Физикалық шамалардың операторлары


Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ қаласының
ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ

Инженерлік-технологиялық факультет

(факультеттің атауы)

Техникалық физика и жылуэнергетика кафедрасы

(кафедраның атауы)

СӨЖ
(жұмыстың аты)

Физикалық шамалардың орта мәндері.
(жұмыстың тақырыбы)

Орындаған: Ризабек Л.Ж.
Тобы: ТФ-701
Тексерген: Нурабаева Г.У.

Семей 2020

Мазмұны

Кіріспе 3
1 Физикалық шамалардың операторлары. Операторлардың сызықтылығы және
эрмиттілігі. 4
2 Де Бройл толқындарының кейбір қасиеттері. Физикалық шамалардың
операторлары 7
Қорытынды 10
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 11

Кіріспе

Атомдық деңгейдегі бөлшектердің қозғалысы мен əсерлесулерінің жалпы
заңдылықтарын зерттейді жəне осы заңдылықтарға сүйене отырып атом
ядросының, атомның, молекулалар мен қатты денелердің құрылысы теориялары
мен қасиеттерін тағайындайды.
Классикалық физиканың атомдардың қасиеттері мен құрылысын жəне олардың
жарықпен əсерлесуін түсіндіре алмауына байланысты физиканың жаңа
бөлігі–кванттық механика пайда болды.
Кванттық механика, физиканың басқа да бөліктері сияқты, нақты
физикалық құбылыстарды математикалық кескіндер (өрнектер, қатынастар)
түрінде сипаттайды. Бұл кескіндер негізгі математикалық объектілерден:
функциялардан, матрицалардан, операторлардан жəне олардың арасындағы
қатынастардан құралады. Осы математикалық образдар мен физикалық объектілер
– электрондар, атомдар жəне молекулалар арасындағы сəйкестік негізгі
физикалық ұғымдар арқылы тағайындалады. Бір жағынан, бұл физикалық ұғымдар
математикалық заңдылықтар мен əдістерді пайдалануға болатын математикалық
объектілермен сипатталуы қажет, ал екінші жағынан, физикалық кұбылыстың
мазмұны осы физикалық үғымдар арқылы сипатталатын физикалық құбылыстар мен
тəжірибелерді қарастыру нəтижесінде тағайындалады.

1 Физикалық шамалардың операторлары. Операторлардың сызықтылығы және
эрмиттілігі.

Оператор – бір толқындық функцияны басқа функцияға ауыстыратын
математикалық символ, яғни кез келген әрекет. Операторды бүркеншігі бар
әріппен белгілейді. Мысалы:

. (1.1)

Бұл теңдіктегі оператор ретінде арифметикалық, дифференциалдық
және т.б. операторларды қарастыруға болады.
Кванттық механикада пайдаланылатын операторлардың тобы шектелген,
себебі, кванттық механика суперпозиция принципіне
негізделген. Бұл принципті бұзбас үшін, операторлар сызықтық
түрде болу керек. Сызықтық операторлардың математикалық анықтамасын
келтіруге болады:
; . (1.2)

Бұл екі шартты біріктіруге болады:
, (1.2ә)

мұндағы , , - тұрақты сандар.
Физикалық шамалардың операторлары сызықтық ғана емес, өзіне түйіндес
болу керек. (5.1) қатысты мына түрде жазуға болады:
. (1.3)

Бұл операторлық қатыстағы F тұрақты шама, оның кейбір мәндері (1.3)-ті
қанағаттандырады, олар оператордың өзіндік мәндері деп аталынады.
Өзіндік мәндерге сәйкес келетін толқындық функциялар өзіндік функциялар деп
аталынады. Кванттық механикада өзіндік мәндер әрқашан бақыланатын физикалық
шамалар болып табылады. Ал, бақыланатын физикалық шамалар нақты сандар
болу керек, яғни . Мұндағы шаманың түйіндес мәні. Өзіндік
мәндердің нақты шамалар болу шарты, операторлардың өзіне түйіндес болуына
келтіреді. Өзіндік функция және оның түйіндесі -ге арналған
екі қатысты жазайық:
. (1.3а)

. (1.3ә)

(1.3а) қатысты сол жағынан , (5.3ә) - ні -ге көбейтіп бір
бірінен алайық:
.

Бұл қатысты көлем бойынша интегралдайық

.

Нормалау шарты (3.4)-ті және екенін еске түсірейік.
Нәтижесінде:

. (1.4)

Бұл теңдік келесі теңдіктің дербес жағдайы болады:

. (1.5)

Сонымен, біз операторлардың өзіне түйіндес шартын алдық. (5.5)
теңдікті мына түрде жазуға болады:
. (1.5a)

(1.5) және (1.5а)- ны салыстыра отырып, операторлардың өзіне түйіндес
болу шартын қысқаша түрде көрсетейік:
, (1.5ә)

мұндағы + символын эрмиттік түйіндес амалы ретінде түсіну
керек,

яғни оны (1.5) теңдіктің сол жағындағы интегралдың оң жағындағы
интегралға ауысуы деп қарастырамыз. - эрмиттік оператор деп
аталынады.
Енді бастапқы операторға қатысты аударылған операторын
анықтайық:
, (1.5б)

мұндағы ~ (тильда) белгісі және функцияларының орын
ауыстырғанын көрсетеді. (1.5а) және (1.5б) теңдіктерді салыстыра отырып,
мынадай қорытындыға келеміз:

. (1.5в)

Бұл теңдік комплекс шамаға арналып жазылған, жалпы
айтқанда
өзінің түйіндес мәні оператормен тең болмайды. Егер
нақты шама болса, онда (1.5ә) теңдік орындалады.

2 Де Бройл толқындарының кейбір қасиеттері. Физикалық шамалардың
операторлары

Француз ғалымы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Операторлар жайлы
Энергияның операторы
Паскаль тілінің алғашқы түсініктері
Ядролық физиканың даму тарихынан қысқаша мәліметтер
ПАСКАЛЬ ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Резерфорд тәжірибелері. Ритцтің комбинациялық принципі. Бор-Зоммерфольдтің квантталу ережелері
Информатика пәнінен лекция тезистері
Ассемблер тілінде программалау туралы ақпарат
Паскаль тілін оқытуды интерактивті тақта арқылы ұйымдастыруды программалау
Алгоритм, программа ұғымдары
Пәндер