Зейін

І. Адам өміріндегі зейіннің атқаратын маңызды рөлі
1.1. Зейіннің физиологиялық негізі

Іі. Оқушының зейінін тәрбиелеу
2.1. Оқушылардың іс.әрекет барысындағы зейін тәрбиесі
2.2. Оқушының қарым.қатынастағы зейін тәрбиесі
2.3 зейіннің түрлері
2.4. Зейіннің негізгі қасиеттері

Ііі. Ғалымдар мен мұғалімдердің қосқан үлестері
3.1. Ғалымдардың көзқарасы
3.1. Озат тәжірибелі мұғалімдердің пікірлері

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        Жоспары:
І. Адам Өміріндегі зейіннің атқаратын маңызды рөлі
1. ЗЕЙІННІҢ ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
ІІ. ОҚУШЫНЫҢ ... ... ... іс-Әрекет барысындағы зейін тӘрбиесі
2.2. ОҚУШЫНЫҢ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАҒЫ ЗЕЙІН ТӘРБИЕСІ
2.3 ЗЕЙІННІҢ ТҮРЛЕРІ
2.4. ЗЕЙІННІҢ НЕГІЗГІ ҚАСИЕТТЕРІ
ІІІ. ҒАЛЫМДАР МЕН ... ... ... ҒАЛЫМДАРДЫҢ КӨЗҚАРАСЫ
3.1. ОЗАТ ТӘЖІРИБЕЛІ МҰҒАЛІМДЕРДІҢ ПІКІРЛЕРІ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
І. АДАМ ... ... ... ... ... адам ... белгілі бір затқа бағыттала тұрақталуын
көрсететін құбылысты айтады. Дәлірек айтқанда ... ...... ... ... бөліп алып, соған психикалық әрекетімізді
тұрақтата алу. Мысал келтірейік. Оқушы математикалық есептер шығарып отыр.
Ол ... ... ... ... психикалық кейпінен жақсы көрінеді (бала
көзін ... ... ... ... ... ... т.б.). Оқушы есептің
шығару жоспарын ойлайды, оның бірінен кейін екіншісін ... ... ... ... үзілістен кейін тарихты, одан соң географияны оқуға
көшеді. Сабағын оқып ... ... ... ... ... түріне өз
зейінін ұйымдастырып, басқа обьектілерден ойын бөліп ... ... ... бала ... ... обьектіге бағыт алып және сонда
азды-көпті тұрақтап отырғанын көруге болады. Егер ... ... ... ... толығырақ, ашығырақ қабылдауға, оларды санамызға
сәулелендіруге болмас ... ... бет алуы және ... олардың өзгеріп,
дамып отыратындығын, заттардың, ... ... ... ... Адамның күнделікті тұрмысында да, оқу процесінде
де, еңбекте де зейін үлкен орын ... ... ... ... ой еңбегінің де, дене еңбегінің де мәні,
нәтижесі болмас еді. Егер ... ... ... ... ... ... қойып құлақ салмаса, оларды жақсы ... ... ... ... ... ... жақсы болғанда ғана, олар материалды
жақсы түсініп, көп ұғып алады.
Орыстың ... ... ... - ... ... ... ... жіберіп отыратын есік дейді. Егер осы есік ... ... ... ... ... ... ... біліп алады, егер бұл
есік жабық ... онда ... ... ... ... ... ... ӨЗДІГІНЕН ЖЕКЕ-ДАРА ПСИХИКАЛЫҚ ПРОЦЕСС ТЕ, ЖЕКЕ АДАМНЫҢ ҚАСИЕТІ
ДЕ БОЛЫП ... ... ДЕ ОЛ ... ... ӨМІР ТӘЖІРИБЕСІНДЕГІ ІС-
ӘРЕКЕТІНЕ, ТАНЫМ ПРОЦЕСТЕРІНЕ ТІКЕЛЕЙ ҚАТЫСТЫБОЛЫП, ОНЫҢ ҚЫЗЫҒУЫН, ... ... ... ... ... ... БІР ... ЗЕЙІН
АДАМНЫҢ ЕҢБЕК ПРОЦЕСІНДЕ ҚАЛЫПТАСАДЫ.
ПСИХИКАЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТТІҢ МАҚСАТ БАҒДАРЛЫ ЖЕНЕ НӘТИЖЕЛІ БОЛУЫ ҮШІН АДАМ
ЕҢ АЛДЫМЕН ӨЗІНІҢ ОЙ-САНАСЫН ІСТЕП ЖАТҚАН ... МЕН СОЛ ... ... ... ... ... ... САЛУҒА БЕКІНГЕН БАЛАНЫ КӨЗ АЛЫҢЫЗҒА
КЕЛТІРІҢІЗ. ... ... ОНЫҢ ... МЕН ... ... ... ДЕИ, ЖАС ... ЖҰМЫСҚА ШОМҒАНЫ СОНША, ТІПТІ АТА-
АПАЛАРЫНЫҢ ОҒАН ... ... ... ... АҢҒАРАР ЕМЕС. МҰНДАЙДА БАЛА
ЗЕЙІНІН ІСТЕП ЖАТҚАН ӘРЕКЕТІНЕ ... ... ... ЗАТТАРЫНА
АУДАРДЫ, БАСҚА ЗАТТАРДЫҢ БӘРІНЕ АЛАҢДАМАСТАН ӨЗ ... ... ... адамның бір мезгілде әрқандай заттар туралы ойлап,
әртүрлі іспен бірдей шұғылдана ... ... ... да ... ... ... әрбір бөлігінде өзіне ... ... ... ... ... да ... ... бағытталады.
Ой-сананың бағытталуы деп ең алдымен психикалық әрекеттің тандамалылық
сипатын, нақты объекті күні бұрын ниетті іріктеуін, не оған мән ... ... ... ... ... іс-әрекеттің біршама уақыт
аралығында өз сипатын сақтап тұра алу қасиетін де ... ... ... ... да бір ... ... таңдап қана алу жеткіліксіз, сол таңдауды
тұрақтатып, сақтап қалу қажет. Мысалы, педагогикалық ... ... анау не, ... зат не деп, іске ... онша қиындық тудырмайды,
әңгіме төркіні сол зейін бағытын қажетті уақыт аралығында сақтап тұру.
Зейін сөзі сонымен бірге ... ... ... ... мен шому ... да ... Адам ... тұрған міндет
неғұрлым қиын болса, зейін де соғұрлым күшті әрі ... ... ал ... ... ... ... күші де ... келеді.
Өз кезегінде зейін шоғырлануы ой-сананы қажетсіз объектердің бәрінен
ауыстыра алумен де байланысты. Зейін күші ... ... бір ... ... ... ... қалған заттардың бәрі біз үшін елес
күйінде байқалады.
Сонымен, қандай да бір ... ... ... ол зат ... ... орын ... ... дүние деректерінің бәрі сана
аймағының ... ... ... орай ... ... ... ... нақты айқындалып, ол жөніндегі елестер мен ойлар ... ... ... ... бекіген халде сақталады. Осыдан, зейін
іс-әрекетті бақылау және реттеу қызметін де атқарады.
Зейін, әдетте, адамның бет, дене қалпы мен ... ... ... ... отырған оқушыны зейінсізінен айыруға болады. Ал
кей жағдайларда зейін қоршаған ... ... адам ... ... ... де ... ... жағдайдағы зейін интеллектуалды деп
аталып, ол ... ... ... өзгеше келеді. Ал ой-сана ... ... ... онда сөз ... ... ... Мұның бәрі зейіннің дербес танымдық, өз мазмұнына ие болмай, өзге
танымдык процестердің қосалқы қызметтерін атқаратынын дәлелдейді.
Зейіннің мұндай қызықты да ... ... ... назарына
түсіп, оның пайда болуы мен мәнін әрқилы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан келесі тұжырымдар тобын
алға тартады:
1. Зейін қимылдық икемделудің нәтижесі. Мұндай ... ... ... ... бір заттан екінші затқа ауысуы бұлшық ... ... ... ... ... ғана ... ... үшін тиімді жағдайларға икемдеседі.
2. Зейін сана аумағының шектеулі болуынан туындайды. Сана ... ... ... ... ие ... ... ... И.Герберт пен
У.Гамильтон күшті елестердің әлсіз елестерді ығыстыратынын немесе
тежейтінін алға ... ... ... ... Ағылшын психологиясында кең өрісті
дамыған бұл теория зейіннің алға қойылған ниетке ... ... Миль ... ... ... ... не идеяға бөлену мен ... ... ... ... де бір нәрсе" - деп тұжырымдайды.
4. Зейін өткен тәжірибенің нәтижесі, яғни адам білген, таныған ... ден ... ... ... ... ... белсенділік қабілеті. Зейін құбылысының
ғажайыптығына таң ... кей ... оны ... ... ... әу бастан бар белсенді қабілетпен баламалайды.
6. Зейін жүйке тітіркендіргіштері күшейуінің нәтижесі. Бұл ... ... ... ... жүйесінің мекенді тітіркену қабілетінің ұлғаюынан
пайда болады деп түсіндіріледі.
7. Жүйкелік ... ... ... ... ... ... ... физиологиялық жүйке процесінде қаланған елестер соңғы
басқа елестер мен қозғалыстардың ... ... ... ... ... ... ... туындайды.
Қазіргі заман психологтарының зейінді ... ... ... ... келтірілген. Олар келесідей:
Зейін бағыттау-зерттеушілік іс-әрекеттің бір кезеңі, осыдан зейін адам
психикасында нақты бір ... ... ... ... мен ой ... ... ... әрекет:
Өз қызметі бойынша зейін осы мазмұнға қойылған бақылау. Әр адам
әрекеті бағыттау, ... және ... ... ... Осы ... іс ... арқылы орындалады;
Белгілі өнім шығаруға бағьпталған әрекеттен ерекше зейіннің, яғни
бағыттаудың, өз алдына нәтижесі ... ... ... ... ... ... тұрғысынан
зейіннің әрбір нақты көрінісі жаңа ақыл-ес ептіліктерінің пайда болу ізімен
туындайды.
Аталған теориялар нақты ... ... ... ... ... ... зейін белгілерін асыра көтеріп, қалғандарын
елемеуге тырысады. Ал шындыққа ... ... ... ... ... ... мен сапаларды өзара біріктіре талдау негізінде
түсіну мүмкін. Осы тұрғыдан қазіргі уақытта ... ... ... – бұл ... ... ... және қимылдық белсенділігін
көтеруге ... ... не ... ... сананың бағытталуы және
шоғырлануы.
1.1. Зейіннің физиологиялық негізі
Зейіннің физиологиялық тетіктер ... ... де ... ... ... ми қызметінің және жалпы тәннің сергектігі арасындағы
байланысынан болады.
Адамның сергектік дсңгейін оның сырт ... ... ... ... ... тоқ қуатын анықтайтын электроэнцефаллограф (ЭЭГ) аппараты
арқылы да білуге болады. ... ... 5 ... ... ... терең ұйқы, қалғып-мүлгу жағдайы, сабырлы сергектік, белсенді
сергектік, шектен тыс сергектік. Тиімді ... тек ... және ... ... ... ... ал ... кейіп кездерінде зейін сапасы
кеміп, кейбір қызметтерін ғана ... алуы ... ... ... адам бір не екі ... ғана жауап беріп, қалған
тітіркендіргіштерді ... ... ... да ... ана ешбір әсерді
елеместен. терең ұйқыға берілуі мүмкін, ал нәрестесінің сәл ғана дауысынан
оянып кетері сөзсіз.
Зейін механизмдерінің іске ... ... ... рөлі ... Бұл ... ... - ... мен жануарлар ағзасының сыртқы орта
өзгерістеріне сай тума қалыптасқан жауап бере алу ... ... ... ... өзінен мысық елең етіп, дыбыс шыққан тарапқа құлағын түреді.
Қызықты да жауапкерлі жұмысқа ... ... ... есік ... қоя салып, назарын есік жаққа еріксіз аударады. Бұл рефлексті
И.П.Павлов "немене?" рефлексі деп атаған.
Зейіннің таңдамалылығы ... ... ... ... процестермен
байланысты. Әдетте, қоршаған орта арасынан қажетті әсерлерді саралап алуда
екі топ ағза тетіктері іске қосылады: ... ... және ... ... ... (түйсік) мүшелерінің икемдесу әрекеті
жатады. Әлсіз ... ... орай адам ... ... ... мойын бұрады,
сонымен бір уақытта сезімталдығын күшейту үшін тиісті ... ... ... ... Ал ... ... жарғақ кернеуі босаңсып, миға ... ... ... орталық тетіктері бір жүйке ошақтарының қозуына байланысты
басқа жүйке көздерінің тежелуі ... іске ... ... Туындау әсері
күшті болған қозу өзінен бір уақытта жүріп жатқан әлсіздеу процесті басып,
психикалық іс-әрекеттің бағыт-бағдарын айқындап отырады. ... ... ... куат қосатын бір уақыттағы әлденеше тітіркендіргіштердің бірігіп,
әрекетке түсуі де ... ... ... ... ... ықпалы қажет
болған әсерді таңдап, психикалык, әрекеттің белгілі ... ... ... ... ... ... ... Ч.Шеррингтон ғылыми
дәлелдеп, кейін И.П.Павлов кең қолданған жүйке ... ... ... ... ие. Бұл ... орай бас ми қабығының бір аймағында туындаған
қозу оның басқа бөлектерінде тежелу ... ... (бір ... ... ... сол ... тежелумен орын ауысады (бірізді индукция),
себебі нақ қозу пайда болған аймақ ... сол қозу үшін ... ... ... да бұл ... әсерлер жіктеліп, сарапталады, ... ... ... яғни бұл ... нақ сол мезетте - үлкен ми
сыңарларының жасампаз, шығармашыл ... ... ие. Ал ... ... ... бұл уақытта адамның астар ... ... ... ... ... физиологиялық негіздерін айқындауда ... ... де ... ... ие. ... түсінігі нақты бір мезетте
жүйке орталықтарының қызметіне ықпал жасап, уақытша ... ... ... бағыт-бағдар беретін қозу ... ... ... ... ... жүйесіне беріліп тұрған
импульстер бірігеді әрі жинақталады, сонымен бірге ... ... ... қозу ... ... ... ... Үстем қозу
көзінің пайда болуына тек тітіркендіргіштің күші ғана емес, ... ... және ... ... ... тәжірибеден қалыптасқан іздері
де негіз бола алады.
Бірақ жүйке қозғалысының индукция заңы да, ... ... та ... ... құбылысын, әсіресе оның ырықты сипатын
толық ашып бере ... Оның ... ... ... тән ... ... ... бағдарлы басқара алу қабілетінің болуында. Мақсат қою мен
оны нақтылап отырудан зейін ... ... және ... ... басымдау ошағының пайда болуын бірінші және екінші ... ... ... ... ... жөн, ... қозу ... сигналдың таңдамалы иррадиациясымен бірінші сигнал жүйесіне өтеді.
Өз кезегінде, алғашқы ... ... ... ... ... ... ... де қажетті қозу көзінің одан әрі күш ... ... ... ... ... тәуелді байланыста болған ми
құрылымының біртұтас жүйесінің іс-әрекетімен байланысты, ... ... ... ... ролі бірқалыпты емес.
ІІ. ОҚУШЫНЫҢ ЗЕЙІНІН ТӘРБИЕЛЕУ
2.1. Оқушылардың іс-әрекет барысындағы зейін тәрбиесі
Іс-әрекет түрлерінде ойын – бала әрекетінің ... бір ... ... адам ... бір ... қоғамдық тәжірибені меңгереді,өзінің
психикалық ерекшеліктерін қалыптастырады. Бала ойынында да ... ... ... Мәселен, кез келген бала еш уақытта жалғыз ойнамайды,
қатар-құрбыларымен бірлесіп ойнайды, ойын арқылы ... ... ... ... ... Ойын ... түрлі қасиеттерін дамытатының,
мұнда да ... ... ... бір ... ... өте ... ... «Үлкендер өмірі үшін жұмыс, қызмет істеу,
әрекет ету қандай орын алатын болса, - деп жазды ол, - ... ... да ... ... ... ... бала қандай болса, өскеннен кейін
жұмыста көбінесе сондай болады. ... ... ... ... ... ойын ... ... адам әрекетінің бір түрі болғандықтан,оның да өзіне тән мотивтері
болады. Мәселен, дәрігер ауру ... ... ... ... міндетті
сезінеді, осылай істеуді оның мамандығы қажет етеді. Ойынның қозғаушы ... ... ... ... мен ... ... психологтары ойынды көбінесе санасыз инстинктерге
балайды. Мәселен, олардың бірі ... төлі мен адам ... ... айырмашылықты жоққа шығарса (К.Гросс), екіншілері - ойын баланың
артық энергиясын сыртқа шығаратын тәсіл дейді(Г.Спенсер), ал ... - ... жай ... ... бір көзі ... деп қарайды да,
оның негізгі мотиві көрсетілмейді, мұндағы қоғамдық фактордың ролін еске
алмайды. Орыс ... ... өз ... ойын жөніндегі
идеалистік теорияларды сынап, бала ойынының үлкендер еңбегімен байланысын,
оның маңызы тарихи-әлеуметтік ... ... ... ... жасы ... қатар, ойнайтын ойынның мазмұны да өзгеріп
отырады. Мектепке түскеннен кейін бала ойынының ... ... ... ... ... ... ... (семья, магазинге бару т.б.)
көбірек ойнайтын болса, енді қоғамдық-саяси мәні бар, ... ... ... ... көрсететін сюжеттік ойындарды ойнауға ауысады. Адамдардың
жай ... ... гөрі бала ... ... мен қөніл-күйлерін көрсетуге талаптанады.
Оқу - іс-әрекеттің негізгі саласы еңбек процесін нәтижелі орындауға
қажетті ... ... мен ... жүйелі түрде меңгеру.
Мектеп жасындағы балалардың негізгі әрекеті - оқу. Оқу арқылы балаға
қоғам ... ... бойы ... асыл мұрасын, дағды, тәжірибесін
береді. Сонымен бірге жаңа буын оқу ... ... ... ... ... - ... жүйелерін меңгереді, сөйтіп, өзін практикалық
әрекетке дайындайды.
Білім жүйесін меңгеру ... ғана адам ой және дене ... ... ... ... жан-жақты білуге мүмкіндік алады.Білім
меңгеру-ұзақ уақытты керек ететін күрделі процесс.
Оқу материалдары бала ... зор ... ... ... ... ... ... Ұғыну бірнеше кезеңдерден тұрады. Мәселен, мұның бірінші
кезеңінде (таныстыру кезеңі) бала нені қалай оқу ... ... ... П.Я.Гальперин ( 1902-1988) өзінің «Ақыл-ой әрекетінің сатылап
қалыптасу» теориясында бала мәселені шешу үшін алдымен сыртқы материалдық
әрекеттерді (затты ұстап ... ... ... ... ... ... т.б.)
пайдаланады, сосын оның бейнесін елестетеді.
Содан соң ... және ... айта ... ... да ... ... әрекеті біртіндеп ішкі ой әрекетіне айналады дейді.
Балалардың ақыл-ойын дұрыс дамыту үшін оқытуды тым ... ... жоқ. ... ойына жеткілікті азық беретін оқу ғана ... ... ... ... әрекетінің өзіне тән мотивтері (себептері) болады. Тәрбиешіге, не
оқитын адамның өзіне осы ... білу оның ... ... ... үшін аса қажет. Баланың жасы өскен ... ... ... ... ... ... да (мотивтері) өзгеріп отырады.
Мәселен, жоғары класс оқушыларының оқу мотивтері бастауыш мектептегілерден
басқаша болады. Білім ... ... ... өз ... ... ... өз мінез-құлқын меңгеруді керек етеді.
Бала не үшін оқитындығын бар сана – сезімімен ұғынғанша, оған оқудағы
формализмнен (мәніне түсінбей құрғақ жаттап алу, ... ... ... құтылу қиын болады.
Оқуға, білім алуға ұмтылуды тудыратын мотивтер (себептер) балада
бірден пайда бола қоймайды. ... ... өте ... ... ... ол ... ... алған бағасының жалпы санына ғана мәз
болады. ... ... ... ... ... не жолдас баласымен
бәсекелесіп жақсы оқуға тырысатын ... да ... жасы ... ... оның оқу ... де мазмұны өседі.
Оқу әрекетінің психологиялық табиғаты ... ... ... не себептен сабақ үлгіре алмай, екінші жылға қалып қоятындығы
жайлы сөз ... ... ... ... ... екі ... ... байланысты туып отырады.
Мәселен, бір ... ... ... мен ... ... ... ... мөлшерінің нақты белгіленбеуінен туса, енді бір
жағынан, балалардың өзіндік ... ... ... (оқуға
шамасы келмеу) болып отырады.
Соңғы кезде психологиялық тұрғыдан жүргізілген зерттеулер ... ... ... үлгірмеушіліктің бес тобын ашып отыр.
Сабақ үлгірмейтін балалардың бірінші тобына мұғалім бақылауынан біраз
уақыт шығып қалған оқушылар кіреді (Мәселен,5-6 апта бойы ... ... ... ... ... ... жәрдем көрсетілмесе,оқушыда оқуға
деген енжарлық пайда болады.) Екінші топқа ми ауруларымен ауырған (ақыл-ойы
кем) балалар жатады.Осындай ... тек ... ... ... ... ... ... топқа туысынан мүкіс еститін,не естуі кейіннен нашарлаған
балалар оқитын ... ... ... емес. Нашар еститін балалар өздеріне
арнайы ашылған мектептерде ғана оқуы ... ... ... ... ... балалар үлгірмейтіндердің
төртінші тобын құрайды. Осы топтың ... ... ... ... жақсы меңгеріп кете алады. Үлгірмеушілердің бесінші
тобына нашар мінезді балалар (сотқар, қасарыспа, ... т.б.) ... ... ... ... ... балалар, жетілдірген
әдістермен оқытылса, олардың оқу керенаулығы ... ... ... ... ... ... ... шешуші роль атқаратын әрекеттің бірі -
еңбек. Еңбек адам тіршілігінің арқауы, оның өмір ... ... ... адам сана-сезімінің қалыптасуына қалайша әсер ететіндігі
жөнінде К.У.Ушинский «... Еңбек тән мен ... адам ... және ... адамның тіршілігінің күрделі заңына айналады,ол адам тәнінің,
адамгершілігі мен ... ... ... оның адамгершілік ар-
ұяты, бостандығы және ақыр-аяғында ... мен ... ... ... әрекетінің психологиялық табиғатын А.С.Макаренко былайша
түсіндіреді «Адам жұмысты ... ... ... онан ... түрде қуаныш
сезетін болса,еңбек ол үшін жеке басын және талантын тудырудың негізгі
формасы ... ... ... ғана ... ... мүмкін.
Еңбекке мұндай көзқарас мүмкіндігі, тек еңбекке күш салу нағыз
әрекетке айналған ... ... ... ... ... болып көрінбейтін болса,
онда бір мағына болса ғана туады». Ұлы педагог еңбексіз тәрбиені ... деп ... ... ... адам ... ... ынтымақты қарым-қатынасын қалыптастыратын негізгі фактор
екендігін еске ... ... ... ... және ... ) ... ерекшелігі –оның
жоспарлылығы мен белгілі тәртіпке бағынатындығында.
Еңбек процесі ... ... ... ... ... икемділіктердің
болуын, зейінділікті, күшті ерік күшін, белгілі еңбек тәртібін қажет етеді.
Жеке адам ... да ... ... тыс жеке ... ... өз
қажеттерін қанағаттандыра алмайды.
Тек қоғамның барлық мүшелерімен ... ... қана ... ... ... оның ... қажеттерін өтеуге жарап, психикасын байытады.
Еңбектегі табыстар мен нәтижелер, адамның дүние танымына, ... ... ... ... ... келу-келмеуіне қарай әр
түрлі болады.
Не үшін еңбек ететіндігін бар саналылығымен сезіну – еңбек етудің ... ... ... ... ... кісі ... қоғамға қажетті материлдық игіліктерді
өндірумен бірге өзінің психологиялық қасиеттерінің жақсы жақтарын (еңбек
сүйгіштік, ... ... т.б.) ... ... отырады.
Еңбек үстінде кісінің өзіне-өзі қызмет ете алу ... ... ... икем ... ... мен тапқырлығы, белсенділігі
шындала түседі.
Ғылым мен техникалық дамуы, адамның ... ... ... ... дағдының ойдағыдай қалыптасуы еңбектегі қара күштің салмағын біртіндеп
кеміте береді, техниканың тетігін біліп, оны ... ... ... түрі ... да ... және ... ... еңбек
болмайды. Адам өз еңбегінің жұртқа және өзіне пайдалы екендігін, одан
шығатын ... ... ... ... ... Еңбек тек өнімді, пайдалы болып
қана қоймай, ол сонымен қатар творчестволы еңбек болуы ... ... ... шыдамды, ұқыпты адамның қолынан ғана келеді.
Оған күшті ерік-жігер, қажыр-қайрат керек.
Жалқау, керенау адамда творчестволық еңбек болмайды. Әрбір ынтымақты
ұжымда еңбек ... ... – ең ... ... адам еңбекке ынталы кірісетін болады, еңбекке байланысты
тұрақты қызығу қалыптаса ... ... ... мен іскерлік, шеберліктің жақсы ұштасып келуі,
адамдардың еңбектегі өнертапқыштығын, творчествосын арттырады, оның ақыл-ой
әрекеті жан-жақты дами бастайды.
Жас баланың ... ... ... ... ... ... жастағы балалардың шешініп, киінуінде де, ойыншықтарын
жинап қоюында да еңбек процесінің элементтері бар.
Мектепке дейінгі бала үй-ішіне қолғабыс ... үй ... ... ... үй ... жем ... т.б. Осы ... бәрі – еңбек
сайын, еңбек ... да ... ... оның ... ... ... еңбекке дағдылануы бірден дамымайды. Өйткені, бала бірден
өзінің еңбек етудегі мақсатын түсіне қоймайды және одан ... ... ... ... ... ... ... қажетіне жарайтынын, оның қоғамдық
мәнін бала айқын түсінетін болуы қажет.
Еңбек сабағы зейінді тәрбиелеудің де ең ... ... ... ... еңбектің өзі (инені ... ... бір ... ... күш ... ... ... Еңбек дағдыларының мардымсыздығы төменгі
сынып оқушыларына тән қасиет.
Мұндай жағдайды баланың жазу ... ... ... ... ... ... ... бүкіл денесін (аузын жыбырлату, көзін шүйілту, аяғын
тіреу, мезгіл-мезгіл дем алу т.б.) қатыстырады.
Еңбек сабағында да осы жай ... Бұл оның ... ... ... ... ... ине, жіп, ... түйреуіш т.б.)
машықтанған оқушылар бүтіндей күрделі аспаптармен жұмыс істей алуға үйреніп
кетеді.
Адамның балғын кезінде алған еңбектік ... өмір ... ... ... ... ... ... меңгеру үшін мұғалім толып жатқан коммуникативтік
міндеттерді шешуі ... ... ... ... ... өзіне қарай
зейінін тартады. Оның өзі бет-әлпетімен жаратпағандық көрсету, ... ... көз ... өзіне тарту. Қарым-қатынасты меңгерудің
екінші жағы – оқушыларды материалға ... ... ... ... ... жеке ... ... көре білу. Қарым-қатынастын
барысында оқу-тәрбие аќпаратын нақтылаудың, оны педагогикалық ... ... ... ... ... ... ... айрықша маңызы бар.
Оқушымен қарым-қатынас орнатқан уақытта оқушының темпераментін біліп,
соған лайық қарым-қатынас орнатудың да мәні бар. ... ... ... ... оқитын оқушы болады. Кей уақытта "нашар" оқитын оқушы деп
есептейтін оқушымыздың өзі темперамент ... сай ... өте ... ... ... ... ... м±ғалім мұндай оқушыны толық
тыңдамай сабақ білмейтін "нашар" оқушылар қатарына қоса салуын бір ... ол ... ... ... ... екінші жағынан
оқушыны толық тыңдамай қортындысы үстірт ... деп ... ... ... асырылған қарым-қатынас сипаттарын мұғалім
ылғи да еске алып, оқушымен ж±мыс үстінде ±йымдастырылған қарым-қатынастың
оңтайлы түрімен ыњѓайсыз ... ... ... отырудың үлкен маңызы бар.
Оқушылармен қарым-қатынас орнату процесінің тиімді ... ... ... ... тиімді болады:
• Балалармен ілтипатты сөйлесе білу және бүтіндей сыныппен қарым-қатынас
жасағанда олардың өзара үндестігін іске асыру.
• Балалармен қарым-қатынас ... өз ... ... ... ... ... біліп отыру.
• Әр оқушының мінез-қ±лқын, жүріс-тұрысын, сөйлеу ... тани ... ... ... ... ... ... қарым-катынас
жасап отырғаныңды талдай білу жµн.
Педагогикалық қарым-қатынасты іс жүзінде ұйымдастыру үшін, тікелей
әрекеттің жалпы маңызы бар. ... ... ... ... ... аударудың мынадай варианттарын ұсынуға болады: сыныппен ауызша ... ... үшін ... ... іске ... ... ... іштей
әсер етіп, зейінін аудару үшін қолданатын варианты - үзіліс жасау, қозғалыс
жасау варианты - сынып ішінде ... ... жүре ... ... ... ... ... ілу.
Осы аталған факторлардың т±тас қолдануынан аралас вариант туады да,
кәсіптік-педагогикалық қарым-қатынасты басқаруда ерекше ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
Мысалы, мектепке жаңадан келген жас мұғалім географиядан алғашқы ... өте ... ... өткізді. Оқу материалын қанша жетік
баяндаѓанымен сыныптыњ әр бұрышында ... ... ... ... ... сабақтың басынан аяғына дейін тиылмады. М±ѓалім
материалды қаншама ... ... ... құралды бірте-бірте іске
қосқанымен сынып ішіндегі дабыр-сыбыс ... ... ... ... ... ... еш нәтиже бере қоймады. М±ѓалім жаңа тақырыпты
баяндай отырып, пысықтап ... ... ... ... ... ... ... ренішпен шықты. Сыныпта тыныштық ... ... жаңа ... ... сияқты. Ол сабақтан көңілсіз
қайтты. Келесі сабағын берер алдында ол ой ... ... ... ... ... ... ... барлық оқушылар зейінін бірдей өзіне
тарта алмауының себебін іздеп ойлана түсті.
Сөйтіп, ол м±ның ... ... ... ... ... ... деген қортындыға келді. Енді оның барлық ойы, қолданатын
тәсілі баланың зейінін бірден өзіне тартып, балалармен ... тіл ... ... ... ... сабақта сыныпќы кірген бетте, тақтаѓа балаларѓа
география картасын ілісімен бірден ... ... ... ... ... ... ... нүктелеріне аударды. Бұл қолданылған карта
балаларға таныс емес, мұѓалімнің өз ... ... ... ... карта еді. Сонымен бірге мұғалім картаның екі ... ... ... ... дене қозѓалысымен ұштастырды. Мұның өзі ... тыс ... ... ... де балалар бәрі бірде ... ... ... ... ... ... Осыдан кейін мұғалім сыныпта қарым-
қатынасты меңгере отырып, оқушыларға материалды өте ... ... ... ... ... материалды меңгергені анықталды, мұғалім
мақсатына жетті.
2.3 Зейіннің түрлері
Өзінің пайда болуы мен іске асу ... ... ... ырықсыз және
ырықты болып екі түрге бөлінеді.
Ырықсыз зейін - ең қарапайым және адамда алғашқы көрінетін ... оны ... ... ... ... деп те ... ... ол адамның
алдына қойған мақсатына тәуелсіз туындайды әрі әрекетке қосылады.
Адам өмірінде ырықсыз зейін елеулі орын алады. ... бұл ... жас ... жиі ... ... балалық дәуірде адамның
күрделі іс-әрекеттері (оқу, ... т.б.) ... ... келе ... да
осының нәтижесінде оның психикасы өте нәзік, түрлі сыртқы ... ... ... бұдан бала есейген соң оның ырықсыз ... ... ... ... ... қажет. Адам өмірінің барлық кезеңдерінде ырықсыз
зейін тиісінше орын алып ... ...... ... ... ... іске ... тез ауады. Мәселен, қызықты ... ... ... ... Ал қызықсыз кітапты оқу — ырықты ... ... ... ... де ... орын алуы тиіс. Бірақ ырықты зейін де жанама,
дәнекерлі қызығуды ... ... ... адам істен шығатын нәтижеге қызығады,
оны орындау үшін күш жұмсайды. Өйтпесе іс өнбейді, күткен нәтиже шықпайды.
Орындалып жатқан іс ... ... ... жәнс ... баурап алады. Ырықсыз зейіннің пайда болу себептері әртүрлі, олар
іс-әрекет иесінің ... ... және ... ... ... ... ... ықпалды қатынасынан туындайды. Ол
себептерді бірнеше категорияға ... ... ... себептер категориясына тітіркендіргіш әсердің сипаты мен
сапасы жатады. Олардың ішінде сң ... ... әсер күші ... Елсстетіңіз: оқушы жазба жұмысын орындап отыр, оның жұмысқа
құныққаны сонша, көшедегі не үйдегі анау-мынау ... ... ... ... Ал ... өз ... түсіп кетіп, "тарс" ете қалған заттың
дыбысы, оны еріксіз мойын бұруға ... ... . ... ... ... ... көз қарықтырар жарық, екпінді соққы, ащы иіс, дәм ... ... ... ... ... ... ... тыс күштілігінен емес, сол әсердің ... ... ... ... ... үйде ванна құбырларындағы ұдайы болып ... ... ... ... ... да аңғармаймыз, ал сол гуіл түнде күшейіп
кететіндей, кейде ұйқы ... ... ... ... ... ... мен
тосындылығы да кіреді. Бұл тұрғыдан жаңалық деп бұрын білмеген, ... ... ... ғана ... ... бірге бірдейіне ықпалында болып
жүрген әсерлеріміздің физикалық ... ... ... ... туындаған тітіркендіргіштерді танимыз.
Адамның көңіл-күйіне, мұқтаждық-кажетсінуіне ... ... ... ырықсыз зейін туындатушы себептердің үшінші ... ... аш адам мен тоқ ... ... ... ... болмаса
оның иісі мен дәмін қабылдауы бірдей емес.
Зейін себептерінің, ... тобы ... ... ... Міне ... көше ... келе жатып, аула тазалаушының назары
қоқысқа түседі, ... ... - ... ... ... ... ... не суретші - ежелгі ғимараттың сәніне сүйсінеді. Адамның бағыт-
бағдары сонымен ... оның ... ... мен ... ... де байланысты. Ырықсыз зейіннің аса маңызды себептері, сонымен,
бізді ... ... ... ... ... ... ... зейіннің ырықсыз зейіннен ерекшелігі оның саналы мақсатка
тәуелді келуі. Зейіннің бұл түрі адам ... ... ... ... ... күш ... ... пайда болады, сондықтан да ырықты
зейін ерікті, ... ... деп те ... Қандай да бір
шешімді қабылдай отырып, біз іске кірісеміз, сол іс біз үшін сол ... да оған ... ... ... оны орындауға өзімізді мәжбүрлейміз.
Ырықты ... ... ... - ... ... ... белсенді түрде
реттеп беру.
Ырықты зейін себептері биологиялық емес, әлеуметтік: ол тәнмен бірге
берілмейді, сәбидің ересектермен ... келу ... ... зерттеулсрі анықтағандай, зейін ... ... ... сәби мен ... адам ... ... ... қоршаған ортадан
нысанды бөле көрсетілсе, оны сөзбен баламалайды, ал бала ым, ... ... ... не сөзді қайталап, сигналға жауап ... ... ... бала ... ... ... алады. Кейін жас бала өз
бетінше мақсат қоюға үйренеді. Ырықты ... ... сөз, ... ... ... ... ... қалыптасуы алғашқыда оның өз қылық-
әрекетін үлкендердің ... ... ... тәуелді, ал содан соң
тіл қабілетінің артуымен өз әрекетін өзінің ауызша талаптарына көндіруіне
байланысты.
Сапалық ... ... ... ... айырмашылығы болғанымен, ырықты
зейін де адам ... және ... ... ... ... бұл ... ырықты зейін кезіндегі әсері тікелей емес,
жанама, яғни ... ... ... ... енеді. Енді зейін ... ... оның ... мәні мен ... ... ... іс-әрекет болса өздігінен емес, оның осы мақсат жолында қажеттілігінен
адамды қызықтырады.
Ғалым-психологтардың кейбірі ырықты зейін секілді ... ... ... күш ... талап ететін зейіннің және бір түрін айырып
қарастырады. Бүл зейін түрінде адам толығымен ... ... оған ... ... ғана емес, сол әрекеттің өзі де мәнді әрі кызғылықты
болып көрінеді. ... ... ... орыс ... ... (Н.Ф.Добрынин) деп атаса, қазақ тіліндегі оқулықтарда
"үйреншікті зейін" атауымен баламаланған ... А. ... ... болмасын алғашқы кезде оны игеру қаншама маңдай тер ... ... ... душар ететіні белгілі, ал кейін үйрене келе,
дағдыланудан әрекеттің нәтижесі ғана емес, оның өзі де адамды ... ... ... ... ... ... ... бөлейді. Әрекет енді
әдейі қайталап, еске түсіріп тұруды, ерік күшін қосуды қажет ете бермейді,
өзінен озі орындалып ... ... ... ...... жеке адам үшін ... және ... шоғырландыру.
Қай іс-әрекет болмасын алғашқы кезде оны игеру қаншама ... ... ... түсіріп, зорлануға душар ететіні белгілі, ал кейін
үйрене келе, дағдыланудан әрекеттің нәтижесі ғана ... оның өзі де ... ... ... орындалуынан көңілді қуаныш сезімге бөлейді.
Әрекет енді әдейі қайталап, еске түсіріп тұруды, ерік ... ... ... ... ... ... ... болып көрінеді.
Үйреншікті зейін өзінің саналы мақсат пен қызығуларға тәуелділігінен
ырықсыз зейіннен ажыратылса, еріктік ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Педагогикалық процеске орай үйреншікті зейін үлкен маңызға ие. Оқу,
тәрбие барысында ... ... бір ... ... үшін ... ерік ... арқа сүйегені қажет те жөн. Бірақ бұл ... ... ... ... ... өздерінің бой, ой қуатын босқа
сарп етпей, жұмыс істеуі үшін сабақты қызғылықты, тартымды, ойын әдісімен
өтуге тырысады. ... ... ... ... іс қылып жатырмын деген
ойдан аулақтап, өмірімнің қызықты бір мезетін өтудемін дегендей сезімнен
еңбек ләззатына бөленуі керек.
Үйреншікті ... ... ұзақ ... түрақтылығы, үстемелі ақыл-ой
қызметімен және жоғары еңбектік нәтижесімен сипатталады.
Сабақ үрдісінде оқушыны таңдандыратын қызықты, әдемі ... ... ... оның ... ... ... отырып, сол зейінді
тұрақтандыруға біртіндеп ырықты зейіннің ... ... бөлу ... оқу ... ... ... ... ал
сабақтың жандылығы, эмоциялық сезімге толылығы, ... ... ... іс-әрекеті әрдайым қызықты бола бермейді. Бала үшін тартымсыз, ... ... ... ... тиіс ... ... да аз ... да, оқу іс-әрекеті барысында ... ... ... ... тура ... сол ... оның ... зейіннен қалыптастырып,
дамыту қажет. Бұл үшін сыныпта оқушының даму аясына сай ... ... ... ... ... Оқу іс-әрекеті ұйымдастырылуы тиіс. Оқу
іс-әрекеті түрлендіріліп, бір ... ... ... ... ... Іс-
әрекеттің жаңа түрі оқушының ырықты зейінін оятып, тұрақтандырып отырады.
Алғашқы оқу жұмысына үйретуде ... ... ... ... ... Осы ... ... сабаққа дайындалуды талап ... ... ұзақ ... ... ... ... ... қажет. Оқу
үрдісінде үйреншікті зейіннің маңызы зор. Ол ... мен ... ... ... тез ... қабылдау үрдісінің жылдамжәне оңай
болуын қамтамасыз етеді. Үйреншікті зейін көп жағдайда оқушының ... ... және ... ... тән. Көптеген жағдайларда,
мектепте оқу іс-әрекеті барысында ... ... ... ... ... ... бірге оқушының өз зейінін басқара аларлық дағдысын
тәрбиелеп отырған жөн. Оқу ... ... ... ... ... ... қабылдау және ол қабылдағандарды еске сақтау үрдістері
арқылы ... ... ... ... ... ... үрдістерді дамыту шарттарының бірі болып есептеледі. Сондықтан
да оқу жұмысында осы психикалық үрдістерді ... ... ... ... маңызды. Зейін-таным үрдісінің басты факторы.
Зейін дербес үрдіс ретінде емес, ол танымдық әрекеттердің іске ... ... ... ... ... ... ... байқауда ол
кез-келген психикалық ... ... ... бағыттылығын,
белсенділігін және шоғырлануын қамтамасыз етеді де, сол іс-әрекеттің бір
бөлімі ... ... ... болады.
Зейін түрлерінің пайда болу ... ... ... талдағанда ғана олардың механизмдерін түсінуге ... ... ... ... және олардың салыстырмалы сипаттамасы
|Зейіннің |Пайда болуының ... ... ... |шарттары | | ... ... ... ... |Бағыттаушы рефлекс не |
| ... ... және ... ... және ... тұлғаның |
| ... ... ... ... |
| ... ... |қызығушылығының сипат |
|Ырықсыз |Міндеттерді қою ... |2-ші ... ... |
| ... ... ... ролі |
| | ... ... | |
| | ... ... етіп | |
| | ... | ... ... ... ... үрдісінде |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |қызығумен сипатталатын|
| ... ... ... |
| ... ... |жеңілдетуі | ... ... ... ... мен тәрбие үрдісінде іске асады.
Зейінді ұйымдастырудың маңыздылығы орнымен ... ... және ... ... ... ... ... өзін-өзі бақылаумен тығыз байланысты. ... ... ... ... және ... ... құралған. Бақылау-
әрекетті басқарудың маңызды құрамдас бөлігі.
Кез-келген бақылау зейін емес, бірақ кез-келген ...... ... өзін ... оның ... ... ал зейін оны
дамытады. Зейінді ... және ... ... ... мүмкін емес.
П.Я.Гальпериннің тұжырымы бойынша зейіннің тұрақтылығын дамыту үшін
бақылауды сатылы қалыптастыру қажет, яғни затты ... ... ... көшу ... іске ... ... кейін бақылау түрі ... ... ... ... ... ... (мәтінді, шығарманы,
өрнекті және т.с.с.) бұл заттық әрекет шынайылыққа айналады ... ... және ... ... жатқан әрекетпен байланысады (жазу, оқу
және т.б.). Бақылау негізгі жасалып жатқан әрекетке бағытталады да, ... ... ... ... және онда ... басқаша
айтқанда зейіннің қасиеттерін көрсетеді.
Зейін оқытудың сапасын және ... ... ... ... үш түрі де бір-бірімен тығыз
байланысты. ... ... ... ... ... өзгеріп, бір-
біріне ауысып отырады. Ұстаздар оқу-тәрбие істерінде оқушы зейінін ... ғана ... ... ... өз ... ... ... саналарын қалыптастыруға көңіл бөледі.
Сыртқы және ішкі зейін түрлері. Объектісінің орналасу жағдайына орай,
зейін сыртқы және ішкі болып ... ... ... мен оның ... ... ... үшін сыртқы және ішкі зейіндер адамның дене
әрекетін ... ... ... Мұны ... ... деп ... Ішкі зейін – сананың ішкі іс-әрекетке, ішкі дүниеге бағытталуы.
Зейіннің бұл түрі адамға ғана тән. Ол ... ... ... ... жан ... сырын шолып біле алмайды. Сыртқы және ішкі зейіндер ... ... ... ... ... ... әрі ішкі құбылыстарға бір
мезгілде бағдарлау өте ... Ішкі ... ... сезімдер, елестер,
ойлар. Бұлар адамның сыртқы ... ... ... жеке ... қалу, дене мүшелерінің түрлі қимыл-қозғалыстары арқылы байқалады.
Ішкі зейіндер – сана мен өзіндік сананың дамуы үшін ... ... ... ... ... олардың нәтижесін болжай алмайды. Ойлай
білу, ой ... ... ... ішкі ... ... ... Ішкі
зейін қалыптаспайынша, адамның ақыл-ой, эстетикалық ... ... ... Жеке ... ... қалыптасуы үшін өткенді бағалау мен бастан
кешкендерге, көрсетілген қылықтарға зейін ... ... ... саналы
әрекетті жетілдіре түседі.
Ұжымдық, топтық, даралық зейін түрлері.
Ұжымдық зейін - бір сыныптағы барлық оқушының зейінін белгілі бір ... ... ... ... ... ... сабақ өтуі жатады.
Бүкіл сыныптың зейінін ұзақ мерзім бойы бірқалыпты ұстау мүмкін ... ... ... ... ... ... ауып ... де мүмкін. Мақсатты ... ұжым ... ... ... да ... Мұндай жағдайда
жетекшінің не ұстаз-тәрбиешілердің іс-тәжірибелері ерекше рөл атқарады.
Топтық зейін – бір ұжым ... жеке ... ... ... зейін сыныпта, лабораториялық тәжірибелер мен ... ... ... Бұл - ... ұйымдастырудың оқушы үшін де, мұғалім
үшін де қиын түрі. ... ... ... ... ... ... ... жеңу үшін олардың тапсырманы мұқият ... ... ... ... оны ... ... ... жоспарлау керек болады.
Даралық зейін өз міндетін орындауға әр адамның санасын ... ... Бұл – ... кісі өзі ... есеп ... ... аса ... түрі.
2.4. Зейіннің негізгі қасиеттері
Зейін сананың белгілі нысанмен байланысын байқатып, оған бағытталуын
білдіреді. Осы бағытталу ерекшеліктері зейін ... ... ... ... - ... ... Адам бір ... әртүрлі заттар
жөнінде теңдей ойлап. ... ... ... ... ... Осыдан
сырттан келіп жатқан ақпараттарды адам өзінің өңдеу мүмкіндіктеріне орай
топтап, жіктейді. Сондай-ақ, ... бір ... ... ... ... нысандарды қабылдау мүмкіндігі де шектеулі. Осы ... ... ... - адам зейінінің көлемін білдіреді.
Зейін көлемін зерттеу үшін адамға бір уақытта талдануы қажет бір топ
элементтер ұсынылып (сан, әріп т.б.), ... ... ... есте ... ... ... ... үшін тахитоскоп аппараты қолданылады.
Зейін көлемі өзгермелі құбылыс. Зейін аймағына түсетін элементтер саны
олардың мазмұндық біртұтастығына және олар арасындағы ... ... ... ... Осыдан, педагогикалық қызметте оқу материалын
жүйелестіріп беруге мән ... ... ... ... нұқсан
келтірмеуді ойластырған жөн.
2. Зейіннің тұрақтылығы
Адамның зейіні бір объектіге ... бір ... ... тұрақтай алса,
оны зейіннің тұрақтылығы дейді. Мысалы, өндіріс озатының не ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Зейінді бір жерге тұрақтатып, жинақтап алу арқасында адам істеп отырған
ісін тереңінен түсініп, оның әр ... ... ... ... ... ... ... өзіңді жеге алудың басты бір белгісі
болып табылады.
Зейіннің осы ... оқу ... ... зор. Сабақ үстінде
баланың назарын көп нәрсеге аудармай, басты бір нәрсеге не белгілі ... ғана ... оған ... ... ... ... ғана бала
есейген кезде үлкендердің көмегінсіз-ақ зейінін ... ... ... ... ... жұмыс үстінде зейінін 40 минуттай бір ... ... ... 10-20 ... ... ... ... бірнеше
секундта көңілдің бір нәрсеге бөлінуі сол ... одан ... ... ... ... ... бұл ... тынығу,
жұмысты бірнеше сағат бойы жақсы, тұрақтап істеуге мүмкіндік береді. Адам
соншалық ерік-жігермен зейін салып ... ... ... да оқтын-оқтын
ойы бөлініп, басқа бір затқа ауып ... ... ... ... бірде күшейіп тұруын зейіннің толқуы дейді. Толқу – зейіннің
табиғи қасиеттерінің бірі. Мәселен, бар ілтипатпен ... ... адам ... ... ойға ... ... ... жан-жағына қарайды. Зейіннің
мұндай толқуы, әрине, адамның көңіл аударған ... ... ... ... ... ... Кейбір адамдардың зейіні толқымалы
келеді. ... ... ... ... ... әсерлер, сондай-ақ
адамның өз еркін жөндеп билей алмауы себеп болады.
Зейінді ұзақ уақыт бойы іс-әрекетке жеткілікті жұмылдыру үшін, ... ... ... ... ауып ... ... керек. Бұл көп ... ... ... Зейінді алаңдататын әр түрлі тітіркендіргіштерге
қарсы күресу – қажетті ... ... ... ысқырған дауыс,
қоңыраудың сылдыры, сырнай-керней т.б. адамның тынышын кетіреді. ... ... ... адамдар осындай жағдайда да ... тез ... ... ... ... ... нәрселер көп болғанмен,
олардың ... да ... ... ... ... машинаның дүрілі,
музыканың әуені зейінді аударатын тітіркендіргіш болғанмен, ... ... ... ... Ал ... ... ... реніш т.б. адамды
күштірек алаңдататын, жұмыс істетпейді. ... ... ... ... оған ... ... ... жұмыс істей беруге болады.
Әрине, бұған ерік-жігер қажет. Осындай ыңғайсыз ... ... ...... ... қасиеттерінің бірі. Мәселен, орыстың атақты
жазушысы А.П. Чехов жас кезінде көп ... ... ... жазса, ал Мусоргский мен Бородин өздерінің опералық шығармаларын
қонақта ... жаза ... ... ... жағдайда да адам зейінге
кедергі келтіретін нәрселерді жеңе алатын болуға тиіс. ... ... ... ... ... ұнататын адамдар да өзін ыңғайсыз жағдайларға
төселттіріп, кез-келген жағдайда жұмыс ... ... ... ие ... ... ... деп бір ... екінші объектіге назарымызды
көшіруді айтады. Физиологиялык тұрғыдан мидағы оптималдық қозудың ауысуы.
Зейінді тез аудара білу ... ... ... ... ... Кейбір адамдар бір жұмыстың түрінен екінші бір
жұмысқа жеңіл көшеді, зейін қойып жаңа жұмысты тез меңгеріп кетеді. ... ... ... ... ... біреудің зейіні, керісінше, басқа
объектіге киындықпен ауысады. Зейінді тез ... білу ... ... әсерлерге кідірусіз жауап беруде аса қажет. Мәселен, машинистерде
зейінді тез аудара білу ... ... ... ... ... жұмыста
түрлі сетсіздіктерге ұшырауы мүмкін. Мектеп жағдайында ... ... ... екінші пәнге, бағдарламаның бір ... ... ... бір ... (үй ... сұрау) екінші түріне (жаңа сабақты
тыңдау кезі) ... ... ... тура ... ... ... алу оқушының
ерік сапалары біраз дамыған кезде, әсіресе оқу ... ... ... ... етіп ... жағдайда ғана мүмкін болады. Мұғалімнің
материалды жүйелі етіп, бір ізбен жақсы ... ... ... ... ... жаңа тараудың мақсатын айқындауы, жаңа материалды
тыңдауға және түсінуге оқушылардың дайындығын тексеру т.б. ... ... ... болады.
4. Зейіннің бөлінушілігі.
Адам санасының бір мезгілде бірнеше әрекетті атқара білу мүмкіншілігін
зейіннің бөлінушілігі дейді. Адам зейінін ... ... бөле ... бір ... ... ... бөлуге болатындығын арнаулы
зерттеулер көрсетіп отыр. Мәселен, оқушылар өздері есеп ... ... осы ... ... ... тақтаға шығарған есебін бақылайды, оның
сөзін тындайды т.б. Студенттер бір мезгіл ... ... ... ... отырады кітап оқып отырып, конспект жазады. Еңбек
процесінде зейін бөлінуінің ... ... де зор. ... кездегі
өндірістің онан сайын автоматталынуы адам зейінінің ... ... ... етеді. Ал машина жүргізушілерге (машинист, ... ... ... зейін бөлушілік қаншама маңызды екендігі ... ... ... руль ... ... ... назар аударады, тормоз береді
жөне т.б. Бұл ... ... ... өте ... бөле білуді
қажет етеді. Мұғалімдік кызметте де зейінді бірнеше объектіге бөле білудің
маңызы зор. Мұғалім бір ... ... ... ... сабақ оқыту
жоспарына сәйкес тексеріп отырады, барлық сынып ұжымы мен жеке оқушылардың
тәртіп ... ... ... ... ... ... Тәжірибесі аз,
жас мұғалім кейде барлық сыныпты не жеке ... нс ... ... ... ... ... қалады да зейінін бытыратып алады. Осының салдарынан
сыныпта сабақ ... ... ... ... екі ... бірдей
болу үшін ең кемінде біреуіне іскер болу және ... ... ... ... ... Зейінді бөлудің физиологиялық негіздері жөнінде
И.П.Павлов былай дейді: «...біз бір іспен, бір ... ... ... ... кеткен тағы басқа бір істі істей жүреміз, яғни ... ... ... ми сыңарларының тежелудегі бөлімдерімен, қызмет
істейміз, ... ... ... ... ... ми ... пункті
бұл кезде қатты қозуда болады».
5. Зейіннің шоғырлануы - оның ... бір ... ... ... күші мен ... яғни ... немесе саналы іс-әрекеттің
толығымен қажетті ... ... ... ... ми қабығындағы қозу
ошағының доминанттық қызметімен тікелей байланысты ... ... ... ... ... ... және сонымен бір уақытта жүретін
бас ми қабығындагы басқа ... ... ... келіп шығады.
6. Зейіннің алаңдаушылығы - бұл зейіннің бір нысаннан ... ... ... ... ... да ... шұғылданып отырған адамға тыс
тітіркендіргіш әсерлердің ықпал етуінен туындайды. Алаңдау сыртқы және ішкі
болып ... ... ... - ... ... ... ... әсер етіп, ырықты зейіннің ырықсыз зейінге ауысуынан болады.
Әсіресе адамды ... ... - ... мен ... ... ... күшті өзгермелі әрі жедел әсер етуіне байланысты. Сондықтан
оқушылардың сабақ дайындау барысында оларды ... ... ... мен ... ... ... ... Зейіннің ішкі алаңдауы көңіл-
күй, толғаныс пәтижесінде туындайды, орындалатын іске ... ... ... ... Шәкірт өзінің оқу жұмысымен
байыпты әрі тиімді шұғылдануы үшін оның ... ... ... ... (ашу, ыза, қорқу т.б.) басып отыру керек. Сонымен бірге
оқушыларда алаңдаушылықты кеміту үшін оларда ... оны ... ... пен ... ... бару өте ... ... қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің дамуы. Жаңа
әлеуметтік ортаға ... ... ... ... ... үшін олардың қарым-қатынастағы зейін ... ... - ... мәселелердің бірі.
Зейіннің қасиеттері психикалық іс-әрекет процесінде бір-бірімен
байланысып, ... бір ... ... ... ... қасиеттерін
олардың даму деңгейі әртүрлі болған жағдайда ғана ... ... ... зейіні басқа да барлық психикалық функциялар сияқты
сананың туа біткен функциясы болып ... ол ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, зейіннің қалыптасуы адамның
өнімді психикалық ... ... ... ... ... ... ... байланысатын бірнеше қатарлармен ... де, ұзақ даму ... ... ... ерекшеліктерін зерттеуге арналған мәселелерді
А.П.Камина (1997), ... (1979) ... ... ... ... ... зейіннің ауыспалығына, тұрақтылығы
мен орналасуына бірнеше зерттеу жұмыстары жүргізілді.
Жалпы студенттердің зейініне келсек, олар ... ... ... ... оқу уақытын үнемді пайдаланып, сабақтың қай-қайсысына
да аса зейін ... ... ... арқылы өмірмен жақындасады, белгілі
мамандық алуға тырысады. Сондықтан тәжіриебеге ... ... ... ... олардың ынтасын арттырып, зейінін күшейтеді. Біраз уақыт
өткен соң студенттердің зейінді ... ... ... олардың тұрақты
қасиеті болып қалыптасады. Ендеше, зейін адамның бойында ... ол ... өсе келе ... ... ... ғалымдар зейін мен қарым-қатынас мәселелерін
қарастырған. Бірақ әлі де жеткіліксіз ... бар. ... ... зейін қасиеттерінің байланысы қаралмаған. Сондықтан да ... мен ... ... ... ... әлі де зерттеуді
қажет ететіндігі өзекті мәселе ... ... ... осы теорияларға көз
жеткізу мақсатында біздің басшылығымызбен 1-курс студенттерінің арасында
зейіннің қасиетін ... ... үшін ... ... ... корректуралық проба әдісінің (Бурдон ... ... ... белгілі бір уақытпен жұмыс істей отырып,
сыналушылар бланкте ұсынылған әріптерді танып, сызып ... ... ... жағдайлармен бағаланды. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ... шоғырлануы
мына формула бойынша бағаланады:
К=Сх С/П немесе К=С2/П
Мұндағы С – сыналушы қарастырған кесте жолдарының саны,
П – қателер саны (түсіп қалған ... ... ... қате берілген).
Қате сызылуы керек, онан соң қате сызылған әріптер саналады.
Ал ... ... ... ... ... ... ... бағаланады. Әрбір 60 секунд үшін саналатын нәтижелер ... ... ... А – ... ... S – корректуралық кестенің бөлігінде
қаралған әріптер саны, t - ... ... ... ... эксперименттің нәтижелері Стьюдент әдістемесі
арқылы өңделді. Ал Стьюдент әдісі екі таңдау тобы ... ... ... айырмашылықтың болуы немесе болмауы жөніндегі болжамды
анықтауға бағытталған. Экспериментті осындай критериймен өңдеу ... ... қол ... ... ... жаңа әлеуметтік ортаға
енді. Бейімделген студенттердің ... ... ... ... көрсеткішті көрсетті. Және осы көрсеткіш ... ... ... ... ... Зерттеу жұмысының
барысында мақсат-міндеттеріміз орындалып, болжамымыз дәлелденді.
Қорыта келгенде, зейін адамдардың барлық іс-әрекеттеріндегі қарым-
қатынасының және ... ... ... ... ... табылады. Сондай-ақ, зейін аудару адамдар ... ... ... ... болып табылады. Дегенмен, қарым-қатынасты
ауқымдырақ ... онда ... ... ... ... бірі деп ... болады. Зейіннің қасиеттері қарым-қатынас
пен адамдардың өзара қатынасының қажетті ... ... ... ... ... байланысының тереңдей түсуіне мүмкіндік
туғызады.
Қарым-қатынас процесінде өз ойын ... мен ... ... ... ... ... өте ... ҒАЛЫМДАР МЕН МҰҒАЛІМДЕРДІҢ ҚОСҚАН ҮЛЕСТЕРІ
3.1. Ғалымдардың ой-пікірлері
Адамның жан ... ... ... ерекше орын алады. Зейін ... ... ... ... ішінен біреуін бөліп алып, оған
сананың бір ... ... ... мен ... ... ... үшін зейіннің ырықсыз, ырықты, үйреншікті
дейтін ... ... ... ... ... туралы сөз болғанда оның кейбір қасиеттерін еске алу қажет. Мәселен,
орыс жазушысы А.П.Чехов (1860 – 1904) өз ... ... ... ... ... ... М.П.Мусоргский (1839 – 1881) ... (1833 – 1887) ... ... қонақта отырып-ақ жаза береді
екен. Қолайсыз жерде ... ... ... – адамның іске берілгендігінің
көрінісі. Әрине, бұл үшін күшті ерік-жігер қажет. Бірақ ... ... ... ... ... сабырлықпен ісін жалғастыра береді.
Мен Жарықбаев пен Сәбет Бап-Бабаның зейін тақырыбындағы ой-пікірлерін
салыстырдым. Яғни мен бұл екі ғалымның ой-пікір айту ... ... ... ... ... қорытынды жасадым.
Айырмашылықтары:
1. Жарықбаев: Адамға тән әрекеттің кез келген түрінде зейін орын алмаса,
оның нәтижелі болуы қиын. Орыс ... ... ... ... ... ... еді: «Зейін адам ... ... ... ойды ... адам ... ... ғана
есігі болып табылады, демек, бұл есікке ілімнің бірде-бір сөзі ... ... егер де ол ... ... онда баланың санасында ештеңе де
қалмайды».
Зейінді психикалық процестердің тобына жатқызу дұрыс болмас ... адам өз ... ... ... бір ... ... ... түсіреді, бір нәрсе жайында ойлайды. Ал зейін болса, өз алдына
бұлардай дербес ... ... ... ... ... психикалық
әрекеттің айрықша бір жағы, сананың епекше сипаты болып табылады.
И.П.Павловтың оптимальдық қозу ... ... ... ... ... ... өте жақсы түсіндіреді. Қозу процесі ешқашан
да ми ... ... ... ... ... қозу ... қозғалыста
болатындығын айта келіп, оның мида ауысып отыруының өзі зейін ... ... ... деп ... ... арқылы оқушы зейінінің қасиеттерін тәрбиелей отыру ... ... ... ат ... ... ... ... Іске шын мәнісінде зейін қойып кіріскенде ғана әрекетті нәтижелі етіп
орындауға болатындығы ... үшін ... ... болуы қажет.
Зейіннің түрлерін жазған кезде ырықсыз зейіннің бұлағы – қызығу,
өйткені қызықты іске көңіліміз тез ... ... ... ... ... ... тұрғыдан барлау рефлексінің жемісі болып
табылады. Зейіннің бұл түрі ... мен ... ... ... ... роль атқарады.
Ырықсыз зейін мынадай ерекшеліктермен сипатталады:
1. Қандай болмасын бір ... ... сай ... ... ... ... тікелей кірісу қажет.
2. Үйреншікті жұмыс жағдайын жасап алып, алаңдататын нәрселерден бойды
аулақтатқан ... ... ... мәнісін, маңызын түсіну үшін білімге шын ықыласпен
берілген дұрыс.
4. Түрлі қолайсыз жағдайларда да жұмыс істеуге машықтану.
5. Зейінді болуды ... ... ... отыру қажет. Бір сөзбен айтқанда,
ырықсыз зейін деп іс-әрекетті жоспарлы түрде ұйымдастыруды айтады.
Адам жұмысты зейіннің екі ... ... ... үйреншікті зейінмен
істеуді әрекетке айналдыруы қажет.
Балаларда зейіннің дамуы және оны тәрбиелеу ... ... ... ... тәрбиесінде еске алатын кейбір шараларды мысалдармен
жазған.
2. Сәбет Бап-Баба: адам ... ... ... ... ... ... ... заттар мен құбылыстардың маңызды да мәнді ... ... ... бір ... бағытталуы, шоғырлануы мен
шомуы, зейінін басқа объектке ауыстыра алу қызметтерін атқарады.
Сонымен қатар, зейін адамның бет, дене ... мен ... ... ... ... отырған оқушыны зейінсізінен айыруға
болады.
Зейіннің мұндай қызықты да ... ... ... ... оның ... болуы мен мәнін әрқилы пайымдауға негіз берді. Зейін
табиғатын түсіндіруде Н.Н.Ланге ... ... ... ... алға ... Зейін қимылдық икемделудің нәтижесі;
2. Зейін сана аумағының шектеулі болуынан туындайды;
3. Зейін ... ... ... ... ... ... ... рухтық сананың ерекше белсенділік қабілеті;
6. Зейін жүйке тітіркендіргіштері күшейуінің ... ... ... ... заман психологтарының зейінді ... ... ... ... ... физиологиялық тетіктер арқылы қажетті де мәнді әсерлерді ... ми ... және ... ... ... ... байланысынан
болады.
Адамның сергектік деңгейін оның сырт кейпін бақылай танумен бірге
мидағы әлсіз ток ... ... ... (ЭЭФ) ... да ... ... ... сергектік 5 күйде көрініс беретіні
дәлелденген: терең ұйұы, қалғып-мүлгу жағдайы, сабырлы сергектік, белсенді
сергектік, шектен тыс ... ... ... ... ... процестермен
байланысты. Әдетте, қоршаған орта арасынан қажетті әсерлерді саралап алуда
екі топ ағза ... іске ... ... ... және ... ... ... мүшелерінің икемдесу әрекеті жатады.
Зейіннің орталық тетіктері бір жүйке ошақтарының ... ... ... ... ... негізінде іске қосылып барады.
Зейін табиғаты өзара бір-біріне тәуелді байланыста болған ... ... ... іс-әрекетімен байланысты, бірақ олардың
зейін түрлерін реттеудегі рөлі бірқалыпты емес.
Зейіннің қасиеттеріне ... бере ... ... ... ... ... ... және сонымен бір ... ... бас ... басқа аймақтардың тежелуінің салдарынан келіп шығуы, ... бір ... ... ... ... ... ... – айналадағы объектілердің ішінен керектісін бөліп алып, ... ... ... алу.
Зейіннің физиологиялық негіздерін қарастырған ғалымдардың ой-
пікірлері бірдей. Зейіннің түрлеріне толығымен тоқталып, ... ... ... түсінікті түрде ойларын жеткізе білген. Ал зейіннің
қасиеттеріне ... ... ол да ... анық жазылған. Зейіннің
негізгі шарттары:
1. Адамның іске кең түрде қызығушылығы;
2.Оны өз айтқанына ... яғни оны ... ... ... ... ... да ... істеуге машықтану;
4.Ешуақытта зейін қоймай жұмысқа кіріспеу керек
5.Адам өз зейінінің ерекшеліктерін жақсы білу ... ... жою үшін адам ... ... ... жүргізбесе болмайды.
Сонымен қатар, ғалымдардың көптеген ... ... ... материалдар кең ауқымды алынып, түсінікті түрде жазылған.
Қорытынды:
Менің ... ... пен ... ... ... жайында өте көп
жазған. Соның ішінде маған ұнағаны Жарықбаев К.Д.Ушинскийдің сөзін қолдана
отырып, зейіннің ... ... ... еді: ... адам ... ... ... ойды аңғартатын, адам жанының жалғыз ғана есігі
болып табылады, демек, бұл есікке ... ... сөзі ... ... егер де ол ... өтсе онда ... ... ештеңе де қалмайды».
Яғни, осы сөз арқылы адам өмірінде зейіннің қаншалықты керек ... ... ... өткен.
Сонымен қатар балалардың зейінін тәрбиелеу кезінде ... ... ... ... ... онда оқытушы оларды ... ... ... ... ... отырған өзін кіналауға тиіс»-деп ... ... ... іске ... ... ... ... сабағынан да
жөнді нәтиже шығара алмайтын болады.
Сәбет Бап-Баба зейін жайында жазған кезінде бірнеше ... ... ... ... қасиеттерін түсіндіру кезінде әйгілі Юлий Цезарь
бір уақытта өзара байланыспаған жеті іспен айналысатын ... ... ... бір ... ішінде жеті ресми құжат ... ... ... ... ие ... ... қызықты жаңалықтар ұсынған болатын.
Қорытындылай келе, Жарықбаев пен Сәбет Бап-Баба ... ... ... ... ... ... толығымен жеткізе білгені
өте қатты ұнады.
3.2. Озат тәжірибелі мұғалімдердің ой-пікірлері.
№ 92 қазақ гимназия мектебінің мұғалімі ... 12 – ... ... ... баланың зейінін тәрбиелеу және дамыту мақсатында
өткізген сабағының жоспарын ұсыныпты. Бұл сабақтың негізгі тақырыбы: ... ... ... ... дамытуға ықпал жасау. Тәрбиелік
мақсаты: жағымды көңіл-күй туғызып, ынталандыру. Дамытушылық мақсаты:зейін
көлемін дамыту. Сабақтың ... ... ... Яғни, сабақты ойын түрінде
жүргізе отырып, балалардың ырықты және ырықсыз ... ... бұл ... ... зейін қоя отырып тыңдап, санасына құю
қажет. Ойын кезінде бала барлығын дұрыс орындаса, онда ... ... ... ... ... Ал егер бала ойын ... шатасып, ойынның
шартын ұмытып қалатын болса, онда бала ... ... ... ... ... тыңдамағанын көруге болады. Қорыта келе, сабақта ойындарды
пайдалана отырып, балалардың зейінін қалыптастыруға тәрбиелеу, ... ... ... істі ... зейін қоя отырып істеу керек.
Сонда ғана істің ... ... ... ... ... ... осыған дағдыландыру қажет.
Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің магистранты
А.Рабаева «Ағылшын тілін ... ... ... атты ... қазіргі заман ағымына сай жан-жақты болып шығу үшін өзінің ана
тілінен ... шет ... ... ... , ... тілін білу керек екенін
айтты. Біз бұл ... ... үшін ... ... зейін қоя отырып жаттау,
мағынасын түсіну ең басты мәселелер болып ... ... ... ... ... күн кешінде» болса қонаққа бару, дастархан мәзірі,
дастарханда өзіңді ... ... жөн ... ... арналып, оқушы
мен оқытушы арасындағы бүкіл ... ... ... ... арнаға бағытталуы тиіс. Мұғалімнің міндеті балаларға тапсырманы әліне
шағындап беріп, бала бір ... ... де ... ... ... Сондықтан да мұғалім әр сабағында зейіннің түрлерін балалардың бойынан
көре білуі қажет.
Психология ғылымының ... ... ... ... 2-ші ... оқушыларына өткізілген математика сабағында «қосу
және азайту» тақырыбында өткен саяхат сабағын ... Бұл ... ...... ... ... дамыту; танымдылыққа,
іздемпаздыққа баулу; пәнге қызығушылығын, белсенділігін ... ... ... математикалық амалдарды қалай ... ... ... ... Сабақты түсіндіру кезінде көрнекілік құралдарды пайдалану
қажет, өйткені оқушылардың зейіні бірден осыған ауады, ... ... ... ... ... ырықты зейінін үйреншікті зейінге
айналдыру үшін мұғалім бірнеше жұмыстар атқару қажет.
№ 1 орта ... ... ... ... орыс тілі
сабағындағы зейінін дамыту мақсатында ... ... ... ... өміріндегі оқу программасының жаңа талапқа сай қайта-қайта ауысуына
байланысты, оқушылардың ... ... да ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының зейінін тексеруге ... ... ... ... қорытындысы бойынша 1-ші сыныпқа келген
баланың ... ... өте ... ... ... ... Осыдан
кейін орыс тілі сабағындағы оқушылардың зейінділік жағдайларын ... ... ... жұмысын жылдар бойы жүргізіп, әр ... ... ... ... болатын. Осындай жұмыстардың ... ... ... ... болатынына көзі ... ... ... ... ... бір ... ... олармен бөлек жұмыс
жасау керек. Осындай зерттеу жұмыстарының кезінде еске сақтайтын жайттар:
оқушылардың алға ... ... ... оны түсініп, шешілмеген
мәселелері болса шешуге ... яғни ... ... өз ... әр баламен жеке-жеке жұмыс істеу керек. Осындай жұмыстар арқылы
оқушының зейінін дұрыс қалыптастырып, тәрбиелей алуға болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... Ж. ... –Алматы: Рауан, 1995. –312 б.
2. Алдамұратов Ә. ... ... ... «Қазақ
университеті», 1992, -112 б.
3. Алдамұратов. Жалпы психология. –Алматы, 1996. –224 б.
4. ... Қ. ... ... Бірінші басылымы, -Алматы,
«Мектеп» 1970, екінші басылымы, -Алматы, «Мектеп», 1982, бесінші
басылым, -Алматы: ТОО “Эверо”, 2004. –378 ... ... М. Жас және ... ... ... Мектеп,
1982. –246 б.
6. Тәжібаев Т. Жалпы психология. -Алматы, «Қазақ унивсрситеті», 1993.
–240 б.
7. Жарықбаев Қ., Қалиев С. ... ...... ... – 350 б.
8. Сәбет Бап-Баба. Жалпы психология. –Алматы: Заң әдебиеті, 2003. ... ... Н.И. ... ... ... ... 1992. –176 б.
10. Жарықбаев Қ., Озғанбаев Ө. Жантануға кіріспе. –Алматы: , 2000.
11. Немов Р.С. Психология. ... 3. ... ... 2002.
12. // Начальная школа. №7, 2004, 13-17 бб.
13. // Бастауыш мектеп. №3, 2006, 25-28 бб.
14. // Бастауыш мектеп. №2, 2005, 42 ... // ... ... №1, 2006, 52-53 бб.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іс-әрекет және мінез-құлық мотивациясы. сана мен зейін бірлестігі7 бет
Жасөспірімдердің ерікті зейінінің өзгеру динамикасы30 бет
Жасөспірімдердің еркін зейін өзгеруінің динамикасы13 бет
Жасөспірімдердің қарым-қатынаста зейін қасиеттерінің психологиялық ерекшеліктері59 бет
Зейін және оның қасиеттері12 бет
Зейін психологиясын зерттеген ғалымдардың ой пікірлері16 бет
Зейін теориялары және олардың физиологиялық ерекшеліктері8 бет
Зейін теориялары және олардың физиологиялық ерекшеліктері (Н.Н.Ланге, В.В.Вундт, И.П.Павлов, А.А.Ухтомский)5 бет
Зейін туралы жалпы түсінік21 бет
Зейін туралы жалпы ұғым16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь