Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс

Курстық жұмыстың міндеттері:

• Көтерілістің алғышарттарына талдау жасау;
• Көтерілістің барысы және тарихи маңызын зерттеу;
• Статистикалық мәліметтерге тарихи тұрғыдан назар аудару;
• Көтерілістің жеңілу себептері мен сипатын ашып көрсету
        
        Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі.
ХVIII – ХІХ ғасырлардағы болып өткен ... ... ... ... ... бүкіл үш Жүз қазақ шаруалары ... ... ... ... ... деп айдар тағу дұрыс
емес. Бұл қозғалыстың басында кім тұрғанына қарамастан бұл көтеріліс ұлт ... ... ... ... ... саяси көзқарастарының қалыптасуына әсер ... ... ... ... ... 40 ... ... Көкшетау маңынан
қоқан шекарасына көшуінің басты ... - оның ... ... приказдарды құруына қарсылығы.
Курстық жұмыстың мақсаты :
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілістің ... ... ... ... ... ... ... талдау жасау;
• Көтерілістің барысы және тарихи маңызын зерттеу;
• Статистикалық мәліметтерге тарихи ... ... ... ... ... ... мен сипатын ашып көрсету.
Көтеріліс бүкіл үш жүзді түгел қамтып ... ... ... ... ... күші қазақ шаруалары сонымен қатар ірі
ақсүйектер да ... ... ... ... пайдаланып , бұрынғы артықшылықтарын қайтарып алу.
- Көшпелі феодалдың дербес ... ... ... ... ... ... тарихта алатын орны
ерекше. ... ... ... ... жұмыстың ішіндегі Кенесары
бастаған ... ... ... мен ... мәнін ашып,
оларға сәйкестік беру.
Кенесары көптеген ... өз ... жету ... асқан
қайсар мінезі мен жауларына ... оның әмбе ... ... ... ... ... ... өзін таңқалдырып
отырғандығы да тарихтан белгілі.
Көтерілістің негізгі мақсаттары:
1. ... ... ... ... ... ... ... дербестігін сақтау.
2. Қазақ жерлерін бекіністер мен ... ... ... ... ... тепкісіндегі қазақтарды азат ... ... ... ... орыс ... қарсы күрес. Бұл
үрдіс оған ұлт – азаттық ... ... оның ... ... ... ... емес, отаршылдар басып алған өз жерінде жүргізді.
Қырғыздарға қарсы күрес бұл екі туыс халықтың арасындағы ... ... ... ... ... туындаған жәйт.
Қазақ – қырғыз қатынастары, орыс – поляк қарым – қатынастары тәрізді
бір жақты ғана ... ... ... Қаз ... ... ... 100 жыл ... ғылыми теориятикалық
конференцияда сөз сөйлеген М.Махмудовтың Кенесары Қазақ халқының ұлттық
батыры деуі әбден жөн ... ... ... бұл ғалымның осы ойын
расқа шығаруы әбден ықтимал. Кенасары Қасымовтың ... ірі ... ... де айналып өте алмаған. Оған жазушының Лениград архивінен табылған
Кенасары жайлы романның қолжазбасы куә бола алады.
Қазақстанды ... ... ... ... ...... түрде
дамыған көтеріліс ошақтарының жиынтығы іспеттес еді. Міне, ... жері де ... ... ...... қатынастары, орыс – поляк қарым – қатынастары тәрізді
бір жақты ғана ... ... ... Қаз ... ҰҒА
С.Асфандияровтың туғанына 100 жыл ... ... ... сөз ... М.Махмудовтың Кенесары Қазақ халқының ұлттық
батыры деуі әбден жөн ... ... ... бұл ... осы ... ... әбден ықтимал. Кенасары Қасымовтың тағдырын ірі жазушы Жюль
Верн де айналып өте ... Оған ... ... ... ... жайлы романның қолжазбасы куә бола алады
Курстық жұмыстың құрылымы:
Курстық жұмыс кіріспеден екі тарау мен бес ... ... ... ... ... ... ... . Кенесары Қасымұлы бастаған ... ... ... ... себебі
1822 жылы Сібір қазақтары туралы устав далалық аудандарды басқару
құрылымын өзгертіп жіберді. Енді басқарудың ... ... ... ... бойынша қазақ қоғамы округке, ... ... ... ... ... ретінде ауыл құрамына 50-70 -ке ... ... ... 10-12 ауылдан болыс құрылды. 10-15 ... ... ... белгілі бір территориясы болды. Әкімшілік билігін
сақтап ... аға ... ... ... сол ... билігін
нығайтылуын қамтамасыз етуге тиісті еді.
.Қазақтардың ... ... ... ... ... Кенесары көтерілісінің ерекшелігі, оған үш жүздің
бұқара халқы ... ... Олар ... ... ... қосылмағанымен,
жекелеген облыстар қозғалысқа тартылған кезде өзге ... ... ... ... Кенесары көтерілісі алғашқы
жылдардың өзінде –ақ ғаламат кең ... ... ... ... ... айналды.
Қозғалыстың бүкіл халықтылығы, кең ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән ерекшелігі еді деу
керек.
Кенесарының ... ... ... ... бәрі ... Ұлы жүз бен Орта ... бірқатар рулары Кенесарының қол
астына біріккен 1838 жылдан ... ... ... ... ... ... яғни күрестің бастапқы кезеңіне ... ... тым ... ... біз тиісті деректерді сол
жылға арналған очеркте береміз. Кестегеқатысты ескертулерде аталған ... ... ... жеке ... ... ... осы жөн-ау деген ... ... ... ... ... ... осы себепті
қыпшақтар,мысалы, 1838, 1839, 1841, 1844 және 1845 ... ... ал 1842 – 1843 ... ... ... ... ... біздің қолымызда жоқтығынан бұл кезең үшін ... ... олар ... ... да ... ... сол ... күресі қолға түскен деректерде байқалмады.
Кенесары «қазақтардың ... ... ... ... ... ... ... құрамыз деген ұранмен ... ... ... ... ... ... кедейлерінің де,
сонымен қатар байғұстардың да, жатақтар мен ... ... ... олардың күреске белсене қатысуы табиғи еді.
. Сонымен бірге, ... ... және ... өзендерінің аңғарын
мкендеген егінші қазақтар да ... Ал ... мен ... ... ... ... ... белгілі.
Полковник Бизановқа берген жауабында Кенесарының ағасы ... ... ... ... Кенесарының жақтастары болғанымен ,
негізінен олар ... ... ... ... күн көру
үшін сіңген жарлы-жақыбайлар»,- деп мәлімдеді.
Өзінің жауабында ... ... ... деп ... «Кенесарының
жақтастарынан басқа оның қасында 300- ден ... үй ... олар ... ... ... ... ... жүреді.Орта
және Кіші орданың әртүрлі руларынан құралған төлеңгіттер мен ... ... ... ... ... ... де ... жағдайында төлеңгіттер Кенесары үшін әскери күш ... ... ... Сондықтан да көтеріліске ... ... ... жасақшының қызметін атқарғаны кездейсоқ
нәрсе ... ... ... ... ... жеке ... ... Кенесары төлеңгіттеріміз деп атады. Мұның өзі уақытша ... ... ... күш ... ... өскендігін көрсетеді.
Кенесары батырларының әлеуметтік ... ... емес ... ... ... ... мен ... Кенесары батырларының
арасында феодал ... ... аты ... ... Наурызбай,
Табын руның биі Жоламан Тіленшиев те болды. ... ... ... ... Генстің айтуынша, Жоламанның 800 жылқысы, 2000 ... 50 ... ... ... ... ... Кенесарыны көтерілістің соңына
дейін ... ... ... туралы көптеген өлең, аңыз, әңгімелер
бар. Кейбір батырлар өздерінің жеке ... ... ... архив құжаттарында көтерілістің соңына дейін ... да ... ... Бұл ... ... ... ... даласынан Ұлы жүздің жеріне қоныс аударған
кезінде ... ... ... Ұлы жүздің Тәуік, Сыпатай және
т.б. батырлары ... бас ... ... ... кейбір
батырлардың көтеріліске қатысудан бас ... ... ... ... оның ... мән- жайын білудің реті ... Ұлт – ... ... қозғаушы
күштері.
Көтерілісшілердің Ағыбайға деген ерекше ... ... ... ... ... ... ... болады. Бірде
ханым Кенесарыдан: «Сіз әскеріңіздегі кейбір ... мың ... ... басы ... ... ... жатырсыз, неге сіз ... ... ... ... оған ... : « Егер әскерімнің
алдыңғы легі ... « ... деп ... кіріссе, ал олардың соңынан
ілескен жауынгерлер «Ағыбайлап» соғысқа кіріседі.Міне, сондықтан ... оған ... атақ ... ... деп ... беріпті.
Ағыбай көтерілістің соңына дейін Кенесарыға деген адалдығынан
айныған жоқ. ... қаза ... соң ... ... ... ... облысының жеріне қоныс аударып, 83 жасында Қайрақты
деген мекенде ... ... ХІХ ғ. ... ... ... батыр» қиссасы оның ерлік жолына арналған.
Кенесарының екінші бір ... ... - ... ... ... ... Иман еді. Ол 1780 жылы ... Торғай
уезінің Дулаттың Қызылжары деген ... ... ... ... Дулат
дәулеті шағын адам ... Иман ... 1839 жылы ... Есіл
өзені жағасындағы Көкалажар қамалын Кенесары әскері қоршауға алғанда,
гарнизондағылар ... ... ұзақ ... ... ... кішігірім тобымен байқатпай барып, қамалдың ... ... оған ... ... ... ... соң ... сарбаздарын
жинап, Иманның ерлігіне ... ... ... ... ... түлкідей айлалы Аякеңнің ... өте ... ... кейін Кенесары құрметінің белгісі ретінде батырды «Аяке» деп
атап ... Иман жасы ... адам ... ... ... мүшесі де болған. Табын руынан шыққан
Бұқарбай батыр да ... ең ... ... бірі ... ... өз өмірбаянының қызықты кезеңдері ... ... ... кең ... ... Ол қоқандықтардың «Күреш»
деген қазақ ауылына шабуыл жасағаны ... ... ... тоналып, адамдардың тұтқынға айналып ... ... ... өзінің жасағы мен қоқандықтардың соңынан түседі.
Ол ... қуып ... ... ... ... ... ... арасынан Күреш байдың сұлу қызына көзі түседі.
Ауылға ... соң ... ... ... ... қызын өзіне
әйелдікке беруін сұрайды. Күреш: «Қоқандықтар малымды ... ... ... ... ... ... қалыңмалына 47 бас мал бермесең
қызымды саған бере алмаймын» дейді. ... ... ... «Менде
жалғыз тұяқта жоқ, ондай көп малды қайдан ... ... ... қарапты. Сонда қыз ... ... ... ... «Егер Бұқарбай
бізді қоқандықтардан құтқармағанда қазір мен ... бір ... күңі ... ... едім. Бұқарбайдың бұл ... ... одан ... ... ... лайық емес пе! Мен тек ... ... серт ... - ... ... қазақ қоғамының әлеуметтік ... ...... ру шонжарлары да қатысты. Олардың бір ... ... ... феодалдық жасақтарымен Кенесарыға ... ... ... оған адал ... ... ... ... туыстары еді. Сұлтан Сейілханның жауабына қарағанда, 1846 ж.
соңына ... ... ... ... ... туыстары мыналар:
Наурызбай, Ержан Саржанов, Құдайменді, Сейілхан Бегалиев, Ораз Бопинов,
Басалқа Тоқтамысов, ... ... және ... ... жақтастарының арасында патша өкіметіне наразы, 1822 ж.
«Сібір ... ... ... ... ... өздерінің бұрынғы
артықшылықтарынан айрылып қалғандар немесе кедейленген сұлтандар
болды. ... да бір ... ... ... соңына дейін
қолдады[3]. Патша өкіметіне наразы сұлтандардың бірі ... ... ... көтеріліске қосылған себебім «арамыздан ... етіп ... бұл ... ... биге ... деп
мәлімдеді.
Көтеріліске белсене қатысқан сұлтан Қосай Жолбарысов ... ... ... Сердюков: «Оның тұрмысы нашар және
адамдары да жоқ» деп ... ... ... бір ... ... ... ... байлығынан айрылып қалудан
және халық арасындағы ықпалын ... ... ... ... Олардың
арасында даланы басқарудың жаңа бір жүйесінде белгілі бір ... ... ... сұлтандар да бар еді. Сібір ... ... ... Талызиннің 1838 ж. жазған ... ... ... ... ... ... қана қойған
жоқ, сонымен бірге Баянауыл, ... және ... ... да қосылғаны анық. Басқа барлық сұлтандар сырттай
үкіметке адал ... ... ... ... ... \6\ , деп ... бекер емес. Бұл сұлтандар көтерілістің уақытша
серіктері болған-ды. Олар ... ... ... ғана қолдады. Көтеріліс бір ауданнан соң ... ... ... ... едәір бөлігіне тарала бастаған кезде ... ... ... , жау ... шығып кетті.
ХІХ ғ. 20-30 ж. патша өкіметі Ресейдің орталық ... ... ... шет ... ... ... ... ішінде
Қазақстан мен шекаралас жерлерге де ... ... ... жерлерге қоныс аударғанға наразы болды және ... ... ... ... ... ... Сібір және
Орынбор бөлімдеріне әскери қызметке ... ... да ... ... күндерінен бастап Кенесарыға ... ... әр ... ұлттардың жекелеген өкілдері қосылды.
Ортақ ...... ... ... ... мен ... қазақ
далаларында өкімет орындарының қудалауынан ... ... ... ... да ... Олар ... ... қару-жарақшы,
отрядтар жетекшісі қызметін атқарды. ... ... ... бас ... поручигі Герн былай деп жазды: «Кенесарының қасында
Сібір және Орынбор губернаторларына ... ... ... көп
қазақтар бар. Олармен бірге бес орыс, төрт башқұрт және алты ... ... ... ... ... қару-жарақ, оқ дәрі
жасайды».
Қару-жарақ шеберлері рөлін атқарған ... ... ... ... да болды, олар командирлік қызмет атқарды. ... ... және ... ... ... еді. Малкин туралы
қызықты ... ... ... ... ... ... ... оны бай қалыңдыққа үйлендіріп, қол астына ... ... ... ... ... өз ордасы маңында ұстайды... Қазір
Кенесарының қасында бірінші жасауыл Хусни, Кішік ... ... ... ... онда ... ретінде даңқы шығыпты. Ал Кенесары оған
Батырмұрат деп ат ... ... ... және ... арқылы Кенесары
әскерінде қызмет ететін қашқын ... ... ... ... ... ... Герн бастаған елшілікті ... ... ... ... ... « ... ... қашқын орыс
азаматтары бар ма, жоқ па, соны білуді, егер бар ... ... ... ... ... арнайы тапсырған.
Кенесары қолына түскен орыс тұтқындарды қалуға үгіттеп, жақсы
қалыңдық ... уәде ... ... да ... ... П. Федоров
тергеуде былай деп мәлімдеді: « ... ... рет ... бас тартуға үгіттеп, қыздардың ең жақсысына ... ... мен әр ... ... ... ... ... армиясында қашқын татарлар да қызмет еткен, олардың
көпшілігі басшылық қызметте ... ... ... Әлім ... ... мүшесі де болыпты. Көтеріліс жеңілгеннен кейін ... ... жер ... ... ... ... ... И.
Завалишин өзінің 1859 ж. Әлім Жағудинмен ... ... ... бір ... ... ... қырғыз сұлтаны Кенесары Қасымовтың
кеңесшісі, елшісі және рухани досы ... ... ... ... ... ... маңызы мен
дәрежесін ... ... өте ... Алайда олардың күреске ұйымшылдық
сипат беруге көмектескенін, өз білгендерін көтерілісшілерге ... ... ... көтерілісіне қатысушылардың құрамы, міне, ... ... ... ... ... әрі түсінікті мақсаттар ... ... ... ... ... ... ... қатысуы
көтеріпістің аумақтылығын қамтамасыз еткені даусыз. Халықтың ... ғана ... он жыл ... ... ... ... ... нәрсе, ол көтерілістегі басшылық рөл ... ... ... ... ... бытыраңқылықты ... орта ... ... қолында болғаны. Көтерілістің
барысымен және Кенесарының саяси шараларымен ... ... ... ... ... ... ... күштердің бұлайша
орналасуы заңдылық ... атап ... ... ... ... ұлт-
азаттық қозғалысы феодализм жағдайында патриархалдық - рулық ... ... ... шақта дамыған еді.азақстанда ... ... ... мен рулық тұрмыс үстемдік етіп тұрған
кезде халық бұқарасы ... ... ... ... ... ... шыға ... өлтірілуі қазақтардың ұлазаттық қозғалысының одан ... ұзақ ... ... қойған жоқ. 1837 ж. жазында аз уақытта
Қазақ даласының үлкен бір ... ... ... да ірі, жаңа
көтеріліс ... Бұл ... ... ... ... ...... болып көрмеген ауқым берген Кенесары
Қасымұлы болды.
Абылай ханның ... ... ... ... ... ... ... өмірінде жүз жыл бойы басшылық рөл атқарған шаңырақта
дүниеге ... ... ... ... қызмет Кенесарының
атасынан бастап, аға-інілеріне және әпке-қарындастарына ... ... ... ... бұл ... ... көтеріліс басшысының
мінезі мен саяси –идеялық ... ... ... әсер ... 1802 ж. ... Көкшетау облысының Көкшетау деген елді
мекенінде дүниеге келді.
Кенесары ... ... ... саяси аренаға ... мен ... ... кейін ғана шықты.
Кенесары атқа мінуді және ... ... бала ... ... Ол ... таулары мен Бурабайды мекендейтін жабайы
аңдарды ... ... өте ... көрген. Қазірге ... ... ... тау ... мен ... оның ... ... деп аталады. Кенесары жас ... ... мен ... ерекшеленген. Жас ... ... ол ... «Мен ешқашан өзімнің батырлығымнан ... ... ... ... ... ... деп ... екен.
Кенесарының қызметінде қазақ қоғамындағы рулық жанжалдасуды
және ... ... ... және ... ... ... ... айқын байқалады. Шынында, тек осылай ... елді ... түсу ... ... ... ... еді.
Кенесары 1837 жылы көктемде, өзі көтеріліске ... ... ... Көкшетауда және Ақмолада, яғни ... ... ... ... ... салудан бас тарту қажеттігіне көзін
жеткізу үшін әрекеттер ... ... Бұл ... ... ... ... ... Кенесары, осы мақсатпен патша ... ... ... бірнеше хат жолдады.
«Ата-бабаларымыз мұра ... деп ... ол ... ... ... ... ... Ортау, Қарқаралы, Қазылық, Жарқайың, Обаған,
Тобыл, Құсмұрын, Оқият, ... ... ... ... патша тұсында
бізден ... ... ол ... ... ... ... өте қиын жағдайға ұшыратуда. Бұл тек біздің болашағымыз
үшін ғана ... ... ... ... өмір ... де ... бұл ... жауапсыз қалған. Ал Кенесарының өзі
бауырларынан айрылып, ... ... ... ... тек ... ғана емес, Хиуа мен Бұқарадан да
көмек ала ... ... соң, ... ... ... өзі
туған қоныстарына оралуға шешім қабылдайды. 1837 жылдың ... ... ең ... серіктері мен Орта ... ... ... Бұл ... бар бөшкеге түскен ... әсер ... ... ішінен тынып жүрген Қазақтар Кенесары Қасымовтың туы ... ... ... ... жыл ... ... Байдалы, Алексинск, Қойлыбай-
Шағрай, Темеш, Тыналы болыстарындағы ... ... ... ... ... ... өзінің хабарламаында былай деп жазды:
«Тамыз ... ... ... алты ... Кіші жүзге, орыстар
билігінен азат ... уәде ... ... ... ... ... ... соңында оларға ... және ... ... көп ... ... ... Ақмола приказынан жаппай
көшіп, Кенесарыға ... ... ... ... аса ... ... және ... арасында біраз уақытқа дейін ... ... ... ... мұндай жаппай қозғалыстың пайда
болуы кездейсоқ емес еді. Осы ... ... ... ... ... ... ... Ақмола қамалымен қоса онымен
бекеттер шебі арқылы байланысқан Ақтау ... ... ... ... ... ... ... де жол тарайтын.
Ақтау қамалын салу кезінде ағаш ... ... ... ... қазақтардың аттары мен ... ... ... ... қойды. Орта жүздің ... ... ... қазақтардың жаппай көтерілуі алдағы ... ... ... ... ашық қыр ... болды.
Көтеріліске шыққан қазақтар ұсақ ... ... ... ... ... шабуыл жасап, чиновниктер мен саудагерлерді
тұтқынға алып отырды. Шекара ... ... ... ... ... үшін ... ... жіберуді қайта-қайта талап ете
бастады. 1837 жылы 31 ... ... Омбы ... басқарушысы
полковник Талызинге былай деп жазды: «Оларды ... ... ... ... ... ... қажет, отрядтарсыз қандайда
бір табысқа жету ... ... ... ... ... ... үйреніп қалған қырғыздары біреуге ... ауыр ... ... ... қоқан -лоқысы көтерілісшілерді қорқыта алмады,
керісінше, ... ... ... ... түскен.
Чериковтың шағын отряды Кенесарының саны көп ... тұра ... ... ... ... ... ... айырылған Чириков кері ... ... ... де ... ... ... , үндеумен танысқан соң
үкімет ... ... ... ... уәде етпейтіндігіне
қазақтардың көздері жетті. ... ... ... ... ... ... Өздерінің әлсіздігін мойындағысы келмеген
Омбы әкімшілігі сәтсіздіктің бар кінәсін Ақмола ... аға ... ... ... оны ... үшін кінәлады.
Өзінің бір қатынас ... ... ... ... деп ... ... ... тәртіпсіздіктер болып, болыстар тарқап,
олар ... ... ... ... ... ... осы
сұлтандардың қарақшылары біздің адамдарға ... ... ... бір ... ... әкетіп енді Ақмола приказын талқандап, қырдағы
біздің басқармамызды құртуды ниет етіп отырғанда Сіз, ... ... ... ... ... ... ... жатырсыз».
1.3 Орыс қамалдарына шабуыл көтерілістің қарқын
алуы
1838 жылы Кенасары соғыс ... ... ... ... алып ... ... ... әскери старшина Карбышев пен
Ақмола округының аға сұлтаны Қоңырқұлжа Құдаймендин ... ... ... ... шықты. Көп кешікпей көтерілісшілер Торғай даласы өңіріне
қоныс аударды. 1841 жылы ... ... Үш ... ықпалды билері
Кенесарыны хан сайлады. Хандық басына келген соң ... ... ... ету жолындағы күресті бұрынғыдан да батыл жалғастырды.
Ақмоланы талқандаған соң ... 1838 ... ... ... ... приказдарға, бекеттерге және ... ... ... ... ... ... ... қиратып, партизандық күрес жүргізуді жалғастыра ... ... ... ... жиі-жиі шапқыншылыққа ұшыратып,
шекаралық Шеп ... ... мен ... малдарын
айдап әкетті және сауда керуендерін қолға ... ... ... да ... Тройцкіден немесе
Петропавлдан шығып, Ақмола арқылы Ташкент пен ... ... ... ... ... жасап отырып, Кенесары белгілі
бір ... ... ... Орта ... ... ... Ресейге
көп пайда келтіреді деп ... ол ... ... ... Бұл іс ... ... онда өкімет салынған
приказдардың бәрін ... ... ... ... бар ... мұнысы дұрыс болмасы түсінікті еді. ... ... ... мен ... ... ... өзінің де көзі жеткен. Жоғарыда келтірілген ... ... ... шаруалардың аз ғана ... ... ... ... шабуыл жасалғаны ... ... ... ... ... мен ... ... үшін елеулі мәні бар
осы бір ... ... ... ... ... ... ... Бұл мәселені қазақ тарихшылары да қарастыра қойған
жоқ. Көптеген зерттеушілер бұл ... ... ... ... ... ... ... мәні басқа да еді.
Кенесары өзінің жасауылдары арқылы Кіші ... ... да ... мен ... ... езгісіне ұшыраған және 30-
жылдарға қарай өздерінің ... ... ... ... ... ... ... және т.б. рулар) байланыс
жасап тұрды. ... ... ... ... қарсаңында Орынбор
өлкесіне келген стат кеңесшісінің ... ... К. ... осы
рулардың ауыр жағдаймен сол ... ... соң ... ... былай деп жазды : «Осы кеңістікте қазір Қыпшақ, ... ... ... ... Олар ... ... ... ордалықтардың ішіндегі ең дәулеттілері ... ... ... малына керекті жайылымдарды бұл күнде Орынбордың
әскери ... ... ... ал Жаңа Шептің арғы ... олар онан әрі ... ... ... Жаңа ... ... ... әлдеқайда құнарсыз және ол ... ... ... жайлайды. Орда басшылары осы ... екі ... ... ... ... осы ... ... рұқсат сұраған болатын, себебі, бұл ... ... ... ... ... жоқ және қырғыздар Шептің арғы
жағынан ... жер ... ... ... қала ... жөн ... егер ... болмаған жағдайда олар өздерінің малдарының үлкен
бөлігін сатуға және кішігірім ... ... орда ... ... мәжбүр болады, бұл сөзсіз олардың далалық шаруашылығының ... алып ... ... ... қарамағынан кеткен қазақтар
мынадай тәртіппен орналасты: ... және ... ... ... ... ... ... Жағалбайлы, Қаракесек,
Айтқожа Қарпық, Төбе Темеш-Қарақұм және Аққұм елді ... ... ... ... ... ... орналасты. Ақмола және Баянауыл
округтері болыстарының бір ... ... ... ... ... ... бір ... Қозған, Айдабол,
Қаржас болысы Батаналы, ... ... ... сағасына, Кенесары ордасына таяу барып ... ... ... ... жаңа жерге келген соң аға
сұлтандармен және ... ... хат ... ... ... ... іргені аулақ салудың ... ... ... мен оның ... қазақ халқының күшін
топтастыру үшін ... ... ... қажет еді. Кейбір ықпалды
рулар, Мысалы, Арғын руы әлі ... ... ... ... Осы
рудың басшысы Шеген Мусин әлі де ... ... мен ... ... ... жүр еді. ... қазақ рулары- Шекті,
Кішкене-шекті рулары ... ... ... Жанқожа
Нұрмұқамедовтың бастауымен Кіші жүздің өзге ... ... ... ... Арал және Каспий теңізі аралығында ... Адай руы да ... ... еді. Кенесары билеуші сұлтандар
мен аға сұлтандардың қарамағындағы ... ... ... көп күш жұмсады.
Кенесары көтерілісшілерге ... ... ... ... ішіне іріткі салуға ... қол ... ... ... ... тыйым салған ру ... ... пен ... ... ... ... жасауылдарына зекет
жинауға ғана кедергі жасап қойған жоқ, ... ... көп ... ... жіберілген Кенесарының өкілдерін өлтірді, жиі-жиі
қарулы билерді ... ... ... ... ... ... ұласып отырған белсенді ... ... ... ... талпынды деген тұжырымның ... әсер ... ... әбден түсінікті деп есептелген, Қазақстан тарихнамасында
арнаулы ... ... ... жоқ. ... бұл бір ... сияқты болғанымен, мәселе толық анық ... ... ... ... ... ... ... келтірдік. Кенесары онда
Ресейден бөлінейін деп отырғандығын, империямен тек ... ... ... ... қалпына кетіру керек дегенін ... ... ... ... ... ... ... бұған
толығырақ тоқталайық. Кіші жүздің қазақтары өздерінің көреген ханы
Әбілхайырдың ... 1730 жылы ... ... ... ... ... Мұның өзі сыртқы және ішкі себептерден туған
қажеттілік болды. ХҮІІІ ғ. 30 ... ... ... ... қанауға түсудің қаупі төнген. Әбілхайыр бастаған қазақтар
өздерінің қуатты ... ... ... ... ... ... бірге
орыстарға бодан болуға қазақтарды ... ... ... ... да ... ... шарттары бойынша
қазақтар өздері тұрып жатқан ... және ... ... қалды. Орта жүз бодандығының басы 1740 ... ... ... үкіметіне Кенесары Қасымовтың атасы ... екі ...... және қытайға бодан болуды қабылдады.
1840 ... ... ... ісі ... ... ... бірге өзге де туыстары тұтқыннан ... ... ... ... болу ... ... ... жоқ. Осы мәселенің бейбіт ... ... ... Орынбор өлкесінде қарулы қарсылықты тоқтатты.
1840 жылдың соңында ... ... ... мен ... ... ... ... шекара Шебіне қандай да болсын
шабуыл ... ... Бұл ... 1842 ... дейін созылды. Әйтсе
де, осы мерзім ішінде Сібір ... мен ... ... ... ... ... ... қозғалысының дамуына үлкен маңызы
болды. Орта жүздегі ... әлі де ... ... ... ... Кенесары ағасы Саржанның ісін тек ... ... ... еді. ... ... ... Орта жүздің де, ... де ... ... қозғалысын басқарды. Қозғалыс аймағы
бұрынғыдан әлдеқайда кеңейді, ал қозғалыстың өзі Орта жүз ... ... ғана ... ... ... ... болудан
қалды. 1840-1845 жылдардағы ... ... ... ... ... бір ... ... Қазақ хандығын қайта
құруға деген талпынысы құпталып, оны халық хан ... ... ... ... ... хан ету ... алдын-ала талқылағаны туралы Жағалбайлы ... ... ... деп хабарлайды: «Кенесары мені ... ... 40 ... ғана ... ... бар. Бірақ оған жан-жақтан
қырғыздар ағылып келді, оның ... ... ... ... мен ... де ... Қырғыздар сұлтан
Кенесарыны барлық рулардың ханы етіп ... ... ... ... ... ... ... қарағанда, олар өзара ымыраға
келіп, Кенесарыны хан ... ... ... әрекетін бақылап отырған өкімет орындары өздерінің
жансыздары мен ... ... ... ... ... қолданып,
көтерілісшілер арасына іріткі салуға, рулық араздықты ... ... ... ... ... ... ... тырысты.
Патша үкіметінің бұл ... ... ... ... ... ... бір көрсетіндіде ... хан ... ... хабарланған: «Қыркүйекте Кенесары өзіне хан ... ... ... ... болыстарына өз атынан жарлық
беруге кірісті».
Шынында да, 1841 ... ... ... қазақ руларының
өкілдері ата-дәстүр ... ... ақ ... ... ... заңды құбылыс еді.
Барлық ұлт-азаттық қозғалыс ... ... ... ... ... ... мемлекет құруға тырысатыны белгілі
ғой. 1838 ... ... мен ... ... ... өз
мақсаттарына пайдалануға ... оған ... ... ... Кенесары Ташкент құсбегіне ... ... бас ... ... ... В. А. ... граф Нессельродеге былай деп
жазды: ... ... ... айында Ташкент билеушісі ... ... ... және оны дос ... ... ... салуға рұқсат сұрады, егер келіссең саған ... ... Ал ... өзінің күні ... ... одан бас ... құсбегі Орта жүздің бөлінген қазақтарын ... алу ... ... ... жылы ... ... бас кезінде Бұқар әскерлері
Қоқан қаласын ... ... ... ... ... ... ... көшіп-қонған едәуір бөлігі өздерін тәуелсіз деп
танып ... ... ... және Қоңырөлең өзендері
бойында салынған кішігірім бекіністерінен қуып ... ... ... достық байланыстарын онымен сауда
қатынасын дамытуға ... ... ... Осы ... ... Орта Азия ... ... қызу жүргізді, мал сатып,
одан түскен ... ... ... қоғасын және басқа ... ... алып ... ... соң ... алыстағы қазақ рулары
мен ... ... ... қалды. Сонымен бірге, қуғындаудан
сескенген қазақ ... енді ... бен ... ... көшпейтін
болды. Көтерілісшілердің жағдайы туралы Кенесарының туысы ... ... ... ... жауабында былай дейді: «Қырға
бекіністер салынғанға дейін барлық ... ... ... керек нәрсенің бәрін беретін, ал ... ... ... бәрі ... ... Сібір қырғыздарымен де
ешқандай қарым-қатынасы жоқ»[9].
Ырғыз бен ... ... ... ... ... ... ... және Алыстағы Адай руларына елшілер жіберіп, көшіп-
қонатын жер ... ... ал ... ... зеңбіректер мен
шамхалдар жіберуін сұрады.
Кенесары сондай-ақ 100 ... ... ... ... ... ... Ұлы жүз) ... ағасы сұлтан Рүстем Абылаевқа
аттандырды. ... оған ... ... және ... салынғанын, сол себепті өзінің көшіп-қонуына бұл ... ... жер ... ... өзін қол ... ... ... Абылаев елшілерді жақсы қарсы алып, ... ... ... алып ... Ал ... ... сол ... бас болып
кері қайтуды және ... ... ... жеткізуді ұсынды:
«Менің берер ақылым: құдай әзірше күнәсін ... ... ... тастап, менің жаныма көшіп келсін».
IІ тарау. Көтерілістің жеңілу себептері мен ... ... ... ... ... ... Торғай мен Ырғыздан Сырдария маңына кетер кезде,
ол үшін ... ... ... ... мен ... ... 1842 жылы ... соғыс
бәсеңдеместен 1844 жылға дейін созылған. Екі жақта ... ... Сол ... ... ... ... екі ... көпес Пичугин
былай деп ... «Бұл үш ... екі ... ... соғыстан
өздерінің күшін, қаржысын әбден әлсіретті және ... ... ... ... ... ... Хиуа тым ... оған біздің
саудагерлер куә: хан өзінің ... Мерв ... ... ... бай ... ... чиновниктерінен де әскерге
тарату үшін күшпен, зорлап көп ... ақша ... ... оған тым ... эмир ... ел ішіне екінші рет кіре ме деп ... ... ... ... ... ... ... созылған соғыстан Бұқар да дәл ... ... ... мен Хиуа арасында ... ... 1845 жылы ... жасалды. Мұның алдындағы бірнеше жыл бойы ... ... ... ... ... да күйі ... созылған өзара соғыстан ... ... Орта ... енді ... үшін ... тым ... емес еді ... жау бұрынғыша Қоқан хандығы болған. Қоқанға көмектескен Хиуа
мен қатынасты ... тура ... ... көзі ... мен ... бітім туралы 1844 ... ... ... ханы оның Қоқан мен Ташкентті иеленбек ойынан бас ... ... ... ... ... ... эмирімен келіссөз
бастады. Бұқар эмирі достық белгісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... Ал өткен жылы Бұқар ханы Кенесарыға,
оның өтініші ... ... ... үшін екі орам ... Оны ... қаттау дейді. Мұндай киімнен оқ ... ... ... кірмейтін көрінеді».
Кенесары өзінің негізгі күштерін Қоқанға қарсы жұмсады.
Кенесарының Қоқанмен ... ... ... өзіне
ілескен ауылдар үшін Сырдария ... ... ... еді. ... ... Кенесарының қоныс аудару ... ... ... ... Кіші және Орта ... ... жайылымдарына және Ұлы жүз
руларына да жақын ... ... ... бұл жерге патша өкіметі
әзірше билік жүргізе ... еді. Ал Орта Азия ... біз ... ... 1845 ... ... ... Кенесары
Қоқанға қарсы күресін бастай отырып, ... ... ... ... оған ... деп ... «Жанқожа батыр қоқандықтар
біздің ... ... ... тонауда, өлтіруде, ... ... ... ... биді өлтірді, сондықтан сізден
сұрайтыным: егер Сіз келіссеңіз онда мен Ұлы және Орта ... ... ... ... ... ал Сіз Кіші ... жігіт жинап,
қоқандықтармен соғысу үшін Созаққа келіңіз» ... ... ... ... .Ол ... жігіттерімен Кенесарыға ... ... ... Жаңақорған, Жүлек, Созақ ... ... ... ... ... генерал-майор Ладыженский
жансыздардың көрсетулеріне сүйене отырып жазған хабарламасында былай
депті: ... ... ... ... ... жүрген қырғыздарға
адамдарын жіберді де аналарды қорқытып, 700 ... өз ... ... ... ... ... 1000 қырғыз шабуылға шығып қоқандықтардың
үш қамалын талқандады».
Ұлы жүздің ... ... қиын ... тап ... Осы
кезеңдегі Ұлы ... ... ... ... ... ... ... аудандарының орыс ықпалын ... еді. ... ... Ұлы ... Сүйік Абылайханов бастаған сұлтандардың
бір бөлігі орыс бодандығын қабылдаған ... ... ХІХ ғ. ... ... ... Ресей бірқатар жағдайларға байланысты, Ұлы
жүзде де, сондай-ақ Алатау қырғыздары ... да ... ... ... ... еді. ... себеп Ресейдің Орта ... мен, ең ... ... өз ... бұзғысы келмеген .
Себебі, Ұлы жүздің шығыс аймағы сөз ... ... ... ... ... ... ... Қытайлықтармен қандай да ... ... ... сөзсіз әсер етер еді, бұл сауданы ... өте ... ... ... мәліметіне қарағанда,
Кяхты саудасы орыс көпестерне жыл сайын 15 ... сом ... ... ... жылы Ұлы жүз ... мен билерінің ... ... ... орыс ... үшін Ұлы жүз ... ... тамаша
жағдай жасады. Бұл жерде айта ... ... Орта және ... ... Ұлы жүз ... бодандықты қабылдауы
біршама өзгеше жағдайда болған еді. Ұлы жүз қазақтары ... ... ... ... екі ... ... бастан кешіргендіктен
Ресейдің ... болу ... ауыр ... ... ... Ұлы жүз ... ... қол астына ерікті түрде
өтуінің басты себебі осы. ... ... жаңа ... ... ерекшелігін ескергені сөзсіз. Сондықтан ол өзі Кіші жүзбен
Орта жүзді ... ... ... ... отарлық езгі ... ... ... ... ... ... ... шешімдерін кез
келген уақытта ... ... ... ... ... Пішпек пен
Тоқмақта қоқан ... ... ... ... үшін ... ... ... манаптар мен байлардың қырғыз ... ... ... ... ... ... ... күшейтті.
Қоқан әскерлері кетісімен ... ... ... ... ... ... үшін ... қарсы
Бекназар би жіберілді. Ол ... ... ... ... былай деп жазады: «Бекназар би ... мен ... ... ... өлтіріп, елді түк қалдырмай ... көп ... ... тұтқындарды қолға түсіріп, Қоқанға қайтты»[10].
Үкімет ... ... Ұлы жүз ... ... деп қорыққан. Генерал-майор Вишневскийдің қарамағына ... ... және ... ... ... ... ... генерал-губернаторына: «бүлікші сұлтан Кенесарыны қырғыздар
сеніміне ие болғызбауға және оны ... қоса сол ... ал ... бола қалса, оның өзін ... ... ... ... қолданамын»- деп уәде берді.
Ұлы жүздің ... өз ... ... ... өкіметіне
берілгендігі және Кенесарыға қарсы ... ... ... ... жазбаша былайша сендірді:
«Біздің мекенімізге келген Кенесары мен оның жақтастарына ... ... ... ... оны ... ... деп
есептейміз және Кенесарының да, жақтастарының да ... ... үшін ... ... мәмлеге келмейміз.Егер де қазір немесе
бізден алыстап кеткеннің өзінде, оның орта ... ... ... ... ... ... қимылы туралы ести ... ... онда ... ... ... ... үшін
өздеріңізге дереу хабарлауға уәде береміз».
Қоқанның ... ... ... ... ... қырғыз
халқына Кенесарының үндеу ... ... ... «Қырғызстан
тарихы» кітабында Сыдықовта айтады. Ол былай деп жазады: ... ... ... өзінің өкілін жіберіп, ... ... ... ... үшін қырғыз, қазақ болып күш қосуды өтінді».
Кенесары ... ... Ұлы ... ... ... басқа да
жүздерден адамдар келіп қосылады деп ... Ұлы ... ... ... қазақтары қосылғаннан
кейін Кенесары қайтадан ... күш – 20 мың ... ... ... Шу ... ... ол енді ... сала бастаған, бірақ соғыстың
басталуына байланысты құрылыс тоқтап қалады.
Қырғыздармен ... ... үшін ... ... ... ... ... тұтқындалған Қалша би бастаған ... 1846 жылы ... ... ... орта ... ... біршама тыныштық орнады да ... ... ... ... және ... ... жасасуға келісе
бастады. Алдағы келіссөздер туралы Сібір ... ... ... деп ... ... тағы ... Кенесары өзінің
және Ғали сұлтанның атынан бітім туралы ... ... ... бірақ олар әлі оралған жоқ. ... бар ... ... әскери қақтығысты ... ... Мұны ... та ... ол: ... « барлық ... ... ... ... ... деп ... жағынан елші болып ... ... ... ... ... ... ол ... Сібір генерал-губернаторы
Горчаковка Кенесарының басын жеткізгені үшін ... ... ... ... ... ... күн ... күтті, тіпті
оған Наурызбай да қонақасы ... ... ... біз
алғаш рет осы Қалығұлдың суреттеуінен білдік. «Барқыт камзол ... енді ... келе ... ұзын бойлы жас жігіт қонаққа
шақырды. Кейіннен оның ... төре ... ... Қалығұлмен қазақтармен қырғыздар бұдан былай ... ... ... ... және ... Кенесарының кеңесіне
құлақ асады деп келісті. Қалығұл қырғыз ... ... ... ... ... ... ... ел болады және ... ... ... ... ... және оның ... құлақ
асады» деп уәде берді. ... ... ... ... да ... ... ... бойынша, қазақтардың қолынан қаза тапқан
қырғыз батыры Тастанбектің найзасы мен ... ... ... ... ... ... түскен жігіттерін ... ... уәде ... ... ... ... екі ... (бірі қайын ағасы, Орынборда ... ... ... ... ... ... ... кезінде қырғыздар
біреуіне 64 қара ... ... ал ... – 10 ... ... ... ... 10 құндыз, 10 құла ат,10 түйе ... ... ... ... ... ... мен екі батырын босату үшін әр
ауылдан ... ... ... бұйрық берді, бірақ «жиналған мүлік
оның қайын ағасы мен ... ... ... ... бітімді көп кешікпей қырғыздардың ... ... ... ... ... ... үшін Ұлы ... батыры
Саурықтың ізін аңдыған, Саурық дем алып ... ... ... 70-80 ... ... ... жігіттерін өлтіріп, 700-дей
жылқысын айдап әкетті. Саурық қуғынға ... ... ... түсіп,
қырғыздар қолынан қаза ... ... ... ... ... ... ... келісім шарттың бұзылуына, қарулы қақтығыстың
қайта басталуына және ... мен оның ... ... алып
келді.
2.2 К.Қасымұлы бастаған көтерілістің тарихтағы
маңызы.
1847 жылы ... ... ... ... ... Бұл күресте
Кенесарының көздеген негізгі мақсаты- қазақтар мен ... ... жауы ... ... және ... ... сенімді
одақтастары қырғыз манаптарына қарсы ... еді. ... ... ... жорықты Қоқан ... ... ... ... ... ... ... . Бірақ осының өзінде ол күрестің
феодалдық әдістерін қолданып, үлкен ... ... Оның ... ... гөрі ... ... ... батты. Ол бүтіндей
ауылдарды өртеп, әйелдерді де балаларды да ... ... ... ... да ... ... манаптары өкіметке жазған хаттарында:
«Кенесарының сансыз көп ... ... ... ... және ... мен оның ... қинап
өлтіргендерін» мақтанып жазды. ... ... тән ... де ... ... орын ... ... да,
әлбетте, өз дәірінің ... аса ... ... ... ... соғыстар туралы Энгельс
былай деп ... ... ... ... ... ұлт
қолданған әдістерді соғысты дұрыс ... ... жұрт ... ... ... ... да бір басқа ойша жасалған
өлшем ... ... , тек қана ... шыққан халықтың
өркениеттіліктің қай сатысына жеткеніне қарап ... ... ... оның ... ... мен, сол ... оның ... және күрес әдісіне әсер ... ... ... дәл осы феодалдық күрес әдістері Ормон
мен Жантайдың ... ... ... ... күреске жұмылдыруына
көмектесті. Кенесарының Қырғыстанда манаптардың феодал жасақтары мен
емес, ... ... тап ... ... тура ... ... ... де нақ осы жәйт ... ... ... ... ... жеңісімен
аяқталатыны алдын ала белгілі еді. ... ... ... манаптар мен әскери қимыл жоспарын кеңесіп отырды. Генерал-
майор Вишневскийге рапортында ... ... ... деп ... ... белгілі билерге – Бұғы ... биі ... ... ... ... ... биі ... Ниязбековке, Солты руының ... ... хат ... ... де, орыс ... де
жауы Кенесарының көзін құртайық деп ... ... ... ... және ... би Кенесары
қозғалысына тоналудан ... ... ... еді. ... ... түнде олар Кенесары жасақтарынан қашып ... Ол ... ... ... дейді: «Сыпатай мен ... төре ... ... бөліп алып, Шу өзенінің арғы жағына өтіп, «Мықан суына»
жеткен соң ... ... таң ... жүрді. Осы кезде оларды ... ... ... ... жасады. Артта жау, алда өткел ... су, ... ... ... ... ... бір бөлігі
қолға түсті»[12].
Сыпатай мен Рүстем көрсеткен ... ұмыт ... ... ... ... ... ... Сібір бастығынан сұлтан
Рүстемді наградтауды сұрай ... ... деп ... ... ... ... Әлібеков би әскерлерін ... ... ... да ... ... жағдай жасалды».
Үшіншіден, Қоқан бектері өз әскерлерін ... ... ... ... ... екендігін түсінген Кенесары
әскери кеңес шақырып, қоршаудан шығу ... ... ... ... жасады: «Маған Тама руының Құрман ... және ... ... , ... жарамды 200 жігіт беріңіз, мен сол
жігіттермен қырғыздар шебіне ... ... ... ... ... ... ... қолдағаны мен, Кенесары келіспеді. «Егер біз бұзып
өтсек, онда тоқтамай ... ... аты ... ... сол ... ... басым көпшілігі қырылып қалады. Егер мен, ... ... тұра ... ... онда мен ... ... халыққа хан бола
алмаймын».
Кенесары өзін ... ... иін ... ... ... сол бір ... өлеңдетіп қоя берді. ... өз ... мен ... ... өзі ... аса ... бүкіл өткен жолын баяндады, Сарыарқаның кең ... қаза ... ... еске ... ... өлтірілер
алдындағы соңғы сәт былай суреттелген: «Кенесары ... ... ... күн шуағы төгілген биік аспанға, онан соң жан-
жағына ... ... ән ... Ән ұзақ ... жиналғандар ұйып
тыңдады.Ән сөздері тыңдаушының бойын билеп, жүрегін ... ... Ол ... өлеңінде туып-өскен кең даласында, ... ... ... бар өмірін есіне ... ... ... оның ... ... ... ... үшін ауыр соққы болды.
Кенесарының ... ... ... ... мен ... ... ... жарлық жіберіп, онда «Орынбордың ... ... ... ... ... өлді деп ... ... генерал-губернаторы Горчаков осы ... ... ... ... ... өзіне шақыруға шешім ... ... ... наградтауға ... ... бұл ... ... ... ... ... арнаулы хат жолдады,
онда былай делінген: «Құрметті қырғыз Қалығұл ... ... ... ... көрсеткен ерлігіңізбен қызметіңіз үшін,
өзіме император тақсыр берген ... сай, ... ... лентасына
түйреп мойынға тағатын ... ... ... ... ... осы
жоғары сыйлықты дұрыс ... және ... ... ... ... ... ақтайды деп
сенемін».
Соңғы шайқаста, Сібір ... ... ... ... ... ... ... қолынан
Кенесарының інісі Наурызбай, оның екі ... және ... да ... қаза ... ... бірге көптеген қатардағы қазақтар
өлтірілген, мыңға жуық адам ... ... ... ... ... ... риза ... және достығының белгісі ... ... ... ... ханына сыйлыққа жіберді. Бұл
ттуралы капитан ... ... ... бір ... былайша
еске түсіреді: «Мен Ташкентте ... тағы ... ... ... Кенесары адамдарының екі арбаға тиелген ... ... ... ... ұзын сырққа іліп, Ташкен базарына
тізіп қойған. ... ... бұл іске риза ... ... ... сыйлықтар берді[13].
Өкімет қырғыз манаптарының Кенесары көтерілісін басуда көрсеткен
көмегін жоғары ... Осы ... ... ... өзінің
Сыртқы істер министрлігін басқарушы Л.Г.Сенявинге жазған ... ... ... бағалай отырып, былай депті:
«Оның осы істе ... ... ... ... онда ... ол ... ... тиімсіздеу басқаша сипат алары сөзсіз еді».
Қорытынды.
Кенесары Қасымовтың ... ... ... ... бар: бір ... Қоқан хандығымен соғыс,
ал екінші ... ... ... ... ... ... жағы, өзін ... бас ... ... ... ... ... ... жайлым үшін дәстүрлі күрес бұл
жолы да ... ... ... ... ... - ... жаңа ... енгізілуіне қарамастан, саяси оқшаулығын
сақтап келе ... ... ... ... ... ... ... бірігуіне кедергі жасады;
тағдырлы стратегиялық мақсаттардан тар ... ... ... ... дәстүрлі аристократияняң Орталық Азияның ... ... мен ... ... барған сайын ... ... ... ... ... ... ... көрсетуін тереңдете түсті.
Ресейдің ... арғы шет ... аса ірі ... ... ... мән-жайларын айтқанда, Қазақстанның геосаяси
орналасуының ерекшелігін ескермеуге ... ... да, ... де ... ... ... ... факторы да
елеулі рол атқарғаны мен, олар Кенесарыны ... ... ... болашақтағы қауіптен қорғау дәрежесінде ғана қолдады;
бірақ хан өз ... ... ... ... қарсы бағыттасымен-ақ
бұрынғы қолдау біртіндеп бәсеңдей берді; Ресейге қарсы да, ... да ... ... ... түзеуге келмес қатесіне айналды.
Сілтемелер ... ... ... көре ... бүгінге дейін» 5 томдық ... ... 2000ж. ... Диас ... «Тәуелсіздік және саяси Қазақстандағы ұлтазаттық
қозғалыс» ... 2001ж. ... ... ... Кенесарыұлы «Кенесары және Сыздық сұлтандар» Алматы
1992ж. 8 ... ... ... ... хан Ұлытау өңірінде» Астана 2002ж. 54б.
V. Жанұзақ Қасымбаев «Кенесары хан» Алматы 1993ж. ... Е. ... ... XIXғ, 20-40 жыдарында» Алматы 1994ж. 175б.
VІІ. Чапай Мусин «Қазақстан тарихы» Алматы 2005ж. 210б.
VІІІ. К. Р. ... ... ... ... 3 том ... 2005ж. ... ... Маданов. «Қазақ халқының арғы-бергі тарихы» Алматы 1995ж. 109б.
Пайдаланған әдебиеттер.
І. «Қазақстан тарихы көре ... ... ... 5 ... ... том
Алматы 2000ж.
ІІ. Диас Жамбылов «Тәуелсіздік және саяси Қазақстандағы ұлтазаттық
қозғалыс» ... ... ... ... ... ... және Сыздық сұлтандар» Алматы
1992ж.
IV. Куаныш Ахметов ... хан ... ... Астана 2002ж.
V. Жанұзақ Қасымбаев «Кенесары хан» Алматы ... Е. ... ... XIXғ, 20-40 ... ... 1994ж.
VІІ. Чапай Мусин «Қазақстан тарихы» Алматы 2005ж.
VІІІ. К. Р. Аманжолов «Түркі халықтарының тарихы» 3 том Алматы 2005ж.
ІХ. Хамит Маданов. «Қазақ ... ... ... ... ... ... ХҚТУ ... факултетінің 441- 25
тобының студенті Садыханов
Бағдаттың ... ... ... бойынша жазған
“Кенесары Қасымұлы бастаған
көтеріліс атты курстық жұмысына
П І К І ... ... ... ... ... көтерілістің тарихнамасы» атты
курстық жұмысы тиянақты жазылған.
Жұмыс кіріспеден, негізгі ... және ... ... ... екі тарауға бөлінеді.
І-тараудың бірінші мәселесі: Кенесары ... ... ... ... ... Кенесары көтерілісінің басталу себебін білеміз.
І-тараудың екінші мәселесі: Ұлт – азаттық көтерілістің ... ... ... ... мен тұжырымдар көрсетілген.
І-тараудың үшінші мәселесі: Орыс қамалдарына шабуыл. ІІ – тараудың
бірінші мәселесі: К.Қасымұлы ... ... ... ІІ ... мәселесі: К.Қасымұлы бастаған көтерілістің тарихтағы маңызы. Мұнда
көтерілісшілердің қимылдарының қарқын алуын сипатын ашып ...... ... мәселесі: Кенесары Қасымұлының ... ... ... ... ... бәсеңдеуі және жеңілуі.
Қырғыз жерінде қаза табуы.
ІІ – тараудың екінші ... ... ... ... ... маңызы, ерекшілігі көрсетілген.
Курстық жұмыс қорғауға жіберілді.
Ғылыми
жетекшісі: __________ Тынысбай Б.
-----------------------
.
.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт – азаттық көтеріліс және оның тарихнамасы11 бет
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс. Көтерілістің барысы мен әскери қимылдары14 бет
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілістің негізгі мәнін ашу33 бет
18-19 ғғ. Қазақстан территориясындағы ұлт-азаттық қозғалыс14 бет
А. Г. Серебренников мұрағаты, патшалық Ресейдің Түркістан өлкесін отарлау саясатының тарихи дерек көзі (1840-1870 жж. )50 бет
Кенесары бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық күресі9 бет
Кенесары басқарған ұлт-азаттық көтерілістің басталу себептері мен барысы24 бет
Кенесары хан7 бет
Кенесары Қасымұлы7 бет
Кенесары Қасымұлы - аса көрнекті мемлекет қайраткері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь