Қазақ әдебиетінің құлагері

1. Кіріспе. Бала Ілияс Жансүгіров
2. Негізгі бөлім
А) Жас ақын
Ә) Ізденуші Ілияс
Б) Еңбектері
3. Қорытынды бөлім. Қазақ әдебиетінің құлагері
        
        Қазақ әдебиетінің құлагері
Ілияс Жансүгіров (1894-1938 жж.)
Жоспары:
1. Кіріспе. Бала Ілияс Жансүгіров
2. Негізгі бөлім
А) Жас ақын
Ә) Ізденуші ... ... ... ... Қазақ әдебиетінің құлагері
«Мен өзім тауда туып тасында өстім».
Ілияс Жансүгіров 1894 жылы бұрынғы Қапал уезі, Ақсу болысында (қазіргі
Талдықорған облысы, Ақсу ауданы) ... ... хат ... шағатай
тілдеріндегі кітаптарды жинайтын, аңыз-ертегілерді, батырлық жырларды,
тарихи оқиғаларды, әңгіме, шежірелерді жақсы білетін, көкірегі ояу, көзі
қарақты, әр ... ... ... әңгімеші, домбырашы, ұста, көшпелі
Жансүгір анасынан ерте қалған Ілиясты жетімсіретпей, ... ... ... ... өсіреді.
Халқымыздың құт-береке дарыған, ежелден ақындық, батырлық, даналық мекені
Жетісу өлкесінің перзенті ... ... жас ... ... ән ... өлең мен күйдің небір асыл нұсқалары ұялаған. Табиғатынан дарынды
жаратылған зерек бала Елданалығы дариясында еркін жүзіп, уызға жарып, ... ... ... ... ... әкесінен хат таныған, одан соң
молда алдын көрген Ілияс біраз уақыт Қарағаш деген жердегі татар
үлгісіндегі мектептен оқып, әр түрлі пәндерден сабақ ... ... ... ... ... ... күйттеп, тіршілік қарбаласына араласып кетеді.
Жастық қиял, арман толқулары, ауыл көріністері, табиғат суреттері оның
жүрегін қозғап, тіліне ұйқасты сөздер оралып, өлең ... ... ... ... айт пен ... ... айтыс, жыршылар төгілтіп айтатын
қисса қанша қызық болғанмен, оның жас қиялына ... әсер ... ... ... ... ... шығармалары еді. Әуелде дос-жаран, құрбы-құрдасты
әзілдеген қалжың, сықақ өлеңді табанда ауызша айтып тастайтын өзі де
ақындар ... ... ... ... ... ... данышпан поэзиясымен
танысқаннан кейін ақындық өнерге басқаша қарайды. «Оған дейінгі көрген,
оқыған әдебиетімнің бәрін Абай ... оққа ... ... Ойым ояна
бастады. Қанбай, қайта-қайта оқ беретін болдым. Өзімде бір ... ... ... де жаңалық сезгендей болды» - деп жазады кейін Ілияс
«Қысқаша өмірбаяным» атты еңбегінде. 
Жас ақынның сұлулық мұраттарының орнығуына, ... ... өлең ... ... Абай поэзиясының ықпал жасауы – оның
әдеби тағдырындағы бақыттылық, айта қаларлықтай эстетикалық ... ... ... ... Ел қазынасы, халық фольклоры өкілдері
тәжірибелерінің сабақтары мен жазба әдебиет үлгілері ақын тәжірибесінде
жаңа келісім тауып, ... арна ... ... ... өлеңдерден-ақ
болашақ іргелі ақын Ілиястың стиль өрнегі, қаламгерлі дара тұлғасы
айқындалады. Құйылған сөз тасқыны, эпикалық кеңдік, теңеу, метафора эпитет,
градация, эпифора, анафора, байлығы – оның ... ... ... бастайды. 
Лирикалық, пәлсапалық толғау, ұзақ сюжетті шығармалар қатар жазылады. Өз
бетімен тірнектеп жинаған білімінің аздығын, түртінектеп ... ... ... ... ... ... қайтсе де жүйелі
түрде оқымақ болып 1920 жылы Алматыға келіп, үш айлық ... ... ... Ташкенттегі Қазақ ағарту институтының жанындағы қысқа
мерзімді курста бес-алты ай оқығаннан кейін, денсаулығының нашарлауына
байланысты ауылына қайтады. 
Дауылды жылдардың тартысты ... жас ... өз ... тартады.
Қазақ ағарту институтында, Жетісу облысының Қосшы комитетінде губерниялық
оқу бөлімінде, «Тілші» газеті редакциясында қызмет істеу, экспедицияға
шығып фольклор ... ... ... ауыл ... ширатып шыңдайды. Жас
азаматтың қызметтен өзге уақыты түгелдей кітап, газет-журнал оқуға, өз
көкірегіндегі сырларды қағазға түсіруге жұмсалады. Алғашқы өлеңдері
«Тілші», ... ... ... ... газеттерінде «Жаңа мектеп», «Әйел
теңдігі» журналдарында жарияланады. 1927 жылы «Беташар» атты үгіт ... жылы ... ... ... ... ... ... ортасынан қайнап шыққан қажырлы талантының мол, өнімді
еңбегінің берекелі жемістеріне таң қаласың. 
1927-1937 жылдар арасында поэзия, ... ... сын, ... ... астам кітап шығарып, артынан аса бай әдеби мұра
қалдырады. Оның лирикалық шығармалары, «Дала», «Күй», «Күйші», «Құлагер»
поэмалары, «Жолдастар» романы, ... ... ... – Махамбет»
пьесалары қазақ әдебиетінің алтын қорына қосылған өлмес туындылар. Он
жылдың ішінде осынша шығарма берген қалам қайраты, талант ... ... ... ... ... ... көзі жеткен Ілиястың
Москвадағы Коммунистік журналистика институтына түсуі лекцияларды былай
қойғанда, тарихтан, пәлсападан, әдебиеттен, ғылымның басқа да салаларынан
жан-жақты білім алу үшін өз ... ... ... ... еңбектену
Ілиясы тез марқайтады. Орыс, Еуропа классиктерінің шығармаларын ... ... ... ... ақын ... жарқырап ашылуына мүмкіндік
береді. Қала өмірі, шаһар тіршілігінің ... ... ... ... ... ... орасан зор ықпал етеді.
1928 жылы журналистика институтын бітіріп, елге оралған Ілияс ... ... ... ... қызмет істеп, қазақ баспасөзінің
қалыптасуына көп үлес қосты. Аршынды қаламгер, үлкен мәдениет қайраткері
Ілияс Жансүгіров 1934-1935 жылдары Қазақстан көркем әдебиет ... ... ... ССРО ... І съезінде сөз сөйлейді,
республиканың әлеуметтік өміріне белсене араласады. Жазушының М. Горькиймен
шығармашылық байланысы, Сәкен Сейфуллин, Мұхтар Әуезовпен достығы ... ... ... із ... Көзі ... қазақ поэзиясының
өрен жүйрігі, ақындықтың Құлагері атанған Ілияс Жансүгіров кесапат-кесел
репрессияға ұшырап, 1938 жылы опат болды.
«Үмітке мініп жүр көңіл».
Ілияс Жансүгіров «Қысқаша ... ... 1928 жылы ... ... білген соң өлең кітап оқығыш болдым. «Қыз Жібек» қиссаларын мен
оқығанда талай жан жылайтын. Кейін аймағымыздың, ауыл бозбаласының өлеңшісі
болдым. ... той ... ... ... алып ... «құтырған» күндер
өтті. Түнгі тойды таңға тарқатпай, ауыл әлеуметін ауызға қаратқан күндер
өтті» деп ... Бұл ... ақын ... ... түп ... ... мүмкіндік беретін кілт бар. Табиғатынан аса дарынды туған, ... ... ... ... бір жырланған дастанды қолма-қол қағып алып,
әсте ұмытпайтын көкірегі сезімді, тілі орамды, құйма құлақ, зерек Ілияс ең
алдымен халық әдебиетінің бай ... ... ... өзі де сал, сері
болып, айт пен той, қыз ұзату мен тамашаның көл-дария қызығына батып,
келіннің ... ... ... ... ... ... ел ішінде Жансүгірдің
ақын ұлы атанды. 
Қысқасы, Ілиястың кейінгі мол арналы, терең ағысты поэзиясындағы туырылып
жатқан көркемдік кестелер, таудан түскен селдей жөңкілген ырғақтар, ... ... ... ... ... сөз ... ... лағыл-гауһарша жарқыраған теңеуі, метафора, эпитет байлығы, асыққа
құйылған қорғасындай дәлдік, шапқан аттың, соққан ... ... ... ... ... ... бойы ... таланттарының небір өрен
жүйріктері жасаған асыл байлықтар қазынасынан, ... ... мол ... ... ... болатын. Мұның үстіне қазақ тілінде шыққан газет-
журналдарды, ағартушы-демократтық бағыттағы кітаптарды құныға оқу – жас
ақынның жазба әдебиет дәстүрлерін үйренуіне, ой ... ... ... саяси-әлеуметтік көзқарасының қалыптасуына ықпал жасаған
факторлар. 
Абайдың ақындық мектебінен шыққан көптеген қиссалардың авторы, дарынды
сазгер, ... ... ... қырлы, бір сырлы ақын Әсет Найманбаевтың (1856-
1923) бес өрлетіп, ... ... ... ... ... әнін естиді, сөзі –
жаңбыр , дауысы – дауыл Әсетпен алғаш қалай ... оның ... ... әсерінен Ілияс «Тұңғыш тоғысу» (1923) өлеңінде жан-жақты
суреттейді. Ғаламат өнерін ... ... ... күй, ән ... бейнелегенде
осы Әсеттен алған, үйренген, өзі де дамытқан ... тірі ... ... ... ... ... қалқу, жүзу, толқыту,
өрлеу, тербеу, күңіренту, аңырату, жамырату, жауындату, дауылдату,
шаңқылдату, жорғалату, ... ... ... ... ... ... нөсерлету, талдыру, талықсыту, тамылжыту, орғыту,
орғыту, самғату, саңқылдату, ұрынту, ... ... ... ... ... ... ... сөздерді ерекше
шеберлікпен, орынды да дәл қолданатын болады. Ескі ақындарша ауызша, қолма-
қол айтып тастайтын суырып ... ... ... ... ... ... ... көк қауырсын, жас қыран – Ілиястың қаламгерлік
тағдырында 1916 ... ... орны бар. ... ... ... бұл кезде ол Абайдың 1909 жылы Петербургте шыққан жинағын
қолына түсіреді. Бұрын ... ақын ... Әсет ... ... ... ... ... әсер алған Ілиястың қолынан енді күндіз-түні түспейтін
Абай кітабы болады.
Ілияс Жансүгіров
Еңбектері
Жансүгіров өлең жазуды 1912 жылы бастаған. Оның «Балдырған», «Қызыл
жалау» атты өлең дәптерлері кейін, 1957 жылы Ұлттық кітапханадан табылды.
Жансүгіровтың ... ... ... ... ...... ... өлеңдері. Бұлар 1917 жылы Семейде шығып тұрған «Сарыарқа» газетінде
жарияланған. 1923 жылы «Сана» журналында «Мерген Бөкен» әңгімесі басылып
шықты. Осыдан соң Жансүгіров өлеңдері «Тілші», ... ... ... жиі ... ... Осыдан былай қарай Жансүгіров халқына
қаламы ұшталған, терең ойлы, талантты ақын ретінде мәшhүр болды. Жансүгіров
шығармаларының бастау алар арнасы – қазақ халқының бай ауыз ... ... орыс және ... жүзі ... озық ... Оның ... ... көп қырлы. Жансүгіров халықтың бай фольклорын жинасуға, оның
озық үлгілерін халық игілігіне айналдыруға, басылып кітап болып шығуына
үлкен үлес қосқан. Олардың озық ... өзі ... ... ... ... ... ... оқушыларының халықтық тарихынан, өткен
өмірінен хабардар болуына зер салған. Жансүгіров әдебиет сынына да
араласып, әдеби көркем сын жанрының дамуына ат салысты.
Ол А.С.Пушкиннің, М.Ю.Лермонтовтың, Н.А
Некрасовтың, М.Горькийдің, Г.Гейнемен В.Гюгоның, ... ... ... ... ... ... ... әлем әдебиетімен
байланысын кеңейтті. 1936 жылы А.С.Пушкиннің 100-жылдығына ... ... ... ... ... ... ... еңгізген. Бірақ соғыс
жылдары ол роман басқа кісінің атымен шығыпты. Ілияс Ж. ақталғаннан кейін
оның туыстары соттасып сол романды ... Ж. ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа, Талдықорған
қаласындағы Жетісу Мемлекеттік университетіне оның есімі берілген. ... ... ... мен ... ... ... ... істейді.
Қазақ әдебиетіндегі орны
Ілияс Жансүгіров қазақ әдебиетінің барлық жанрларында қалам тартып, елеулі
туындылар берген әмбебап дарын. Әсіресе ол ... аса ... ... поэзия жанрында көрсетіп, күллі қазақ әдебиетінің мақтанышына
айналған туындылар ... ... ... ... ... аз ... және ... кештеу
- 20-жылдардың басында келді. Бірақ ол сол кездің өзінде халық өмірін жетік
білетін, қазақ тілінің байлығын тамаша ... ... еді. ... мен ... ... және жаңадан құрылып
жатқан қоғамның қоңыртөбел ортадан шыққан талапты жастың оқып, білім алуына
жылы қабақ танытуының арқасында, ол ... ... ... ... тез
жетіліп, аршындап алға озды. Алматы, Ташкент, Мәскеу оқу ... ... ... ... ... өз бетімен де көп оқыды, орыс және
әлем классикалық әдебиетін зерттей оқып, үздік туындыларын орыс тілінен
қазақшаға аударды. Осы ... ... да ... қоғамдық жұмыстарға,
әдебиет ісіне белсене қатысты. Алғашқы жинағы 1928 жылы 34 жасында жарық
көрген Ілияс 5-6 жылдың ішінде қатарынан арындап алға озып, Абайдан кейінгі
дәуірдің аса ... ... ... Прозалық, драматургиялық талантты
кесек туындыларын айтпағанда, "Күй", "Күйші", "Құлагер" сияқты классикалық
шығармалар тудырды. Ілияс поэзиясы — ойға - ... ... нәр ... ескірмейтін, мәңгі жас поэзия.
Қазақтың Абайдан кейінгі замандағы аса дарынды да ... ... ... ... өзі ... ... керемет құштарлықпен көсіле
жырлаған Ақан серінің Құлагеріне ұқсастырады. Айтты-айтпады, екеуінің
дүлдүлдігінде ғана емес, тағдыр-талайында, ... ... де ... Бәйгенің алдын бермейтін қас жүйріктерге ғана тән намыскерлікпен жанын
сала зымырап бара ... ... ... кең ... жүйткіп келе
жатқан Құла пырақ межелі жер -Жыландысайға еңкейісте, үстіндегі баланың
тізгінін босатып, тақымын сәл ... ... мұң ... жұлдыздай аға
жөнеледі. Сол сәтте қалтарыстан тап берген қарақшы кер құланы маңдайдан
айбалтамен періп өтеді де, ... ... қара жер қақ ... ... ... қала ... Кемеліне келіп, ақындық бәйгесінде арындап алға
шыққан шағында Ілияс та тоталитарлық жүйенің құрбаны болып, мұрттай ұшты.
Әйтсе де әмбебап ... ... 10 ... проза мен драматургияда, әсіресе
поэзияда әдебиетіміздің алтын қорына ... ... ... ... ... мол ... мұра қалдырды.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Абайдың әдеби ортасы және ақындық мектебі34 бет
Ежелгі қазақ әдебиетінің тарихы және оның зерттелуі14 бет
Мазмұн мен пішін8 бет
Мағжан Жұмабаев9 бет
Қазақтың шешендік сөздері5 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет
«Адасқандар». романнан повестке35 бет
«Әдебиеттік оқу» пәнінің базалық мазмұны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь