Бағалы қағаздар нарығы және ҚР айналымы

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І . Бағалы қағаздар туралы түсінік және олардың түрлері.
1.1 Бағалы қағаздар туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4.6
1.2 Бағалы қағаздардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.11
1.3. Бағалы қағаздарды эмиссиялап, айналысқа түсіру және қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11.14
ІІ.Бағалы қағаздар нарығының мәні, пайда болуы және қалыптастырудың міндеттері мен принциптері.
2.1 Бағалы қағаздар нарығы: мәні, негізгі белгісі және оның қатысушылары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14.17
2.2 Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы және оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17.18
2.3 Бағалы қағаздар нарығын қалыптастырудың міндеттері мен принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18.20
ІІІ . Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығын дамыту перспективалары.
3.1 Қазақстанда бағалы қағаздарды дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21.22
3.2 Бағалы қағаздар нарығын реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22.24
3.3 Отандық бағалы қағаздар нарығын дамытудағы шетелдік тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24.26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Қосымшалар
        
        Тақырыбы:   Бағалы   қағаздар    ...    және    ҚР    ... . ... ... ... ... және ... түрлері.
1.1 ... ... ... Бағалы ... ... ... қағаздарды эмиссиялап, айналысқа түсіру ... ... ... ... ... ... және
қалыптастырудың міндеттері мен принциптері.
2.1 Бағалы қағаздар ... ... ... ... және оның
қатысушылары...........................................................
..................................14-17
2.2 Бағалы ... ... ... ... және ... ... қағаздар нарығын қалыптастырудың міндеттері ... . ... ... ... ... ... дамыту
перспективалары.
3.1 ... ... ... ... қағаздар ... ... ... ... ... ... дамытудағы шетелдік
тәжірибелері...........................................................
.....................................24-26
Қорытынды..............................................................
.......................................27
Қолданылған ... ... ... ... ... реформаларды
өткізу шартында біздің елімізде әр түрлі меншік формалары қалыптасты.
Мемлекеттік меншікпен ... жеке ... ... де пайда болды:
акционерлік қоғамдар, нақты кооперативтік меншік, әр түрлі серіктестіктер,
арендалық кәсіпорындар, ... ... ... және тағы
басқалары. Пайда болған жеке меншік формалары ішінде, отандық экономиканы
дамытуға бағытталған біріккен кәсіпорындар да ... ... ... ... ... ... мақсатында бағалы қағаздар
шығарады. Яғни олар ... және ... ... болуы
мүмкін.Осындай негізде құрылған акционерлік қоғамдар өздерінің ... ... ... алу ... ... бағалы қағаздарын
эмиссиялайды. Ал оның пайдасы акционерлер арасында ... ... ... ... ... ... ... тақырыбы «Бағалы қағаздар және ... ... деп ... ... ... ақша капиталының немесе
басқа материалды құндылықтардың орнына жүретін “символы” деп те ... ... ... ... ... ... немесе құралы болып та
есептеледі. Бағалы ... ... – бұл ... ... ... экономиканың
жан – жақты дамуынсыз толыққанды түрде қызмет ете алмайтын нарықтың бір
сегменті. Бағалы ... ... құру және ... ... ... қаржыландырудың тиімсіз жүйесін және салааралық қайта бөлуді
өзгертуге, ... ... ... ... ... және бұл ... ... капиталдың қайта құйылуын
реттеуші болуға, ірі кәсіпорындар мен банктер ... ... ... береді.
Курстық жұмыс 3 тарау, кіріспе, қорытынды және қолданылған
әдебиеттер ... ... ... жұмыстың бірінші тарауында, бағалы
қағаздар туралы жалпы түсінік және оның түрлері, айналысқа ... ... ... Екінші тарауда бағалы қағаздар нарығы және оның
мәні, пайда болуы, ... мен ... ... Үшінші
тарауда бағалы қағаздар нарығын реттеу мен оларды дамыту туралы, ... ... ... ... шетелдік ... ... ... жазу ... ... және шетелдік авторлардың
әдебиеттері мен мерзімдік басылымдар, ҚР Азаматтық кодекс ... . ... ... ... ... және олардың түрлері.
1.1 Бағалы қағаздар туралы түсінік
Бағалы қағаздар – іс ... ... ... және ... ... ... ... құқық беретін ақшалай немесе тауарлай құжаттар.
Бағалы қағаздардың бір ерекшелігі ретінде олардың мүліктік ... ... Яғни ... қағаздар міндетті түрде оның ұстаушының қалайда
бір мүлікке құқылы екендігін куәландыратын белгілі бір ... мен ... ... жиынтығы. Бұл белгілі бір тауар немесе нақты акция
сомасын алуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның, ұйымның меншігіне қатысуға және
басқаруға құқық береді.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... процесіндегі ыңғайлы әрі тиімді құрал ролін атқарады.
Халыққа белгілі бір ... ... ... мүмкіндік бере
отырып бағалы қағаздар іскерлік ... ... ... және ... ... ... қағаздардың айналысқа шығарылуы
әдетте нақтылы шаруашылық келісімшарттарға ... ... ... ... ... ... ... пайыздар
түрінде табыстар төлеу, сондай-ақ бұл ... ... ... өзге құқықтарды басқа тұлғаларға беру мүмкіндігі қарастырылады.
Бағалы қағаздар ерекше тауар ретінде өмір сүреді, оның ... оған ... ... ұйымдастыру мен ережелері бар рыногы болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... тауар болып табылады,
өйткені бағалы қағаздар – бұл ... ... ... ... ... ... ... емес капитал. Бағалы қағаздар рыногының ... ... осы ... ... және рынок бағалы қағаздарды бір
иеленушінің басқа иеленушіге көп жағдайларда еркін және оңай ... ... ... бірі ... ... ... ... кодекстің 129-бабында оған мынадай анықтама берілген: белгіленген
нысан мен міндетті реквизиттерді сақтай отырып, жүзеге ... тек ... ғана ... ... ... ... бағалы қағаз болып
табылады. Осындай анықтамадан бағалы қағаздың ерекше сипаты шығады, ол атап
айтқанда:
-бағалы қағаз – түрі және ... заң ... ... ... ... ... қағаздармен куәландыратын құқықтардың түрлері,
бағалы қағаздардың міндетті реквизиттері, бағалы қағаз нысанына ... ... да ... ... заң ... ... ... белгіленген
нысанға сәйкес келмеуі оның жарамсыз болуына әкеліп соқтырады;
-бағалы қағаз оның иеленушісінің ... ... ... ... ... ... асыру үшін оны көрсеткенде не бергенде
ғана құқық іске асырылады. Айталық, ... ... ... ... қағазбен куәландырған барлық құқықтарды бағалы ... ... ... ... – индоссаментқа немесе соның ... ... ... болуы мүмкін (орындауға тиіс ... ... ... құқықтарды жүзеге асыру, бұл құқықтарды
индосантқа бермей-ақ (сену индоссаменті) индосаментке тапсырумен ғана
шектелуі мүмкін. Бұл ... ... өкіл ... ... жасайды. (АК-
тің 132 бабы).
Азаматтық кодекс бағалы қағазды құжат деумен ... оны зат деп ... ... кез ... ... ... ... дүниеге
қатысты келеді. Сондықтан да онда ... әріп ... мен ... ... не қолмен жазылған жазбалары осы құжат туралы тиісті ақпарат
береді. ... ... ... ... ... ... болмайтыныны тағы
бар, тек заңмен белгіленген шарттық ... ... ... құқығын
алады.
Бағалы қағаздың міндетті реквизиттері арнайы нормативтік құқықтық
құжаттарында көрсетілген (оның атауы, ... ... ... ... ... қағаз бойынша көрсетілген міндеті, номиналдық құны,
кіріс көлемі немесе марапаттау (пайыздар), қағаз бойынша орындалу орны және
басқа ... ... ... ... ... талаптар түгелдей
сақталмаса, яғни бағалы қағаздың міндетті реквизитерінің болмауы немесе
бағалы ... ол үшін ... ... ... ... оның ... ... соқтырады.
Бағалы қағаздар зат ретінде бірнеше түрге ... әрі ... ... ... ... ... ... кездеседі. Бағалы
қағаздың құны тиісті материалдық игіліктің ... ... ... ... ... құқықтар куәландыратын мазмұнына
қарап бағалы қағаздарды облигация, консамент, акция және заң актілерінде
немесе соларда бекітілген ... ... ... ... ... да ... деп ... түрлерге бөлінеді. Кодекстің 130-бабының 2-
тармағына сәйкес, бағалы ... ... ... ... және ... ... Ұсынбалы бағалы қағаздар құжаттың түпнұсқасы болады, ал
түпнұсқасын ұсынушы келесі ... ... ... ... өкілеттілігін
жүзеге асырады. Демек, ұсынбалы бағалы қағаздар онда ... ... ... ... ... ... алуға құқық береді. Бағалы қағаздың
мәтінінде оны ұсынушы үшін нақты ... ... ... тек ... ... ... ... ғана айқындалады. (мысалы, облигация)
Ордерлік бағалы қағаз да ... ... ... ол ... ... ... мәтінінде көрсетілген тұлғаға міндеттенген нәрсені орындауды
ұсынады, ... өзі де ... ... ... ... ... ... бағалы қағаз құқықтың субъектісі юолып ... бір ... ... ... ... мүліктік құқықтың айналым қабілеттілігін
жақсарту мақсатында ордерлік қағаздар үшін оны ... ... ... ... ... жоғалып кетсе, оған оны ұстаушының өзі жауап
береді (“Қазақстан Республикасындағы вексельдік ... ... ... ... ... ... иесі ... қалған құжаты кімнің
қолында екенін білсе, құжатты қайтаруға виндикациялық талап ... ... ... индоссамент бланктік болса, жоғалған құжатқа құқық меншігін
дәлелдеу іс жүзінде мүмкін болмайды. ... ... ... ... да уміт аз. Ал ... ... жойылып кетсе, онда құжаттың балама
данасын беруге болмайды.
Атаулы бағалы қағаз – бұл мүліктік сипаты бар ... оның иесі ... ... мәтінінде көрсетіледі. Яғни атаулы бағалы қағаз бойынша
құқықты талап ету сонда көрсетілген адамға ғана ... ... ... ... ... ... әр ... қамтитын бағалы қағазды шығару көзделген. Оған мысал ретінде
атаулы түрін ұстаушының жүргізуін талап ететін ... ... ... ... ... нормасын келтіруге болады.
Бағалы қағаздар құжатсыз бағалы қағаздар және ... ... ... ... ... бағалы қағаздың өмір ... ...... ... бұл ... бағалы қағаз құжат түрінде
өмір сүреді. Бағалы қағаздар рыногының дамуы қағаздардың ... ең ... ... ... ... ... ... көшуді қажет етеді.
Бағалы қағаздардың түрлері сан алуан: ақшалай бағалы қағаздарға-
акциялар, облигациялар, ... ақша ... ... ... ... ... алғандығын растайтын құжаттар, борышқорлық қолхаттар,
өсиетхат (өсиетнама), лотерея билеттері, ... ... ... ... ... ... ... бекітіп беретін
тауарлай қағаздарға коносаменттер, қойма куәліктері жатады.
1930 жылғы Женева конвенциясына сәйкес вексель ... ... ... ол – ... ... ... ... басқа жағынан
ақша сатып алу – сату процестеріне тартылғандықтан вексельді шартты түрде
бағалы қағаздарға жатқызуға ... ...... ... ... несиегерге қарызгерден белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... ... қатаң түрде белгіленген
нысандағы жазбаша борышқорлық міндеттеме. Вексель есеп айырысудың ... ... ... бұл ... ... ... өнім ... үшін вексельдермен есептесе отырып, кәсіпкер вексель берілген
уақыт ішінде банктегі есеп айырысу шотындағы ... ... ... Ал бұл ... ... ... ... көрсетілген сомада
және мезгілге оған коммерциялық кредит береді дегенді білдіреді.
1.2 Бағалы қағаздардың түрлері
Бағалы ... ... ... ... жеке ... ... ... құжат. Мұнде жеке ресурстарға меншік, жер,
тауар, ақша және т.б. ... ... бұл ... ... ... бағалы қағаздар түрінде өзіндік айналысқа ие. ... ... ... ... ... бұл ... ... белгілі бір бекітілген формалары мен реквизиттері бар құжат
болып табылады. Бағалы қағаздар келесідей ... ... ... ... ... сату-сатып алуға, эмитентке қайта
сатуға, құқықты басқа тұлғаға беру мүмкіндігіне ие. Олар есеп ... ... ... ретінде пайдалануға болады.
Бағалы қағаздар нарық субъектілерінің ... ... ... арқылы субъектілер ақша- қаражаттарға деген
сұранысын, ал осы құралдарға инвестициялаған субъектілер болашақ табыс алу
қажеттіліктерін орындауға ... ... ... негізгі мақсаттарына
жатқызылады.
Бағалы қағаздар акциялар, облигациялар, векселдер және ... ... ... ... ... ... қоғам өзінің жарғылық капиталын көбейту мақсатында
бағалы ... ... Яғни олар ... және ... ... ...... немесе меншікті құнды қағаз. Ол иемденушісіне
компанияның ... ... ... бір ... заң ... ... ... Компания қанша уақыт жұмыс істеп тұрса, акция да сонша
уақыт қолданылады. Бірақ, осы ... ... ... иесі сан рет ... ... ... шығаратын компанияға қайтаруға құқығы жоқ.
Акционерлік капитал бөлінбейді. ... оны тек ... ... ... ... мына жағдайда болады:
1. Меншікті акцияландырғанда, яғни акционерлік қоғам құрып, оның жарғылық
капиталын қалыптастырғанда;
2. Бар компанияны акционерлік ... ... ... ... Жарғылық капиталды қосымша молайтқанда.
Атап айтқанда, жарғылық капитал деген шығарылған акциялардың бастапқы
жиынтық құны. Ол, өз ... ... ... және ... қалған бағалы қағаздар болып бөлінеді. Оларды компания кез-
келген уақытта, өз ... ... ... ... бір ... ... қоғамның капиталын ұлғайтуға
және оны инфляциядан қорғау үшін жұмсауға болатын бағалы қағаздардың бірден-
бір түрі. ... ... ... ... ... ... өз акциясын қайтып сатып алатын құқы бар. Бірақ, бірсыпыра
елдердің заңында, егер корпорацияның ... ... жоқ ... онда ... ... ... алатын құқықта айырылады деген де ереже бар. Дәл осы
жағдай, егер ... ... алу ... төлем қабілетіннашарлататын
болса да қаралған. Заң жүзінде акцияны бөлуге де болады. ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамның капиталына қаражат ... ... ... ... ... білдіретін қағаз.
Акция өз кезегінде,оның иесіне тиісті акция сомасына сәйкес ... ... бір ... ... ... ... ... иеленуші адам
акционер деп аталады. Оның тұрақты табыс әкелетін бағалы ... ... ол ... сатып алу барысында қоғам капиталшысы болса, онда
белгілі бір тұрақты пайыз төлеуге келісімшарт жасайтын кредитор ... ... ... ... ... болып саналмайды және сондықтан
да ол ... өз ... ... ... ... және акция бағамы
түскен жағдайда оны сатып алуды талап етуге құқы болмайды. Акционерлердің
жылдық ... ... ... ... пайдаға тәуелді.
Акционерлердің жалпы жиналысында бұл пайданы ... ... ... пайданың үлесін анықтау және төлеу сұрақтары ... ... ... түрде бөлінеді: оның бір бөлігі акционерлер арасында
бөлінеді, екіншісі акционерлік компанияның резервіне ... және ... ... үшін ... өндіріс құлдырауға не дағдарысқа ұшыраған
кезде дивидент төлеуді қызмет етеді.
Әдетте АҚ резервтер немесе «заемдық резервтер» деп аталатын қорды ... ... ... ... қор ... ғана акционерлік
компания дивиденттерді қысқартады. Бұл АҚ жақын арада ... ... ... аз ... ... ... ... Сөйтіп, барлығының сол қоғамның акцияларынан құтылуға тырысуы,
акция бағамының төмендеуіне жол береді. Егер ... ... ... ... ... ... ... қоғамға қосқан қаражаттарын
толығымен жоғалтып, акция ешкімге қажетсіз жай ғана қағазға айналады.
Акционерлік ... ... ... ... ... ... ... акцияларына тиісті дивиденттерді алады. Мысалға 50 теңгелік
акцияның табысы 6 теңгені ... ... 1 ... ... 6 ... бұл ... акциясы бойынша 12% жылдық табысын білдіреді.
Акцияның номиналдық бағасы бойынша акционерлік ... ... ... ... олар ... ... бағаммен сатылады. Бұл жағдайда
табыстың нақты деңгейі (рендит) мына ... ... ... алу ... де 50 теңгелік номиналдық құны бар акция 250 теңге бағамы бойынша
сатып алынса және өз ... 10 ... ... ... ... ... ... көрсеткіші келесідей болады:
10*100/250=4%
Бірақ бұл көрсетілген акция табысын салым иесі үшін ... деп ... Ол үшін ... бағасының өсуін тосу бұл маңызды себебі, ондай акияны
сату, ол акция бойынша біршама табысты қамтамасыз етуі ... ... бір сәт- бұл ... ... ... ... ... ең күшті ықпал
етеді. Қор биржасындағы және банктердегі акцияның сатылу және ... ... ... ... деп ... Ол ... екі ... дивидент
мөлшеріне және қарыздық пайыз деңгейіне байланысты. Акция бойынша
төленетін ... ... ... ... болса, соғұрлым акция қымбат
немесе оның бағамы жоғары келеді. Акцияны сатып ала ... ... ... ... дивидент бойынша табысты, өз капиталын банк немесе өнеркәсіп
компаниясының тұрақты табысы кепілдендірген ... ... ... салыстырылады. Банктегі пайыз деңгейі – акция бағамының
жоғарылауы немесе төмендеуіне ықпал ... ... ... табылады. Банктік
пайыз жоғары болса, қор биржасындағы акцияның акцияның бағамы төмен болады
немесе керісінше.
Демек, акция бағамының формуласын ... ... ... ... Қарыздық пайыз.
Акционерлік қоғам акционерлерге түрлі артықшылықтар беретін акцияларды
айналысқа шығарады. Акцияның мәлімдеуші және ... ... ... ... – бұл оның иесіне компанияның акционері екендігін заңды
түрде куәландыруды білдіреді. Атаулы ... ... ... ... ... ... тек компанияның акционерлік
кітабына енген акцияны ұстаушылар бола алады.
Акциялар жай және ... ... ... Жай ... ... ... акционерлік құқық негізінде акционерлік
қоғамның ... ... ... алып ... ... ... Артықшылығы
бар акциялар жай акциялар мен салыстырғанда оның иеленушілер үшін ... ... ... белгілі бір артықшылықтарды көрсетеді.
Сондай-ақ, АҚ облигация түріндегі ... ... да ... құқына
ие. Облигация өзінің заңды және қаржылық сипаты жағынан алғанда ұзақ
мерзімді несие құралы ретінде қызмет ... деп ... ... бір ... орындауға, яғни алған ақша
сомасын қайтаруды және ... ... ... міндеттеген жазбаша
қарыз құжатын айтады. Ол корпорацияның активіне ... ... ... ... ... ... капитал деп есептелмейді.
Облигация шығару-қосымша капитал тартудың бір ... ... ... ... шығаруға және оларды орналастыруға жұмсаған жылдық
шығынға тең ... ... ... міндеттемесі болғандықтан,
оның кепілі болып эмитенттің жалпы кепілдігі саналады. Ол ... ... ... өз ... орындай алмаған кезінде
корпорация мүлігінің бір ... ... ... ... ... да акция сияқты корпорацияны инвестициялаудың ең маңызды көзі.
Облигация ... ... ... ... ... ... ... корпорацияны несиелендірушінің куәлігі. Облигация иесінің дауыс
беру құқығы жоқ. Ол акционерлер жиналысында, сонымен ... ... да ... ... мезгіл-мезгіл төленетін сый-ақы түріндегі пайда
купонға алмастырылады.Купон деп облигациядан жыртылып алынатын ... Онда ... ... ... ... ... орнына
облигациядан купонды жыртып алады. Облигацияда бірсыпыра ... ... ... ... өтеу ... ... эмиссия шарт
қамтамасыз етілуі рейтингі.Номинал деп облигацияның бетінде көрсетілген
ақша саласын айтады. Оны ... иесі ... ... ... ... жыл ... эмитентті төлейтін облигацияның номинал
құнына байланысты келісілген ... ... Жыл ... ... ... төленуі мүмкін. Мысылы, жарты немесе тоқсан сайын бір рет өтеу күні
– компанияның сатып алушыға облигацияны номиналына тең шаманы ... ... ... ... ... күн.
Облигацияларды қамтамасыз ету әдістеріне ... ... ... ... ... ... Қамтамасыз ету әдістеріне қарай
оларды қамтамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген деп екіге ... ... ... ... ... ... ... Ол
құжаттар есеп айырысқанға дейін несие берушінің қолында болады.
Қамтамасыз ... ... ... ... ... етілмеген жай
ғана қайтару туралы уәдені білдіреді. [№4 қосымша]
Облигацияны эмитенттері мен ұстаушыларына байланысты: ... ... ... номиналдық құнынан алатын бағада
ертерек ... құық ... қор ... ... пайдадан алынатын қаражаттарға
сәйкес шығарылатын ... ... ... қор ... ... аннуитет деп атайды.
Өнеркәсіптік кәсіпорындарды акционерлеу барысында Қазақстанда
опциондар кең тарады. ... деп- ... ... ... ... ... ететін, тұрақты бағада белгілі бір акциялар санын сатып алу
немесе сатуға құқық беретін ... ... ... ... ... ... ... екі типке бөлінеді: еуропалық,
американдық.
Еуропалық оппцион – келісілген ұәде бойынша ... ... ... ... ...... ... алдағы күнде де және оған дейін
кез келген ... да ... ... ... тұрақты табысты бағалы қағаздарды тұрақты бағада алдағы уақытта
жабдықтау контрактісін айтады.
Вексель - қарызды өтеудегі заңды түрде ... әлем ... ... қағаздың бір түрі. Вексельді борышкер, яғни вексельді беруші
тауарды несиеге алғанда тауар сатушыға, яғни ... ... ... мәні ... ... ... бір соманы төлем уақыты жеткенде
ткелісіммен жерде өтеу үшін тауар сатып ... ... ... ... вексель шығарып және оны пайдалануды дамыту ... ... ... ... ... басты бағыттарының бірі болып келеді.
Себебі Вексельдің мәні тек ... ... ... ғана ... ... ... қарым-қатынас қайтару кепілі ғана емес, ... ... ... ... мақсатында осы төмен ... ... ... ... ... жеделдету Вексельді банк
сатып алады.
Вексель тауар-ақша қатынастарын және коммерциялық ... ... келе ... ең бір басты қаржылық құрал.
Вексель төлем дағдарысын ... ... ... ... ... ... тауар-зат кұндылықтырының қорын азайтып ... ... ... ... ... ... ... мерзімді несие беру арқылы қысқа мерзімді
несие беру арқылы ақша қаражатын бөлу. Вексель айналымының ...... ... ... ... келісім Вексельді
шығару оны айналымға түсіруге келісімнің мәні және оны ... ... ... ... мынадай үш фазадан тұрады: аптаның үштен
екісі жаңадан бағалы қағаздарды ойластыруға, шамамен ... ... ... ... ... ал ... ... бағалы қағаздардың
өзіндік айналымы басталады.
Қайталама нарық «көше» нарықтары мен биржалардан тұрады. Ол екі түрлі
қызмет атқарады: сатып ... ... ... және ... ұсынысты теңестіре отырып, бағаны ... ... ... ... облигациялар көше рыногының айналасында болады. Бағалы
қағаздарды сатып алуға деген сұранысты алысымен, брокер телефон арқылы ... ... ... ол кім ... жақсы біледі, кейбір жағдайда
телефонмен әңгімеге ондағы брокерлер қатысады, онда кішігірім ... ... ... ... ... несие қаржы жүйесінің бөлігі ретінде,
мемлкеттік бақылаумен реттеудің қатаң обьектісі ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс, аралық қызмет атқарушы реттеу және
өзін- өзі реттеу жүйесі болу ... ... ... деген сұраныс
халықтың әлеуметтік тұрмыс дәрежесімен анықталады. Тұрмыс дәрежесі жоғары
болған сайын ... ... ... жинақталады да, адамдар ... ... ... ... көрсетеді. Бағалы қағаздарға сұраныстың
дамуы – қаржы жүйесін қайта құрумен ... ... ... ... дәрежеде болмасын белсенділік күтер ... ... ... ... бүгінгі уақыт талабы- нарық талғамы.
1.3 Бағалы қағаздарды эмиссиялау, айналысқа түсіру және қалыптасуы.
Бағалы қағаздардың ... бұл- ... ... ... ... ... тарту мақсатымен бағалы қағаздар шығару және
оранластыру. Бағалы қағаздарды Бағалы қағаздарды ... және ... ... ... ... ...... – бұл бағалы қағаздарды
бастапқы иелеріне – инвесторларға, яғни заңи тұлғаларға және азаматтарға
сату.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы:
1. акционерлік қоғам ... ... және ... оның ... ... ... ... шығару жолымен акционерлік қоғамның бстапқы жарғылық
капиталының мөлшерін көбейткен кезде;
3. облигациялар және ... ... ... ... ... , заңи ... ... басқару органдары қарыз
қаражаттарын тартқан кезде жүзеге асырылады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар- бұл бір ... ... ... мен ... ... осы эмиссия үшін бірыңғай жағдайлар
негізінде орналастырылатын және айналысқа түсетін бағалы қағаздар.
Олар мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... бөлінеді.
Мемелекеттік эмиссиялық бағалы қағаз – қарыз ... ... ... ... ... ... ... банк болатын қарыз
алушыға қатысы жөнінен ұстаушының ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағаз – Қазақстан Республикасының
заңдарына ... ... деп ... ... емес ... ... ... Эмиссиялық бағалы қағаздар шығару- эмитенттің
эмиссиялық бағалы қағаздардың азаматтық обьектісі ... ... ... іс ... ... ... айналыста болуы және өтелуі
осы эи\миссиялық бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... бір бағалы қағаздардың жиынтығы.[№2 қосымша]
Бағалы қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың бастапқы рыногында
жүргізіледі.Бұл рынок ... ... ... ... ... ... ... Ішкі мемлекеттік борыштың шегінде
мемлекеттік бюджетті инфляциясыз қаржыландыруды қамтамасыз ету мақсатында
Қаржы министрлыгы ... ... ... мен ... ... облигацияларын шығарады. Бұл 1994 жылы басталды.
Алғашқы мемлекеттік ... ... 3 ... қазынашылық міндеттемелер
– МЕККАМ болды. Алғашқы 6 айда олар ... ... ... ... айына бір рет болды, жыл соңына қарай олар апта сайвн
жүргізіле бастады. Қазіргі кезде олар ... ... рет ... жылы ... ... мөлшерлемесі бойынша бюджет тапшылығын
жабуға ... ... Банк ... ... доғарылған болатын және
Ұлттық Банк алдындағы ... ... ... ... он жылдық
облигацияларға – МЕАКАМ ға қайта рәсімделді.
1999 жылы сауірде теңгенің еркін өзгермелі айырбас бағамының ... ... МБҚ ға ... ... ... Осы жылы МЕККАМ ның
эмиссиясы 38,5 миллион теңгені құрады. МБҚ рыногын қолдау үшін ... ... ... ... ... ... шығара бастады,
сондай-ақ арнаулы валюталық облигацияларды – АВМЕКАМ ды шығарды.
2002 жылы ... ... ... ... қаржыландыру
мөлшерлемелерінің бір жылда 9 пайыздан 7,5 пайызға дейін төмендеуі теңгеге
номиналданған мемлекеттік қазынашылық бағалы қағаздар шығарылымының өсуіне
жағдай ... Орта ... МБҚ ... ... ... МЕОКАМ
шығарылымының жиынтық көлемі 2,1 есе өсті. Бір жылда сомасы 5,1 ... ... ... ... міндеттемелер айналысқа
шығарылды, оның 49,1 пайыз айналыс мерзімі 24 айды ... ... ... ... ... ... үшін ... министрлігі
еврооблигацияларды айналысқа ... 1995 жылы ... Банк ... ... ... реттеу үшін ноталарды шығарды.
2009 жылы Министрлер Кабинеті кешегі отырысында МАОКАМ атты долларға
«байлаулы», жеке ... ... ... ... ... қабылдап, оны тиісті қаулымен бекітті. Премьер К.Мәсімов бұл
қаулының құнды ... ... ... халықтың салымдарына
«кепілдік беретіндігін» атап көрсетті.Министрдің ... ... ... ... ала ... ... , шамамен 15 миллиард
теңгені құрамақ. Б.Жәмішев «бағалы қағазды бірінші орналастыру кезінде,
оның ... ... ... ... табылатын жеке
тұлғалар ғана сатып ала ... ал ... ... оны ... да, ... ... да ... алатындығын хабарлады. Бұл
мүмкіндік ел азаматтарын кейін қызыққан фирмаларға және басқа да мүдделі
заңды ... ... сату үшін ... ... жаңа ... құралды
жанталаса бастапқы нарықтан ала бастауға итермелеп, сауданы әп ... ... ... ... екі ... ... ... Қаржы
министрлігі бұл қаржылық құралға деген ... ... ... ... деді ... ... ... министрлігінің жаңа мемлекеттік облигацияларды осы айда-ақ
шығаруды көздеп ... ... ... ... ол жеке ... мемлекеттік облигациялардың 2-3 жылдық айналым ... ... ... номиналды құны теңгемен бағаланады және 10
АҚШ долларына пара-пар. «Мемлекеттік бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... сыйақысымен байланысты ешқандай да шығындар
шығармайды.Барлық шығындар комиссиялық сыйақыларға енгізілген және
агенттердің мойнына түседі. ... ... ... ... жүргізу
жолымен таратылады, ал агенттерді іріктеу конкурс ... ... ... ... ... 12 айлық МЕККАМ (231млн.тенге), 3
жылдық МЕОКАМ (1,5 ... 5 ... ... ... 10
жылдық МЕУЖКАМ (1млрд.тенге) айналымға шығарды..
Айналымға шығарылған бағалы қағаздар 12 айлық МЕККАМ -7,64%, 3 жылдық
МЕОКАМ-8,58%, 5 ... ... -8,89%, 10 ... МЕУЖКАМ-0,01% инфляция
деңгейі бойынша тең болды.
Қаржы Министрлігінің айтуы бойынша ... ... ... ... ... 809,6 ... тең ... жіне алдыңғы айдағы
көрсеткіштен 0,8% кеміді.
Эмиссиялық бағалы қағаздар ... және ... ... ... ... бұл бағалы қағаздарда
мүліктік құқықтар бағалы қағаздар ұстаушылардың тізімінде тіркелетін
шығару нысаны. ... ... ... ... қағаздар
меншік иелерінің құқықтарын тіркеушілер немесе нақты ұстаушылар растайды.
Бағалы қағаздар мен мәмілелер ұйымдастырылған және ... ... ... – қайталама рынокта жасалады. Бағалы қағаздарды
сатып алу – сату шарты ... ... ... етуі ... ... ... қатысушылар ұйымдастырылған бағалы қағаздардың рыногында
мәмілелерді өз атынан немесе ... ... өз ... немесе
клиенттің есебінен бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату арқылы жасайды.
Бағалы ... ... ... ... мәмілелерді
инвесторлардың өздері де, бағалы қағаздар ... ... ... ... отырып та жүзеге асыруы мүмкін.
Кәсіби қатысушының бағалы қағаздар мен мәміле жасауға өкілеттігі ... ... ... ... және орындау үшін қажетті талаптарды
айқындайтын шартымен расталады.
Қазақстан Республикасы резиденттерінің ұйымдарының, бейрезиденттерінің-
ұйымдарының, ... ... ... ... резиденттерінің
ұйымдарының шығаруы шет мемлекеттің заңдарына сәйкес тіркелген немесе
уәкілетті органның нормативтік-құқықтық ... ... ... ... қағаздар рыногына айналысқа жіберілген мемлекеттік
емес эмиссиялық бағалы қағаздары, халықаралық қаржы ұйымдарының шығаруын
уәкілетті орган тіркеген немесе уәкілетті ... ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногында
айналысқа жіберілген эмиссиялық бағалы қағаздары, туынды бағалы қағаздар
және өзге де қаржы ... ... ... ... ... болып табылады.
Бағалы қағаздар рыногының субъектілері жеке және ... ... ... ... ... және өзін өзі реттейтін ұйымдар болып табылады.
Бағалы қағаздарды бастапқы иеленушілерінің ... ... ... ... бағалы қағаздар эмиссиясының проспектісін
шығарады. Бұл құжатта эмитент пен оның ... ... ... ... ... тағы ... ... болуы тиіс.Бағалы қағаздардың
бағамы қор биржасында анықталады.
ІІ . ... ... ... ... болуы және қалыптастырудың
міндеттері мен принциптері.
1. Бағалы қағаздар нарығы: мәні мен негізгі ... және ... ... ... ... қағаздардың шығарылымы, айналысы және
өтеу бойынша нарық қатысушылары арасындағы экономикалық қарым- қатынастар
жиынтығы ... ... ... қағаздар нарығы 2 үлкен топтан тұрады- қор
нарығы және туынды бағалы ... ... ... ... және ... сұрақтарды шешуге көмектеседі. ҚР-да бағалы
қағаздар нарығының қалыптасуына мемлекеттік ... жеке ... ... ... ... қағаздар нарығының негізгі қатысушылары- бұл эмитенттер (бағалы
қағаздарды ... ... ... ... ... ... ... алушылар), кәсіби қатысушылар (бағалы қағаздар
нарығының дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ететін ұйымдар- брокерлер, дилер,
кастодиан, депозитарий т.б.) және ... ... ... ... ... ... ... нарығының бір бөлігі. Қалған бөлігін
банк қарыз нарығы құрайды. Банк, шын мәнінде, коммерциялық банк ... ... ... қарызды бір жылдан астам уақытқа өте сирек
береді. Ал ... ... ... отырып( облигациялар, акциялар)
олардан түсетін ақшаны ондаған жылдар бойы ... ... ... ... бөлу ... ... және ... болып бөлінуімен
байланысты.Бағалы қағаздар нарығы банктың кредит жүйесін толықтырады,
өзара байланыста ... ... ... ... ... ... ... аралық қызмет атқарушыларға жаңажан шығарылған бағалы
қағаздар жазылу үшін қарыз береді, олар банктерге артық бағамен сату ... ... бір ... ... ... ... ... бөлігі ақша нарығы болып табылады,
онда қысқа мерзімді ... ... бар ... ... ... Ақша ... қолда бос тұрған ақшаларды мемлекетке
берудің икемді жолын қамтамасыз етеді, сөйтіп ... мен ... ... бос ... ... табуға пайдалануға мүмкіндік
жасайды. Онсыз ... ... ... орын алуы ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығы да сұраныс пен
ұсынысқа, ... ... ... бағалы қағаздар нарығы сатып алу,
сатумен байланысты ... ... ... құрайды. Нарықтың
мөлшері қоғамдық еңбектің мамандануы дәрежесімен тікелей ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар нарығы алғашқы және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және муниципиалды облигациялар, сол
сияқты акциялар мен облигациялар эмиссиясы жүзеге асырылады. Оны қаржылық
және қаржылық емес профильдегі әр қилы акционерлік ... ... ... бағалы қағаздардың тікелей инвесторлары коммерциялық және
инвестициялық банктер, биржа фирмалары, ... ... ... ... емес корпорациялар және жеке адамдар.Олар биржа
фирмалары мен ... ... ... ... мен ... сатып
алады. Бағалы қағаздардың қайталама нарығы эмитент бағалы қағаздарды
орталықтанған ... ... ... алу мен ... қағаздар- спицификалық тауар, барлық тауар сияқты
тұтыну құны мен бағасы бар. Бағалы қағаздардың тұтыну құнының мәні ... ... ... яғни ... (облигациялар бойынша) және
дивиденд (акциялар бойынша) төлегенде, сонымен қатар бағалы қағаздардың
құн курсының өсуі ... ... ... қағаздар нарығы несие- қаржы жүйесінің бөлігі ... ... мен ... ... объектісі болып табылады. Сонымен,
нарық болуы үшін сұраныс пен ... ... ... ... реттеу және
өзін-өзі реттеу жүйесі болуы керек. Бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... ... Тұрмыс дәрежесі жоғары
болған сайын, табыстың көпшілігі жинақталады да, адамдар бағалы қағаздарды
сатып алуда мүдделік көрсетеді. ... ... ... онда ... ... ... ... дамуы қаржы жүйесін қайта құрумен
тікелей байланысты.Бағалы қағаздар нарығында қандайлық дәрежеде болмасын
белсенділік күтер болсақ, салық жүйесін жетілдіріп отыру да ... ... ... ... акционерлік қоғамның капиталына қаражат қосқандығын
куәландыратын жазбаша ... ... ... ... ... өз кезегінде,оның иесіне тиісті акция сомасына сәйкес салынған
капиталына белгілі бір ... ... ... береді. Акцияны иеленуші адам
акционер деп аталады. Оның тұрақты табыс әкелетін бағалы қағаз ... ол ... ... алу ... ... ... болса, онда
белгілі бір тұрақты пайыз төлеуге келісімшарт жасайтын кредитор болып
табылады. Акционер АҚ-ның несие берушісі болып ... және ... ол ... өз ... ... ... төлеуді және акция бағамы
түскен жағдайда оны сатып алуды талап етуге құқы болмайды. Акционерлердің
жылдық ... ... ... ... ... ... ... жиналысында бұл пайданы пайдалану, сондай-ақ дивидент
нысанында пайданың үлесін анықтау және төлеу сұрақтары шешіледі. ... ... ... ... оның бір ... ... арасында
бөлінеді, екіншісі акционерлік компанияның резервіне бағытталып және оның
капиталын ... үшін ... ... құлдырауға не дағдарысқа ұшыраған
кезде дивидент төлеуді қызмет етеді.
Әдетте АҚ резервтер немесе «заемдық резервтер» деп аталатын қорды ... ... ... ... қор ... ғана акционерлік
компания дивиденттерді қысқартады. Бұл АҚ ... ... ... ... ... аз дивидент әкелетін акциядан құтылуға
тырысады. Сөйтіп, барлығының сол қоғамның акцияларынан құтылуға ... ... ... жол ... Егер ... қоғам қызметін
толық тоқтатса, акция иелері акционерлік қоғамға қосқан қаражаттарын
толығымен ... ... ... ... жай ғана ... ... Бағалы қағаздар нарығының пайда болуы және оның құрылымы.
Бағалы қағаздардың пайда болу тарихы меншік айналымының объекті тарихи
кезеңімен ... ... ... келеді. Өте ерте кезеңде адамдар бір
тарихи формациядан екінші формацияға өткенде, олар тауар мен ... ... ... ... бірақ бұл басқаша орналастыру тәсілі
тиімсіз болды.
Бағалы қағаздар ... ... ... 20- ... ... жаңа
экономикалық саясат кезінде болған. Ал қазіргі егемен Қазақстанда бағалы
қағаздар нарығының алғашқы ... ... ... ... негізнде 90-
жылдардың басынан бастап белгілі.
Бағалы қағаздар нарығы тек әдеттегі тауар ақша қатынастары және ... ... ... ... ... ... жаңа нарықтық
қатынастарға сай өзгерту тек оны жекешелендіру арқылы ғана іске ... ... ... ... елдерінде жекешелендіру жүрді.
Әсіресе Англияда ол шапшаң қарқынмен өсті. Раөқ Батыс ... ... ... нарықтық экономика жағдайында жүрді. Сондықтан
жекешелендіру кәсіпорындардың акция саны ... көп ... ... ... оңай ... Ал ТМД елдерінің жайы өзгеше болды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі нарық экономикасы ... ... ... меншікті түрлендіруді біртіндеп жүргізді.
1991 жылдың ортасында сарапшылардың бағалауы бойынша ... ... ... ... мемлекеттік меншікте болған. Қалған мүліктің
біршама санын мемлекеттік емес ... ... мен ... ... ... иелігінен алу және жекешелендірудің
бірінші кезеңінде 6-9 мың ... ... ... ... 18% негізгі қорлар сатылып, жекешелендірілген кәсіпорындарда
республикада жұмыс жасайтын жұмысшылардың тізім бойынша 12% ... ... ... ... ... жаңадан қалыптасып келе жатқан
жағдайда мемлкеттік кәсіпорындарды ... , ... ... ... ... көптеген кәсіпорындарда да, халық та осындай
жаңа құбылыстар арқылы нарыққа кең көлемде ... ... ... ... ... жаңа түрі- жекеменшіктендіру чектері
(купондары) дүниеге келді. Олар өз иесіне мемлекеттің ... ... ... бір бөлігін қайтарымсыз пайдалануына ... Ірі және орта ... ... ... акционерлік қоғам
ретінде қайта құрудан басталды. Акционерлік қоғамның иесі ... ... құқы ... ... куәландырылады.
Жекеменшіктендіру чектеріне кез - ... ... ... ... ... болады. Жкекменшіктендіру чегіне басқа
акционерлік ... ... ... ... сатып алу
аукциондарда жүргізіледі. Аукцион өтетіні туралы ... ала ... ... ... ... жекеменшіктендіру чегіне арнау
инвестициялық қорлардың да акциясын ... ... ... Ондай қорлар
чектерді өздерінде көптеп ... оған ... ... ... ... алады. Инвестициялық қролардың акцияларын
сатып алушы ол қорларыдң иемденушісі болып ... Қор оған ... бір ... ... ... ... жеке ұйым. Мемлекет
инвестициялық қорларға салған чектерге кепілдік бермейді.
Осы айтылғандардан басқа, жекеменшіктендіру чегін мұра етіп қалдыруға,
сыйлық ретінде ... және ... ... ... ... де ... елімізде мемлекеттік меншікті жекешелендіру чегіне акция сату
1994-95 жылдары өтті. Ол кездерде ... ... ... ... ол ... чектерін тапсырғанымен олардың орнына акция алғандары аз
болды.
Қорыта айтқанда, жекеменшіктендіру бір жағынан ... ... ... ... ... ... әкелсе, екіншні жағынан
кәсіпорынның жаңа ұйымдық –құқықтық формасы- ... ... ... және ... ... жол ... жағдай жаңа акциялар мен облигацияларды эмиссиялаумен қатар,
бағалы қағаздардың басқа түрлерін ... а өз ... ... ... ... - ... қағздар нарығының
қалыптасуындағы алғашқы кезең.
2.3. Бағалы қағаздар нарығын қалыптастырудың міндеттері мен
принциптері.
Бағалы қағаздар нарығын құру және ... ... ... ... ... ... және ... қайта бөлуді
өзгертуге, нарықтық құрылымдардың инвестицияға деген ... және бұл ... ... ... қайта құйылуын
реттеуші болуға, ірі кәсіпорындар мен банктер жұмысының барометрі ... ... ... ... ... ... ... көтеруге
мынадай шараларды іске асырғанда ғана ықпал етеді: ... ... ... ... ... ... ... нығайту.
Тауарлар мен қор құндылықтарының биржалық саудасы таяу арадағы
ресурстарды қорландыру жүйесінен және бір орталықтан капитал жұмсалымдарын
үлестіруден тауарлар және ... ... ... ... ... ... ... Акцияларды шығару мемлекеттік құрылымдары
мемлекет иелігінен алудың ең басты құралдарының ... және ... мен ... ... жеке және ... ... ақшалай табыстарын
жұмылдырудың тиімді құралдарына айналуда. Сондықтан да бағалы қағаздар
нарығына ... ... ... ... ... жасалатын
операциялардың теориясы мен техникасын игеру; биржалық істі регламенттеуді
үйрену; ... ... ... және ... ... игеру міндеттері тұрады.
Бағалы қағаздар нарығының міндеті – бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... бағада инвестицияға толық қаражат
жұмсауды қамтамасыз ету болып табылады.
Бұл міндеттерді шешу бағалы қағаздар ... ... ... – брокерлер мен инвестициялық дилерлердің катнасуынсыз мүмкін
емес. Тек қана ... ... ... ... қандай жағдайда да, қашан,
қандай шартпен және қандай бағалы қағаздар шығару қажет екендігін біледі.
Бұл жерде ... ... ... ... сатып алушылармен
кездестіріп, ол үшін комиссиондық ақы ... ал ... ... ... және өз ... бағалы қағаздарды сатып ала отырып, кейіннен қайта
сатады. Қайта сатудан түскен түсім оның пайдасын құрайды. Өз ... пен ... ... жүзеге асырушы ірі инвестициялық
компаниялар ішкі бағалы қағаздар нарығының басты тұлғалары болып саналады.
Қазақстан Республикасының заңында ... ... ... негізгі идеологиясы келесідей қағидалардан тұрады:
- әрбір потенциалды инвестор үшін бағалы ... ... ... бойынша толық және тура аппараттардың болуы;
- бағалы қағаздар нарығының ... ... қор ... және тауар биржаларының қор бөлімдері,
брокерлік фирмалар) біліктілігі.
Бұл аталған ... ... ... ... ... ... маңызы арта түседі. Инвестициялық қор ретінде
құрылатын кез келген заңды тұлғаның штабында ... ... ... ... ... ... міндетті. Ол алғашқы және қайталама бағалы
қағаздар нарығының дамуы туралы ... ... ... ... ... ... ... үшін мыналар қажет:
1. Оның мемлекеттік сектордың кәсіпорындары мен қатар, жеке кәсіпкерлер
және қалыфптасып келе жатқан шағын және орта бизнесті, сол ... ... ... қаржыландыру үшін қажетті
ресурстарды іздестіруімен ... ... ... ... азаматтарына бағалы қағаздар сатып алуға және сатуға
мүмкіндік беретін үкіметтің жекешелендіру стратегиясымен ... Ақша ... ... банк ... бақылау жасауда жаңа жанама
механизмдерді қалыптастыру үшін мемлекет жағынан нарықты реттеудегі
біліктілік Республикамыздағы ... ... жаңа ... шешуге көмектеседі.
Біздің экономикалық жағдайымызда немесе әлемдің нарыққа енуіміздегі
ең өзектісі, бұл әлемдегі бағалы қағаздар нарығына байланысты жинақталған
барлық құндылықтарды оқып ... және ... ... ... нарығын мемлекеттік реттеудің қажеттігін ... ... ... Ол әр ... ... ... қарай ескерілетін
жағдайда, мемлекеттік реттеудің формалары мен әдістерінің ортақ ... ... қор ... ... ... жағдайда
реттелуде. Оған қол жеткізу үшін инвесторлардың ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін заңдылықтарды тез
арада дайындау қажет.Бағалы ... ... ... ... ... ... ... өзі реттеу қағидасына көңіл аудару қажет.
Осыған байланысты мемлекеттік саясат бұл сферадағы жеке кәсіпкерлікті
марапаттауға ... ... ... ... ... жеке бастаманы қолдауға
байланысты шаралар мен қатар, қор ... ... ... ... және ... ... қою шараларының жүйесін жасау,
сол сияқты экономикалық қор секторындағы нарықтық ортаға толық мемлекеттік
араласу ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
қызмет арқала дербес нарқы агенті ретінде жүзеге асуы тиіс.
Бағалы қағаздар нарығына мемлекеттік ықпал етудің мақсаты ... ... тепе ... қамтамасыз ету;
- нарықтық ортаның бәсекелестік қабылетін қамтамасыз ету;
- бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... өндірістің жалпы құлдырап қысқаруы кезінде мемлекеттік жалпы
ұлттық өнімдегі өндіріс ... ... ... ... қағаздар
нарығының потенциалды қорларын пайдаланбай іске асуы мүмкін емес.
ІІІ . Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығын дамыту
перспективалары.
3.1 Қазақстанда бағалы қағаздарды ... ... ... даму ... ... ... қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясы құрылған 1995 жылдан
басталады. 1995 жылдың 19 ... ... ... Қазақстан Таза Қор
Биржасы – Орталық Азия Қор ... ... ... ... 1995 ... ... ... қағаздар және Қор Биржасы туралы» заңы бекітілді. 2003
жылы шілдеде «Бағалы ... ... ... ... ... ... қор рыногында қалыптасқан қатынастарды одан әрі дамыту
қажеттігінен туды.
Бағалы қағаздар нарығының кейбір ... 20- ... ... ... саясат кезінде болған. Ал қазіргі егемен Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... негізнде 90-
жылдардың басынан бастап белгілі.
Бағалы қағаздар нарығы тек әдеттегі тауар ақша қатынастары және меншік
қатынастары ... ... ... қағаздар рыногының қалыптасуы алты жылдай уақытты алды және
қазіргі уақытта оның мынадай құрылымы қалыптасып ... ... емес ... ... ... рыногы:
Бастапқы орналастыру секторы;
Сатып алу-сату секторы;
Корпорациялық облигациялар рыногы
Акциялар рыногы;
МЕБҚ мен жасалатын репо-операциялар секторы
Мемлекеттік бағалы ... (МБҚ) ... ... ... ... ... репо-операциялар секторы
Қайталама рынок
Қор биржасы
Биржадан тыс бағалы қағаздар рыногының баға белгілеу ұйымы
Басқадай сауда - саттықты ... ... ... нарығын толық қалыптастыру үшін ... пен ішкі ... ... ... ... ... керек.
Қазақстан экономикасының өндірістік құрылымын қайта құрып жетілдіру
мәселесі тұрғандардың ... ... ... ... ... ... секторына жұмсауды қажет етеді. Соңғы кездері
Қазақстандағы ең ірі ... ... ... келіп банкаралық
сақтандыру қаржысы қорын құру ... іске ... Банк ... салымдарын сақтап, олардың тұрақты түрде өсімін қамтамассыз
ету мақсатында, Қазақстанда тұрақты ... ... ... ... ... алу құқығын алуға ниет білдіріп, қажетті құжаттар
дайындап, оларды заңдастыруға күш ... ... ... сақталған қорларын банк және құнды қағаздар
арқылы тұжырымдап, өндіріске ... оның ... ... үшін
инвестициялау бүгінгі күні ең ұтымды саяси бағыт ретінде танылып отыр.Егер
ішкі өндіріс көтерілсе, ішкі ... ... ... ... ... табысы өседі, ал бұл болса Қазақстанда ішкі ұлттық капиталдың
қорларын өсуіне жол ашады, астық негізінде құнды қағаздар нарығы да ... ... ... ... қағаздар нарығының даму болашағы ... ... ... ... ... ... заңдарды шығару,
технология және ақпараттық база және т.б.) сұрақтарын ғана қамтып қоймай,
сондай – ақ нарыққа өту ... ... ... ... ... және талдауды қамтитын бағалы қағаздар ... ұзақ ... ... ... керек.
3.2.Бағалы қағаздар нарығын реттеу.
Бағалы қағаздар нарығын реттеу мемлекеттің ең маңызды міндеті. Ондағы
мақсат – бағалы қағаздар мен ... ... ... ... ... ... ... ету.
Бағалы қағаздар нарығында қызмет атқаратын қаржы институттарының ісін
бағыттау мен ... ... ... ... Ол ... ...... қағаздар жөніндегі ұлттық комиссиясының құрамы 1995
жылдың қаңтарында анықталып, сол жылғы ... 21 ... ҚР ... ... және қор ... ... ... сәйкес оның құқықтық
статусы, қызмет және өкілеттігі бекітілді.
Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық ... оның ... және ... ... ... Олар Республика заңдарымен міндеттелген
жауапкершілікпен толық өкілеттікті ... ... ... мен ... ... ... ұсынуы мен 5 жыл мерзімге Президент бекітеді
және қызметтен босатады.
Қазақстандағы бағалы ... ... ... ... ... инфрақұрылымы қалыптасқан және қазіргі уақытта бағалы қағаздар
нарығы жайлы заңдардың төртінші кезекті ағымы ... ... ... ... ... ... және ... қағаздар
нарығы туралы» Қазақстан Республикасының Заңдары. Аталмыш Заңдардың ... ... ... ... инвесторлар құқықтары мен
мүдделерін қорғайтын, корпоративті басқару жүйелерінің ... орын ... ... ... ... емес ... мен
облигациялардың инвестициялық сапасы мен ... ... ... мына ... жүзеге асырған дұрыс:
1)акционерлік қоғамдардың нормативтік-құқықтық базасын жетілдіру,
соның ішінде, корпоативтік басқару, қызмет етудің ... мен ... ... ... ашып көрсету және төлеу бойынша ... ... ... ... және ақпараттық сипатқа ие болатын
орталықтандырылған жүйелер ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес бағалы қағаздар
эмитенттерінің және ... ... ... ... ... ... ... ету;
3) қазақстандық бухгалтерлік есепті халаықаралық стандартқа толығымен
сәйкестендіру;
4) халықаралық тәжірибеге мемлекеттік емес ... ... ... тіркеуін жақындату;
5) қазақстандық ірі компанияларға нормативті ... ... алу ... ... ...... ... және банктік емес
ұйымдар), зейнетақы активтерін басқару ... ... және ... қағаздар портфелін басқарушылар болып табылатын
бағалы қағаздар нарығының инфрақұрылымы дамыған.
Қазақстандық мемлекеттік емес ... ... ... акциялар мен
мемлекеттік емес облигациялармен көрсетіледі.Екінші кезектегі ... ... емес ... ... KASE ... ... жүзеге
асырылады. Бұл бүгінгі таңда Қазақстанда өзіндік ерекшеліктері бар қор
нарығы жұмыс ... ... ... қағаздар нарығының мемлекеттік емес сегментінде
мемлекеттік емес облигациялар нарығы ... ... ... яғни ... барынша ыңғайлылығы мен қарапайымдылығы инвесторға тартымды
болып ... Бір ... ... ... ... ... құрамын
өзгертпейді, екінші жағынан, облигация берілген ... ... ... ... ... ... міндеттелген. Мемлекеттік
емес облигациялардың 2009-2011 жылдардағы іс ... ... ... – тің ... «А» ... енген.
Дүниежүзілік тәжірибеде бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу екі
түрлі жолмен жүргізіледі: мемлекеттік органдар уәкілі қатысуымен тікелей
араласу және жанама ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығы мәселелері жөнінде заң шығаратын өкілетті
органдардың жұмысы;
2. Осы мәселелер бойвншп атқарушы ... ... ... ;
3. Бағалы қағаздар нарығының жұмысына жаңа ережелер енгізетін немесе
ескілерін өзгертетін мемлекеттік органдардың іс-шаралары.
Жанама араласу ... ... ... үшін ... мөлшерін өзгерту арқылы айналысдағы ақша массасын
және несие көлемін мемлекеттік бақылау;
2.Мемлекеттің салық ... ... ... үкімет кепілдігі.
4.Қарыз капиталы нарығына мемлекеттің араласуы;
5.Мемлекеттің сыртқы экономикалық саясаты.
Реттеуші органдар инвесторлардың қаржысын қорғауға ... ... ... шаруашылық субъектілері ретінде қызмет істейтін ... ... ... қатысушыларды, сонымен қатар бағалы қағаздарға
тікелей қатысы бар қызметкерлерді тіркеу;
2. Субъектілерді хабарлар мен ... ету яғни БҚ ... ... туралы толық хабар беретін эмиссия проспектісі мен танысу;
3. Институционалдық органда бағалы қағаздар ... ... ... құқық тәртібін сақтау қызметтері мен айналысады.
Бағалы қағаздар нарығын реттеу Қаржы Міністрлігі немесе Ұлттық Банкке
жүктеледі. Мысалы, АҚШ та ... ... ... ... ... мен ... құрылған бағалы қағаздар және қор биржалары туралы
комиссия шұғылданса, Жапонияда Қаржы Міністрлігі реттейді.
3.3 Отандық бағалы қағаздардың даму тарихында қолданылған
шетелдік тәжірибелер
Қазақстан ... 1991 жылы ... өту ... , ... біраз өзгерістер орын алды. Яғни әуелі мемлекет ... ... ... ... ... ... ... алу жолымен жеке кәсіпорындар,яғни акционерлік қоғамдарға айнала
бастады.
Кез-келген кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық түрі ... ... ... ... кәсіпкерлік туралы меншіктің құқық
тәртібі, кәсіпорынды ... ... ... ... ... бекітілуі
танылды.
Қазақстан Республикасында 1990 жылдардың басқы кезеңдерінде біріккен
кәсіпорындар ... ... ... ... пайда болды.
Кейінірек біріккен кәсіпорындардың ұйымдық-құқықтық ... дами ... ... 1994 жылғы 27 ... ... ... ... ... заңына байланысты біріккен кәсіпорындар мына
ұйымдық-құқықтық түрлерге ие бола бастады:
акционерлік қоғам
аралас серіктестік;
жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
толық серіктестік
Акционерлік қоғамның ... ... ... ... бірнеше бөлімге бөлінген. Қазақстан Республикасының заңында
акционерлік қоғам туралы ұғым, 2003 ... 13 ... ... ... ... ... жарғы белгілі бір санға бөлінген және ... жеке ... заты ... ... ... ... қоғам жарғы бойынша жұмыс істейтін, ұйымдық-құқықтық түрі
белгілі, өзіндік аты бар ... ... ... ... акционерлері
кәсіпорынның жұмысын басқаруға араласпайды, ол басшының міндеті болып
табылады. Акционерлік қоғамды басқарудағы ... ... және ... ... дауыс берумен ғана шектеледі.
Акционерлік қоғамның меншігі акцияларды ашық ... ... ... ... және ... да ... ... арқылы құралады, негізгі табыс
көзі ... ... ... ... ... ... акцияларды
айырбастауға, сатуға, сатып алуға кез келген адамның ... ... ... ... жүздеген, тіпті мыңдаған акционерлер болуы
мүмкін. Осы жағдай акционерлік қоғамның біріккен кәсіпорын ... ұйым ... ... ... ... ... НИОКР саласына шетел капиталын құру
көбейді.
ТНК жаңа зерттеулер ... аша ... ... ... шығып, ұлттық компанияларды сатып ала бастады.
2005 жылғы деректер бойынша Ұлыбританиядағы шетел бастаулары 14,3%,
(НИОКР ... ... ... ... -8,3%, ... Германияда-
1,8%, Жапонияда-0,1%, Испанияда 40%, Ирландияда 60% өнеркәсіптік НИОКР
шетел фирмаларының филиалында өткізілді.
Батыс ... мен АҚШ ... ... ... ... процесі жүріп
жатыр. Бүкіл әлемге танылған нарық базарында шетелдік зерттеу орталықтары
пайда бола бастады. АҚШ-тағы ... ... ... ... монополиялары америка корпорациясының осы елдерге жұмсаған
қаржысындай ақша шығарған.
Германия монополиясы америкадағы НИОКР ... ... ... бөлімі үшін қаржы бөлді. Ұлыбританиядағы шетел
инвестициясы ... ... ... ... ... ... және ... өндірісінде қаржы саласында пайдалануда.
Фирмааралық кооперациясының дамуы 1980 ... ... ... ... жаңа түрі-әртүрлі елдердің стратегиялық альянсы
пайда болды, олар өзара бақталаста ... ... жеке ... ... арқылы серіктестіктер жеке меншікті сақтай отырып, жаңа ойларды
жетілдіруге, уақытты үнемдеуге тәуекелді азайтуға мүмкіндік алды.
Альянстар жақсы ... ... ... ... ... және ... ... қолданылады.
Жаңа технологияны жасап шығарудың тиімділігі өте жоғары болғандықтан
бақталастық та баршылық. Есеп ... ... ... саны жылына 25 %
көбеюде.
Осындай серіктестікке байланысты бірнеше университет ... ... ... ... ... ... ... серіктестік
зерттеулердің құны өсуіне байланысты ғылыми ... іске ... ... жолы ... ... ... ... азаюына байланысты үкімет
бұл жобаларға деген көзқарасын қайта қарап, экономикалық және әлеуметтік
жағдайларды алға қойды.
Еуропа одағында ойластырылған технологиялық даму ... ... ... ... ... беруді қолдау және кадрларды жию;
құқықтық регламенттік және қаржылық ортаны құру;
инновацияны жігерлендіру жеке секторда, кооперацияны халықаралық ... ... ... ... ... ... ... экономиканың кез-келген саласының өз қажетіне
ақша қорын жасауына жол ашуда. Мысалы, акция шығарып, осы ... ... ... жабылғанша пайдалануға болады, ал облигацияны шығару несиені
банктен алудан тиімділеу жағдай жасайды. Бұл айтылғандар ... ... ... ... береді. Бағалы қағаздар нарығы – нарықты
экономикада күтпеген кездейсоқ болатын процестердің реттеушісі.
Қазіргі ... ... ... ... нарығының қызметін толық
қамтамасыз ететін инфрақұрылым құрылып бола қойған жоқ. Оның ішінде ... ... ... ... ... ... реттеп
жеткілікті нормативтік заң актілері жоқ. ... ... ... ... ... ... алдын-ала дайындалған концепцияға
жүргені дұрыс деп ойлаймын.
Қорытынды
Курстық жұмысты қорытындылай келе, ... ... ... қолсыз есеп айырысу жүйесі болып табылады. Яғни ол құнды ... ... ... ... мен ... ... ... бүгінгі курстық жұмысымыздың маңызды мәселесі ретінде ... ... ... бағалы қағаздардың негізгі түрлері. Бағалы
қағаздардың түрлерін айтар болсақ, оның үш түрі бар: ... ... ... ... қағаздар. Бағалы қағаздар нарығы- бағалы
қағаздардың шығарылымы, ... және өтеу ... ... ... ... қарым- қатынастар жиынтығы болып табылады. Бағалы
қағаздар ... 2 ... ... тұрады- қор нарығы және туынды бағалы
қағаздар нарығы.Бағалы қағаздар нарығы ... және ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының қалыптасуына
мемлекеттік меншіктің жеке меншікке көшуі негіз ... ... ... қағаздар нарығын толық қалыптастыру үшін ұлттық өндіріс пен ... ... ... қалыптастырып тереңдету керек.
Бағалы қағаздардың қозғалысы мынадай үш фазадан тұрады: аптаның үштен
екісі жаңадан бағалы қағаздарды ойластыруға, шамамен ... ... ... ... ... ал ... ... бағалы қағаздардың
өзіндік айналымы басталады.
Қазақстан экономикасының өндірістік құрылымын қайта құрып жетілдіру
мәселесі ... ... ... ... ... жұмылдырып,
экономиканың реалды секторына жұмсауды ... ... ... ... ең ірі ... ... келісімге келіп банкаралық
сақтандыру қаржысы қорын құру саясатын іске ... Банк ... ... ... ... тұрақты түрде өсімін қамтамассыз
ету мақсатында, Қазақстанда тұрақты жұмыс ... ... ... ... алу құқығын алуға ниет білдіріп, ... ... ... ... күш ... ... тұрғындардың сақталған қорларын банк және ... ... ... ... ... оның құрылымын жетілдіру ... ... күні ең ... ... ... ... танылып отыр.
Тартымды қаржы құралдарының жетіспеушілігі- отандық бағалы қағаздар
нарығы үшін ... ... ... ... ... Бұл ... шешуде
қазақстандық эмитенттердің корпоративтік бағалы қағаздарының тартымдылығын
жоғарлату қажет.
Қолданылған әдебиеттер
1. Б.Көшенова «Бағалы ... ... ... ... ... ... несие, банктер», Алматы, «Экономика»,
2001ж.
3.С.Б.Мақыш, «Коммерциялық банктердің операциялары», Экономикасы,
2001ж.
4.С.Б.Мақыш, А.Ә.Ильяс, «Банк ісі», Қазақ университеті, 2004ж.
5.Шеденов, «Жалпы экономикалық ... ... ... ... Я.Э. ... Б.Б. ... «Экономикалық теория негіздері»
Алматы, «Санат» 1998 ж.
7. М.Б. Бисенгазиев «Кәсіпкерлік негіздері» Орал ... ... және ... ... «Банк ісі,лекциялар курсы».Алматы,Экономика,2006 ж.
10.Ә.Сапарбаев,А.Мақұлов,Б.Шәріпова «Экономика негіздері» Сызбалар
және кестелер «Бастау» баспасы,Алматы,2008ж.
11. . Красавчикова Л.О. Гражданское право, 1998 ж. ... ... ... ... ... ... 1999 ... «Айқын» газеті, «Қазаққа құнды қағаз таңсық па?» 157(1338)
26 тамыз ... 1-2 ... ... ... ... Г.Шойымбаева « Бағалы қағаздар
нарығына қатысушылардың іс әрекеттерін заңнамалық жетілдіру» №4
(34) , 2009жыл, 30-31беттер.
14. «Банки Казахстана» журналы, « Мемлекеттік ... ... ... ... www.telecom.kz, www.google.kz
Қосымшалар
№1 қосымша
|Т |АКЦИЯ ... | ... | ... | ... | ... | ... | |
| ... |
| ... |
| ... |
| |ЧЕК ... ... ... қағаздар ... ... ... ... емес эмиссиялық бағалы қағаз |
|қағаз | ... ... ... ... ... ... сәйкес|
|Үкіметі жергілікті орган немесе |эмиссиялық деп ... ... емес ... банк ... ... алушыға |ұйымдар шығаратын бағалы қағаздар. ... ... ... ... | ... ... бағалы қағаз| ... ... | ... ... ... ... ... қосымша
ОБЛИГАЦИЯЛАРДЫҢ ТАБЫСТАРДЫ ТӨЛЕУ ӘДІСІ БОЙЫНША ЖІКТЕЛУІ.
-----------------------
Мемлекеттік ұйымдар
БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ... ... ... ... ... түрлері бойынша
Аймақтық
Ұлттық
Интернационалдық
Өндірістік құралдар
Вексельдер
Облигациялар
Акциялар
Шығарылу мерзімдері бойынша
Эмитенттер белгілері бойынша
Өнеркәсіп корпарациялары
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... облигация
Табысты облигация
Құбылмалы нүктелі облигация
Тауар бағасымен салыстырмалы индекстелген облигация
Қолдағы ақша ағынымен облигация
Дисконттық ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқық объект жүйесіндегі бағалы қағаздар95 бет
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы4 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Қазіргі несие және қағаз ақшалардың айналымынан туындайтын проблемалар15 бет
Қағаз ақшалар және оның ақша айналысы28 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Ақшаның түрлері24 бет
Бағалы қағаздар - қарыз міндеттемесі4 бет
Вексель және вексель айналымы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь