйесінде мүмкін болатын, ... ... және ... ... ... ... ... шығару үшін көмек
алады, ал талдаушылар қаржылық талдаудың ... ... ... ... ... ... берілген
кәсіпорынмен өзінің серіктесі ... ... ... ... және оның ... ... ... қабылдай алады;
өз ... ... ... тәуекелділіктерін және берілген
кәсіпорынның акцияларын ... ... және ... ... ... ... ... көп жағдайда
қаржылық жағдайды талдауды баланстық ... деп ... ... ... есептің негізгі түрі бола отырып, ол ... ... ... ... мен құрылымын, ағымдағы ... мен ... ... капитал мен міндеттеменің қолда
барын дебиторлық және ... ... ... ... және ... несие қабілеттілігі мен ... ... ... ... көрсеткіштері кәсіпорынның капиталын орналастыру тиімділігін,
оның ағымдағы және алдағы ... ... ... жетуі, қарыз
көздерінің көлемі мен құрылымын, сондай-ақ оларды ... ... ... ... Осылайша, бухгалтерлік балансты талдау үшін
және ... ... ... бағалауда ақпараттың ең қажетті түрі
болып табылады.
Мүліктің түрлері және олардың қалыптасу көздері ... ... ... ... ... нәтижесінде баланстың активі мен
пассиві мүлік және оның ... ... ... ... аз ғана ... ... ал оның ішінде әр топ өз алдына жеке-
жеке ... мен ... ... ... ... ... ... жеке элементтер мен қорытындырылған көрсеткіштер баланс
баптары деп аталады.
Баланстың актив бөлімінің құрылымына ... ... - бұл ... ... мен ... әр бөлім ішінде (шегінде) қатаң, белгілі
бір дәйектілікпен орналасуы - яғни олардың өтімділік дәрежесіне байланысты
мына ... ... ... дәрежесі аз активтерден өтімділігі көп
активтерге дейін, демек басында ... ... ... ... мен ... ... ... кейін өтімділігінің өсу
деңгейіне ... ... ... ... ... ... бойынша ... ... ... ең ... ... ... активтер) болып табылады: олар қысқа мерзімді
қаржылық салымдар, кассадағы, есеп ... және ... ... ... ... ... да ақша ... пассивінің бөлімдері мен баптары төлем мерзімінің жеделдік
дәрежесіне ... мына ... ... құрылды: төлем мерзімінің
жеделдігі аз бағыттарынан жеделдігі көп ... ... - бұл ... ... бар кәсіпорынның мүлкі, мүліктік, жеке
мүліктік емес иелігі және құқығы болып табылады. Міндеттеме - бұл ... ... ... бір ... ... бір ... (несие берушінің)
пайдасына жасайтын міндеті - мүлікті беру, жұмыс атқару, ақша төлеу және
басқалар ... ... бір ... бас ... ал ... ... адамнан өзінің міндетін орындауын талап етуге құқығы бар. Меншіктік
капитал - бұл ... өз ... ... ... ... қаржылық есептің негізгі элементтерінің анықтамасын
түсіндіруде батыс елдерінен ешқандай айырмашылық жоқ деп айтуға ... ... ... "Бухгалтерлік баланс және қаржылық есеп
берудегі негізгі анықтаулар" №2 ... ... Ол ... ... және ... ... ... сондай-ақ қаржылық
есеп беруде анықтауға жататын ақпараттарға ... ... ... ұзақ ... және ... міндеттемелердің жиынтық сомасы
анықталады. Баланста ағымдағы активтер мен ... және ... ... анықтау, қаржылық есепті пайдаланушыларды кәсіпорынның
қаржылық жағдайын бағалауда және дәлелді ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Пайдаланушылар үшін ... ... өте ... ... ... ... Онда былай жазылған: "барлық ... ... ... ... үшін анық және ... ... ... тиіс". БЕС-2 және қаржылық есепті ... ... ... құрастырылған бухгалтерлік баланс
көлденең ... ... ... ... ... айта кеткен жөн, балансты құрудың түрін таңдау (көлденең, ... ... ... ... ... ... шексіз құқы болып
табылады.
Баланс активі мен пассивін құру ... ... ... қалып
отыр, яғни активтер олардың өтімділік деңгейіне ... ... ... ... ... ... ... пассивтер принцип
бойынша төлем мерзімінің жеделдік деңгейіне байланысты мерзімінің жеделдігі
азынан көбіне қарай.
Тікелей түрде құрастырылған баланс 5 бөлімнен тұрады:
1) ұзақ ... ... ... ... ... капитал;
4) ұзақ мерзімді міндеттемелер;
5) ағымдағы міндеттемелер.
Баланс қаржылық есеп беруде үш ... ... ... ... және міндеттемелер. Қалған екі элемент - табыс және
шығын - ... ... ... ... туралы есеп
беруде көрсетіледі.
Субъект қызметінің қаржылық нәтижесі туралы есеп бухгалтерлік есептің
"Қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... Онда заңды тұлғаларды рет-ретімен құру және ұсыну мақсатында
қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі жөніндегі есептің баптарын жіктеу және
есепке ... ... ... бұл өз кезегінде заңды тұлғаның әр
мезгілдегі есептік кезеңдердегі қаржылық есебі мен ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Сондай-ақ стандарт, негізгі қызметтен ... ... пен ... ... және тоқтатылған операциялардан болатын табыс пен
зиянды, сондай-ақ есеп ... ... ... есеп саясатының
өзгеруінен және қаржылық есептегі ... ... ... ... ... табыс және шығындарды ашудың тәртібін анықтайды.
Табыстар мен шығындар баптарының ... ... да ... ... көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл бөлімдерге әр ... ... ... ... ... ... ... есеп жалпы табысты, салық салынғанға дейін және салық салынғаннан
кейінгі негізгі ... ... ... және таза ... ... Бұл ... жасалуы №3 бухгалтерлік есеп стандартына ... түде ... ... бұл ... ... Мұнда табысты
пайдалануды, бюджетке төлемді, табыс салығы бойынша жеңілдіктерді есептеу
барысындағы шығындар ашып көрсетілмеген. Ол тек ... ... ... ... (таза табысты немесе зиянды) ғана көрсетеді.
Есепті кезеңде табылған табыстар мен шығындардың ... ... ... таза ... ... ... ... барысында есепке алынады.
Осылайша кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің ... ... ... есептің қалған екі элементі туралы - яғни табыс пен ... ... ... Қаржылық есепті дайындау және тапсыруға
қажетті концептуалдық негізінде ... бұл ... ... көрсеткіштерін өлшеумен тікелей байланысты. Табыстар активтердің
көбейюін немесе міндеттемелердің азаюын көрсетеді, ал ... ... ... ... ... кезеңдегі міндеттемелердің көбеюің
көрсетеді.
Табыстар мен шығындар ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл шектеу баптың қалыптасу кезі ... ақша ... ... ... ... барысында белгілі бір маңызға ие болады деген негізде жүргізіледі.
"Ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ҚР ... қаржылық есеп беруіндегі жаңа үлгі болып табылады. Бұл
есепте кәсіпорынның белгілі бір ... ақша ... ... және оларды пайдаланылу жолдары көрсетіледі.
Кәсіпорынның есепті кезеңіндегі жұмсаған ақша қаражаттарын жабу үшін
негізгі ... ... ... жеткілекті ме, соны көрсетеді. Ол
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігіндегі есепті кезеңдегі ... ... ... мен шығыны туралы ақпараттармен қамтамасыз ете
отырып, оларға кәсіпорынның ... ... ... ... береді.
Ақша қаражаттары - бұл кассадағы және банк шоттарындағы қолма-қол
ақша. Операциялық ... деп ... ... алу ... ... ... оның инвестициялық және қаржылық қызметіне қатысы жоқ,
басқада бір қызметін түсінеміз.
Инвестициялық қызмет дегеніміз - бұл ұзақ ... ... ... және ... ... несиелерді беру және алу. Қаржылық ... ... ... ... мен ... қаражаттарының құрамы мен мөлшері
өзгеріске ... ... ... ... ... ... қызметінің
барлық осы түрлері ақша қаражаттарының келіп түсуі мен ... ... ... ... ... ... жағдайын талдаған кезде тек бухгалтерлік
баланс мәліметтері ғана емес, сонымен бірге басқа да ... есеп ... ... ... ... мәліметтер және де есеп
берудегі қосымша ақпараттар мәліметтері де қолданылады.
Қаржылық есеп берудің жаңа ... ... ... құпиясы
болып табылатын ақпараттарына сүйенбестен, оның қаржылық жағдайын кешенді
түрде ... ... ... ... ... ... қатынастың қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды ішкі (басқару) және ... ... ... талдау деп бөлуді
қажет етіп отыр. ... бұл ... ... ... ... көздері бар.
Әлемдік тәжірибе ... есеп ... екі түрі ... ... жұртшылықты, банктерді, сондай-ақ ... мен ... ... ... ... жағдайы мен
оның ... ... және ... ... ... ... таныстыру үшін қаржылық газеттер мен бюллетендерде, арнайы
анықтамаларда басылып ... ... есеп ... ... ... ... ... шаруашылық қызметін динамикада бейнелеп
көрсетуге, даму бағыты мен оның ... ... ... ... ... бірқатар жылдардың мәліметтерін жариялайды. Есеп берудің
екінші түрі - басқару талдауы, бұл кәсіпорын шығаратын ... ... ... құнының нормативтері туралы, ... ... ... ... мөлшерден тыс шығарылып, ... ... ... ... ... басқа тұлғалар үшін ... есеп ... ... есеп ... ... жауапкершілік орталықтары мен пайда ... ... ... сияқты жеке бөлімшелердің жұмыс нәтижелерін
сипаттайтын маңызды есеп ... ... ... жеке ... жүргізу деңгейін анықтау шығындар мен ... кім ... ... ... ... мүмкіндік береді
және еңбекке ақы төлеуде қандай да бір иесіздікті ... Ішкі ... ... ал сыртқы талдау ... есеп ... ... ... ... өту ... ... қаржылық
жағдайын бағалауда жаңа амалдар қажет.
Қаржылық ... ... ... ... оқудың негізгі
ережелерін қалыптастырды. ... ... алты ... ... ... ... көлденең талдау;
2) тікелей талдау;
3) трендтік талдау;
4) салыстырмалы ... ... ... ... ... ... (уақытша) талдау есеп берудің әрбір ... ... ... Ол өткен кезеңдегімен салыстырғандағы
бухгалтерлік ... ... ... ... және салыстырмалы
ауытқуларын анықтауға мүмкіндік береді.
Тікелей (кұрылымдық) талдау - ... есеп ... ... ... ... айқындай отырып, қорытынды қаржылық көрсеткіштердің
құрылымын анықтау. Ол жалпы баланс немесе оның ... ... ... жеке ... үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, ұзақ және ... ... ... ... ... құнындағы,
яғни баланс валютасындағы үлес салмағы және тағы басқалар.
Тікелей және ... ... ... ... ... да есептік бухгалтерлік үлгі құрылымы секілді оның ... ... да ... ... жиі ... талдау барлық көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік ... ... ... ... ... ауытқуын
есептеуге негізделеді. Басқаша ... ... ... ... ... бір қатар өткен кезеңдермен салыстыруды және трендті, яғни ... ... ... мен кездейсоқ әсерлерінен тазартылған
көрсеткіш динамикасының негізгі тенденциясын анықтауды көрсетеді. Трендтің
көмегімен ... ... ... ... маңызы қалыптасады, ал
одан кейін перспективті, болжамдық талдау жүргізіледі.
Қаржылық талдаудың ... ... ... ... ... әр түрлі қаржылық коэффициентгерді пайдалану болып табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды есептеу
кезінде шамалардың ... ... ... ... ал ... бірлікке
қатынасы ретінде көрсетеді. Қаржылық коэффициентерді есептеу баланстың жеке
баптарының арасында болатын өзара ... ... ... ... жағдайын кезекті факторлық талдау үшін алғашқы база
болып табылады және де олар талдау ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін екі ... ... ... ... ... ... үшін ... коэффициенттерді талдаудың пайдалылығы
оларды дұрыс түсіндіруге байланысты болады. Бұл - қатынастарды талдаудың ең
қиын аспектісі, себебі ол осы ... ... ішкі және ... ... талап етеді, мысалы, саладағы жалпы экономикалық
жағдайлар, кәсіпорын басшылығының саясаты және ... ... ... ... ... өйткені тек бір ғана фактор ... ... де әсер етуі ... Негізінен қатынас деңгейі өткен кезеңдегі,
теориялық дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады. ... ... ... ... ... ... асыра бағалаудың да ... жоқ, ... ... мәні болмайды және диагностика үшін индикатор ... ... ... ... ... ... ... әрқашан қолдай бермейді, себебі олардың деңгейіне келесілер әсер
етеді, жекелеген кәсіпорындардың ... ... ... ... өткен жылдардағы нақты қол жеткізілген деңгейдің қолайсыз болуы
немесе оның сол ... ... ... үшін ... ... бірақ қазіргі және
болашақтағы жағдайлар талаптарына сәйкес келмеуі әсер ... ... ... көрсеткіштер негізінде жүргізудің
шетелдік тәжірибесін механикалық түрде көшіріп алу, көп ... ... бұл ... ... ... өз ... назар
аударылмайды. Нәтижесінде бір көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы
туралы ... ... ... ... ... Дегенмен, қаржылық
жағдайды талдау барысында салыстырмалы көрсеткіштерді зерттеу қажет болады,
себебі ол ... ... ... ... және де ... тек ағымдағы
мезетте ғана емес, сонымен қатар болашақта да дұрыс бағалауға мүмкіндік
береді. ... кең ... және ... ... мыналар
жатады: өтімділік, қаржылық тұрақтылық, табыстылық және іскерлік
белсенділік.
Салыстырмалы ... ... - бұл ... ... ... және ... жекелеген көрсеткіштері бойынша
есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, ... ... ... орташа салалық және орташа жалпы
экономикалық мәліметтері бар ... ... ... ... аралық талдау болып тыбалады.
Факторлық талдау - бұл жекелеген факторлардың (себептердің) қорытынды
көрсеткішке тигізетін әсерін зерттеудің детерминдік ... ... ... көмегімен талдау. Сонымен қатар факторлық талдау
қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде - ... ... жеке ... жалпы қорытынды көрсеткішке біріктіргенде ол -кері
(синтез) болуы мүмкін.
Жоғарыда көрсетілген әдістермен қатар, қаржылық жағдайды ... ... ... ... және тағы басқа), сондай-ақ
экономикалық және ... ... ... ... ... шама, графиктік және индекстік әдістер, корреляция, регрессия
және тағы басқа) ... ... ... ... бір ... шегінде жасалған түрлі әдістер мен тәсілдерді іскерлікпен ... ... ... ... ... жасауға және шаруашылық
субъектісінің ... ... ... ... ... ұсыныстарды дайындауға мүмкіндік береді.
Тереңдетіліп нақтыланған талдау экспресс-талдаудың бөлек ... ... және ... Оның ... - ... қаржы жағдайы туралы, оның өткен есепті кезеңдегі қызметінің
нәтижесі, сондай-ақ ... ... даму ... ... баға беру ... ... ... байланысты нақтылау дәрежесі
аудитордың өзінің ықыласына байланысты.
Қорыта айтқанда, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдауда аудиторлық түрлі
әдістер мен ... ... еркі бар. ... ... ... ... ... дәйектілігіне байланысты дұрыс әдісті таңдай отырып,
аудитор қаржылық жағдайға терең, жан-жақгы әрі ... ... ... сондай-ақ объективті және анық баға береді, қаржылық тұрақтылықтың
нығаюы мен кәсіпорынның табыстылығының өсуі жөнінде ұсыныстар дайындайды.
1.3. Қаржылық ... ... ... ... ... ... шаралардың жүргізілуі
қойылған мақсаттарға, сондай-ақ әр түрлі ... ... ... және ... ... ету ... ... аналитикалық қызметінің логикасы оны, яғни талдауды екі
модульдік құрылым түрінде ұйымдастыруды ... ... ... ... ... ... тереңдетіп (нақтылап) талдау.
Экспресс-талдаудың мақсаты шаруашылық субъектісінің ... ... даму ... ... ... және ... бағалау болып табылады.
Экспресс-талдау үш кезеңде жүргізіледі:
1) дайындық;
2) қаржылық есепке алдын ала шолу ... ... оқу және есеп ... ... кезеңнің мақсаты - қаржылық есеп беруді талдаудың мақсатқа
сәйкестілігі туралы шешім ... және оның ... ... ... міндет, аудиторлық есепте берілген ақпараттардың дәлдігі және
олардың ... ... ... ... ... ... баға
берілген бағасынан тұратын ... ... ... ... ... ... тексеру аса күрделі емес және ... ... ... ... болады. Мұнда есеп берудің формалды нышаны және
мәні бойынша көзбен шолу және қарапайым есептік тексеру жүргізіледі: ... мен ... ... ... мен ... ... анықталады; есептік нысандарды толтырудың дұрыстығы мен
түсінікті ... ... ... ... ... мен
барлық аралық жиынтықтар тексеріледі; есеп нысандары көрсеткіштерінің өзара
үйлесімділігі және ... ... ... бақылау қатынастары
тексеріледі және тағы басқа тексерулер ... ... ... - балансқа косымша түсіндірме хатпен танысу.
Бұл есепті кезеңдегі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісінің
мүліктік және қаржылық жағдайындағы сапалы өзгерістерді анықтау үшін қажет.
Ережеге сәйкес, түсіндірме хатта кәсіпорын ... есеп ... ... ... кәсіпорынның қаржылық жағдайына әсер
етуі мүмкін белгісіз жағдайлар мен ... да бір, ... ... ... ... кез ... ресурстар мен міндеттемелер туралы
мәліметтерден тұратын ... да ... ... ... ... ... мұнда есепті жылдағы кәсіпорын ... ... ... ... әсер ... ... факторлары, сондай-ақ кәсіпорындағы
жылдық бухгалтерлік есепті қарастыру қорытындысы және таза ... ... ... айтылады.
Түсіндірме хатта кәсіпорынның бірқатар жылдардағы жұмысының
маңызды ... және ... ... ... болашақтағы
капитал салымдары, жүргізілетін ... ... мен ... ... ... есептің мүмкін болатын пайдаланушыларын қызықтыратын
ақпараттар болатын ... ... бұл ... ... ... өтеу ... ... кезектілігі және
несиелік келісімдер мен заем ... ... ... ... ашылып көрсетілуі тиіс.
Талдау жүргізушінің (аналитик) ... да ... ... ... ... сегменггер туралы, салалық
ерекшеліктер және ... да ... ... ... хатпен танысқаннан кейін, экспресс-талдаудың негізгі,
үшінші кезеңіне - яғни экономикалық оқу және ... ... көшу ... ... - ... ... ... және оның қаржы-шаруашылық
қызметінің нәтижесін жалпылама бағалау болып табылады. Мұндай талдау ... ... ... бір ... дең-гейде жүргізіледі.
Сондықтан да объективті және ... ... ... ... бұл талдауды жүргізудің түрлі варианттары болуы мүмкін.
Экспресс-талдаудың ... ... ... ... есеппен жұмыс
істей алу болып табылады, соның ішінде, кәсіпорынның қаржы ... ... ... үшін оның ... ақпараттық үлгісі болып табылатын бухгалтерлік
баланспен жұмыс істеу.
Бухгалтерлік баланстың ... ... ... ... ... балансты талдау деп атайды. Балансты оқи білу ... - ... ... бабының мазмұнын, оны бағалау тәсілін, кәсіпорын қызметіндегі
ролін, басқа да баптармен байланысын білу. Бұл ... ... ... үшін ... мүмкіндіктер береді:
- кәсіпорын туралы едәуір көлемді ақпараттар алу;
- кәсіпорынның меншікті айналым ... ... ... ... баланстың қандай баптарының есебінен айналым қаражаттарының ... ... - ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына баға ... ... ... ... ... баланс валютасынын өзгерісін бағалау;
баланс валютасының өсу қарқынын өндіру көлемінің өсу қарқынымен, ... ... және таза ... өсу ... ... ... ... топтарының және жекелеген ... ... ... зерттеу;
• баланстың жеке бөлімдері мен баптарының өзгеру сипатын талдау.
Талдаудың ... ... ... ... ... ... қалыптасады, кәсіпорын мүлкі мен оның қалыптасу көздерінің
құрамындағы өзгерістер, көрсеткіштер арасындағы ... ... ... ... ... оның ... ... қабілеті және
басқалар анықталады. Осы мақсатта ... ... және ... ... ... ... олардың баланс валютасындағы үлес салмағын
(жалпы жиындығы) анықтайды, өткен кезеңмен салыстырғанда баланстың ... ... ... ... ... ... ... өзгерісін анықтаумен қатар, оның өсу
қарқының өнімді сату және ... ... ... өсу ... ... Баланс валютасының өсу қарқынының сату және жиынтық табыс көлемінің
өсу қарқынынан асып ... ... ... ... ... көрсетеді және керісінше, баланс валютасы-ның өсу қарқынынан
өндіру, сату және жиынтық ... ... өсу ... ... ... ... пайдалануының нашарлағандығын көрсетеді.
Бұдан кейін экспресс-талдаудың әдістемесі бойынша қаржылық есепті
талдау ... Ол үшін ең ... ... есептеуге
салыстырмалы түрде қиын емес есептеулер жүргізіледі, содан кейін олардың
ішінен ен маңызды болып ... ... ... саны сұрыпталып
алынады. Көрсеткіштерді сұрыптау субъективті және оны ... ... Бұл ... ... ... салыстырмалы кеңістіктік-
мерзімдік қызметін сипаттайды. Кәсіпорынның экономикалық потенциалы ... ... ... ... мүліктік жағдайы және оның қаржылық
жағдайы тұрғысында. Бұл екеуі өзара байланысты, ол көрсеткіштердің ... ... ала ... ... ... тиіс. Экспресс-талдауды
жүргізу барысындағы ... ... ... бірі қосымшада көрсетілген (ҚОСЫМША А). Келтірілген ... ... ... экспресс-талдау шеңберінде кәсіпорын
қызметінің ... ... атап ... оның ... және ... (акцияның бағалылығы, оның баға белгілеу коэффициенті және
табыстылығы) ... ... ... да ... ... ... берілген көрсеткіштердің көбісі олардың өзгеру тенденциясы сияқты
жеткілікті дәрежеде экономикалық жағынан ... ... ... ... ғана ... ... жағдайын ұзақ және қысқа мерзімді даму барысы
тұрғысынан бағалауға ... ... ... ... ... ... -кәсіпорынның өтімділігі мен төлеу қабілеттілігі. Кәсіпорынның
өтімділігі жөнінде айтқан кезде, ондағы бар ағымдағы активтердің ... ... ... ... ... өтеу ... ... өзінде, олардың қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу
үшін жеткілікті болуы назарға алынады.
Төлеу қабілеті тез арада өтеуді талап ететін кредиторлық ... ... ... ... осы кәсіпорында ақша қаражаттары мен оның
эквиваленттерінің жеткілікті ... бар ... ... ... шеңберінде анықталған кассадағы және банктің есеп айырысу шотындағы
қолма-қол ақшаларды сипаттайтын баптарына көңіл ... Бұл ... де: олар ... ... ақша ... сипаттайды, яғни кез
келген басқа салыстырмалы бағасы ғана бар ... ... ... ие болатын мүлікті сипаттайды. Бұл ресурстар әлдеқайда мобильді,
олар кез келген уақытта ... ... ... ... ... ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ТӨЛЕМ ҚАБІЛЕТТІГІН ТАЛДАУ
2.1. ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис»- тың техникалық-
экономикалық ... ... ... ... ... цифрмен
өлшенеді. Ол көрсеткіштердің заттай мазмұнын толықтыру үшін үш өлшем
қолданылады. Олар: ... ... ... және ақша ... Мекемедегі
бар заттардың құбылысын заттай-бұйымдай өлшем арқылы көрсетеді. Мысалы,
еңбек ... ... ... ... оның ... ... заттарының
, материалдардың, тауарлардың, өндіріс ... тек қана ... ... ол ... ... ... Әр ... заттай
өлшемдерді есепте пайдалану ол заттардың физикалық қызметіне байланысты
болады. Заттай өлшемнің шаруашылық есепте ... ... ... ... және ... жұмысында да мағынасы өте зор. Осы
орайда заттай-бұйымдай өлшемнің дараланған есеп-қисап жұмысын жүргізуде
ерекше ... бар. ... ... ... ... толық аты,
сорты, өлшемі, тағы басқа, жекеленген қызметін анықтайтын ... ... ... ... және ... ... ... заттай-бұйымдай өлшем есеп жұмысын жан-жақты толық
етеді және оның мазмұнын анықтайды.
Еңбек өлшемі – еңбек ... ... Ол ... ... орнындағы
жұмысшылардың өндірістік немесе басқа да жұмысты ... ... ... Олар ... күні, жұмыс сағатымен өлшенеді. Еңбек ... ... ... төлеу мөлшері, жұмыс күнінің мөлшері анықталады.
Есеп-қисап жұмысында еңбек ... ... ... өте ... ... ... ... өнімінің өзіндік құнын еңбек өлшемінсіз анықтауға
болмайды. ... ... ... ... үшін ... ... заттай
өлшемін білу керек. ... ... ... еңбек
өнімділігін , өндіріс ... ... ... материалдық
ресурстардың шығынын біріктіріп, жалпы қорытынды есебін шығару үшін ... қана ақша ... ... есеп ... ... - жан-жақты өндіріс құбылысының барлық ... ... ... ... ... да ақша ... есеп-қисап
жұмысында әмбебап өлшем деп аталады. Ақша өлшемінің ... тағы ... ... тағы ... ... ... бұйымдай өлшемде
болсын, еңбе өлшемінде болсын, соларды біріктіріп ... ... де, бір ... ... ... есеп ... ... келгенде, бұл үш өлшемнің көрсеткіштері ... ... ... отырады. Әрқайсысының өзіндік ... ... ... ... ... ... шешу үшін
олар біртұтас, бірінен бірін ... ... ... көрсеткіштері
болып табылады.
ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис»- жауапкершілігі шектеулі серіктестік
болып құрылған. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жүк тасу;
- теміржол объектілерін жөндеу;
- құрылыс және монтаждық жұмыстар және өзге де ... ... ... ... жылы жүк ... көлемі жоспар бойынша 39740 мың теңге
болса, нақты көлемі 38887 мың ... ... 2005 ... ... ... жүк тасымалдау көлемі жоғарлады және нақты мөлшері 40105 мың ... бұл ... ... ... 1218 мың ... ... 3,1% өсуін
көрсетеді.
2005-2006 жылдардағы еңбек өнімділігі келесі көрсеткішті құрады:
ЕӨ = ТӨ / ... - ... ... ... ... жұмысшылар саны.
2005 жыл. - 1)жоспар: ЕӨ=39740/168= 236,55 мың тг.
2) нақты: ЕӨ=38887/172 = 226,08 мың ... жыл- ... ... мың тг
2)нақты: ЕӨ=40105/175= 229,17 мың тг.
Сонымен, еңбек өтімділігі 2005 жылы 10,46 мың ... ... ... ал 2006 жылы ... ... 0,43 мың ... ... 0,187%
жоғарлады және тауарлық өнімнің жоғарлағына байланысты 229,17 теңгені
құрады. Келесі ...... ... 1 ... ... 1 ... шығындар (Ш) = ӨҚ / ... - ... ... жыл - 1) жоспар: Ш =31000/39740 *100=78,0 тиын
2) ... Ш ... 100 = 79,85 ... жыл - 1) жоспар: Ш =31100/39800*100 = 78,14 тиын;
2) нақты: Ш =31140/40105* 100 = 77,06 ... жылы ... ... 1 ... ... 2005 ... қарағанда
нақты 2,79 тиынға немесе 3,5% төмендеді, себебі тауарлық өнімнің көбеюі
және оның ... ... ... жоғарлағаны.
Қаржылық нәтижелердің негізгі көрсеткіші табыс болып табылады:
Т = Ө - ... ... ... жыл - 1) ... Т = 39850 - 31000 = 8850 мың ... нақты: Т = 39400 - 31050 = 8350 мың теңге;
2006 жыл - 1) ... Т = 40250 - 31100 = 9150 мың ... ... Т = 40200 - 31140 = 9060 мың ... жылы табыс 8850 мың теңгені құрады және 2006 жылы 710 мың ... 8,5% өсті және ... ... ... байланысты 9060 мың
теңгені құрады.
Келесі көрсеткіш - өнеркәсіптің рентабелділігі:
Р=Т/(Ор.ж. нөқ ... нөқ – ... ... қорлардың ортажылдық құны
Ор.ж.нақ – нормаландырылған айналымдық құралдардың ортажылдық құны
Сонымен өнеркәсіптің рентабелділігі келесідей болды:
2005 жыл - 1) ... Р ... ... ... Р ... жыл - 1) ... Р =9150/(21950+8310)*100= 30,23%;
2) нақты: Р =9060/(22000+8370)= 29,83 %.
2005 жылы өнеркәсіптің рентабелділігі нақты 27,63 % құрды, ал 2006 жылы
2,17 % ... және 29,83% ... ... ... ... көбеюіне байланысты.
Өнеркәсіптік-шаруашылық қызметтің негізгі көрсеткіші болып фондоотдача
көрсеткіші ... / Ор.ж. нөқ *100 ... - 1) ... ... 181,5 тиын;
2) нақты: Фо =38887/21940*100= 177,2 тиын;
2006 жыл - 1) жоспар: Фо =39800/21950*100= 181,32 тиын;
2) нақты: Фо = 40105/22000*100= 182,2 ... жылы ... 177 ... ал 2006 жылы 182,2 ... құрады,
немесе бұл көрсеткіш тауарлық өнімнің өсуіне ... ... - ... кері ... = Ор.ж. нөқ / ТӨ* 100 ... жыл - 1) ... Фе = ... 55,1 ... ... Фе =21940/38887 * 100= 56,42 тиын;
2006 жыл - 1) ... Фе ... 55,2 ... ... Фе ... 54,86 ... жылдағы 2005 жылға қарағанда фондоемкость көрсеткішінің ... ... ... ... ... ... ... келесідей есептеледі:
Мо ...... ... - 1) ... Мо ... *100= 1,32 ... нақты: Мо = 38887/30200*100 = 1,28 тг;
2006 жыл- 1)жоспар: Мо =39800/30900*100=1,28 тг;
2) нақты: Мо =40105/31000*100 = 1,29 тг.
Бұл ... 2006 жылы ... ... ... ... 0,78% ... ... Бұл комбинат қызметін жақсы жағынан
сипаттайды. Бұл көрсеткішке кері материалоемкость көрсеткіші:
Ме = ... - 1) ... Ме = ... 75,49 ... нақты: Ме=30200/38887* 100= 77,66 тиын;
2006 жыл- 1) жоспар: Ме =30900/39800*100= 77,64 тиын;
2) нақты: Ме ... ... ... 2006 жылы 0,37 ... ... 77,29 ... ... себебі
тауарлық өнімнің жоғарлағаны.
«Желдорстройтранссервис» ЖШС-нің өтім бөлімінде ... ... ... ... Олар дайын өнімді таратуға және
өткізуге міндетті. Бөлімнің ... жиі ... ... ... ЖШС көбінесе тапсырыс бойынша көп жұмыс істейді.
2.2. ЖШС «Желдорстройтранссервис»-тың қаржылық тұрақтылығын
бағалау
Жалпы төлемқабілетсіздік жағдайы және ... ... іс ... және ... ... жағдайды бағалау қазіргі кезде
маңызды орын алады. ... ... ... ... ... ... және өтімділік деңгейі болып табылады.
Кәсіпорын өтімділігін талдауға ... ... ... баланс,
кәсіпорын өтімділігі не екенін анықтау қажет. Өтімділіктің екі ... ... ... сәйкес, өтімділік – бұл кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
өтімділік – ағымдағы активтердің ақша қаражаттарына айналу дайындығы мен
жылдамдығы.
Кәсіпорынның ... мәні ... ... ... ... ... өтімділігін талдау өтімділік деңгейі бойынша топтастырылған актив
қаражаттары және өтеу ... ... ... ... ... ... ... қаражаттары мен міндеттерді
сәйкестендіру мынадай көрсеткіштерді есептеуге мүмкіндік ... ... пен ... ... өтімділік кәсіпорынның қарастырылатын ... ... және ... ... ... және ... есептелінеді:
ТЛ = ( А1 + А2 ) – ( П1 + П2
), ... ТЛ – ... ... А1 және П1 – ... және пассив бойынша
сәйкес топтардың қорытындылары.
Перспективалық өтімділік – бұл ... ... мен ... болжау. Ол келесі формуламен есептелінеді:
ПЛ = А3 – П3,
(10)
мұндағы ПЛ – перспективалық өтімділік, А3 және П3 – ... және ... ... ... ... ... ... №1 аналитикалық кестеде көрсетілген.
Абсолютті өтімділік көрсеткіштері (9) және (10) ... ... = ( 9841 + 151381 ) – ( 9181120 + 0 ) = - 756898 мың ... = ( 1861 + 142034 ) – ( 904030 + 0 ) = - 760135 мың теңге
ПЛ2005 = 119729 – 0 = 119729 мың ... = 82793 – 0 = 82793 мың ... 1 - ШҚО ЖШС ... ... талдау
| | | | | | ... ... |2005ж. |2006ж ... |2006ж. ... |
| | | | | | ... | | | | | |2005ж. |2006ж. ... ... |1861 |Жедел |918120 |904030 |-908279 |-902169 ... | ... | | | ... | | |, | | | | |
| | | |П1 | | | | ... |151381 |142034 ... |0 |0 |+151381 |+142034 ... | | ... | | | | ... | ... | | | ... | | |, | | | | |
| | | |П2 | | | | ... |119729 |82793 ... ... |0 |+119729 |+82793 ... | | ... | | | ... | |, | | | | ... | | |П3 | | | | ... |2099281 |2277002 |Тұрақты |1462112 ... |+677342 ... | | ... | | | ... | |, | | | | ... | | |П4 | | | | ... |2380232 |2503690 ... |2380232 ... |- ... ... кәсіпорынның есеп беру кезеңінің соңына активтер
мен ... ... ... нәтижелерін сәйкестендіру ... ... А1 < П1, А2 > П2, А3 > П3, А4 < ... ... ... ... жеткілікті деп атауға болады.
Кезеңнің басы мен ... ... ... көрсеткіштері төлемділік
жеткіліксіздігін көрсетті, яғни қарастырылып отырған кезеңге ... ... өз ... ... ... ... бірақ
перспективалық өтімділік көрсеткішінің өсімі болжамды төлемқабілеттілігінің
артуын куәландырады, яғни болашақ ақшалай түсімдерге қарағанда кәсіпорын
тқаржылық ... ... ... есеп беру ... ... ... жоғарылау міндеттемелерінің 0,2 % төлей алады, бұл
қаржылық жағдайдың шектелгендігін көрсетеді.
Қаржылық жағдайды ... ... ... ... ... ... ... зерттеу болып табылады.
Кесте 2 - ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис» 2005-2006 жылдардағы қаржылық
тұрақтылығын бағалау, мың теңгемен
|Көрсеткіш атауы ... мәні | ... |
| |2005 ж. |2006ж. ... ... ... ... ... көздері |1462112 |1599660 |+137548 |+9,41 ... Ұзақ ... ... |2103175 |2279897 |+176722 |+8,4 ... ... ... |-641063 |-680237 |-39174 |+6,11 ... мерзімді міндеттемелер |0 |0 |- |- ... ... мен ... құру ... |-680237 |-39174 |+6,11 ... айналым қаражаттары және | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... мерзімді міндеттемелер |918120 |904030 |-14090 |-1,53 ... ... мен ... |277057 |223793 |-53264 |-19,22 ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... мен ... ... |115835 |79898 |-35937 |-31,02 ... Запастар мен шығыстардың құрылуы |-756898 |-760135 |-3237 |+0,43 ... ... ... ... | | | ... (жеткіліксіздігі) | | | | ... ... мен ... ... |+143895 |-17327 |-10,75 ... ... ... артықшылығы| | | | ... | | | | ... ЖШС ... қаржылық тұрақтылығын жалпы бағалау 2
кестеде көрсетілген. Есептеу мәліметтері кезең басында ... ... ... емес ... көрсетеді. 2006 жылдың соңында
қаржылық жағдайы нашарлаған және қаржылық тұрақсыздық жағдайды тұр.
Бұл қорытынды ... ... ... ... мен шығыстар өзіндік айналым қаражаттарымен өтелмейді;
- кәсіпрын қаржылық жағдайынынң тұрақсыздығын ұстап тұрған басты себеп –
запастар мен ... ... ... ... ... төмендеуі, пайда
болу көздерінің жалпы көлемі 19,22%-ға төмендесе, запастар мен ... 31,02% ... 3 - ШҚО ЖШС ... ... ... ... ... атауы | 01.01.06 | ... |
| | ... | |
| ... ... ... |Үлестік | |
| |мың тг ... |мың тг ... | ... ... шоттар |138051 |91,19 |1332342 |93,18 |-5709 ... ... ... |13330 |8,81 |9692 |6,82 |-3638 ... |151381 |100 |142034 |100 |-9347 ... ... кәсіпорын активтерінің негізігі бөлігі болып
табылады. Дебиторлық қарыз жағдайын ... №3 ... ... мәліметтері бойынша сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен
есеп айырусулар ... ... ... Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің қарыздары қарыздардың ... ... ... ... ... ... жылға 93,18% құрайды. Дебиторлық қарыздың 9347 ... 6,2% ... ... ... ... ... келген кәсіпорынның қызмет ету тиімділігі қажетті ... ... ... ... ... ... бағалау рентабельділікті талдау арқылы жүргізіледі, ол
келесі сұрақтарға жауап беруге ... ... ... ... мен
шығарылған шығыстар қаншалықты тұрақты; жүргізілген шығыстардың қаншалықты
өндірістік; кәсіпорынға капитал салымының тиімділігі; ... ... ... және ... 4 - ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис» 2005-2006 жылдардағы қаржылық
нәтижелерінің динамикасы мен деңгейін талдау, мың ... |2005ж. |2006ж. ... ... |
| | | ... ... ... ... ... табыс |1937586 |2120816 |183230 |9,46 ... ... ... ... |998420 |87755 |9,64 ... | | | | ... Жалпы табыс |1026921 |1122396 |95475 |9,3 ... ... ... |172804 |212703 |39899 |23,09 ... Жалпы және ұйымдаст. |159343 |207803 |48460 |30,41 ... | | | | ... %-рді ... ... |13461 |4900 |-8561 |-63,6 ... ... ... |854117 |909693 |55576 |-6,51 ... | | | | ... ... ... бұрын |863314 |917776 |54462 |6,31 ... ... | | | | ... | | | | ... салығы |112663 |- |-112663 |-100 ... ... ... ... |750651 |917776 |167125 |22,26 ... ... | | | | ... | | | | ... ... жағдайлардан |- |- |- |- ... | | | | ... ... |750651 |917776 |167125 |22,26 ... ... ... |29718 |37928 |8210 |27,63 ... дұрыстау есебімен таза |780369 |955704 |175335 |22,47 ... | | | | ... ... ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис» қаржылық ... мен ... ... ... (Кесте 4)
Талданған кезеңде өткізуден түскен табыс 9,46% өсті, яғни кәсіпорын
қызметінің ... ... ... құны 9,46% ... ... ... құн
өсуінің қарқыны өткізуден түскен табыстардың қарқынынан ... ... ... ... ... бағытсыз жүргенін көрсетеді.
Өткізуден түскен табыс өсімі ... ... ... 95475 теңгеге
немесе 9,3% өсті. Сонымен қатар талданған кезде шығындар 23,09% өсті, сның
ішінде жалпы және ұйымдастырушылық шығындары өсуі ... ... ... 854117 ... 909693 ... ... 6,5%-
ға өсті. Талданған кезеңде кәсіпорында негізгі емес қызметтен табыс 12,11%-
ға төмендеді.
Осының нәтижесінде ... ... ... ... салуға дейін
917776 теңге құрады, яғни 6,31%-ға өсті. Қарапайым қызметтен табыс ... ... ... ... ... ... өсті және 2005 жылы 750651
мың теңге және 2006 жылы 917776 мың теңге құрады.
Есеп беру кезеңінде ... ... ... шығыстар болмаған
жағдайларынан таза табыс өзгеріссіз қалды, бірақ негізгі құралдарды қайта
бағалау бөліміндегі таза табысты дұрыстау жүргізілді, оның ... ... ... ... 955704 мың ... ... және 22,47%-ға өсті.
Кесте 5 - ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис» ... ... ... ... ... ... мәні |Өзгеріс |
| | | ... |
| | | | | |
| | |2005ж |2006ж | ... Өнім ... ... |40,28 |45,06 |+4,78 ... |табыс)*100 | | | ... ... ... ... қарапайым|44,56 |43,27 |-1,29 |
|рентабельділік |қызметтен табыс/өткізуден | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... |53,37 |59,74 |+6,37 ... |капитал)*100 | | | ... ... ... |32,79 |38,17 |+5,38 ... | | | | ... |(таза табыс/ұзақ мерзімді |37,1 |41,92 |+20,87 ... ... | | | ... ... ... ... |93,79 |91,11 |-2,68 ... ... ... | | | |
| ... құны)*100 | | | ... ... ... 5 кестеде көрсетілген.
ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис» рентабельділігін ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Сонымен,
таза табыс бойынша өнім рентабельділігін есептегенде, есеп беру кезеңінде
әр бірлік бойынша өткізілген қызмет үшін 4,7% таза ... өсуі ... ... рентабельділік 1,29%-ға төмендеген.
Меншікті капитал рентабельділігін есептеу 2005 жылмен салыстырғанда
2006 жылы ШҚО ЖШС «Желдорстройтранссервис» иелері салған әр ... ... ... ... көбірек тапқан.
Экономикалық рентабельділікті есептеу кезінде келесі анықталды: 2005
жылмен салыстырғанда 2006 жылы кәсіпорынға ... табу ... ... 1 ... ... алу үшін ақшалай қаражаттар ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар мен
басқа да ұзақ мерзімді активтерді пайдалану тиімділігі 20,87%-ға өсті.
Негізгі қызмет рентабельділігін есептеу өткізуден табыстың төмендеуін
көрсетті, 1 ... ... ... 2005 ... ... ... ... талдау негізінде кәсіпорын қызметінің жағымды және
жағымсыз жақтарын көрсетуге ... ЖШС ... ... ... жақтары келесілер
болып табылады:
- жұмыс тәжірибесі үлкен ... ... ... негізгі өнімді өндіру және өткізу процесінің ұйымдастырылғандығы;
- өндірілетін өнімнің жоғары сапасы;
- кәсіпорынның қаржы шаруашылық ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді активтердің жоғары үдемелі салмағы және оның сомасының өсуі
кәсіпорынның меншік ... ... ... ... ... тыс
активтерге салатынын куәландырады.
2.3.Кәсіпорынның төлем қабілеттігін талдау
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі оның қаржылық тұрақтылығының маңызды
белгілерінің бірі және ... ... ... ... ... ... нарық экономикасы жағдайында оған көп көңіл бөлінеді.
Арнайы есептік талдау ... ... ... ... әр ... көзқарастар кездеседі. Қаржылық талдау бойынша кейбір
авторлар төлем ... ... ... ... ұзақ ... ... ... алу қабілеттілігін түсінеді. Мысалы, О.С.
Ефимова төлем қабілеттілігі: "кәсіпорынның ... ұзақ ... ... бойынша есептесе алу қабілеттілігін түсіну ... - ... ... ... ... ... кітабының авторлары да осы
көзқарасты ұстайды. "Төлем қабілеттілігін компанияның ұзақ ... ... ... ... өтеу ... ... үшін бағалайды".
Басқа авторлар төлем қабілеттілігі деп кәсіпорынның тек қысқа мерзімді
міндеттемелерін өтеуге дайындығын түсінеді. ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі деп оның
өзінің жедел міндеттемелері бойынша өзі ... ... ... ... деп ... Бұл ... М.Н. Крейнина
толығырақ баяндайды. "Төлем қабілеттілігі - бұл ... ... ... ... қойылған талаптары қарыздарын өтеуге дайындығы".
Сөз, тек қысқа мерзімді ... ... ... ... Ұзақ ... қайтару мерзімі алдын ала белгілі болады. Төлем қабілеттілігі -
бұл барлық қысқа ... ... ... ... ... өны ... процесін үзіліссіз іске асыру үшін жеткілікті ... В.В. ... ... ... деп оның ... ... ... есеп айырысуды өз уақытында және толығымен жүргізу
қабілеттілігін" түсінеді. "Төлем қабілеттілігі - кәсіпорынның жедел ... ... ... ... ... есеп ... жеткілікті ақша
қаражаттарының және олардың эквиваленттерінің болуы". Соңғы ... ... И.Т. ... ... ... ... ... ақша сомасының белгілі бір мерзімді жедел ... ... ... төлем қабілеттілігінің коэффициенті арқылы көрінеді.
Егер төлем қабілеттілігінің коэффициенті бірден үлкен ... тең ... бұл ... ... ... ... ... екенін білдіреді.
Егер төлем қабілеттілігінің коэффициенті 1-ден аз ... онда ... ... ... ... ... ... керек" .
Қысқа мерзімді міндеттемелер жайлы болса да, бұл түсінікті профессор
А.Д. Шеремет ... ашып ... Ол ... ... ... өз ... техника және материалдармен жабдықтаушылардың ... ... ... ... ... еңбегінің
төлемін жүргізу, бюджетке төлемдер енгізу қабілеттілігі түсіндіріледі" деп
жазады. Төлем қабілеттілігінің өте қысқа және ... ... ... ... ... Оның ... ... қабілеттілігі - бұл кәсіпорын-
ның өз міндеттемелері бойынша есеп айырыса алу ... Бұл ... - бұл ... ... ... басқа қарыз берушіге ақша төлеу
және сонымен өз қарыздарын (қысқа ... ұзақ ... өтеу ... мерзімді қарыздарды өтеу мерзімі шарты бойынша ұзақ мерзімді несиенің
және қарыздың ... ... ... ... мерзімді қарыздармен
сәйкес келуі мүмкін. Және есепті жылы өтеуі қажет ұзақ мерзімді қарыздардың
бір бөлігін қысқа ... ... ... ... есептеу дұрыс
болады, себебі ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді міндеттемелер шотының Бас
жоспары "несиелер" 60 бөлімшесінің 601-603 ... ... әр ... ... ... айтылғандарды қорытындылай келе,
кәсіпорынның телем қабілеттілігі деп, оның дер ... ... ... мінде-
ттемелері бойынша төлемдер жүргізуге дайындығын түсіну керек ... ... бұл үшін ... есеп ... валюта және басқа да
шоттарында ақшалары болуы керек.
Қарыздарды өтеу үшін құралдардың ... ... ... айналуы керек
дебиторлық борыштар потенциалды құрал болып табылады. Қарыздарды өтеу ... ... ... кәсіпорында бар тауарлы-материалдық құндылыктардың
қоры бола ... Оны ... ... ақша ... алады.
Басқаша айтқанда, теориялық түрде қарыздарды өтеу кәсіпорынның барлық
ағымдағы активтерімен қамтамасыз етіледі. Нақ осылай теориялық түрде, егер
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... онда ол ... өтеуге дайын деп есептеуге" бодады. Бірақ, егер
кәсіпорын барлық ағымдагы активтерін қарыздарды ... ... онда ... кезде оның өндірістік қызметі тоқтатылады, ... онда ... тек ... ... құрайды, ал материалды айналым құралдарын
алуға ақша жоқ, олар толығымен қарыз-дарды төлеуге кетті.
Сондықтан төлем ... бар деп, ... ... ... ... көп ... кәсіпорынды есептеуге болады.
Кәсіпорынның тек қарыздарды өтеуге ғана ... ... ... ... үшін ... ... ... төлем қабілеттілігі баланс жасау мерзімімен анықталады.
Кәсіпорын жабдықтаушыларына, банктік карыздар және ... да есеп ... ... жоқ ... төлем қабілетті деп саналады.
Келешекке арналған төлем қабілеттілігі нақты бір мерзімдегі оның ... ... осы ... жедел (бірінші ... ... ... ... ... ... бір ... қолдағы ақша сомасының жедел
төлемдер сомасына қатынасын көрсететін төлем кабілеттілігі ... ... Егер ... ... коэффициенті 1-ге тең немесе
үлкен болса, онда бұл ол кәсіпорынның ... ... ... ... ... 1-ден аз болса, онда талдау процесінде төлеу құралдарының
жетіспеуі ... ... ... қаражатыньң сомасын анықтау мәселесі бойынша әр түрлі
көзқарастар бар. ... ... ... ақша қаржыларын, қысқа
мерзімді бағалы ... ... ... ... ... олар ... және ... тез айналады. Ағымдағы міндеттемелерге ағымдағы
пассивтер, яғни, ... ... ... мен ... банкінің
қысқа мерзімді несиелері, қысқа мерзімді ... ... ... басқа пассивтер кіреді.
Төлем құралдарының ... ... асуы ... ... екенін білдіреді. Банкте есептің және басқа шоттарда
ақшаның ... ... ... ... ... өтіп ... қаржы
органдарына қарыз болу, еңбекке төленетін қаржылар мерзімінің сақталмауы
төлемге қабілетсіздікгі көрсетеді. Төлем қабілеттілігі оны ... ... ... ... ай) ... ... ... көрінеді.
Есепті кезең ішіндегі ағымдағы төлем қабілеттілігі төлемдік ... ... ... оның ... ... жедел төлем
қабілеттілігінің коэффициенті анықталады, кредиторлармен, ... ... және ... ... өз ... есеп ... қамтамасыз ететін
шаралар жасалады. Төлемдік күнтізбе аналитикалық есептің мәліметтері, банк
көшірмесі, ... ... ... ... ... Мұндай
есептер күнделікті немесе 3-5 күнде бір рет және басқа уақыт аралықтарында
жүзеге асырылуы мүмкін. ... ... ... төлем қабі-
леттілігіне байланысты. Егер ... ... ... ... ал егер
тұрақсыз болса жиі ... ... ... ... ... үшін
кәсіпорынның төлем құралдары және уақыты келген оның ... ... ... келесі ақпаратты қарастырайық (8-кесте).
Осы ақпараттың негізінде төлем құралдары мен ... ... ... ... осы мерзімде кәсіпорын өз қарыздарының 86,3%-
ын ғана төлей алатынын көрсетеді (3655:4233), қарыздарының 13,7%-ы ... бұл ... ... төлеуге және кәсіпорынның шығындалуына
әкелетін мерзімі өткендер қатарына жатқызылады. ... ... ... ... сандық көрсеткіштерден басқа, сапалық
сипаттамаларын білу керек.
Қаржылық икемділік ... ... ала ... ... ақша ... ... ... кездейсоқ үзілістерге қарсы тұру
қабілеттілігімен сипатталады. Бұл өзгермелі жағдайға төтеп беру үшін әр
түрлі көздерден ... алу, ... ... көбейту, активтерді сату,
қайта орналастыру, кәсіпорын қызметінің деңгейі мен сипатын өзгерту ... ... ... алу ... әр ... себептерге
байланысты және тез өзгеруге бейім. Ол ... ... ... ... салалардағы жағдаймен, капитал-дын
құрамы және құрылымымен анықталады.
Көбіне ол несие нарығының өзгеру бағыттары мен жағдайы ... ... ... ... алу ... ақша ... ... жағдайда
және кәсіпорынға қысқа мерзімді несиелерді ұзарту үшін қажет кезде ... ала ... ... ... ашық ... линиялары (кәсіпорын
белгілі бір мерзім ішінде және белгілі бір жағдайларда ала ... ... ... ... ... ... кезде алудың сенімді көздері.
Кәсіпорынның ... ... ... ... оның ... және ... акцияның рейтингі, активті сатудың
шектілігі, шығынның кездейсоқтық дәрежесі, ... ... ... ... жойылуы сияқты, өзгермелі жағдайларға тез
бейімдеушілік ... ... ... ... ... ... қабілеті өте тар түсінік, себебі оны
болашақта қолдану мүмкін емес.
Кәсіпорынның ... ... ... - бір ... аса) ... бағалау үшін өтімділіктің ... ... ... ... ... бірі ... ... өткізуден түскен табыстың орташа ағымдағы міндеттемелерге
қатынасы болып табылады. Есептеу үшін алымында есепті ... есеп ... ... ... ал ... - осы ... ағымдағы
міндеттемелерінің орташа қалдықтарын алуға болады. Бұл есепте алымы баланс
жасау мерзіміндегі емес белгілі бір кезең үшін ақша ... ... ... ... мен ... ... төлем
қабілеттілігін талдауды ... және ... үшін ... да ... ... ... ... маңыздысы табыс пен табыс
табу қабілеттілігі, себебі осы факторлар кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... Табыс табу қабілеттілігі деп болашақта
кәсіпорынның ... ... ... ... алу ... Осы қабілеттілікті бағалау үшін ақша ... мен оның ... ... ... ... ... ... коэффициенті (Кп) кәсіпорынның күрделі шығындары,
айналым қаражатының өсуі немесе ... ... жабу үшін ... ... ... және ... кездейсоқтың әсерін жою үшін, бөлшектің алымы
мен бөлімінде бес жыл ... ... ... ... формула бойынша жүргізіледі:
Кжа = Өнім өткізуден табыс / (Күрделі шығындар +Дивиденд ... +
+ Ақша ... ... тең ақша ... ... коэффициенті кәсіпорынның сыртқы
қаржыландыруға жүгінбей қызмет істей ... ... Егер ... 1-ден ... ... онда кәсіпорын өз қызметінің ... ... ... және ... қазіргі деңгейін қолдауға
қабілетті емес.
Кжа кәсіпорынның қаржылық қажеттілігіне ... ... ... ... ... бағыттарын көрсететінін ескеру керек.
Ақша қаражат капиталға айналдыру ... (Ккс) ... ... деңгейін анықтауда қолданылады және келесі формула
бойынша есептеледі:
Ккс= (өткізуден түскен табыс – төленген ... /
/ ... құны ... ... ... + ... + ... + меншікті айналым ... ... ... ... деңгейі 8-10% шегінде жеткілікті
болып саналады.
Кәсіпорынның перспективті төлем қабілеттілігін анықтау үшін кәсіпорын
активіндегі ақша қаражатына ... ... ... және ... ... ... көрсеткішітері кеңінен
пайдаланылады.
Үш көрсеткіш жиі қолданылады:
1. абсолютті өтімділік коэффициенті;
2. аралық өтеу ... ... ... өтеу ... ... ... коэффициенті (жеделдік коэффициенті) ақша қаражаттары
мен тез өткізілетін бағалы ... ... және ... ... ... ретінде есептеледі. Ол баланс жасалған мерзімінде
немесе жақын мезгілде ағымдағы қарыздардың ... ... ... ... ... шектеуі келесі ... ... Ка.ө. ... - ... ... қандай бөлігі жедел өтелуі керек
екендігін көрсететін ... ... ... ... ... мәні ... ... болуы керек.
Аралық өтеу коэффициентің есептеу үшін (немесе оның басқа аталуы:
қауіпті өтім ... ... дәл ... ... ... ... ... ... ... және ... да ... ... Ол кәсіпорынның
дебиторлармен өз ... есеп ... ... төлемдік
мүмкіндігін көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің қандай ... ... ... ... емес, сонымен қатар өткізілген өнімдер, орындалған
жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін түсімдер ... ... ... ... ... ... ... есептемегенде) ағымдағы міндеттемелерге қатынасын ашып көрсететін
бір ... ... ... ... жеке ... ... еместігінен шығып отыр. ... өтеу ... ... ... ... былайша өрнектеледі: Кар.ө> 1.
В.Ф. Палий "бұл коэффициенттің ... ... ... ... жатыр" деп есептейді . ... ... ... ... ... қабілеттілігін дебиторлық борыштың ... ... ... тең кезеңге сипаттайды.
Басқа да көзқарас бар. Шамамен бұл коэффициент 0,5-тен кем болмауы
тиіс, себебі жедел және ... ... ... әр ... ақша
қаражатының және дебиторлық борыштың 50 тиыннан кем келмеуі тиіс.
Ағымдағы өтімділік коэффициенті (жалпы өтеу ... ... ... ... және ... ... міндеттемелердің көлеміне
қатынасын көрсетеді. Ол ... ... мен ... ... ... белгілеуге мүмкіндік береді және дебиторлармен өз,
уақытында есеп айырысу және ... ... ... өткізу жағдайларында ғана
емес, сонымен бірге материалды айналым құралдарының басқа элементтері қажет
болған кезде сату ... ... ... ... ... өтеу ... өтімді құралдар жедел және қысқа ... ... ... ... ... береді және
сонымен баланс құрылымының тұрақтылық дәрежесін ғана емес, кәсіпо-рынның
салықтарды ... ... ... экономикасы дамыған елдерде бұл көрсеткішке кәсіпорынның
ағымдағы өтімділігін ... ... ... мән ... Оның ... негізгі себептері:
1) біріншіден, ағымдағы активтермен ... ... ... дәрежесін
көрсетеді. Бұл көрсеткіш қаншалықты жоғары ... ... ... ... ... ... ... болады;
2) екіншіден, ағымдағы активтердің ағымдағы ... асып ... ... (ақша қаражаттарынан басқасы) сату ... ... ... ... ... болуына бөгет болады. Бұл қарсы
әрекеттің қаншалықты күш-тірек болуы, кредитор үшін ... ... ... шетел компанияларында жұмыс істеуші ... ... ... деп атайды.
Жалпы өтеу коэффициенті өндіріс сипатына байланысты күрт ауытқуы
мүмкін. Оның деңгейіне тиелген ... мен ... ... ... нысандары, өндіріс циклінің ұзақтығы, ... ... ... және ... әсер ... Берілген
көрсеткіш үшін мына шектеу қалыпты мән болып табылады: Кағ.ө. >2.
Берілген шектеу кәсіпорынның өтімді құралдарға (немесе ... ... ... ... ... 2 есе асуы ... көрсетеді. Ағымдағы өтімділік коэффициенті барлық ... бір ... ... ... тең ... ... ... қабілеттілігін сипаттайды.
Осы көрсеткіштің нормативті маңызына байланысты басқа ... ... Ол 1 мен 3 ... ... ... тиіс. Төменгі шегі ағымдағы
міндеттемелерді өтеуге жеткілікті болуы тиіс, жетпесе кәсіпорын төлеуге
қабілетсіз болуы мүмкін.
Тәуекелді ... ... ... ... ... негізгі
құрамдас бөлігі болып табылады. Ол тәуекел көлемін (деңгейін) сапалық не
саналық әдіспен анықтау процесін ... ... ... ... ... алу ... береді.
Алайда сандық бағалауды жүргізу ол үшін сәйкес ... ... ... байланысты көптеген қиындықтар кездеседі. Қазақстанда ақпараттық
қызмет нарығы дамымағандықтан, көбіне фактикалық ... алу ... 6 - ... ЖШС ... 2005-2006 жылдардағы қаржылық
тұрақтылығын бағалау, мың теңге
|Көрсеткіш атауы |Есептеу тәсілі ... ... |
| | ... |мың тг |% |
| | |. | | | ... ... ... |>0,5 |0,61 |0,64 |+0,03 |+4,92 ... |капитал/шаруашылы| | | | | ...... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... |Меншік айналым |~0,5 |-0,44 |-0,43 |+0,01 |-2,27 ... ... | | | | ...... | | | | | ... | | | | | | ... және ... |≤1 |0,63 |0,57 |-0,06 |-9,52 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | | ... |(меншік |>0,8 |0,61 |0,64 |+0,03 |+4,92 ... ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... уақыттың жеткіліксіздігімен, ... ... ... бұл ... ... ... ... талдау негізінде тәуекелді қатысты бағалау ерекше қызығушылықты
тудырады. Бұл ... иесі ... ... ... оның ... ... ... ең қолайлы әдістердің бірі болып табылады.
Кәсіпорын қаражаттарының тәуелсіздік (автономия) коэффициенті
кәсіпорын иелерінің ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық автономия коэффициентін есептеу
қаржыландыру көздерінің жалпы сомасындағы ... ... ... 4,92%
өскенін көрсетеді. Бұл кәсіпорынның сыртқы инвесторлардан ... ... бұл ... беталыс, нормативті мәнге де сәйкес келеді.
Меншік капиталдың ептілік (маневренность) коэффициенті ... қай ... ... қызметті қаржыландыру үшін қолданылатынын,
яғни қай бөлігі ... ... ... қай ... капиталданғанын
көрсетеді.
Меншік капиталдың маневренность коэффициенті есеп беру кезеңінде 2,27%
төмендеді.
Активтердің қорлану көздерін ... ... ... ... ... ... ... белгіленіп, есеп беру
кезеңіндегі олардың ... ... ... ... баға ... ... өз меншігіндегі капиталға ... ... ... ... ... қоры ... оның қаржылық тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Меншікті капиталдың ... ғана ... ... ... бірге
капиталдың жалпы сомасындағы оның үлес салмағын да анықтау маңызды. Бұл
көрсеткіш ... ... әр ... атпен берілген ... ... ... ... оның мәні бір ғана - ... қарап кәсіпорын сырттан тартылған қаржыдан ... ... және өз ... ... ... ... ... кестеде «Желдорстройтранссервис» ЖШС –нің 2005-2006 жылдардағы
іскерлік белсенділігін бағалау ... ... (7 ... және ... ... қатынасының көрсеткіші 9,52%-ға
төмендеуі кәсіпорынның қаржылық ... ... және ... ... ... ... коэффициенттің өсуі кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... ... азаятындығын
көрсетеді. Батыс экономистері тәуелсіздік коэффициентінің неғұрлым жоғары
деңгейде болғаны дұрыс деп санайды. Себебі бұл ... ... ... ... ... ... 7 - ... ЖШС –нің 2005-2006 жылдардағы іскерлік
белсенділігін бағалау, мың теңге
|Көрсеткіш атауы |2005 ж. |2006ж. ... |
| | | |мың тг |% ... ... түскен |1937586 |2120816 |+183230 |+9,46 ... | | | | ... ... ... |863314 |917776 |+54462 |+6,31 ... ... | | | | ... табыс | | | | ... Қор ... |0,93 |+0,01 |+1,09 ... ... |12,48 |14,63 |+2,15 |17,23 ... | | | | ... |29 |25 |-4 |-13,79 ... | | | | ... | | | | ... ... |363 |326 |-37 |-10,19 ... | | | | ... | | | | ... ... цикл |75 |54 |-21 |-25 ... | | | | ... ... ... дәл осындай құрылымды таңдайды, себебі ол
кәсіпорынға өздерінің міндеттемелерінің ... ... ... қаражаты көп болса, соғұрлым үздіксіз жұмыс қамтамасыз етіліп,
нарық жағдайында алға шығуға көмектеседі. Сондықтан кәсіпкерлер әр ... құру ... және ... ... ... табысты тікелей
қосу арқылы өзіндік капиталды көбейтуге тырысады.
Қаржылық талдаудан кітаптардың бірқатар авторлары инвесторлар ... ... ... ... меншікті капиталдың оның жалпы
сомасына қатынасының ең аз мәні 0,6 болып ... деп ... ... 0,5 деңгейдегі мәні кәсіпорынның барлық міндеттемелерін өз
қаражатымен ... ... ете ... ең төменгі көрсеткіш бола алады.
Талдау негізінде ШҚО ЖШС ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдай тұрақты, бірақ
өтімділік пен төлемқабілеттілікті жоғарылату ... ... ... ... ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖӘНЕ ТӨЛЕМ
ҚАБІЛЕТТІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 ... ... ... мәселелері
Қазіргі Қазақстан экономикасы, соның ішінде өндірістік шаруашылығы:
ақша-несие жүйесін ... ... ... ... бізде бұрын
болмаған жаңа нарықтық қатынастары; нарық экономикасымен және меншіктің көп
түрлі формасына бейімделген кәсіпорындардың және ... ... ... ... бір ... болып табылды. Қазіргі таңда,
осы экономикалық жағдайларға сай, әр шаруашылық субъектің ... ... ... ... және олар осы ... көптеген назар аударады. Осы жағдайда ... ... ету ... басшыларға ең біріншіден, кәсіпорынның
қаржылық жағдайың дұрыс бағалау, бәсекелестерің бағалау керек. Кәсіпорынның
бәсекелестігің қамтамасыз ету ... ... ... және ... басқару жөн.
Қаржылық жағдай - кәсіпорынның экономикалық қызметтің маңызды сипаты
болып табылады. Кәсіпорынның бәсекеқабілетті ... ... ... ... - бұл ... кызмет етуі мен дамуының стратегиясы
және мақсаттарды таңдаудағы негізделген өндірісті басқару ... ... ... жаңа ... жаңа өнім ... ... ... ескере отырып оның ... ... және ... ... ... болжау
негізінде қызметтердің перспективалы бағыттарын анықтау түсініледі.
Қазіргі таңда кәсіпорынды тиімді әрі ұтымды ... ... әлі ... төмен деңгейде қалып отыр. Сонымен ... ... ... ... ... ... дайындалмағандықтан, бәсеке
жағдайында туындайтын көптеген мақсаттарға қол жеткізіле ... ... ... ... сай, қазіргі басқару қағидасына
негізделген, ... ... және ... ... ... басқару жүйесін қалыптастыру тұжырымдамасын енгізу қажет
болып табылады.
Қазіргі басқарудын, жүйелі қағидаларына ... ... ... ... ... және ... ... иновациялық
элементтерін қалыптастыру және дамыту қарқыны;
- көлденең байланыстарды күшейту және тік құрылымдарды орталықсыздандыру;
- еңбек процесінің ... ... тек ... ... ғана емес, сонымен ... ... де ... ... ... ... айналдыру үшін қоғам
ресурстарының потенциалын өсіру;
- объект және субъект арасындағы кері ... ... ... ... ... жүйелік бақылаудың ұйымдастырылуы;
- оң және теріс әсер ететін ауытқуларға жылдам әсер ету;
- өндірістің бес факторы - еңбек, құралы, еңбек ... ... ... ... ... ... басқаруды тиімді ету;
- адамға деген қарым-қатынас тек мақсатқа жетудің ... ... ... ... ... ... ... де болуы керек.
Басқару жүйесі жүйелік және жағдайлық ... ... ... ... ... ... және ... тәуелсіздік;
2) кәсіпкерлік қызмет түрлерін еркін таңдау;
3) қоршаған орта мен нарық ... ... ... ... ортаның өзгеруіне ... ... ... ... инновациялық бейімделуі;
5) нарық талаптары мен инновациялық қайта қалыптастыруға байланысты ... ... ... ... өзін-өзі дербес қаржыландыру;
7) ұйымның міндеттеріне сәйкес, экология мен табиғатты пайдалануға
сақтықпен ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес ... ... ... мен оперативтілігі.
Басқару жүйесінде басқарудың мақсаттылық (мақсатты-бағдарламалық),
стратегиялық, маркетингтік, ... ... ... және
басқа да түрлерін ұтымды үйлестіре отырып жүзеге асырған жөн.
Қаржы ... ... ... ... ... ... қаржысы базистік категория, яғни тура осындай нысанада жұмыс
істейтін айрықша белгілері мен ... бар ... ... ... болып табылады. Бірақ ақша қорлары қозғалысының
объектісі бар, ... ... ... ... ... кез
келген қатынастар сияқты, олар реттеуді, тиісті қаржы ағынының бағыттарын,
олардың қозғалысын ретке келтіруді ... ... Бұл ... ... орындаушылардың санасымен, машығымен және іскерлігімен
жасалатын субъективті басқарушы ... ... ... ... ... анықталатын базистік аса маңызды құбылыстардың
талабына бағдарлануы тиіс, бұл талаптарды үнемі ... ... ... ... ... ... болуы тиіс болғандықтан қондырмалықтарға
жатады. Бұл басқарылатын іс-әрекеттерге қаржы менеджменті ұғымы – тиімді
пайдалану ... ... ақша ... кәсіпорынның бүкіл
қаражаттарының қозғалысы механизмін басқару жүйесі жатады.
Қаржы жүйесінің бұл буынында нарық жағдайындағы ... ... деп ... және ... мен ... ... ... және соның шеңберінде әлеуметтік-экономикалық процестерді басқарудың
нысаны болып табылады. Қаржы менеджментінің мәні тиісті службалар тарапынан
қосымша қаржы ресурстарын ең тиімді етіп ... ... ... ... ... ... рыногында бағалы қағаздарды сатып алып, қайтып сатып
пайдалы операциялар жасауға мүмкіндік беретіндей етіп ... ... ... ... ... ... ... баяндалған
қағидаттарына негізделген. Ол басқарудың тиісті ...... ... ... ... ... Қаржы
менеджментін жүзеге асырудың шарты нарықтық ортаның болуы болып табылады,
бұл орта бағалардың еркін жүйесі, тауар мен ... ... ... ... ... құрал-жабдықтары рыногының жұмыс істеуі,
кәсіпорындардың қызметін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... есеп ... жүргізуге
мүмкіндік береді. Сөйтіп, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... бұл оны жеке
буындарында басқарушы субъектілердің ... ... ... ... ... басым болуы мүмкін қаржыны басқарудың
жалпы шарттарынан ... ... ... ... қаржы
менеджментінің жүйесі аса жылжымалы, өйткені бұл буындағы нысандардың,
әдістердің арсеналы жалпымемлекеттік қаржылардағыға қарағанда тым әр ... ... ... субъектілердің қаржы менеджменті әр түрлі
нысандардағы есеп айырысу (төлем тапсырмасы, төлем талабы (талапшоты), ... ... есеп ... ... және т.б), барлық нысандардағы
несиелендіру, бағалы қағаздармен және ... ... ... көп ... ... ... ... кепілдік – ипотекалық
және сенімгерлік операциялар, қаржы және ... ... ... ... бойынша трансферттер сияқты нысандар мен әдістерді ... ... ... ... ... ... ... түрлерін сақтандыру бойынша қаржы құралдарының жинақталымы
айтарлықтай кеңейеді.
Қаржы ... ... ... ... қаржылық жай-
күйін талдау болып табылады. Бұл кәсіпорынның қаржы ... ... ... несиені өтеу қабілетін), оның рыноктағы
жағдайын (бәсекеге жарамдылығын) сипаттау үшін ... ... ... ... ... қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижелері
туралы есепте (пайда және зияндар туралы есепте), ақша ... ... ... ... ... толығырақ ақпарат қолданылады.
Көрсеткіштерді, коэффициенттерді, нормаларды – ... ... ... қадағалап отыру кәсіпорындардың
жұмысын оперативті басқаруға және бақылауға ... ... ... берілген қаржы-шаруашылық процестерді, бағыттарды дер кезінде
түзетуге мүмкіндік береді. Сонымен ... бұл ... ... ... ... ... ... әріптестерге және
несиегерлерге оның ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын жоғарылату бағыттары
Кәсіпорынның қаржылық қамтамасыз етілуінің тактикасы мен стратегиясы
ретінде қаржының тиімді іс-әрекет етуінің мақсаттары үшін оның ... ... ... ... ... ақша ... басқару
жөніндегі қаржы менеджментінің стратегиялық нұсқамасы ұдайы өндірістік
процесті қамтамасыз ... ... ... ақша ... ... ... айналым бойынша пайдалануға бағытталған.
Қаржылық жағдайдың жалпы мақсатты нұсқамасы – ... ішкі және ... ... есепке алу негізінде кәсіпорынның тең
қаржы саясатын жүзеге ... ... ... ... талаптарына сай болуы және де
кәсіпорынның дамуына байланысты қажеттіліктерге жауап бере алуы өте ... ... ... ... тұрақтылықтың жетіспеушілігі кэсіпорынның
төлеу қабілетінің жоқтығына жэне оның дамуына ... ... ал көп ... - ... ... ... басқа артық қорлармен және
резервтермен кәсіпорын шығындарын көбейтуіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші ... ... ... ... ... (міндеті) келесілер болып табылады:
- қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру ... ... ... мен ... қалыптасу көздері ара сындағы сәйкестікті, оларды
таратудағы рацио налды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
- айналым ... ... оның ... ... ... - - міндеттемелермен ара қатынасын анықтау;
- қаржы-есептік және несие ережесін сақтау;
- кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің құрылымын ... ... ... ... ... оның ... ... борыш
және қорлар есебі;
- баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының және
төлеу ... аб ... және ... анықтау.
Кәсіпорынның тұрақтылығы ең бірінші өндіріс шығындарымен ... ... өнім мен ... ... ... мен ... Сондай-ақ, тұрақты және айнымалы шығындар арасындағы қатынас
маңызды ... ... ... ... өнім және өндіріс
технологиясымен тығыз ... ... ... ... бірі - ... ... құрамы мен құрылымы, сондай-ақ
кәсіпорынның басқару стратегиясын дұрыс таңдап алуы ... ... ... ... ...... ... оның ағымдағы жедел
қызметі үшін қажет болатын қаржының ең төменгі сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды ... бірі - бұл ... ... мен ... ... басқару стратегиясы мен
тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ... ... таза ... қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін жайлы сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза ... ... ғана ... ... ... ... ... әсіресе өндірісті дамытуға бағытталған бөлігі де өте
маңызды болып ... ... ... қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен ... ... ақша ... ... көп ... ... оның қаржылық
мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, ... ... ... те ... - яғни кәсіпорын өз кредиторларымен уақытында
есептесе ала ма, жоқ па ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметін талдаудың
қорытындылаушы кезеңі ... ... Және ол үш ... ... ... және ... ... жиынтығы коммерциялық, өндірістік және
қаржылық қызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі - бұл оның ... ... ... және тартылған капиталдың көлемі мен құрамына
өзгеріс әкелетін қызметі ... ... Ол ... ... ... түсуі мен тиімді пайдаланылуына, есеп және несие тәртібін сақтауға,
меншікті және ... ... ... арақатынастың
рационалдылығына, сондай-ақ кәсіпорынның тиімді ... етуі ... ... қол ... ... тиіс. Кәсіпорын қызметінің
қаржылық, өндірістік және коммерциялық жақтары арасында тығыз байланыс ... ... бар. ... ... қызметінің жетістігі, көбінесе оның
өндірістік-сату көрсеткіштері мен ... ... өзі ... және ақша ... алуы оның ... ... алдын ала
қарастырылған сұрыпталымды ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті деңгейге
сәйкестігіне және оны бір қалыпты өндіруге және ... ... ... ... өнімді үздіксіз өндіру және өткізу кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң ... ... ... ... ... төмендеуі және оны сатудың қиындықтары кәсіпорын шотына ақша
қаражаттарының келіп түсуіне кедергі ... ... ... ... ... Кері ... бар, ол ақша ... материалдық ресурстардың келіп түсуінің іркілісіне, демек өндіріс
процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Шығындар көлемі өндіріс процесінің ... ... ... тиімділігі қаншалықты көп болса, кәсіпорын өнімді өткізу көлемін
сақтай отырып ресурстарды, соның ішінде қаржылық ресурс ... ... ... Және ... ... пен ... ... нормасының
өсуі, еңбек өнімділігі деңгейінің төмендеуі, басқа да ... тыс ... және ... емес шығындар қосымша қаржы
қаражаттарының ... ... ... ... және ... шығыны ең алдымен өнімнің өзіндік құнын да, ... соң ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзіндік
қаражаттарының көлемін өзгерте отырып, оның ... ... ... ... ... қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезеңіндегі
қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды туғызады, ... ... ... ... ... өнім ... үздіксіздігін
және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Егеменді ел болып, тәуелсіздігімізді алып ... ... ... ел ... ... өзгерістерге душар бол-ды.
Әсіресе еліміздің экономикалық өміріндегі шаруашылық қатынастар жүйесіндегі
терең әрі ауқымды өзгерістер ... ... ... бәсекеқабілеттілік,
еркін сауда, жеке меншік билігі т.б. осы ... ... ене ... Ал ... ұйымдық-құқықтық формалардың яғни әртүрлі шаруашылық ... ... одан әрі ... түсті.
Жоғары тұрақсыз және сыртқы орта факторларының ... ... ... ... әрі ... гүлденіп,
өркен жануының кепілдігін қамтамасыз ететін бәсеке қабілеттілік пен
бәсекеқабілетті басқару жүйесі, ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі функционалдық бағыттағы және
әртүрлі бизнес ... ... ... ... өндіріп, қызмет көрсететін
ұйымдар үшін әсіресе езекті болып отыр.
Қазіргі кезде ... ... үшін ... арттыру ең негізгі мәселе ... ... осы бір ... көп кеңіл аударуда. Ол сату нарықтары, өткізу
көлемдері, ... ... ... ... өндірушілердің экономикалық
стратегияларының басты ... ... ... ... ... әрі ... ... бағаларын төмендету арқылы әрі
нарыкқта бар өнімдерден сапалық ... ... ... өндіру арқылы бәсекелестерді ығыстыруға ... ... ... ... ... ... құрылымын қалыптастыру үшін келесі алгоритм бойынша
әрекет жасау арқылы органикалық әдісті қолдану қажет:
- қоршаған ортаның құрылымдары үшін ... мен ... ... ... ... ... қатынасы ... ... ... және ... ... ... қалыптастыру, әзірлеу;
- кәсіпорында көрініс тапқан факторларға жауап ретінде ... ... ... сай ... мен ... ... басқарудың ұйымдық құрылымын қайта құру, жаңа ... құру және ... етіп ... ... ... ... енгізу;
- штат кестесін айқындау, жаңа лауазымдарды ... және ... ... ... ... функция – нарықтық талаптарына сай ресурстарды
тиімді пайдалану ... ... өнім ... және ... басқаруды ұйымдастыру болып келеді.
Ұзақ мерзімдік перспективада кез ... ... ... жеңіп, топ жарып алға шығуына мүмкіндік беретін
бәсекеқабілетті стратегияның маңызы ... ... күрт ... ... ... ... ... үйымның ішкі жағдайын
қадағалап қана қоймай, ... ... ... ... ... ілесуге мүрша беретін ұзақмерзімді бәсекеқабілетті ... ... ... талабы болып отыр.
Әрбір стратегия - бұл кәсіпорынды дамыту болжамының ... сала ... ... ала ... ... ... ... бәсекелестік артықшылықтарды әзірлеуге ... ... ... ... оның ішкі мүмкіндіктері
арасындағы тепетеңдікті табу үшін ... ... ... рөлі ... ... ... талаптарына кәсіпорынды икемдеу және сыртқы орта
әсерлеріне жауап ретінде реакцияларды нақтылаумен түсінеледі. Ешқандай
кәсіпорын ... ... ... саласындағы бәсекелестеріне қарағанда
бәсекелік басымдыққа жете алмайды. Дегенмен ол қандай да болмасын белгілі
бір ... ... ұзақ ... перспективада өзінің күш-жігерін
бәсекелестік басымдылыққа бағыттауы мүмкін.
Сондықтан да нарық жағдайларының даму тенденцияларына сәйкес ... де ... ... ... ... ... ... арқылы
пайдалануға мүмкіндік беретін артықшылық пен стратегияны анықтаудың маңызы
зор.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қаржылық ... ... ... ... бірі - бұл ... ... мен құрылымы, оларды басқару стратегиясы мен
тактикасының дұрыс ... ... ... өз ... ... ... таза ... қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін жайлы ... ... ... тек таза ... ... ғана ... ... қатар оны
тарату құрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
қосымша жұмылдырушы (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен ... ... ақша ... қаншалықты көп тар-татын болса, оның қаржылық
мүмкіндіктері де ... ... ... алайда, сонымен бірге қаржылық
тәуекелділік те ... - яғни ... өз ... ... ала ма, жоқ па ... қауіп туады. Және де бұл жерде кәсіпорынның
төлеу қабілеттілігінің қаржылық кепілінің бір түрі ... ... рөл ... ... ... келе, кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығына әсер ететін мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге ... ... ... ... ... шығарылатын өнімнің (жұмыс, ... ... және оның ... қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі;
• төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
• шығындардың көлемі, олардың ақшалай ... ... ... ... мен ... ... құрамы мен құрылымын ... ... пен ... ... ... кәсіпорындарды басқару тиімділігі.
Сыртқы факторларға шаруашылық жүргізудің экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда ... ... ... мен ... ... ... бар
сұраныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және несие
саясаты, кәсіпорынның қызметін ... ... заң ... ... ... және тағы ... жатады.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын қалыптастыруда оның ... ... ... ... ... ... акционерлер және тағы басқалар) өзара қарым-қатынасы үлкен әсер
етеді. Сондықтан да серіктестермен ... ... ... болу -
жақсы қаржылық жағдайдың бірден-бір шарты ... ... ... өз ... ... тұрақты тиімділікке ие және дивидентгерді
ұқыпты төлейтін қаржылық тұрақты ... ... ... болуы үшін, тек бүгінгі күні ғана емес, ... ... ... ... ... ... жақсы болуы тиіс.
Жабдықтаушылар мен тұтынушылар сенімді және төлем қабілеттілігі жоғары
кәсіпорындармен келісім-шартқа ... ... ... ... ... ... салық инспекциясы кәсіпорынның жағдайы тұрақты болғанын
қалайды, себебі тек осындай кәсіпорын ғана салықтар мен басқа да ... ... және ... ... алады.
Осылайша, қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және
оның іскерлік ... ... ... ... және оның ... ... және ... қатынастар
тұрғысындағы экономикалық қызығушылықтары ... ... ... ... ... жағдайының
объективті дұрыс ... ... ең ... ... бұл ... ол кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, оның ... ... ... баға ... ... ... және осындай
жолмен басқарушьшық шешім өңдеумен кәсіпорынның ... ... ... ... арасында байланыстырушы ... ... ... ... ... ... ... Анализ платежеспособности предприятий и организаций. Практическое
руководство для государственных, совместных и малых предприятий. - ... ... В.А. ... ... ... ... М.: ... Балабанов И.Т. Риск-менеджмент. – М.: Финансы и статистика, 1996.
5. Баканов М.И., ... А.Д. ... ... ... - 2-е изд. М.: Финансы и статистика, 1987 .
6. Бланк И.А. Стратегия и тактика управления финансами. – ... ... ... Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами. – М.: Финансы ... ... ... В.В., Бахрамов Ю.М. Финансовый менеджмент. – С.-Петербург:
Специальная литература, 1995.
9. Грабовой П. Г. . ... в ... ... – М.: ... 1994. ... Градов А. П. и др. Стратегия и тактика антикризисного управления
фирмой. – Спб.: Специальная литература. -1996. ... ... О.В. Как ... ... положение предприятия
(практическое пособие). - «Бизнес-школа», Интел-Синтез, 1994.
12. Ілиясов Қ.Қ. ... ... ... 2005 ж
13. Ихданов Ж.О., Ә.О.Орманбеков Экономиканы мемлекеттік реттеудің,
өзекті мәселелері. Оқу ... ... ... 2002ж.
14. Ковалев В.В. ... ... ... капиталом. Выбор
инвестиций. Анализ отчетности. - М.: ... и ... ... ... Г.Б., ... Д.С. ... финансового состояния
предприятия. /Финансовые и бухгалтерские консультации. Контакт. ... ... ... Н.П. Бухгалтерский учет, анализ хозяйственной деятельности и
аудит. М.: Перспектива, 1994.Лапуста М.Г., Шаршукова Л.Г. ... ... ... – М.: ... и статистика, 1998.
17. Лоханина И.М., Золкина З.К. ... ... ... ... ... ... - Ярославль, 1993.
18. Станиславчик Е. Н. Риск-менеджмент на предприятии. Теория и ... ... 2002. – 80 ... Стоянова Е.С Финансовый менеджмент. Российская практика. – М.:
Перспектива, 1995.
20. ... Е.А., ... Е.С. ... диагностика и аудит финансово-
хозяйственного положения предприятия. - М.: НКЦ ... ... ... ... ... и ... ... /под.
ред. Е.С. Стояновой. - М.: изд-во ... ... ... Г. В. ... ... ... на уровне предприятия. -
СПб: Питер, 2000. - 176с
23. Шеремет А.Д., ... Р,С, ... Е.В. ... финансового
анализа предприятия. М.: Научно-производственная фирма «ЮНИ-ГЛОБ»
совместно с ... ... ... ... ... ... деятельности фирмы. - М.: ИСТ-Сервис, 1994.
25. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика ... ... М: ... ... Я. Д., ... А. В., Шемякин В. Л. Оценка и ... ... ... в условиях враждебной окружающей среды
бизнеса // Менеджмент в России и за рубежом – 2000 г. №3, с. ... ... А.П. ... ... состояния ... ... 1992 г., ... ... 1 - ... үшін ... ... жүйесі
|Талдау бағыты |Көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құны ... ... ... баланс жиыны); ... ... ... |2) ... ... ... |
| ... құралдардың құны және олардың |
| ... ... ... ... |
| ... ... тозу коэффициенті |
|1.2. ... ... ... және оның ... ... ... ... коэффициенті) үлесі; ... ... ... және ... ... |
| ... ... |
| |3) ... ... ... |
| ... ... меншікті аиналым|
| ... ... |
| ... жабу ... ... ... баптар |жабылмаған зиян; |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Табыстылықты ба- |1)жалпы, жиынтық және таза табыс, ... ... ... |
| ... қызметтің табыстылығы; ... ... ... ... ... сатудан және |
|баға- ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы өсу қарқыны; |
| ... ... және таза ... өсу ... ... капиталдың өсу қарқыны. ... ... қар ... ... айналымдылығы; |
|жы-шаруашылық қыз ... ... ... тиімділігі |3)қор қайтарымдылығы; ... ... ... ... |
|іскерлік ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... 2 – Кәсіпорынның төлем қабілеттігін жоғарылату жолдары
|Мәселелер ... ... ... өз ... |Тауар ассортиментің оптимизациялау ... ... ... ... ... қол |
| ... ... берешектің жоғары мөлшері |Төлем күнтізбелік жасау және соның |
| ... ... ... ... ... ... |Кәсіпорында қаржылық –шаруашылық |
|қызметін үнемі талдайтын ... ... ... жеке ... құру ... ... ... базаны |
| ... ... ... ... |Бос ... ғимараттарды жалға |
|толығымен іске қосылмауы ... |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк клиенттерінің несие төлеу қабілеттілігі78 бет
Екінші деңгейлі банктердің өтімділік және төлем қабілеттілігінің экономикалық мазмұны85 бет
Коммерциялық банктің өтімділігі мен төлем қабілеттілігі75 бет
Компанияның банкроттығы мен төлем қабілетсіздігінің теориялық негіздері. Жалған банкроттық қылмыстық-құқықтық сипаттамасы30 бет
Кәсіпорындардың банкротқа ұшырауы, төлем қабілетсіз болу себептері, оның салдары және оның алдын алу бағыттарын анықтау, банкроттыққа қарсы басқарудың рөлі мен кәсіпорын үшін маңызын зерттеу80 бет
Кәсіпорынның банкроттығы мен төлем қабілетсіздігінің теориялық негіздері47 бет
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі және қаржылық тұрақтылығы64 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары32 бет
Сақтандыру ұйымдарының төлем қабілеттілігі74 бет
Қазақстан Республикасындағы төлем қабілетсіздік мәселелерін талдау26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь