Ақша – несие саясаты

МАЗМҰНЫ.
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

І. АҚША . НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖҮРГІЗУДІҢ МӘНІ МЕН ҚАЖЕТТІЛІГІ.
1.1 Ақша.несие саясатын жүргізудің экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ..5.9
1.2 Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк жүргізетін ақша.несие саясатының ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9.10

ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АҚША.НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖҮРГІЗУДІҢ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛДАРЫ
2.1 Ақша.несие саясатын жүргізудің тәсілдері мен оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11.12
2.2 Ақша.несие саясатын жүргізудің негізгі құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12.18

ІІІ . ҰЛТТЫҚ БАНК ЖҮРГІЗЕТІН АҚША.НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ.
3.1 Ақша.несие саясатын жүргізуде кездесетін негізгі проблемалар мен оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19.20
3.2 Ақша.несие саясатын жүргізудің жаңа классификациясы ... ... ... ... .20.23

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25.26

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
        
        МАЗМҰНЫ.
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................3-4
І. АҚША – НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖҮРГІЗУДІҢ МӘНІ МЕН ҚАЖЕТТІЛІГІ.
1.1 ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы Ұлттық банк ... ... ... ... АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖҮРГІЗУДІҢ НЕГІЗГІ
ҚҰРАЛДАРЫ
2.1 Ақша-несие саясатын жүргізудің ... мен оның ... ... ... ... негізгі құралдары
............................................................................
.........................................12-18
ІІІ . ҰЛТТЫҚ БАНК ЖҮРГІЗЕТІН АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ... ... ... саясатын жүргізуде кездесетін негізгі проблемалар мен оларды
шешу
жолдары…....................................................................
.........19-20
3.2 Ақша-несие саясатын жүргізудің жаңа классификациясы.................20-
23
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...........................24
ҚОСЫМШАЛАР…………………………………………………………....25-26
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... 2 ... тұрады:
1. Фискалдық саясат немесе салық -бюджет саясаты;
2. Монетарлық саясат немесе ақша-несие саясаты.
Ақша-несие саясатын жүзеге ... ... ... ... ... ағымдық экономика жағдайына байланысты бұл саясаттың екі ... ... ақша ... және ... ақша ... ... елде инфляция болса,
онда орталық банк ... ақша ... ... ... Ашық ... банктерге, тұрғындарға мемелекеттік құнды ... ... ... ... ... ... Учет ... өсіреді.
Ал, арзан ақша саясаты елде жұмыссыздық болса, пайдаланылмай қалған
өндіріс қуаттары болғанда ... ... ... ол халыққа
белгілі бір мөлшерде ақша ұсынады және де сол ... көп ... үшін ... ... ... Ашық нарықта банктерден, тұрғындардан мемелкеттік бағалы қағаздарды
сатып алады;
• Коммерциялық банктердің резерв нормаларын кеңейтеді;
• Учет ставкасын азайтады.
Мемлекеттік бағалы ... ... ... ... бұл ... ... жеткіліксіздігі жағдайында тапшылықтың орнын ... ... ... ... ақша ... саясатын жүргізудің мақсаты-
ырықтандыру жағдайында баға тұрақтылығын, қаржы секторының орнықтылығы ... ... ... ... ... ... ... басты мақсаты-
ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігімен ... ... ... ... ... ... ... Ақша-
несие саясатының макроэкономикалық деңгейде субъектісі-Ұлттық банк болып
табылады. Ал ... ... ... банк ... ... ... ... және қолма-қолсыз ақша массасының жиынтығы құрайды.
Ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк ... ... ... нақты секторын банктердің несиелеуін әрі қарай
өсіру үшін ... ... ... ... ... қорларының
жетілдірілуіне мүмкіндік туғызады.
Біздің бүгінгі курстық жұмысымыздың негізгі мақсаты- ... ... ... ... саясатының мәнін, оның экономикадағы
орнын, маңыздылығын, оны жүргізудің ... ... ... және ... ... кездесетін негізгі проблемелер мен оларды шешу жолдары,
нарықтық экономикаға сай, ... ... ... ... ... ... экономиканы әрі қарай дамыту болып табылады.
Курстық жұмыс 3 бөлімнен, кіріспе, ... ... ... және ... ... жұмыстың бірінші бөлімінде: ақша-несие саясатын жүргізудің
мәні, оның қажеттілігі,мақсаты және де қызметі жөнінде жазылған. Ал, ... ... ... банкінің аталмыш саясатты жүргізу жағдайы
туралы ашып жазылған. Үшінші бөлімде: елімізде ... ... ... ... ... ... ... тәжірибелерді пайдаланылуы жайлы
айтылған.
І. АҚША – НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖҮРГІЗУДІҢ МӘНІ МЕН ... ... ... жүргізудің экономикалық мәні
ХVІІ ғ. А.Смит: егер жеке табыстың «елеусіз ... ... ... ... ... араласуынсыз өзін-өзі басқаратын болады. Одан
бері, ... ... өмір сүру өз ... ... ... күні ... ғана емес, сонымен бірге көптеген экономистер ... ... ... ... ... ... деп есептейді.
Мемлекеттің экономикаға әсер етуінің үш ... ... бар: ... ( мысалы, тауарларды мұғдарлау және баға мен табысты реттеу
долымен); фискалды ... және ақша ... ... ... ... саясатын жүргізген елдердің ешқайсысы да, ұзақ
мерзімді жағдай жасай алмай қалды. Сондықтан да ... ... ... ... және ... ... арқылы жүзеге асады.
Ақша-несие саясатының міндеті – экономикалық дамудың басты ... ... ... ... келуі.
Ақша –несие саясатының үкіметпен анықталғандығымен де, оның жолсерігі -
Орталық Банк болып саналады. Ол ... ... ... деп ... жиынтық құралдары қолданады. Бұл құралдар негізінен не ... не ... ... ісер етеді.
Ақша-несие саясатының құралдары бөлек-бөлек қолжанылуына ... ... ... ... үшін ... екі ... одан да
қолданылады.
Ақша-несие саясатының мақсаты мен ... ... ... мақсаттар:
А) экономикалық өсу; В) ... ... ... Г) ... ... балансы.
Аралық мақсатты бағдарлар:
А) ақша массасы;
Б) пайыздық ставка;
В) айырбас құны.
Құралдары:
А) несиелеудің лимиті немесе шегі;
Б) қажетті резервтің нормаларының ... ... ... ... ашық нарықтағы операциялар.
Тікелей (а) және қосалқы (б,в,г) құралдарының арасында айырмашылық бар.
Өтпелі экономикада, әсіресе оның ... даму ... ... ... құралдары да қолданылады.
Аяқты мақсаттар – фискалды, сырты саудалық, құрылымдық және басқа да
саясат түрлерімен ... ... ... ... ... бірі
ретінде ақша-несие саясаты арқылы жүзеге асырылады.
Ақша-несиелік реттеудің басқа да құралы есептік ... ... ... Ол ... Орталық Банк Коммерциялық Банктерге несие береді.Егер
есептік ставка жоғарыласа, онда ... ... ... алып ... ... ... Клммерциялық Банктерді ссудаларын беру
операциялары ... ... ... ... да қымбат несие ала отырып,
Коммерциялық ... де ... ... ... ... ... ... және ақшалық қымбаттауы барлық
жүйе бойынша өтеді. Экономикадағы ақша ... ... ... Есептік
ставканы Орталық Банкпен жоғарлату шектеулі ақша-несие саясатының ... ... соң, ... ... ... ... ставкалар өсіп,
кейін Коммерциялық Банктің банктік емес бөлімге жеткізілетін ссудалар
бойынша ставкалар өседі. Осы ... ... өте тез ... ... ... резервтер – Коммерциялық Банктердің Орталық
Банкке ... емес ... ... ... ... Міндетті
резервтердің нормалары депозиттер көлемінен пайыз түрінде тағайындалады.
Олар салымдар түрінде тәуелді көлеміне байланысты ... Банк ... ... нормасын жоғары қойса, соғұрлым Коммерциялық
Банктермен пайдаланылатын қаржылардың бөлігі аз ... ... ... ... ақша ... ... ақша ... әкеледі. Осылайша, міндетті резервтер нормасын өзгерте отырып,
Орталық Банк ұсынымының динамикасына әсерін тигізеді.
Ашық нарықтағы операциялар – ақша ... ... ... ... ... қағаздар нарығы дамыған елдерде қолданылады.
Ұлттық Банктің ақша-несие саясаты деп оның ... ақша ... ... ... мөлшер деңгейі мен ақша айналымындағы және ... ... ... ... өзгертуге бағытталған іс-
шараларының жиынтығын ... Ол ... ... – ақша ... ... жағдайына әсер ету арқылы шаруашылық коньюктурасын реттеу. Ақша-несие
саясаты ия несиеге және ақша эмиссиясына ... ... ия ... және ... бағытталады. Өндірістің ... ... ... ... Ұлттық Банк несие беруді кеңейту және
пайыз ... ... ... ... ... себепші болады.
Керісінше, экономикалық өрлеу кезінде ... ... ... ... ... ... келеңсіз жағдайлары ... ... Банк ... шек қою, ... ... ... ... шығаруды тежеу және сол сияқты әрекеттермен шұғылданады.
Ел экономикасының жағдайы ақша-несие жүйесіне тығыз байланысты. Несие
институттарының ... ... ... мен ... ... ... кез келген мемлекеттің ... ... ... банктер болып саналады.Оған дәлел, көптеген мемлекеттерде
ақша массасының 75%- дан 90%-ға ... ... ... ал тек ... ... ... банкноттары.Сондықтан мемлекеттің ақша-несие аясын
мемлекеттік реттеу қызметі, тек Ұлттық банк арқылы коммерциялық банктердің
операцияларына масштабы мен ... ... ... жасауымен ғана табысты
бола алады.
Ұлттық банк ақша-несие аясына ықпал ету үшін ең алдымен ... ... ... ... азайту мүмкіншілігін пайдаланады.
Бірақ одан банк банктердің депозиттік эмиссиясы мен операцияларының көлемін
тікелей ... ... ұйым ... ... банк ... ... арқылы банктік несие мен ... ... әсер ... ... ... ... мен ... қысқарту немесе
ұлғайту реакциясын тудыруы мүмкін.
Ұлттық банктің ақша-несие саясатының әдістері сан алуан, ... ең ... ... ... ... ... ... пайыздық төлем мөлшерін
өзгерту;
- банктердің міндетті қорларының мөлшерін өзгерту;
- ашық нарықтағы операциялар, яғни ... ... және ... ... ... ... алу, сату ... ваталюта курсының саясаты, немесе курстық саясат.
Бұл айтылған ақша-несиелік ... ... ... ... және ... қарыз капиталының нарығына әсер ететіндіктен
жалпы реттеу әдісі деп аталады. Ал ... ... ... ... ... немесе кейбір шаруашылық салаларын реттеуге қолданылуы мүмкін.
Іріктеп тексеру әдістеріне мыналар жатады:
- кейбір банктерге ... ... ... ... ... ... несиенің белгілі бір түрінің берілуіне тәртіп белгілеу, атап айтқанда,
маржа мөлшерінің арасындағы айырма.
Реттеудің дәстүрлі әдісіне орталық ... ... ... ... ... ... ... өсіру коммерциялық банктердің өз
резервтерін толтыру үшін ... ... ... ... ол ... ... банктердің алған қарызын қысқартады, демек ол ... мен ... ... ... ... ... ... банк пайыз
мөлшерін жоғарылатып, несиені шектеу ... яғни ... ... ... ... ... елге ... мерзімді шетел капиталын
тартуға әкеп соқтырады. Сонымен қатар, ол төлем ... мен ... ... де әсер етеді. Қорытындысында төлем балансы активтеніп және шетел
валютасын ұсынушы көбейіп, демек шетел ... ... ... ... валютаның курсы жоғарылайды. Ұлттық ... ... ... ... яғни ... ... саясаты – несиелік экспансия ... ... ... ... ... қарыз капиталы нарығына екі
жақты әсер етеді: ... ... ... ... ... ... ал ... экспансия пайыз мөлшерін төмендету ... ... ... ... ... ... қарыз беру
мүмкіндіктеріне міндетті резерв нормасын өзгертудің ... ... ... ... резервтің нормасын жоғарылату деген банктік қаражаттың
жұмсалмай, Ұлттық банктің шотында жұмсауға ... салу ... ... оны коммерциялық банктер несиеге беруге қолдана алмауын көрсетеді.
Нәтижесінде банктік қарызбен айналымдағы ақша ... ... ... ... ... Ал ... банктік резервтің нормасын төмендету
банктік несие мен ақша массасын ұлғайтып, нарықтық ... ... ... ... ... ... ... реттеудің көп
тараған әдісі - ашық нарықтағы операциялар.
Елдегі экономикалық ... ... және оның ... даму
перспективаларына қатысты оң болжамдары инвесторлардың ... ... ... ... айтарлықтай өсуіне ықпалын тигізді.
Соның нәтижесінде қайталама рыноктағы Қазақстан ... ... кеми ... жылы ... банк жүйесіндегі нақты экономика ... ... ... ... ... ол ... банктің
ақша-несие саясатының тиімділігін арттыра түсу, оның ... ... ... ... ... түсу мақсатын көздейді. Сонымен,
Ұлттық банк 2000 жылы алға қойылған ... ... іс ... ... немесе асып түсті деуге болады.
Ұлттық банк өзінің ақша-несие ... ... ... негізгі
міндеті –теңгенің ішкі және сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз етуді негізге
ала ... ... ... Ақша- несие саясатының негізгі ... ... ... ... ... Бұл мақсатқа жету Ұлттық
банктің барлық құралдарын пайдалану арқылы ақша ... ... ... ... банк Қазақстан тауарларының сыртқы нарықта баға жағынан
бәсекелестік қабілетін ... ... ... ... ... ... бағамының режимін сақтағысы келеді.
Ашық нарық операциялары ақша – несие саясатының негізгі құралдары болып
қалады, олар алдымен Ұлттық банктің ... ... ... шығару мен
өтеу, вексельдерді қайта есепке алу арқылы ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиелер беру арқылы
жүзеге асырылады.
Ағымдағы және күтілетін ақпаратты тікелей ... ... ... ... ... ... ... арттырады, оның
экономиканың нақты секторының мұқтаждарына бағдарлануына күшейте түседі.
2003 жылдан бері Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының негізгі
бағыт-бағдары 3 ... ... ... отыр. 2003-2005 ж
Ақша-несие саясатының негізгі ...... ... ... ... қолдау. Бұл мақсатқа жету Қазақстан Республикасының Ұлттық
банкінің барлық құралдарын қолдану арқылы ақша базасын реттеумен ... Ал ... ... перспективті бағыты Қазақстан
Республикасындағы ... ... әрі ... ... ... ... табылады.
Ақша-несие саясаты іскерлік білсенділікті реттеу мақсатында мемлекеттің
ақша массасына әсер ету құралы болып табылады. Ол ... - ... ... әкеледі. Мемлекеттің ақша-несие саясатының негізгі
мақсаты – нарыққа қатысушылардың ... ... ... етуінде
шектеледі. Берілген мақсатты орындаудың негізгі ... ... ... ... ... Ақша ... күрделі табиғаты мен бамуы бар.
Алайда, ақша ... ... ... ... айтылғанға сүйене отырып, қаржылық сияқты, ақша саясатының екі
негізгі ... ... – кең және тар ... ... яғни ... ... деңгейін құру мақсатында мемлекеттің
барлық ақша массасына әсер ету құралдарын анықтайды. ... ... ... ... Ал тар ... ... ... 2 негізгі
формасында қарастырады:
А) айналымдағы қолма-қол ақша қатынасындағы саясат ретінде;
Б) айналымдағы квази-ақша ... ... ... ... ... Ұлттық банк жүргізетін ақша-несие
саясатының ерекшеліктері.
Қазақстан Ұлттық Банкі мемлекеттік ... ... ... ... асыратын орган болып табылады.Қазақстан Ұлттық Банкі ақша-несие
саясатының ... ... ... ... ... яғни оның ... мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз
етуді көздейді.
Ақша-несие ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Мемлекет нақты салалық және аймақтық
мәселелерді шешу үшін арнайы ... ... ... ... несиелер береді. Ол арнайы бюджеттен тыс даму қорын құруы мүмкін.
Экономиканың «қызушылық» кезінде инфляцияның өсу ... ... ... мен ... ... тежейді және экономикалық өсуді
қауіпке алып келеді. Қазақстан ... ... ... ақша бірлігінің
бағалығын қорғаушы функциясын жүзеге асырады. Бұл функцияны сәтті жүзеге
асыру үшін ... Банк ... ... ... әртүрлі құралдарын
пайдаланады». Қазіргі кезде Қазақстан Ұлттық банкі ақша –несие саясатын
баға ... ... ... ... ... бұл қалыпты,
баланстанған экономикалық өсуді ... ... ... ... ... ... бойынша экономиканың ағымдық
жағдайына байланысты Қазақстан Ұлттық банкінің ... ... ... мен ... ... ... ... реттеуінің басты құралы Ұлттық банк жүргізетін ақша-несие
саясаты болып табылады.
Реформа кезінде Қазақстанда жалпы ішкі өнімнің өсуі ... ... ... 1996 жылғы инфляция деңгейінің 1995жылға қарағанда 60,3%-
дан 28,7%ға төмендеді, бұл позитивті қорытынды болды. ... ... ... ... мен құрылуының алғашқы этапында қолданылған
ақша-несие саясатының негізгі құралдары көрсетілген, ... ... өсу және ... ... ... ... бастап, қазақ экономикасындағы ... ... ... ... ... Ұлттық банк ақша-несие
саясатының реттеу құралдары мен мақсаттары алмасады.
2004 жылдан бастап, Ұлттық банктің негізгі ... баға ... ету ... ... Бұл мына ... ... ... экономикалық шарттардың жылдамдығы;
• Мемлекеттегі макроэкономикалық тұрақтылық;
• Айтарлықтай тұррақты экономикалық өсу.
Сондай-ақ 2004ж 1қаңтарынан ... ... ... ... ... ... ... нарығы мен қаржы кәсіпорындарын реттеу және
бақылау агентіне ... ... ... ... банк ... ... ... көп көңіл бөлді.
Төменде Қазақстан Ұлттық банкінің негізгі құралдарының бөлек-бөлек
түрлеріне анализ берілген.
Мысалы, қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... банктің пайыздық ставкасының белгілі деңгейі
екінші деңгейлі банктер үшін басты ... ... ... ол
мемлекеттегі ақша массасының көлеміне және инфляция деңгейіне әсер етеді.
Ақша- ... ... тағы бір ... ... бұл ақша ... банк ... өтімділігін қамтамасыз ету. Банктердің
міндеттері бойынша төлемеу ... ... ... ең аз резервтегі
талаптар нормасы.
ІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... НЕГІЗГІ
ҚҰРАЛДАРЫ.
2.1Ақша-несие саясатын жүргізудің тәсілдері мен оның түрлері
Қазақстан Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Жалпы ақша –несие инструменттері
арқылы елдегі эконмикалық жағдайды реттеуде Орталық банктің ролі зор ... Енді сол ... ... ... саясатының 3 құралы бар:
1. Ашық нарықтағы операциялар;
2. Резерв нормаларын өзгерту;
3. Учет ставкасын өзгерту.
Осы аталған факторлардың ... да ... ақша ... өзгертуге
ықпал жасайды.
1. Құнды қағаздар ... ... ... қағаз сатуынан коммерциялық
банктердің резерв нормалары өседі. Ол кредит көлемін төмендетеді.Ақша
ұсынуды кемітеді.Сатып алу ... ... ... ... ... ... нормаларын көбейтсе, онда кредит
көлемі төмендейді. Ал егер резерв нормалар азайтса, онда ... ... Учет ... өзгерту. Ұлттық банк коммерциялық банктерге кредит
беруде учет ... ... Егер учет ... ... банк ... аз ... ... керісінше. Учет ставкасын
көбейту инфляция мен күрестің бір әдісі.
Қазақстан Ұлттық банкінің ... ... ... ... ... тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігімен
басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты-бұл айналыстағы ... ... ... сыйақы
мөлшерлемесін өзгертуге, жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық банк тарапынан реттеу
объектісін экономикадағы ... және ... ақша ... ... ... ... ... ақша-несие саясатының
екі типі болады:
1. Рестрикциялық немесе қымбат ақша несие ... ... ... ... ақша ... саясаты.
Рестрикциялық ақша несие саясаты- екінші деңгейлі банктердің
несиелік операциялар ... ... және ... шарт ... ... ... ... арттыруға бағытталатын ... ... ... ... ... ... ... т.б айналымдағы ақша массасының жоғарылауы болып табылады.
Экспанциондық ақша-несие саясаты-несие беру көлемін кеңейту мен ... ... ... ... ... мен және ... ... мен байланысты шаралар.
Ақша-несие саясатының негізгі құралдары болып мыналар табылады:
1. Қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
2. Міндетті резервтер нормасы;
3. Мемелкеттік ... ... ... ... ашық ... Ақша-несие саясатын жүргізудің негізгі құралдары және жүргізілетін
негізгі операциялар
Соңғы жылдардағы ақша-несие саясатының басты ... ... ... және ... ... ... ету. Бұл
мақсатқа жетуде Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... банк мынадай ақша-несие саясатының негізгі құралдарының
көмегімен реттеледі:
... ... ... ең ... міндетті резервтер нормасын белгілеу;
• мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және ... ... ... ... ... ... және ... несиелер беру;
• валюталық нарықта интервенциялау;
• кейбір жағдайларда, несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің деңгейі
мен көлеміне тікелей ... ... ... ... ... аталған құралдардың ішінде іс ... ... ... ... ... ... ... эмиссиялау, ашық нарықтағы операциялар.
Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... белгілейді:
• ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
• ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі;
• РЕПО және кері РЕПО ... ... ... ... ... ... ... сыйақы мөлшерлемесі;
• күндізгі займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі.
Ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі-ақша нарығының жалпы
жағдайына, ... ... ... пен ... ... және ... ... байланысты белгіленеді. Ұлттық банкінің заң ... ... ... ... ... немесе Қазақстан
Ұлттық банк басқармасының жеке ... ... ... ... ... қолданылады. Ақша айналымы деп тек қолма-қол ақшамен
қолма-қол емес ақшаның қозғалысын білдіретін кең ұғым айтылды. ... ... бұл ... мәні мен ... ... ... ерекшеліктер
енгізді.
Жоспарлы – орталықтанған экономика жағдайында ақша ... ... ақша да, ... қол емес ақша да ... ... ... бөлуге қызмет атқаратын. Барлық қоғамдық өнім өндіріс
құралдары және тұтыну ... ... яғни ... ... ... ... ... арқылы, ал екінші жағдайда қоғам мүшелерінің
табысына сәйкес мемлекеттік сауда ... ... ... ... ... ақша ... қолма-қол ақша және қолма-қол емес
ақшаға бөліп, ақша айналымының қай түрі ... бөлу ... ... ... ... ... ақша ... халықтың ақшалай
табысын бөлуді көрсетсе, ал қолма-қол емес ақша айналысы өндіріс құрал-
жабдықтарын бөлуді көрсетті;
— ақша ... ... ... ... ... ретінде
директивалық заңдармен реттеледі;
— ақша айналымы біртектес мемлекеттік ... ... ... ... ақша ... ... және қорытынды кезеңдері мемлекеттік банкте
шоғырланып, оған мембанк бақылау жүргізді;
— қолма-қол ақша және ... емес ақша ... тек ... құқықпен шығарды;
— мемлекеттік жүйелер алдын – ала ... баға ... ... ... тарифтер бекітумен де шұғылданады. КСРО негізінде
құрылған ТМД елдерінің нарықтық қатынастарға өту ... ... іс ... кейін ақша айналымында айтарлықтай өзгерістер ... ... ... ... жағдайындағы ақша айналымына тән ерекшеліктер:
— ақша айналымы негізінен шаруашылықтағы нарықтық ... ... ол бөлу ... тек аз ғана ... ... ... ақша және қолма-қол емес ақша айналымдарын заңмен ажырату
жойылды;
— ақша айналымы мемлекеттің, коммерциялық банктердің, заңды және ... ... ... жоспарлы болжауының объектісі болып
табылады;
ақша айналымы әр түрлі меншік формасы жағдайында жүреді;
—ақша айналымының ... және ... ... ... олар әр түрлі коммерциялық және мемлекеттік банктерде шоғырланған;
— қолма-қол ақша және ... емес ақша ... ... ... ... қолма-қол ақша эмиссиясын Орталық банк жүргізіп, ал қолма-қол емес
ақша белгілерін коммерциялық банктер шығарады;
Сонымен, ақша ... деп ... және ... емес ... ... ... ақша ... айтады. Бұл анықтама ақша
айналымының қазіргі мазмұнына сай келеді, себебі айналымда тек қана ... ... ақша ... әрі ... әрі ақша айналымы ретінде олардың
құны айналымда жүрді. Себебі, металл монетаның өз құны өзінде көрсетілген
(номинал) ... ... ... ақша құнының ақша құнының ... ... ... бір ... ... ... құн ... тауар
айналымы мен ақша айналымын біріктірді. Қазіргі кездегі ақша ... ... деп ... ... Оған ...... ... ақша және қолма-қол
емес ақша белгілерінің өз құны көрсетілген құнымен салыстырғанда өте ... жоқ ... ... ... ... құн ... деп – тек ... айналымын
айтуға толық негіз бар.
Ресми есептік (дисконттық) мөлшерлемесі-ақша ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс ... ... және ... ... ... вексельдерді қайта есепке алу
операцияларында қолданылады. Ресми есептік ... ... ... болып табылады және ол айланыс мерзімі алты айлық ... ... ... және кері РЕПО ... ... ... мөлшерлемелері-жылдық
пайыздық мөлшерлемелер, ішкі ... ... ... ... және ... ... ... мен операциялар жүргізуде
қолданылады. РЕПО-ның мақсатты мөлшерлемесінен ауытқу жағдайында ақшалай
қаражаттарды орналастыру немесе ... жолы мен РЕПО ... ... реттеу арқылы сыйақы мөлшерлемелердің ... ... ... ... ... ... ... екінші
деңгейдегі банктерге, олардың Қазақстан Ұлттық банктегі корреспонденттік
шоттары бойынша есеп ... ... ... пен аяқтауы барысында бір
түнге берілетін заемдар бойынша ... ... ... ... мөлшерлемелері-Ұлттық банктің екінші
деңгейдегі банктерге, олардың Қазақстан Ұлттық банкіндегі теңгеде ... ... ... ... ... ... ақшалай аударымдар
жасауға қажетті ақша қаражаттары уақытша болмаған не жетіспеген жағдайларда
займдар бойынша қолданылады.
Ең төменгі резервтік талаптар.
Ақшалай ... ... ... ... ... ... ... реттеуде, банктің өтімділік деңгейін реттеуде және олардың
міндеттемелері бойынша төлемсіздікті төмендетуде, сол сияқты банктің салым
иелері мен акционерлерінің ... ... ... ... банк ... резервтік талаптар механизмін қолданады.
Резервтік талаптар ашық нарықтағы операциялар және пайыз саясатымен
қатар коммерциялық банктерді ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан банк жүйесінің бүгінгі даму
жағдайында резервтік талаптар, бір жағынан, сақтандыру институттарының ... ... ... ... сақтандыру қызметін, екінші
жағынан экономикадағы ақшалай мультипликация ... ... ... саясатының бұл құралы 1993-жыл ... ... ... коммерциялық кооперативтік және банктердің қызметін
реттеу туралы» ... ... ... ... ... 18-20% ... ... Қазіргі уақытта ол төмендеп, 6%-ды құрайды.
Ашық нарықтағы операциялар.
Ашық нарықтағы операциялар-бұл Ұлттық банктің айналыстағы ... ... ... ... бірінші реттегі нарықта мемлекеттің
бағалы қағаздарын сату және ... алу мен ... ... ... ақша ... коммерциялық банктердің өтімділігі және
несиелік ... ... ... ... бірі ... ... Оның
негізгі мәні ақша эмиссиясын тоқтату арқылы банктердің несиені эмиссиялауын
шеттеуді білдіреді.
Ұлттық банк нарықта бағалы қағаздарды сату ... ғана ... ... ... ... соманы сақтап қалады. Сөйтіп,
керісінше, банктерге несие беруді және ақша шығаруды ынталандыру мақсатында
Ұлттық банк ... ... ... ... да, ... соманы банктердің
резервтік шотына қайта аударады.
Несиелік операциялар.
Несиелеу және қаржыландыру операцияларына соңғы жылдары Ұлттық банктің
қызметінің алдағы уақыттарда эмиссиялық ... ... ... шаралар қолданды. Қәзіргі ... ... ... банктерді
несиелеу тек қана олардың өтімділігін сақтау ... ... ... ... жабу үшін ... несие беру бюджет саясаты
аумағында, яғни ... ... ... ... ... бас тарту
мақсатында жүргізілді. Жеңілдік пен берілетін несиелерді беру ... ... үшін ... ... жасауын қарастыру болған жоқ.
Ұлттық банктің несиелерін орналастыру аукциондар ... ... сол ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Валюталық интервенция.
Ұлттық банктің валюталық интервенциясы-ұлттық валюталық бағамына әсер
ету мақсатында орталық банктің шет ел ... сату және ... алу ... ... ... араласуын айтады.
Ұлттық банктің валюталық нарықтағы интервенциясы дербес түрде кез
келген банктер және ... ... ... кез ... валюталық мәмілелер
түрлерін пайдалану негізінде жүзеге асырылады. Қазақстан ... ... ... банк ... ... эмиссиялайды (ҚР-ның ақша
өлшемі – теңге), екінші деңгейдегі банктер оның эквивалентін қолма-қол емес
формада төлеп ... ... ... ... ... ... ақшаның көп бөлігі клиенттерге беріледі, яғни клиенттер заңды тұлғалар
болса, ақша кәсіпорындар мен ... ... ... де, ал ... жеке
тұлға болса, ақша тікелей халыққа беріледі. Кәсіпорындар мен ... ... ... аз ... олардың өзара есептесуіне жұмсалса
(өзара есептесу, негізінен, қолма-қол емес ақша ... ... ... көп бөлігі халыққа әр түрлі ақшалы табыс түрінде ... ... ... ... ... ... дивидендтер төлеу
мен бағалы қағаздарды сатудан түскен түсім және с.с. түрінде) ... ақша ... ... ... ... және ... түседі. Бірақ ақшаның көп бөлігін ... ... ... ... ... мен ... төлемін, қарызды өтеуге, тауар сатып
алу мен көрсетілген қызметке ақы төлеуге, бағалы қағаздар мен лотерея сатып
алуға, жалгерлік ақы, айып пұл және ... ... ... айтқанда, ақша коммерциялық банктердің төлем-кассалық
бөлімдерінен клиенттер арқылы айналысқа ... ... бір ... кейін
клиенттердің (негізінен сауда орындары және халыққа қызмет көрсететін
орындардың) кассасы ... ... ... ... ... ... айналысы аяқталады.
Қолма-қол емес ақша айналымы (төлем айналымы) — ол ... ... ... ... ... шоттағы ақша қалдығының өзгеруі немесе
ақшаның төлем құралы ретіндегі қызметін атқаруы. Ол бүкіл ақша ... ... ... ... ... Төлем айналымы төлеушілер мен сатып
алушылардың ... ... ... жазу түрінде немесе олардың ... ... ... ... ... ... операцияларын жүргізу үшін әр түрлі шоттар
қолданылады.
Ұлттық банк ... ... ... жылға анықтап келсе, 2002-
жылдан бастап, алдағы үш жылды алдын-ала анықтау тәжірибесіне көшті және әр
жыл ... ... ... ... оған Ұлттық банк пен ҚР Үіметі ... ... ... ... енгізеді. Мұндағы негізгі мақсат біртіндеп
инфляциялық ... ... өту, яғни ақша ... мен ... ... бойынша мақсатты көрсеткіштерден инфляция бойынша мақсатты
көрсеткіштерге көшу.
Осындай ақша ... ... ғана ... ... инфляцияны төмендету
мақсатындағы саясатына толық жауап береді және ... ... ... ... деген рыноктың ... ... ... етеді.
Ақша-несие саясаты қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру
нарығының, бағалы қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк ... ... ... ... секторын банктердің несиелерін әрі қарай
өсіру үшін жағдай жасауға, ... ... ... ... ... ... таргеттеу тұсындағы ақша-несие ... ... ... ... ... ... оның ішінде РЕПО операциясы
және вексельдерді қайта есепке алу операциялары жатады. ... ... ... ... мөлшерлемелерінің резервін нығайту үшін шаралар қолданды.
Бұл өз кезегінде 2004-2005-жылдары ақша-несие саясатының ... ... ... үшін қызмет етті.
2003 жылы Қазақстан ... ... ... ... кезекте капиталдың сыртқа шығуы мен ішке келуіне
жасалатын валюталық бақылау мен ... ... ... яғни ... ... ... ... үшін лицензиялауды алып
тастауды көздейтін сияқты шаралар жалғасын табуда. Жалпы алғанда, валюталық
режимді либерализациялау үш ... ... ... ... 2005 ... ... Либерализациялау бағдарламасын толығымен 01.01.2007 жылға
аяқталады деп күтілуде.
Жалпы 2003 жылы ... ... ... ... нарығындағы
тұрақтылықты қамтамасыз етті, сонымен қатар елде жоғпры экономикалық өсуді
сақтауға ... ... ... ... жылы орташа жылдық инфляция 6,4% ... Жыл бойы ... ... АҚШ ... ... ... ... ал еуро және Ресей
рубліне қатысты ... және 5,4%ға ... ... ... таза ... резервтері 58%-ға 4958,9 млн.
долларға дейін ұлғайды, бұл 4,8 астам уақыт тауарлар мен қызмет ... ... ... ... ... Елдің халықаралық резервтері
тұтастай алғанда 69,3%ға 8565,2 млн. долларға дейін өсті.
Ұлттық банктің таза халықаралық резервтерінің өсуі ақша ... алап ... ақша ... ... 316,9 млрд. Теңгеге дейін, ақша
массасы ... 969,9 ... ... ... ... Нәтижесінде 2003 жылы
экономиканы монетизациялау 17,3%-дан 22%-ға дейін ... жылы ... ... ... ... ... ... қарқыны сақталды.
2003 жылы екінші деңгейдегі банктердің жиынтық активтері ... ... ... ... ал ... ... капиталы- 45,1%-ға 233,9 млрд
теңгеге дейін ұлғайды. 2003 жылы ... ... ... есептегенде)
салымдардың өсуі жалғаса түсті, олар 33,4%-ға 343,2 млрд. теңгеге дейін
өсті. 2003 жылы ... ... ... айтарлықтай өсуі банктердің
экономиканың одақты секторына берген несиелерінің 45,5%-га 978,1 ... ... (6,8 ... ... ... ... ықпал етті.
Сонымен қатар, Ұлттық банк ақша-несие саясатының негізгі құралы
ретінде ... ... ... ... банк ақша нарығының сұраныс пен
несие бойынша ұсыныстың инфляция деңгейінің жалпы ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
мөлшерлемесін бекітеді. Ұлттық банк өзінің пайыздық саясатын іске асыру
мақсатында, ... ... ... әсер ету ... ... мөлшерлемесін анықтау кезінде Ұлттық банк
пайыздық мөлшерлемесін оң және нақты түрде ұстап тұру мүдделігін ескереді.
Теңгені айналысқа енгізгеннен ... ... ... негізгі
мақсаты –теңгені несиеге деген сұранысын азайтатын, ал оның ... ... өсім ... ... ... ... төмендетуді
қамтамасыз ететін деңгейге көтеру. Жоғары пайыздық мөлшерлемелер, яғни
пайыздар үшін ... ... ... ... Яғни жаңа ... өзінің нәтижесін қандайда бір анықталмаған болашықта емес, қысқа
уақыт аралығында беруі керек.
Қазақстандағы ... ... ... ... күресте пайдалануға
мүмкіндік беретін келесі бір факторға ... ... ... ... ... ... шаралары жатады. Теңгені енгізгеннен кейін жарты жыл
ішінде валютаның бағамдық айырмасы есебінен алыпсатарлық ... ... ... ... ірі ... ... ... капиталының қарыздық
нарықтан еліміздің валюта нарығына ағылуына жол берді. ... ... ... ... ... ... мен қарыздар бойынша
пайыздық мөлшерлемелер және бағалы қағаздар бойынша ... ... ... ішкі құнының көрсеткіштері арасындағы қатынастың
бұзылуы ұлттық валютаның тұрақтылығына кері әсерін тигізеді.
Қаржы ... ... ... ... ... ... Ұлттық банкінің қайта қаржыландыру мөлшерлемесі
бойынша индекативті анықталады. ... ... ... ... ... өзара кейбір негізгі себептермен ерекшеленеді. Олардың
арасынан мыналарды бөліп көрсетуге ... ... ... әртүрлілігі,
пайызды төлемеуімен байланысты ... ... және ... ... ... ... тәуекелдің деңгейі.
Мемлекеттік қазыналық міндеттемелер, банк аралық несие, ... ... ... ... ... ... ... сай келеді.
Жалпы барлық нақты пайыздық мөшерлемелер 1994 жылдың тамызынан ... ... ие ... ... ... және қазыналық вексельдер бойынша табысы
Ұлттық банкінің банкаралық несие бойынша табысынан ... ... ... ... міндеттемелер мен Ұлттық банкінің ноталарының пайызды
және қарызды ... ... ... ... ... сенімділігімен
түсіндіріледі.
ІІІ. ҰЛТТЫҚ БАНК ЖҮРГІЗЕТІН АҚША-НЕСИЕ САЯСАТЫНЫҢ ШЕТЕЛДІК ТӘЖІРИБЕСІ.
3.1 Ақша –несие саясатын жүргізуде кездесетін негізгі проблемалар мен
оларды шешу ... ... ... ... банк ... ... 2005жылға деген ақша-
несие саясатының негізгі бағыттарын басып шығарды. Мұнда инфляция дамуының
әлемдегі мұнайға деген үш ... ... баға ... ... ... баға ... ... 35$
3.жоғары баға негізінде-баррельге 45$.
Сәйкесінше инфляцияның орташа жылдық ... ... ... 4,9-6,5%
2. 4,9-6,5%
3. 6,5-8,1%.
Байқауымызша, 2005жылы мұнайға деген ... баға ... ... 8 ай ... ... ... ішкі мұнайға орташа 1
баррельге 51,2 АҚШ долларын ... ... ... ... ... ... айтарлықтай ықпал жасамайды.
2004жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... ... ... ету ... ... ол негізгі мақсатын жүзеге асыру
үшін Ұлттық банк мемелекеттің ақша несие саясатының құрылуы мен ... ... ... ... ... ... ... және өткізу;
2. төлем жүйесінің қызметін қамтамасыз етеді;
3. валюталық реттеуді жүзеге асырады және валютаны бақылайды;
4. қаржылық жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ету ... ... негізгі мақсаты
ретінде оның инфляция ... ... ... ... ... Ұлттық банктің Еуропалық стандарт ... ... ... ... ... саясатын жүргізу ерекше көңіл аударуды
қажет ... ... ... ... капиталының жоғары ағымы,
қаржы нарығындағы өтімділіктің төмендеуі, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Осы ... ... ... ... ғана ... ... банк бақылап
отырған ішкі және сыртқы экономикалық шарттардың кең спектріне байланысты.
Жоғарыда келтірілген проблемалар ... ... ... және ... ... ставкілердің реттеу толін жоғарылатуға
әдістер қолдануды көрсетеді.
Экономикалық өсу шарты негізінде ... банк ... ... ... ... соқтырды, яғни ... ... ... ... өсті: 2005жылдың 1 ақпанында 7%-дан 7,5%-ға дейін,
2005жылдың ... ... банк ... өсуі ... ... ... онша қиындықтар
әкелмейді деп күтілуде.
Біріншіден, Қазақстанға келетін капитал ... ... ... жоғары болып келеді, бірақ бұлар негізінен тікелей шетел инвестициялары
болып табылады.
Екіншіден, Қазақстанның банкаралық ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... нарығын тартымсыз алады.
3.2 Ақша-несие саясатын жүргізудің жаңа классификациясы
Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) ... ... ... ... ... ... ... саясаты соңғы 10 жылдықта әлемде
көптеген өзгерістерге ұшырауға байланысты, жүргізілген тәжірибелер ... ... ... ... жаңа классификациясын ұсынды. ... ... ... мақсатының көпшілікке жариялануы
негізінде, оның экономикалық агрегаттарға әсер ету ... ... ... да ... ... ... жаңа ... ішінде 87 ел, оның
ішінде, Шығыс Европаның көптеген елдері кіреді. ТМД ... ... ... ... мен ... да ... ... 7 класын атап көрсетеді:
1. Ақша-несие автонамиясының болмауы;
2. Эконмиканың «еркін құлауы» (инфляция 40%-дан жоғары);
3. Ақша якорі;
4. ... ... ... әр түрлі нұсқалары;
5. Ақша тұрақтылығының нақты емес якорі;
6. Инфляция таргеттеуінің жеңілдетіліуі;
7. Толық функционалды инфляция таргеттелуі.
Дамыған ... ... ... ... ... ... ... таргеттеуін немесе бағалық тұрақтылықтың нақты емес якорына
сенеді. Бағалық тұрақтылықтың ... емес АҚШ, ... ... ... ... ... емес таргеттелуін 18 елде
қолданады, олардың ішінде Австралия,Канада, Венгрия, Чили, ... ... ... ... ... бар. Дамыған еледр біртіндеп белгілі
курстардан жеңілдетілген ... ... ... әкеледі.
ХВҚ жеңілдетілген инфляциялық таргеттеуді қолданатын 16 елді
белгіледі, оның ... ... мен ... да бар. Бұл инфляциялық
таргеттеудің жеңілдіктерін Қазақстан 1990жылдан бастап, ал Ресей 2000жылдан
бастап қолданады.
ХВҚ-ның берген ... ... ... ... ... ... ... таргеттеуінің ерекшеліктері бар.
Яғни, ол анық, нақты институтционалдық міндеттемелерге ие.
Берілген классификация 2000 жылы ... ... ... ... ... енгізуде ақша-несие саясатының дамуының
жанама жолы болып табылады. Ұлттық банк осыған ... ... ... оның Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің ақша-несие
байланысты саясатының әсерін де енгізді.
2004жылы 1 қаңтардан бастап күшіне енген «ҚР-ның Ұлттық ... ... ... ... ... сәйкес, Ұлттық банктің негізгі мақсаты-
ҚР-да тұрақты бағаны қалыптастыру болып табылады.
Негізгі ... ... ... үшін ... ... ... міндеттер
жүктелген:
1. мемлекеттік ақша-несие саясатын жасақтау және өткізу;
2. тұрақты төлем жүйесін қамтамасыз ету;
3. валюталық ... мен ... ... ... ... ... ... бірқалыптылығын қамтамасыз етуге ықпал жасау.
Ұлттық банк негізгі ... мен ... ... қалыптасуы
Еуроодақ стандарттарына және инфляциялық таргеттеу принцптеріне өтуіне
ықпал ... ҰБ ... ... мұндай қалыптасуы фактілі түрде
акценттер мен ... ... ... бойынша қалыпты бағаны
қалыптастырады, яғнй инфляциялық таргеттеуінің принцптерін ... ... алу ... ... ... ... ... бағыты» басты ерекше принцп болып
табылады, яғни ақша-несие саясатының жақын жылдарға арналған ... ... және ... ... орта және ұзақ ... әсерінің есебімен қабылданады. Бұл Ұлттық банктің инфляцияға деген
мақсатты көрсеткіштерінің мақсатты жауапкершіліг артады.
Инфляциялық таргеттеу ... ... ... ... ... өз ... жету шартымен, тауар ... ... Оның ... ... ... ... бағытын көрсететін және
монетарлық емес құбылысқа әсер ететін басқа баға ... ... ... модификациялары бар, ол инфляция тенденциясының
негізгі ... ... ... бірігуі ортақ атаумен
«базалық индекс» деп ... Өз ... ... ... байланысты
әр елдің өзінің базалық индексі болады.
Ұлттық банк 2004 ... ... « ... инфляция» индексінен шығатын
инфляция лық реттеулерді құрастыра бастады. Қазіргі күні Ұлттық ... және ... ... ... отырып базалық инфляция
методикасы үстінде жұмыс істеуде.
2004 жылғы ақша-несие ... ... ... ... ... инфляцияны» 4-6% деңгейде ұстап тұру.
Инфляцияны таргеттеуді енгізуге байланысты дайындық ... ... ... ... де ... Ағымдағы жылдан ... ... ... ... ставкаға байланысты жүргізетін болады,
бұл оның ... ... ... саясатының жаңа ережелерін қолдануда жетістікке жету
үшін,Ұлттық банктің реттеу мүмкіндігін арттыру шараларын ... ... ... ресурстарын қалыптастыруға халықтың қатысу ... ... ... ... орай Венгрия және Чехия мемлекеттеріндегі
қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің Венгрия және Чехия мемлекеттерінің
жүргізген реформасын қарастырайық. Оларда 1 ... ... ... ... ... ... ... шешуінің ерекше әдісін қолданды.
Венгрия. Венгрия мемлекеті нарықтық экономикаға көшу барысында
жаппай (90%) ... ... ... Жекешелендіру барлығы дерлік
ғылыми, мәдени, әлеуметтік салаларды қамтиды. Олар:
-мұражайлар, театрлар және ... ... ... ғылым академиясы;
-қоғамдық қорғау ;
-діни мақсаттағы құрылған қоғамдық ұйымдар;
-ғылым, денсаулық, әлеуметтік және экологиялық қор ... ... емес ... ... қаржыландырады, бірақ мемлекеттік бюджеттен жыл сайын
оларға бірдей деңгейде трансферттер бөлінеді.
Жеке тұлғалардың ... ... ... ... бюджет кірісінде
екінші орынды алады. Салық ... ... ... жыл сайын
бұл табыс салығы ... ... 2,8 млрд ... ... ... ... ... және мемлекетті дұрыс реттеу мақсатында Венгрияда
1 %-тік заң қабылданды. Бұл заңға сәйкес, әрбір салық төлеуші табыс ... ... ... 1%-ін ұйымның біреуіне аударуға құқылы. Заң бойынша
аударылған соманың жиынтығы трансферттік ... ... ... ... осы ... ... ... бөлінетін жыл
сайын траннсферттерді қысқартуға кейіннен мүлдем қолданбауға ... Бұл ... ... ... ... ... негізгі
талаптар –бұл ұйымның саяси партияға тәуелсіздігі.
Чехия. Чехия Республикасы жекешелендірудің кезеңдік жолын ... ... ... ... ... 66 млрд доллар жинады. Үкімет
мемелеттік емес коммерциялық емес негізді ... ... ... ... ... ... заң ... Бұл мемлекеттің ұстанған
саясаты, теориясына сәйкес ... емес ... ... ... мемлекеттік табыстың бір бөлігін бөлу керек. Оның
мазмұны: әрбір ... ... ... ... 1% ... ... аудару. Осы мысалдан көріп отырғанымыздай әрбір мемлекет
қаржы саясаттың тиімді ... ... ... ... қаржылық саясат, соның
ішінде саясаттық өзіндік артықшылықтары мемлекеттің кемшіліктері де бар. ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Сондықтан монетарлық саясат және фискалдық ... ... ... ... ғана ... ... қойған стр жете алады.
Басқа елдердің ... ... ... ... енгізуге мынадай факторлар негіз бола алады: бюджеттің
тұрақты жағдайы, ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігі, Орталық банктің
құралдары мен инфляция ... ... ... ... ... ... ... келе, ақша-несие саясаты –деп
айналыстағы ақша массасын, несие көлемін, сыйақы ... ... банк ... қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығын
айтамыз.
Ақша-несие саясатын Қазақстан Ұлттық ... ... ... банк
аталмыш саясатты жүргізу барысында жалпы нарықтық жағдайға байланысты оның
екі түрін қолданады. Олар:
1.Қымбат ақша саясаты;
2.Арзан ақша саясаты.
Қымбат ақша ... ... ... ... ... ... және қатаң шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы
мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталған шаралар жиынтығы ... ақша ... беру ... кеңейтумен, айналыстағы
ақша массасының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы ... ... ... ... банк ... ... бұл екі шара ағымдық
экономикалық жағдайға байланысты жүргізіледі, соған сәйкес олар ... ... ... ... дамуындағы жетістіктер Қазақстан дамуының жалпы
экономикалық жетістіктерімен тығыз байланысты. Осы жылы қазақстан алғаш рет
«өсуге ... ... ... ... рейтингі бойынша 61-ші орында
(ал, Ресей 75-ші орында), ... үшін ... ... ... ... 72-ші ... ... 74-ші орында). «Өсуге
деген бәсекелестікке ... ... ... макроэкономикалық
орта бағасына, қоғамдық институттар эффектілігіне және технология даму
деңгейіне ... ал ... үшін ... қабілеттіліктің
индексі» -әрекетті ортаның ағымдық жағдайының нормасы. Бұл көрсеткіштерге
қарап, ... ... ... ... ... ... саясатының
дұрыс екендігін байқауға болады.
Сонымен, жалпы курстық жұмысты ... келе ... де ... ... ... ... отырғанымыздай, 2004-
2006 жылға арналған ақша-несие саясатының басты мақсаты ... ... ... жылы 4-6% және 2005-2006 жылдары 3-5% шегінде
ұстау. 3-кестеден ... ... ... ... ... ... деңгейі қалыпты жағдайларда болады деп күтілуде. Осыған орай,
қайта қаржыландыру мөлшерлемесі қайтадан төмендеуі туралы ұсыныс ... ... бұл 2006 жылы ... ... ... ... ... Осыған байланысты қайта қаржылану мөлшерлемесі
жылдың басында 8% болса, кейіннен бұл мөлшерлеме 9% көтерілді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... айында Ұлттық банк алдағы екі жылға арналған ақша-
несие саясатының бағыттары ... ... ... ... 2005-2007жылдардағы негізгі көрсеткіштері.
|Көрсеткіштер |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... ... % | |4-6 |3-5 |3-5 ... (ТБИ) ... ... % |6,5 |5-7 |4-6 |4-6 ... ... ... ... %|7,0 |6-6,5 |6 |5-5 ... ... ... ... ... ... |5156 |5679 |6438 ... доллар | | | | ... % |54,5 |6,3 |10,1 |13,4 ... ... ... ... |312 |411 |495 |574 ... % |50 |31,6 |20,3 |16,1 ... ... ... |780 |972 |1183 |1407 ... ... ... | | | | ... % |29,4 |24,6 |21,7 |18,1 ... ... ... |940 |1225 |1520 |1844 ... ... ... | | | | ... % |39,8 |30,3 |24,1 |21,3 ... ... ... |10-11 |9-10,5 |8-9,5 |7-9 ... ... бойынша | | | | ... ... ... % | | | | ... ... ... |14,5 |12-13,5 |11-13 |10-12 ... ... ... ... | | | | ... ... % | | | | ... ... ... ... ... ... және
олардың болжамы.
|Көрсеткіштер |2005 |2006 |2007 |2008 ... ... ... ... ... ... |5-7 ... % | | | | ... ... ... % |8 |8 |7,5 |7,5 ... ... ... Б.Көшенова «Ақша,несие, банк, валюталық қатынастары»
Алматы 2000ж.
2. Ғ.Сейтқасымов «Ақша, несие, банк»
Алматы 2001ж.
3. С.Б. ... ... ... ... ... ... ... 2002ж
5. Д.М. Мадиярова
«Сыртқы экономикалық саясат және экономикалық қауіпсіздік».
Алматы 2000ж.
6. ... ... ТМД ... ... қабілетін нығайтудың
стратегиялық аспектілері.
Конференция ІІІ 10-11 сәуір ... ҚР-ы ... ... ... ҚР ... ... мен аударымдар туралы» 29.06.98ж. заңы.
9. ҚР ... ... ... ... ... ... ... «Жалпы экономикалық теория», Алматы, Экономика, 2002ж.
11.О.И.Лаврушин, «Деньги, кредит, банки», «Финансы и статистика», 1999г.
12.Я.Ә.Әубәкіров, «Экономикалық ... ... ... ... ... «Коммерциялық банктердің операциялары», Экономикасы, 2001ж.
14. С.Б.Мақыш, «Ақша айналысы және ... А., ... ... Б. ... ... ... ... Кезеңдік басылымдар:
• Егемен Қазақстан 23 маусым 2007ж
• Саясат 7шілде 2004ж.
• Қоғам және дәуір №4 2004ж, №3 2003ж

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
"Мемлекеттің ақша-несие саясаты."9 бет
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатын жүзеге асырудың механизмі17 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатының дамуының кезеңдері28 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша несие саясаты39 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша – несие саясатының түрлері19 бет
Ақша-несие саясаты73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь